Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.
Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.
Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.
Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.
Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.
Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.
Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.
Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.


ADA Universitetində “COP29 və Azərbaycan üçün Yaşıl Baxış” mövzusunda beynəlxalq forum keçirilib Prezident İlham Əliyev forumda iştirak edib
Şuşada 2-ci Qlobal Media Forumunun açılış mərasimi keçirilib Prezident İlham Əliyev Forumda iştirak edib YENİLƏNİB
Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
Prezident İlham Əliyev yerli televiziya kanallarına müsahibə verib-YENİLƏNİB
“Dövlət satınalmaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu
Sənaye istehsalı haqqında
Kənd təsərrüfatı məhsulu istehsalı
Əsas kapitala yönəldilmiş investisiyalar
Kamran Əliyev Argentina ədliyyə naziri Xuan Bautista Mahikeslə görüşüb
İsmayıllı DOST Evinin açılışından 3 il ötüb
Tolerantlıq – fərqliliklərdən doğan birlik və həmrəylik
Ombudsman beynəlxalq ictimaiyyəti Azərbaycanda humanitar minatəmizləmə fəaliyyətinə dəstəyi gücləndirməyə çağırıb
Dövlət Xidməti Ucarda gənclər üçün tədbir keçirib
Vaxtından əvvəl doğulan uşaqların sağlam inkişafı üçün nələr vacibdir? - Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssisindən vacib tövsiyələr
Dövlət sərhədini pozmağa cəhd edən paratrike tipli uçuş aparatı zərərsizləşdirilib
Nazir Məcnun Məmmədovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ABŞ-da işgüzar səfərdədir
Arzu Əliyeva “Yubiley gecəsi”ndə
Monakoda Azərbaycanın üzümçülük və şərabçılıq ənənələri, investisiya imkanları təqdim olunub
Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçilərinə
AZAL İstanbulun yalnız bu aeroportuna uçacaq
Noyabrın 16-sı saat 9:00-a olan faktiki hava
KMBİ tələbələrin fotolarını süni intellektlə montaj edərək hədə-qorxu ilə pul tələb edən şəxsi saxladı
İstanbulda Zəfər Gününə həsr olunan növbəti tədbir keçirilib

Erməni deputatlardan əzələ nümayişi
Alimlər hüceyrələrin keçmişini öyrənməyə imkan verən yeni texnologiya hazırlayıblar
Yodun bir damlası, gələcəyin min ümidi
Ürəyin hər döyüntüsü – həyatın bizə bəxş etdiyi ən qiymətli səs
Payızın astanasında: Zamanın böyük dövranı