Vətən müharibəsinin otuz dördüncü günü Azərbaycan Ordusunun döyüş meydanındakı uğurları, daha doqquz kəndin işğaldan azad edilməsi, dövlət sərhədində xidmətin bərpası və diplomatik müstəvidə aparılan mübarizə ilə yadda qaldı. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə torpaqlarımızın azadlığı uğrunda mübarizə aparan Azərbaycan Ordusu düşmənin hücum cəhdlərini dəf edir, onun hərbi imkanlarına zərbələr endirir və Böyük Qələbəyə doğru inamla irəliləyirdi.

Oktyabrın 30-na keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi müxtəlif silahlardan, o cümlədən artilleriya və raketlərdən atəşə tutmuşdu. Müdafiə Nazirliyinin səhər yaydığı məlumata görə, döyüş əməliyyatları əsasən Ağdərə, Xocavənd və Qubadlı istiqamətlərində davam edirdi. Düşmənin hücum cəhdlərinin qarşısı qətiyyətlə alınmışdı.

Nazirliyin məlumatında əvvəlki gün ərzində və gecə saatlarında düşmənin xeyli sayda canlı qüvvəsinin, iki Su-25 təyyarəsinin, üç T-72 tankının, bir piyada döyüş maşınının, iki “Smerç” və bir BM-21 “Qrad” yaylım atəşli reaktiv sisteminin, müxtəlif tipli on topun, iki “Qvozdika” özüyeriyən haubitsasının, bir “Osa” zenit-raket kompleksinin, bir P-18 radiolokasiya stansiyasının və dörd avtomobil texnikasının məhv edildiyi və ya sıradan çıxarıldığı bildirilirdi. Bu göstəricilər döyüş meydanında davam edən ağır mübarizənin miqyasını əks etdirirdi.

Səhər saatlarından etibarən Ermənistan silahlı qüvvələri Goranboy, Tərtər, Ağdam və Ağcabədi rayonlarının ərazilərini də artilleriya atəşinə tuturdu. Beləliklə, cəbhədəki döyüşlərlə yanaşı, mülki əhalinin və yaşayış məntəqələrinin təhlükəsizliyi də günün əsas məsələlərindən biri olaraq qalırdı.

Gün ərzində Azərbaycan Ordusunun bölmələri düşmənin qüvvə və döyüş vasitələrinə, eləcə də raket-artilleriya silahları anbarına dəqiq zərbələr endirdi. Müdafiə Nazirliyi həmin əməliyyatlarla bağlı videogörüntülər də yayımladı. Nazirlik, eyni zamanda, Ermənistan mediasında Azərbaycan Ordusunun hücuma keçərək itkilərlə geri çəkildiyi barədə yayılan məlumatı təkzib etdi və bölmələrimizin hücum cəhdi göstərmədiyini bildirdi. Bu, döyüş meydanında gedən mübarizə ilə yanaşı, informasiya məkanında da həqiqət uğrunda mübarizənin davam etdiyini göstərirdi.

Günün ən sevindirici xəbərlərindən biri Prezident İlham Əliyevin işğaldan azad edilən yeni yaşayış məntəqələri barədə açıqlaması oldu. Dövlət başçısı Cəbrayıl rayonunun Xudaverdili, Qurbantəpə, Şahvələdli və Xubyarlı, Zəngilan rayonunun Aladin və Vejnəli, Qubadlı rayonunun isə Kavdadıq, Məmər və Mollalı kəndlərinin azad edildiyini bildirdi.

Beləliklə, üç rayonun daha doqquz kəndi düşmən işğalından qurtuldu. Bu kəndlərin azad edilməsi təkcə hərbi uğur deyildi. Hər yaşayış məntəqəsinin düşmən işğalından xilas edilməsi doğma yurdlarından didərgin salınmış insanların qayıdış ümidini gücləndirir, xalqımızın tarixi yaddaşında dərin iz qoymuş torpaqların azadlığına doğru yeni addım demək idi. İllərlə yurd həsrəti çəkən insanların gözlədiyi gün yaxınlaşırdı.

Həmin gün Azərbaycan Ordusu Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilmiş Xudafərin kəndindən foto və videoreportaj da yayımladı. Bu görüntülər azad olunmuş ərazilərdəki vəziyyətin ictimaiyyətə çatdırılması baxımından əhəmiyyətli idi. Hər yeni xəbər və görüntü torpaqlarımızın azad edilməsi uğrunda aparılan mübarizənin konkret nəticələrini nümayiş etdirirdi.

Oktyabrın 30-da dövlət sərhədimizin mühafizəsinin bərpası istiqamətində də tarixi addım atıldı. İşğaldan azad edilmiş Cəbrayıl və Zəngilan rayonlarının ərazilərində yerləşən Soltanlı, Xələfli, Xudafərin və Qumlaq sərhəd zastavalarında Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı ucaldıldı və zastavalar xidməti-döyüş fəaliyyətinə başladı.

Azərbaycan-İran dövlət sərhədinin 132 kilometrlik hissəsinin işğaldan azad edilməsi dövlət suverenliyimizin bərpası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Sərhəd zastavalarının fəaliyyətə başlaması həmin ərazilərdə sərhəd mühafizəsinin təşkilinə, dövlət sərhədinə nəzarətin gücləndirilməsinə və təhlükəsizliyin təmin olunmasına xidmət edirdi. Bu ərazilərdə xidmətin Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının “Horadiz” sərhəd dəstəsinin şəxsi heyəti tərəfindən təşkil olunduğu da rəsmi xronikada qeyd edilirdi.

İşğaldan azad edilmiş torpaqlarda Azərbaycan bayrağının dalğalanması hər bir vətəndaş üçün xüsusi mənəvi məna daşıyırdı. Sərhəd zastavalarının yenidən fəaliyyətə başlaması isə bu mənəvi qürurun konkret dövlətçilik addımı ilə tamamlanması idi. Artıq azad edilmiş ərazilərdə yalnız hərbi mövqelər deyil, dövlət sərhədinin mühafizəsi sistemi də bərpa olunurdu.

Dövlət qurumları Ermənistan silahlı qüvvələrinin törətdiyi cinayətlərin hüquqi qiymətləndirilməsi istiqamətində də fəaliyyət göstərirdilər. Həmin dövrün rəsmi xronikasında Ermənistan silahlı qüvvələrinin törətdiyi cinayət faktları üzrə başlanmış cinayət işlərinin sayının 52-yə çatdığı bildirilirdi. 

Müharibənin humanitar və ekoloji nəticələri də diqqət mərkəzində idi. Həmin gün Topxana meşəsi ətrafında peyk vasitəsilə ondan çox yanğın mənbəyinin qeydə alındığı barədə məlumat yayıldı. Yanğın mənbələrindən qalxan ağ tüstünün ağ fosfor bombaları ilə əlaqəli ola biləcəyi də ehtimal olunurdu. Məsələ ilə bağlı yayılan məlumatlar müharibənin yalnız hərbi infrastruktura deyil, ətraf mühitə də mümkün təsirlərini gündəmə gətirirdi.

Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev də Ermənistan tərəfinin yaydığı məlumatlar və saxta görüntülərlə bağlı mövqeyini açıqladı. O, Ermənistanın dövlət qurumlarının öz ictimaiyyətinə məğlubiyyətləri barədə dəqiq məlumat vermək əvəzinə saxta səhnələr yaymasını tənqid etdi. Beləliklə, informasiya müharibəsi də cəbhədəki hadisələrin mühüm tərkib hissəsi olaraq qalırdı.

Azərbaycanın diplomatik fəaliyyəti oktyabrın 30-da Cenevrədə davam etdi. Xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri ilə görüşdə Ermənistanın destruktiv əməllərini, mülki şəxslərin və yaşayış məntəqələrinin hədəfə alınmasını, dinc əhaliyə qarşı qadağan olunmuş silahlardan istifadəni və törədilən müharibə cinayətlərini qarşı tərəfin diqqətinə çatdırdı.

Daha sonra Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri ilə görüşü keçirildi. Ceyhun Bayramov münaqişənin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri və beynəlxalq təşkilatların qərarları əsasında həllinə dair Azərbaycanın mövqeyini təqdim etdi. Nazir humanitar məsələlərdə Azərbaycanın konstruktiv yanaşmasını vurğulayaraq, Azərbaycan tərəfindən cəsədlərin və yaşlı erməni qadınının birtərəfli qaydada Ermənistan tərəfinə təhvil verildiyini də qeyd etdi.

Bu görüşlər göstərirdi ki, Azərbaycan öz haqq mübarizəsini həm döyüş meydanında, həm də diplomatik müstəvidə davam etdirirdi. Ölkəmiz beynəlxalq hüququn tələblərinə əsaslanaraq ərazi bütövlüyünün bərpasını, mülki əhalinin müdafiəsini və işğala son qoyulmasını tələb edirdi.

Günün sonuna doğru cəbhədə hərbi əməliyyatlar davam etdi. Müdafiə Nazirliyi oktyabrın 30-da saat 20:25 radələrində Ağdam istiqamətində Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus daha bir “Osa” zenit-raket kompleksinin məhv edildiyini bildirdi. Bu məlumat gün ərzində düşmənin hərbi vasitələrinə qarşı həyata keçirilən əməliyyatların davam etdiyini təsdiqləyirdi.

Beləliklə, Vətən müharibəsinin otuz dördüncü günü doqquz kəndin azad edilməsi, Azərbaycan-İran dövlət sərhədində dörd sərhəd zastavasının fəaliyyətə başlaması, düşmənin hərbi vasitələrinə endirilən zərbələr və Cenevrədə aparılan diplomatik görüşlərlə yadda qaldı. Eyni zamanda, yaşayış məntəqələrimizin atəşə tutulması və mülki əhalinin təhlükəsizliyinə yaranan təhdidlər müharibənin ağır humanitar tərəfini bir daha üzə çıxarırdı.