Bağlarımızı bəzəyən, küçələrimizə estetik görünüş verən zərif çiçəklər bəzən gözlənilməz təhlükənin ünvanına çevrilə bilər. Son günlər alimlərin səsləndirdiyi bir iddia cəmiyyətdə narahatlıq doğurub: dekorativ məqsədlə geniş əkilən oleander (zakkum) kolları ilanlar üçün ideal sığınacaq yarada bilər. İlk baxışda günahsız görünən bu həmişəyaşıl bitki, sıx və kölgəli quruluşu ilə sürünənlər üçün təhlükəsiz məkan rolunu oynaya bilər.

Rəngbərəng çiçəkləri və quraqlığa dözümlülüyü  ilə demək olar ki, hər parkda, bağçada və evdə qarşımıza çıxan oleander bitkisi haqqında olduqca ciddi bir xəbərdarlıq edilib. Elmi araşdırmalar göstərir ki, bu populyar bəzək bitkisi həm ölümcül ilanlara sığınacaq yaradır, həm də tək bir yarpağı ilə belə insan həyatına son qoya biləcək gücdədir.

Baxımının asanlığı və uzunömürlü olması səbəbindən landşaft memarlığında ən çox üstünlük verilən kol növlərindən biri olan oleander aparılan son araşdırmalardan sonra qorxulu bir iddia ilə gündəmdədir.

"Times of India" və "Landscape Ecology" jurnallarında dərc olunan məqalələrə görə, bu bitki təbiəti etibarilə geniş, alçaq və son dərəcə sıx yarpaqlara malikdir. Bu sıx bitki örtüsü torpaq səviyyəsində mükəmməl bir kölgəlik və rütubətli mikroiqlim yaradır. Məhz bu məqamda təhlükəli sürünənlər dövrəyə girir:

"Thermal Biology" jurnalındakı tədqiqatlar göstərir ki, oleanderin yerə yaxın və sıx kol strukturu xüsusilə isti yay günlərində ilanların, bədən temperaturlarını tarazlaşdırmaq üçün kölgəli sahə və onlar  üçün yırtıcılardan qoruna biləcəkləri qüsursuz bir gizlənmə və sığınacaq sahəsi formalaşdırır.  Yəni bağçanızdakı ilanlar üçün bir növ "lüks otel" rolunu oynayır.

Araşdırmalara görə, oleander təkcə ilanları cəlb etmir, özü də müstəqil olaraq güclü bir bioloji silah kimidir. Populyar bəzək bitkisi olmasına baxmayaraq, tərkibində birbaşa ürəyi hədəf alan "oleandrin" və "neriin" adlı son dərəcə güclü toksik qlikozidlər var.

Bu ölümcül toksinlər bitkinin hər yerində mövcuddur, lakin ən yüksək konsentrasiya bitki qırıldıqda ortaya çıxan bulandıq, ağ rəngli şirəsində (lateks) olur. Həmçinin bitkinin qabığında strychnine bənzər "rosagenin" adlı təhlükəli maddə də var.

Oleander yarpağının və ya çiçəyinin təsadüfən udulması; şiddətli ürəkbulanma, qusma, həddindən artıq tüpürcək ifrazı, qarın ağrısı, nizamsız ürək ritmi, halsızlıq, titrəmə, koma, iflic və nəticədə ölümlə nəticələnə bilər.

Tədqiqatşəlar bildirirlər ki, bitkidən sızan ağ şirənin dəriyə və ya gözə təmas etməsi ciddi iltihablanmaya, yanmaya, müvəqqəti və ya daimi görmə itkisinə səbəb ola bilər.

Sonda qeyd etmək lazımdır ki, təbiət nə düşmənimizdir, nə də qorxu mənbəyi. Lakin hər gözəlliyin arxasında müəyyən məsuliyyət dayanır. Bağlarımızı bəzəyərkən yalnız estetik görünüşü deyil, təhlükəsizliyi də düşünmək vacibdir. Oleander kolları doğru qulluq və diqqət ilə həm göz oxşaya, həm də risk yaratmadan həyətimizin yaraşığı ola bilər. Təbiətlə harmoniyada yaşamaq üçün isə məlumatlı olmaq ən güclü silahımızdır.