17 Noyabr – Azərbaycan xalqının azadlıq iradəsinin, milli özünüdərkinin və dövlətçilik əzminin təcəssümü
Tarixin yaddaşında elə günlər var ki, onlar yalnız müəyyən bir hadisənin başlanğıcı kimi deyil, bütöv bir xalqın taleyində dönüş nöqtəsi kimi yaşayır. Belə günlər xalqın milli yaddaşına həkk olunur, nəsillər arasında mənəvi körpüyə çevrilir, zaman keçdikcə öz tarixi əhəmiyyətini daha aydın göstərir. 17 Noyabr - Milli Dirçəliş Günü də Azərbaycan xalqının tarixində məhz belə əlamətdar günlərdəndir. Bu tarix azadlıq istəyinin ümumxalq iradəsinə çevrildiyi, milli kimliyə sahib çıxmaq əzminin gücləndiyi və müstəqil dövlətçilik düşüncəsinin yeni mərhələyə yüksəldiyi bir dövrün rəmzidir.
1988-ci il noyabrın 17-də Bakının indiki Azadlıq meydanında başlayan kütləvi xalq hərəkatı Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında yeni bir səhifə açdı. Həmin dövrdə Ermənistanın Azərbaycana qarşı əsassız ərazi iddiaları, Dağlıq Qarabağ ətrafında baş verən hadisələr, Topxana meşəsinin dağıdılması və sovet rəhbərliyinin Azərbaycan xalqının haqlı narahatlığına laqeyd münasibəti cəmiyyətdə ciddi narazılıq yaratmışdı. İnsanlar artıq baş verənlərə seyrçi qala bilmirdilər. Milli ləyaqətin, torpaqların bütövlüyünün, tarixi ədalətin və xalqın hüquqlarının müdafiəsi ümumxalq tələbinə çevrilmişdi.
Azadlıq meydanına toplaşan minlərlə insanın iradəsi bir amal ətrafında birləşirdi: Azərbaycan xalqı öz taleyinə özü sahib çıxmalıdır! Meydanda səslənən çağırışlar, nümayiş etdirilən həmrəylik və milli birlik uzun illər sovet ideoloji sisteminin təsiri altında məhdudlaşdırılmış milli düşüncənin yenidən güclənməsinin göstəricisi idi. Bu, sadəcə etiraz aksiyası deyil, xalqın öz milli mənliyini, tarixi keçmişini və gələcək taleyini müdafiə etmək iradəsinin təzahürü idi.
Həmin günlər Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən gələn insanları eyni düşüncə, eyni məqsəd və eyni ümid bir araya gətirmişdi. Meydan xalqın səsinə, milli oyanışın tribunasına çevrilmişdi. Burada səslənən azadlıq çağırışları tədricən daha geniş məna kəsb edir, milli suverenlik və müstəqil dövlət qurmaq ideyası cəmiyyətin düşüncəsində möhkəmlənirdi. Dekabrın 5-nə keçən gecə mitinqin zor gücünə dağıdılması da bu hərəkatın xalqın yaddaşında yaratdığı izləri silə bilmədi. Əksinə, milli azadlıq düşüncəsi daha da möhkəmləndi.
Milli Dirçəliş Gününün əsl mahiyyəti də məhz burada üzə çıxır. Çünki dirçəliş ilk növbədə insanın öz kimliyini dərk etməsi, milli mənsubiyyətinə sahib çıxması, xalqının taleyinə biganə qalmaması deməkdir. 1988-ci ilin noyabrında Azərbaycan xalqı bu iradəni nümayiş etdirdi. Azadlıq meydanında başlanan hərəkat sonrakı siyasi proseslərə təsir göstərərək müstəqillik ideyasının ümumxalq məramına çevrilməsində mühüm rol oynadı.
Bu tarixi prosesin davamında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi iradəsi və dövlətçilik fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 1990-cı il noyabrın 17-də onun sədrliyi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin birinci sessiyasında qəbul edilən qərarlar milli dövlətçilik tariximizdə mühüm mərhələ oldu. Naxçıvanın adından “Sovet Sosialist” sözlərinin çıxarılması, muxtariyyətin adının Naxçıvan Muxtar Respublikası kimi müəyyənləşdirilməsi ilə yanaşı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağının Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət bayrağı kimi qəbul edilməsi milli istiqlal düşüncəsinin əməli ifadəsi idi.
Bu addımın tarixi əhəmiyyəti olduqca böyükdür. Uzun illər sovet hakimiyyətinin rəsmi rəmzləri ilə əvəz edilmiş üçrəngli bayrağımızın yenidən dövlət bayrağı kimi ucaldılması Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlətçilik irsinə sədaqətin, milli tarixə ehtiramın və müstəqilliyə inamın təntənəsi idi. Naxçıvanda qəbul edilən bu qərar 1991-ci il fevralın 5-də Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti tərəfindən üçrəngli bayrağımızın dövlət rəmzi kimi bərpa olunmasına mühüm zəmin yaratdı.
Beləliklə, milli dirçəliş yalnız meydanlarda səslənən çağırışlarla məhdudlaşmadı. O, dövlətçilik düşüncəsində, siyasi qərarlarda, milli rəmzlərə münasibətdə və müstəqillik uğrunda mübarizədə öz real ifadəsini tapdı. 1991-ci il oktyabrın 18-də Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktının qəbul edilməsi ilə Azərbaycan xalqının azadlıq arzusu hüquqi-siyasi reallığa çevrildi. Xalqımız öz dövlət müstəqilliyini bərpa edərək tarixinin yeni mərhələsinə qədəm qoydu.
Lakin müstəqilliyin bərpası mübarizənin sonu deyil, yeni məsuliyyətlərin başlanğıcı idi. Müstəqil dövlət qurmaq, onun suverenliyini qorumaq, beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirmək və xalqın təhlükəsiz gələcəyini təmin etmək böyük siyasi iradə tələb edirdi. 1993-cü ildə Heydər Əliyevin xalqın tələbi ilə siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Ölkədə siyasi sabitliyin bərqərar edilməsi, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, ordu quruculuğu və uzunmüddətli inkişaf strategiyasının formalaşdırılması müstəqilliyin qorunması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıdı.
Bu gün müasir Azərbaycan həmin dövlətçilik ənənələrinin davamı olaraq öz inkişaf yolunda inamla irəliləyir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət ölkəmizin iqtisadi gücünün, müdafiə qabiliyyətinin və beynəlxalq nüfuzunun artmasına xidmət edib. Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi nailiyyətlər milli dirçəliş ideyasının müasir dövlət quruculuğunda necə mühüm yer tutduğunu bir daha nümayiş etdirir.
2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Qələbə xalqımızın milli birliyinin, ordumuzun gücünün və dövlətimizin qətiyyətinin təntənəsi oldu. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin bütün ərazisində dövlət suverenliyinin bərpası isə müasir tariximizin ən mühüm hadisələrindən biri kimi yadda qaldı. Vaxtilə Azadlıq meydanında milli hüquqlarını və torpaqlarının müdafiəsini tələb edən xalq bu gün suverenliyini tam təmin etmiş dövlətin vətəndaşı kimi gələcəyə baxır.
İndi Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri, doğma yurdlarına qayıdan insanların həyatının yenidən qurulması, şəhər və kəndlərimizin bərpası milli dirçəlişin yeni mərhələsini təşkil edir. Bu torpaqlarda ucalan yeni yaşayış evləri, məktəblər, yollar və sosial infrastruktur yalnız quruculuq layihələri deyil, həm də xalqımızın öz gələcəyinə olan inamının, dövlətimizin gücünün və milli iradəmizin ifadəsidir.
Milli Dirçəliş Gününün bugünkü nəsillər üçün daşıdığı mənəvi yük də böyükdür. Bu tarix bizə xatırladır ki, milli kimlik yalnız keçmişlə fəxr etməkdən ibarət deyil. O, həm də dilimizi, mədəniyyətimizi, tariximizi, milli-mənəvi dəyərlərimizi qorumaq, dövlətçiliyimizə sahib çıxmaq və gələcək qarşısında məsuliyyət daşımaqdır. Xalqın gücü onun birliyində, dövlətin qüdrəti isə vətəndaşlarının milli maraqlar ətrafında həmrəyliyindədir.
17 Noyabr həm də azadlıq uğrunda mübarizə aparmış insanların fədakarlığına ehtiram günüdür. Bu tarixi yaradanlar yalnız öz dövrlərinin deyil, gələcək nəsillərin də taleyinə təsir göstərən mühüm bir missiyanı yerinə yetirdilər. Onların meydanlarda nümayiş etdirdiyi cəsarət, milli ləyaqət və birlik ruhu bu gün müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik təməllərində yaşayır.
Tarixin müxtəlif mərhələlərində xalqımız ağır sınaqlarla üzləşib, lakin heç zaman milli varlığını və azadlıq arzusunu itirməyib. 1988-ci ilin Azadlıq meydanından başlayan milli oyanış, Naxçıvanda dövlətçilik rəmzlərimizin bərpası, müstəqilliyimizin yenidən əldə olunması və nəhayət, suverenliyimizin tam təmin edilməsi vahid tarixi yolun bir-birini tamamlayan mərhələləridir.
Bu gün keçmişə nəzər salmaqla yanaşı, milli iradəmizin hansı sınaqlardan keçərək hazırda güclü və suveren Azərbaycanı formalaşdırdığını dərk edirik. Azadlıq meydanında başlanan dirçəliş bu gün müstəqil dövlətimizin uğurlarında, üçrəngli bayrağımızın ucalığında, doğma torpaqlarımızda aparılan quruculuq işlərində öz davamını tapır.
Milli Dirçəliş Günü bir daha təsdiq edir ki, xalqın azadlıq iradəsini heç bir qüvvə məğlub edə bilməz. Çünki milli ruhu yaşayan, tarixinə sahib çıxan və dövlətinin gələcəyinə inanan xalqın yolu daim irəliyədir. Bu yolun adı milli birlik, dövlətçilik, müstəqillik və suveren Azərbaycandır.


ADA Universitetində “COP29 və Azərbaycan üçün Yaşıl Baxış” mövzusunda beynəlxalq forum keçirilib Prezident İlham Əliyev forumda iştirak edib
Prezidentin müsahibəsinin TAM MƏTNİ
Şuşada 2-ci Qlobal Media Forumunun açılış mərasimi keçirilib Prezident İlham Əliyev Forumda iştirak edib YENİLƏNİB
Prezident İlham Əliyev yerli televiziya kanallarına müsahibə verib-YENİLƏNİB
III Şuşa Qlobal Media Forumunun iştirakçıları ilə görüş keçirilib Prezident İlham Əliyev görüşdə iştirak edib YENİLƏNİB
Kamran Əliyev Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının iclasında
Azərbaycan Respublikasının səhiyyə naziri Anar Bayramov vətəndaş qəbulu keçirəcək
İntellektual bölmələrdə yeni mərhələ: texnologiya peşəkarlarının potensialından daha geniş istifadə olunacaq
17 NOYABR — MİLLİ DİRÇƏLİŞ GÜNÜ
2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında avtomobil yollarında baş vermiş yol-nəqliyyat hadisələri haqqında
Hərbi qulluqçulara ali hərbi rütbələr təqdim edilib
Cahangirbəyli sakinləri doğma yurda qayıdış sevincini yaşayırlar
Xocavənd sakinlərinin doğma yurda qayıdış sevinci davam edir
Cəbrayıla Böyük Qayıdış davam edir: daha 17 ailə doğma yurdda
Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında iştirak edib
Hikmət Hacıyev Aİ rəsmiləri ilə görüşüb
Mehriban Əliyevadan Milli Dirçəliş Günü paylaşımı
Prezident İlham Əliyev 17 Noyabr - Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edib
Yalçın Rəfiyev COP31 çərçivəsində bir sıra görüşlər keçirib
Ölkəmizdə ilk dəfə Milli Məşğulluq Forumu keçirilir
Dövlət Komitəsi oktyabr ayında sosial dəstək tədbirlərini davam etdirib
Qanlıgöl ətrafında genişmiqyaslı abadlaşdırma işlərinə başlanılıb
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI
Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Süni intellekt müharibənin qaydalarını dəyişir: dünya ölümcül avtonom silahların təhlükəsi qarşısında
Erməni deputatlardan əzələ nümayişi
Alimlər hüceyrələrin keçmişini öyrənməyə imkan verən yeni texnologiya hazırlayıblar
Yodun bir damlası, gələcəyin min ümidi
Ürəyin hər döyüntüsü – həyatın bizə bəxş etdiyi ən qiymətli səs
Payızın astanasında: Zamanın böyük dövranı