Ürəyimiz yananda – çay...

Bu nida Azərbaycan xalqının çaya olan sevgisini, ona bağlı mənəvi münasibətini ən dolğun şəkildə ifadə edir. Çay əsrlərdir insanların həyat tərzinə çevrilib. Evə gələn qonağın qarşısına ilk qoyulan nemət də çaydır, ən səmimi söhbətlərin başlanğıcı da. Məhz buna görə hər il qeyd olunan Beynəlxalq Çay Günü dünyanın müxtəlif xalqlarını ortaq mədəniyyət ətrafında birləşdirən xüsusi günlərdən hesab olunur.

2019-cu ilin dekabrında BMT Baş Assambleyasında mayın 21-nin Beynəlxalq Çay Günü elan edilməsi barədə qətnamə qəbul olunub. Dünyada tanınan içkilər arasında bəlkə də ən məşhuru çaydır. Ölkəmizin çay süfrəsinin özünəməxsusluğu da hər zaman seçilib. Armudu stəkanın içində süzülən tünd qara çay, yanında mürəbbə, limon və şirniyyat milli qonaqpərvərliyimizin rəmzi olaraq dəyərləndirilir. Xalq arasında təsadüfən demirlər ki, “çay olan evdə söhbət də isti olar”. Çay könlümüzə rahatlıq və dinclik gətirən içki olmaqla yanaşı, həm də mədəniyyət nişanəsidir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, çay gündəlik qida rasionunda əhəmiyyətli yer tutur. Onun tərkibində sağlamlıq üçün faydalı müxtəlif minerallar var. Lakin həddindən artıq çay istifadəsi müəyyən risklər də yarada bilər. Mövzu ilə bağlı kardioloq-həkim Tahirə Qədirova ilə həmsöhbət olduq. Həkim bildirdi ki, həm qara, həm də yaşıl çayın faydaları elmi araşdırmalarla təsdiqlənsə də, normadan artıq istifadə ürək-damar sistemi üçün müəyyən problemlər yarada bilər: “Araşdırmalar göstərir ki, yaşıl çayın müntəzəm və ölçülü istifadəsi arterial təzyiqin və ürək-damar xəstəlikləri riskinin azalmasına müsbət təsir göstərə bilər.”

Həkim qeyd etdi ki, qara çayın da ürək sağlamlığı baxımından faydalı tərəfləri var: “2022-ci ildə Böyük Britaniyada təxminən 500 min insan üzərində aparılmış müşahidələr göstərib ki, gündə iki və daha çox fincan qara çay qəbul edən şəxslərdə ürək xəstəlikləri və insultdan ölüm riski daha aşağı olub”.

Kardioloqun sözlərinə görə, əsas məsələ qəbul edilən kofein miqdarıdır: “Bir fincan qara çayda orta hesabla 40-70 milliqram, yaşıl çayda isə 30-50 milliqram kofein olur. Gün ərzində həddindən artıq tünd çay içilməsi ürəkdöyünmə, ritm pozuntusu, əsəbilik, yuxusuzluq və arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə nəticələnə bilər”.

Həkim əlavə etdi ki, sağlam yetkin insan üçün gündəlik təhlükəsiz kofein norması təxminən 400 milliqrama qədər hesab olunur. Bu isə gün ərzində qəbul edilən digər kofeinli məhsullarla birlikdə orta hesabla 4-5 fincan çayı keçməməyi tələb edir.

Mütəxəssis xüsusilə ürək-damar xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlara ehtiyatlı olmağı da tövsiyə etdi: “Hipertoniya, aritmiya və ürək çatışmazlığı olan şəxslər tünd çayın qəbulunu nəzarətdə saxlamalıdırlar. Çayı xüsusilə gecə saatlarında çox qəbul etmək ürək ritminə və yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər”.

Nurəngiz ADİLQIZI