Nəsimi rayonunda Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçusu şəhid kapitan Hüseynzadə Həmidağa Bağının oğlunun doğum günü qeyd olunub.

Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri Azər Süleymanov, Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Gülarə Verdiyeva, Yasamal Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini Hüseyn Əfəndiyev, YAP Yasamal rayon təşkilatının sədr müavini Elnarə Mustafayeva, Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyətinin və Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətinin əməkdaşları, şəhid ailə üzvləri, qazilər, müharibə veteranları, Nəsimi və Yasamal rayon ictimaiyyətinin iştirakı ilə şəhidin əziz xatirəsi dərin hörmət və ehtiramla yad olunub, məzarı üzərinə gül-çiçək dəstələri düzülüb.

Şəhidin ailə üzvləri göstərilən diqqət və qayğıya görə minnətdarlıqlarını bildiriblər.

Qeyd etmək lazımdır ki, Həmidağa Hüseynzadə 28 sentyabr 2020-ci ildə Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub.

Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarında iştirak etdiyi və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hüseynzadə Həmidağa ölümündən sonra "Vətən uğrunda", 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalları və 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən “Qarabağ” ordeni ilə təltif olunub.

Nəsimi rayonunda Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçusu şəhid kapitan Hüseynzadə Həmidağa Bağının oğlunun doğum günü qeyd olunub.

Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri Azər Süleymanov, Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Gülarə Verdiyeva, Yasamal Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini Hüseyn Əfəndiyev, YAP Yasamal rayon təşkilatının sədr müavini Elnarə Mustafayeva, Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyətinin və Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətinin əməkdaşları, şəhid ailə üzvləri, qazilər, müharibə veteranları, Nəsimi və Yasamal rayon ictimaiyyətinin iştirakı ilə şəhidin əziz xatirəsi dərin hörmət və ehtiramla yad olunub, məzarı üzərinə gül-çiçək dəstələri düzülüb.

Şəhidin ailə üzvləri göstərilən diqqət və qayğıya görə minnətdarlıqlarını bildiriblər.

Qeyd etmək lazımdır ki, Həmidağa Hüseynzadə 28 sentyabr 2020-ci ildə Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub.

Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarında iştirak etdiyi və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hüseynzadə Həmidağa ölümündən sonra "Vətən uğrunda", 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalları və 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən “Qarabağ” ordeni ilə təltif olunub.

Nəsimi rayonunda Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçusu şəhid kapitan Hüseynzadə Həmidağa Bağının oğlunun doğum günü qeyd olunub.

Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri Azər Süleymanov, Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Gülarə Verdiyeva, Yasamal Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini Hüseyn Əfəndiyev, YAP Yasamal rayon təşkilatının sədr müavini Elnarə Mustafayeva, Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyətinin və Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətinin əməkdaşları, şəhid ailə üzvləri, qazilər, müharibə veteranları, Nəsimi və Yasamal rayon ictimaiyyətinin iştirakı ilə şəhidin əziz xatirəsi dərin hörmət və ehtiramla yad olunub, məzarı üzərinə gül-çiçək dəstələri düzülüb.

Şəhidin ailə üzvləri göstərilən diqqət və qayğıya görə minnətdarlıqlarını bildiriblər.

Qeyd etmək lazımdır ki, Həmidağa Hüseynzadə 28 sentyabr 2020-ci ildə Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub.

Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarında iştirak etdiyi və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hüseynzadə Həmidağa ölümündən sonra "Vətən uğrunda", 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalları və 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən “Qarabağ” ordeni ilə təltif olunub.

“Dövlət auditi” informasiya sisteminin yaradılması və bununla əlaqədar bir sıra məsələlərin tənzimlənməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq, “Büdcə sistemi haqqında”, “Sığorta fəaliyyəti haqqında” və “Hesablama Palatası haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 10 iyul tarixli 440-VIIQD nömrəli Qanununun icrası ilə əlaqədar qərara alıram:

1. “Dövlət auditi” informasiya sistemi yaradılsın.

2. “Dövlət auditi” informasiya sistemi haqqında Əsasnamə” təsdiq edilsin (əlavə olunur).

3. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti bu Fərmandan irəli gələn məsələləri həll etsin.

4. Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatasına tövsiyə edilsin ki:

4.1. “Dövlət auditi” informasiya sisteminin (bundan sonra – DAİS) formalaşdırılması, aparılması, fəaliyyətinin təşkili və inkişaf etdirilməsi üçün zəruri tədbirlər görsün;

4.2. Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi ilə birlikdə DAİS-in Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 3 iyun tarixli 718 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Hökumət buludu” (G-cloud) Konsepsiyası”na uyğun olaraq “Hökumət buludu”nda yerləşdirilməsi, aparılması və təkmilləşdirilməsi, habelə DAİS-in “Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri”nə və fərdi məlumatların informasiya sistemlərinin dövlət reyestrinə daxil edilməsi üçün tədbirlər görsün.

5. Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi:

5.1. Azərbaycan Respublikasının Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidməti ilə birlikdə, bu Fərmanın 2-ci hissəsi nəzərə alınmaqla, “Dövlət informasiya ehtiyatları və sistemlərinin formalaşdırılması, aparılması, inteqrasiyası və arxivləşdirilməsi Qaydaları”nın təsdiq edilməsi və elektron hökumətlə bağlı bəzi tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 12 sentyabr tarixli 263 nömrəli Fərmanının tələblərindən irəli gələn tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin etsin;

5.2. bu Fərmanın 2-ci hissəsi ilə təsdiq edilən Əsasnamənin 3-cü hissəsində qeyd olunan məlumatların ilkin mənbəyini formalaşdıran dövlət orqanları (qurumları) ilə birlikdə həmin məlumatların Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə əldə olunmasını təmin etmək məqsədilə üç ay müddətində zəruri tədbirlər görsün və bu barədə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 14 avqust 2026-cı il

“Dövlət auditi” informasiya sisteminin yaradılması və bununla əlaqədar bir sıra məsələlərin tənzimlənməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq, “Büdcə sistemi haqqında”, “Sığorta fəaliyyəti haqqında” və “Hesablama Palatası haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 10 iyul tarixli 440-VIIQD nömrəli Qanununun icrası ilə əlaqədar qərara alıram:

1. “Dövlət auditi” informasiya sistemi yaradılsın.

2. “Dövlət auditi” informasiya sistemi haqqında Əsasnamə” təsdiq edilsin (əlavə olunur).

3. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti bu Fərmandan irəli gələn məsələləri həll etsin.

4. Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatasına tövsiyə edilsin ki:

4.1. “Dövlət auditi” informasiya sisteminin (bundan sonra – DAİS) formalaşdırılması, aparılması, fəaliyyətinin təşkili və inkişaf etdirilməsi üçün zəruri tədbirlər görsün;

4.2. Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi ilə birlikdə DAİS-in Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 3 iyun tarixli 718 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Hökumət buludu” (G-cloud) Konsepsiyası”na uyğun olaraq “Hökumət buludu”nda yerləşdirilməsi, aparılması və təkmilləşdirilməsi, habelə DAİS-in “Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri”nə və fərdi məlumatların informasiya sistemlərinin dövlət reyestrinə daxil edilməsi üçün tədbirlər görsün.

5. Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi:

5.1. Azərbaycan Respublikasının Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidməti ilə birlikdə, bu Fərmanın 2-ci hissəsi nəzərə alınmaqla, “Dövlət informasiya ehtiyatları və sistemlərinin formalaşdırılması, aparılması, inteqrasiyası və arxivləşdirilməsi Qaydaları”nın təsdiq edilməsi və elektron hökumətlə bağlı bəzi tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 12 sentyabr tarixli 263 nömrəli Fərmanının tələblərindən irəli gələn tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin etsin;

5.2. bu Fərmanın 2-ci hissəsi ilə təsdiq edilən Əsasnamənin 3-cü hissəsində qeyd olunan məlumatların ilkin mənbəyini formalaşdıran dövlət orqanları (qurumları) ilə birlikdə həmin məlumatların Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə əldə olunmasını təmin etmək məqsədilə üç ay müddətində zəruri tədbirlər görsün və bu barədə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 14 avqust 2026-cı il

“Dövlət auditi” informasiya sisteminin yaradılması və bununla əlaqədar bir sıra məsələlərin tənzimlənməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq, “Büdcə sistemi haqqında”, “Sığorta fəaliyyəti haqqında” və “Hesablama Palatası haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 10 iyul tarixli 440-VIIQD nömrəli Qanununun icrası ilə əlaqədar qərara alıram:

1. “Dövlət auditi” informasiya sistemi yaradılsın.

2. “Dövlət auditi” informasiya sistemi haqqında Əsasnamə” təsdiq edilsin (əlavə olunur).

3. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti bu Fərmandan irəli gələn məsələləri həll etsin.

4. Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatasına tövsiyə edilsin ki:

4.1. “Dövlət auditi” informasiya sisteminin (bundan sonra – DAİS) formalaşdırılması, aparılması, fəaliyyətinin təşkili və inkişaf etdirilməsi üçün zəruri tədbirlər görsün;

4.2. Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi ilə birlikdə DAİS-in Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 3 iyun tarixli 718 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Hökumət buludu” (G-cloud) Konsepsiyası”na uyğun olaraq “Hökumət buludu”nda yerləşdirilməsi, aparılması və təkmilləşdirilməsi, habelə DAİS-in “Dövlət informasiya ehtiyatlarının, sistemlərinin və elektron xidmətlərin vahid reyestri”nə və fərdi məlumatların informasiya sistemlərinin dövlət reyestrinə daxil edilməsi üçün tədbirlər görsün.

5. Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi:

5.1. Azərbaycan Respublikasının Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidməti ilə birlikdə, bu Fərmanın 2-ci hissəsi nəzərə alınmaqla, “Dövlət informasiya ehtiyatları və sistemlərinin formalaşdırılması, aparılması, inteqrasiyası və arxivləşdirilməsi Qaydaları”nın təsdiq edilməsi və elektron hökumətlə bağlı bəzi tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 12 sentyabr tarixli 263 nömrəli Fərmanının tələblərindən irəli gələn tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin etsin;

5.2. bu Fərmanın 2-ci hissəsi ilə təsdiq edilən Əsasnamənin 3-cü hissəsində qeyd olunan məlumatların ilkin mənbəyini formalaşdıran dövlət orqanları (qurumları) ilə birlikdə həmin məlumatların Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə əldə olunmasını təmin etmək məqsədilə üç ay müddətində zəruri tədbirlər görsün və bu barədə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 14 avqust 2026-cı il

Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir.

Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir.

Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır.

Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar.

Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır.

Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir.

Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər.

Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir.

Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir.

Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır.

Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar.

Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır.

Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir.

Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər.

Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir.

Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir.

Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır.

Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar.

Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır.

Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir.

Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər.

Baş Prokurorluq mina partlayışları nəticəsində zərərçəkən şəxslərlə bağlı məlumat açıqlayıb.

Bu barədə Prokurorluğun mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

“Təəssüf hissi ilə bildiririk ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə minaların partlaması nəticəsində insan tələfatı və xəsarətlərlə nəticələnən hadisələr baş verməkdə davam edir. Baş Prokurorluq tərəfindən aidiyyəti dövlət qurumları ilə birgə belə hadisələrin hər biri üzrə zəruri tədbirlər görülür və ictimaiyyətə mütəmadi məlumat verilir”, - deyə məlumatda vurğulanıb.

Həmçinin qeyd olunub ki, torpaqlarımızın Ermənistan tərəfindən minalarla çirkləndirilməsi nəticəsində Vətən müharibəsi başa çatdıqdan sonra (10.11.2020-ci il tarixdən etibarən) işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə 436 nəfər zərər çəkib. Onlardan 73-ü həlak olub, 363-ü isə müxtəlif dərəcəli xəsarətlər alıb.

“Azərbaycan Respublikasının Prokurorluğu tərəfindən mina hadisələri ilə bağlı hər bir fakt üzrə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq araşdırmalar aparılır, hadisələrin bütün halları, o cümlədən partlayışların səbəb və şəraiti müəyyən edilir. Mina təhlükəsinin aradan qaldırılması işğaldan azad edilmiş ərazilərdə insanların təhlükəsizliyinin təmin olunması, ərazilərin bərpası və dayanıqlı məskunlaşma baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Vətəndaşları və həmin ərazilərə səfər edən şəxsləri bir daha yalnız müəyyən edilmiş təhlükəsiz marşrutlardan istifadə etməyə, xəbərdarlıq nişanlarına və aidiyyəti dövlət qurumlarının tövsiyələrinə ciddi əməl etməyə çağırırıq”,- deyə məlumatda qeyd olunub.

Baş Prokurorluq mina partlayışları nəticəsində zərərçəkən şəxslərlə bağlı məlumat açıqlayıb.

Bu barədə Prokurorluğun mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

“Təəssüf hissi ilə bildiririk ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə minaların partlaması nəticəsində insan tələfatı və xəsarətlərlə nəticələnən hadisələr baş verməkdə davam edir. Baş Prokurorluq tərəfindən aidiyyəti dövlət qurumları ilə birgə belə hadisələrin hər biri üzrə zəruri tədbirlər görülür və ictimaiyyətə mütəmadi məlumat verilir”, - deyə məlumatda vurğulanıb.

Həmçinin qeyd olunub ki, torpaqlarımızın Ermənistan tərəfindən minalarla çirkləndirilməsi nəticəsində Vətən müharibəsi başa çatdıqdan sonra (10.11.2020-ci il tarixdən etibarən) işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə 436 nəfər zərər çəkib. Onlardan 73-ü həlak olub, 363-ü isə müxtəlif dərəcəli xəsarətlər alıb.

“Azərbaycan Respublikasının Prokurorluğu tərəfindən mina hadisələri ilə bağlı hər bir fakt üzrə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq araşdırmalar aparılır, hadisələrin bütün halları, o cümlədən partlayışların səbəb və şəraiti müəyyən edilir. Mina təhlükəsinin aradan qaldırılması işğaldan azad edilmiş ərazilərdə insanların təhlükəsizliyinin təmin olunması, ərazilərin bərpası və dayanıqlı məskunlaşma baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Vətəndaşları və həmin ərazilərə səfər edən şəxsləri bir daha yalnız müəyyən edilmiş təhlükəsiz marşrutlardan istifadə etməyə, xəbərdarlıq nişanlarına və aidiyyəti dövlət qurumlarının tövsiyələrinə ciddi əməl etməyə çağırırıq”,- deyə məlumatda qeyd olunub.

Baş Prokurorluq mina partlayışları nəticəsində zərərçəkən şəxslərlə bağlı məlumat açıqlayıb.

Bu barədə Prokurorluğun mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

“Təəssüf hissi ilə bildiririk ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə minaların partlaması nəticəsində insan tələfatı və xəsarətlərlə nəticələnən hadisələr baş verməkdə davam edir. Baş Prokurorluq tərəfindən aidiyyəti dövlət qurumları ilə birgə belə hadisələrin hər biri üzrə zəruri tədbirlər görülür və ictimaiyyətə mütəmadi məlumat verilir”, - deyə məlumatda vurğulanıb.

Həmçinin qeyd olunub ki, torpaqlarımızın Ermənistan tərəfindən minalarla çirkləndirilməsi nəticəsində Vətən müharibəsi başa çatdıqdan sonra (10.11.2020-ci il tarixdən etibarən) işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə 436 nəfər zərər çəkib. Onlardan 73-ü həlak olub, 363-ü isə müxtəlif dərəcəli xəsarətlər alıb.

“Azərbaycan Respublikasının Prokurorluğu tərəfindən mina hadisələri ilə bağlı hər bir fakt üzrə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq araşdırmalar aparılır, hadisələrin bütün halları, o cümlədən partlayışların səbəb və şəraiti müəyyən edilir. Mina təhlükəsinin aradan qaldırılması işğaldan azad edilmiş ərazilərdə insanların təhlükəsizliyinin təmin olunması, ərazilərin bərpası və dayanıqlı məskunlaşma baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Vətəndaşları və həmin ərazilərə səfər edən şəxsləri bir daha yalnız müəyyən edilmiş təhlükəsiz marşrutlardan istifadə etməyə, xəbərdarlıq nişanlarına və aidiyyəti dövlət qurumlarının tövsiyələrinə ciddi əməl etməyə çağırırıq”,- deyə məlumatda qeyd olunub.

“Seleksiya nailiyyətləri haqqında”, “Dövlət rüsumu haqqında”, “Lisenziyalar və icazələr haqqında” və “Texniki tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 1-ci, 10-cu, 11-ci, 15-ci və 24-cü bəndlərini rəhbər tutaraq qərara alır:

Maddə 1. “Seleksiya nailiyyətləri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997, № 4, maddə 269 (Cild I) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

1.1. 1-ci maddənin birinci hissəsi üzrə:

1.1.1. beşinci abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:

“seleksiya və toxumçuluq sahəsində informasiya ehtiyatı (bundan sonra – Reyestr) – seleksiya nailiyyətləri (sortlar və hibridlər, cinslər), qeydiyyata alınmış toxum əməliyyatçıları, seleksiya nailiyyətlərindən istifadə ilə əlaqədar bağlanmış müqavilələr və toxumluq əkinlər barədə məlumatların (qeydlərin) məcmusu;

altıncı abzasda “dövlət reyestrinə” sözləri “Reyestrə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.2. 12-ci maddə üzrə:

1.2.1. birinci hissədə “dövlət reyestrində” sözləri “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.2.2. ikinci hissədə “dövlət reyestrinə” sözləri “Reyestrə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.2.3. aşağıdakı məzmunda üçüncü hissə əlavə edilsin:

“Reyestr müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən elektron qaydada aparılır.”;

1.3. 15-ci maddənin birinci hissəsində “Dövlət reyestrinə” sözləri “Reyestrə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.4. 16-cı maddənin ikinci hissəsində “orqanda” sözü “orqan (qurum) tərəfindən Reyestrdə” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.5. 18-ci maddənin birinci hissəsində “dövlət reyestrində” sözləri “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.6. 24-cü maddənin ikinci hissəsində “reyestrdə” sözü “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.7. 26-cı maddənin birinci və üçüncü hissələrində “dövlət reyestrinə daxil edilmiş” sözləri “Reyestrdə qeydiyyata alınmış” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.8. 33-cü maddənin birinci hissəsi üzrə:

1.8.1. ikinci abzasda “qeydiyyatda olan” sözləri “Reyestrdə qeydiyyata alınmış” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.8.2. üçüncü abzasda “bilərəkdən başqa qeydiyyatda olan sortun və cinsin adı” sözləri “Reyestrdə qeydiyyatda olan başqa sortun və cinsin adının” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.8.3. dördüncü abzasa “verilən ad” sözlərindən sonra “Reyestrdə” sözü əlavə edilsin;

1.8.4. səkkizinci abzasda “dövlət reyestrində” sözləri “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin.

Maddə 2. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001, № 12, maddə 740 (Cild I); 2024, № 1, maddələr 10, 16, № 6 (I kitab), maddə 637, № 7, maddələr 747, 751, 775, № 8, maddə 933, № 11, maddə 1187, № 12 (II kitab), maddə 1351; 2025, № 1, maddə 1, № 2, maddə 101, № 4 (I kitab), maddələr 318, 322, № 5, maddə 433, № 6, maddələr 521, 524, № 7, maddə 626, № 12 (I kitab), maddələr 1118, 1129; 2026, № 1, maddələr 8, 13, 20; Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 26 may tarixli 413-VIIQD nömrəli Qanunu) aşağıdakı məzmunda 18.89-cu maddə əlavə edilsin:

“18.89. Toxumçuluq sahəsində fəaliyyət göstərən toxum əməliyyatçılarının qeydiyyatına və toxumlara sortluq və səpin keyfiyyətlərini təsdiq edən sertifikatların verilməsinə görə:

18.89.1. seleksiya və toxumçuluq sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemindən çıxarışın verilməsi – 50 manat;

18.89.2. seleksiya və toxumçuluq sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemindən çıxarışın dublikatının verilməsi – 10 manat;

18.89.3. toxumlara sortluq və səpin keyfiyyətlərini təsdiq edən sertifikatların verilməsi (bir sənəd) – 25 manat.”.

Maddə 3. “Lisenziyalar və icazələr haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2016, № 4, maddə 632 (Cild I); 2024, № 6 (I kitab), maddə 631, № 7, maddələr 747, 751, № 8, maddə 933; 2025, № 1, maddə 16, № 3, maddə 215, № 4 (I kitab), maddə 314, № 5, maddə 433, № 6, maddə 524, № 7, maddə 626, № 8, maddə 733; Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 26 may tarixli 413-VIIQD nömrəli Qanunu) 3 nömrəli Əlavə - “Sahibkarlıq fəaliyyətinə verilən icazələrin siyahısı”nın 87-ci maddəsinin sonunda nöqtə işarəsi nöqtəli vergül işarəsi ilə əvəz edilsin və aşağıdakı məzmunda 88-ci maddə əlavə edilsin:

“88. toxum əməliyyatçılarının qeydiyyata alınmasına dair seleksiya və toxumçuluq sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemindən çıxarış.”.

Maddə 4. “Texniki tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2019, № 11, maddə 1679 (Cild I); 2025, № 6, maddə 522) aşağıdakı məzmunda 5.4-1-ci maddə əlavə edilsin:

“5.4-1. Bu Qanun bitki sortlarının toxumlarına dair məcburi tələblərə şamil edilmir.”.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

“Seleksiya nailiyyətləri haqqında”, “Dövlət rüsumu haqqında”, “Lisenziyalar və icazələr haqqında” və “Texniki tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 1-ci, 10-cu, 11-ci, 15-ci və 24-cü bəndlərini rəhbər tutaraq qərara alır:

Maddə 1. “Seleksiya nailiyyətləri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997, № 4, maddə 269 (Cild I) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

1.1. 1-ci maddənin birinci hissəsi üzrə:

1.1.1. beşinci abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:

“seleksiya və toxumçuluq sahəsində informasiya ehtiyatı (bundan sonra – Reyestr) – seleksiya nailiyyətləri (sortlar və hibridlər, cinslər), qeydiyyata alınmış toxum əməliyyatçıları, seleksiya nailiyyətlərindən istifadə ilə əlaqədar bağlanmış müqavilələr və toxumluq əkinlər barədə məlumatların (qeydlərin) məcmusu;

altıncı abzasda “dövlət reyestrinə” sözləri “Reyestrə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.2. 12-ci maddə üzrə:

1.2.1. birinci hissədə “dövlət reyestrində” sözləri “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.2.2. ikinci hissədə “dövlət reyestrinə” sözləri “Reyestrə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.2.3. aşağıdakı məzmunda üçüncü hissə əlavə edilsin:

“Reyestr müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən elektron qaydada aparılır.”;

1.3. 15-ci maddənin birinci hissəsində “Dövlət reyestrinə” sözləri “Reyestrə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.4. 16-cı maddənin ikinci hissəsində “orqanda” sözü “orqan (qurum) tərəfindən Reyestrdə” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.5. 18-ci maddənin birinci hissəsində “dövlət reyestrində” sözləri “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.6. 24-cü maddənin ikinci hissəsində “reyestrdə” sözü “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.7. 26-cı maddənin birinci və üçüncü hissələrində “dövlət reyestrinə daxil edilmiş” sözləri “Reyestrdə qeydiyyata alınmış” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.8. 33-cü maddənin birinci hissəsi üzrə:

1.8.1. ikinci abzasda “qeydiyyatda olan” sözləri “Reyestrdə qeydiyyata alınmış” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.8.2. üçüncü abzasda “bilərəkdən başqa qeydiyyatda olan sortun və cinsin adı” sözləri “Reyestrdə qeydiyyatda olan başqa sortun və cinsin adının” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.8.3. dördüncü abzasa “verilən ad” sözlərindən sonra “Reyestrdə” sözü əlavə edilsin;

1.8.4. səkkizinci abzasda “dövlət reyestrində” sözləri “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin.

Maddə 2. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001, № 12, maddə 740 (Cild I); 2024, № 1, maddələr 10, 16, № 6 (I kitab), maddə 637, № 7, maddələr 747, 751, 775, № 8, maddə 933, № 11, maddə 1187, № 12 (II kitab), maddə 1351; 2025, № 1, maddə 1, № 2, maddə 101, № 4 (I kitab), maddələr 318, 322, № 5, maddə 433, № 6, maddələr 521, 524, № 7, maddə 626, № 12 (I kitab), maddələr 1118, 1129; 2026, № 1, maddələr 8, 13, 20; Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 26 may tarixli 413-VIIQD nömrəli Qanunu) aşağıdakı məzmunda 18.89-cu maddə əlavə edilsin:

“18.89. Toxumçuluq sahəsində fəaliyyət göstərən toxum əməliyyatçılarının qeydiyyatına və toxumlara sortluq və səpin keyfiyyətlərini təsdiq edən sertifikatların verilməsinə görə:

18.89.1. seleksiya və toxumçuluq sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemindən çıxarışın verilməsi – 50 manat;

18.89.2. seleksiya və toxumçuluq sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemindən çıxarışın dublikatının verilməsi – 10 manat;

18.89.3. toxumlara sortluq və səpin keyfiyyətlərini təsdiq edən sertifikatların verilməsi (bir sənəd) – 25 manat.”.

Maddə 3. “Lisenziyalar və icazələr haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2016, № 4, maddə 632 (Cild I); 2024, № 6 (I kitab), maddə 631, № 7, maddələr 747, 751, № 8, maddə 933; 2025, № 1, maddə 16, № 3, maddə 215, № 4 (I kitab), maddə 314, № 5, maddə 433, № 6, maddə 524, № 7, maddə 626, № 8, maddə 733; Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 26 may tarixli 413-VIIQD nömrəli Qanunu) 3 nömrəli Əlavə - “Sahibkarlıq fəaliyyətinə verilən icazələrin siyahısı”nın 87-ci maddəsinin sonunda nöqtə işarəsi nöqtəli vergül işarəsi ilə əvəz edilsin və aşağıdakı məzmunda 88-ci maddə əlavə edilsin:

“88. toxum əməliyyatçılarının qeydiyyata alınmasına dair seleksiya və toxumçuluq sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemindən çıxarış.”.

Maddə 4. “Texniki tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2019, № 11, maddə 1679 (Cild I); 2025, № 6, maddə 522) aşağıdakı məzmunda 5.4-1-ci maddə əlavə edilsin:

“5.4-1. Bu Qanun bitki sortlarının toxumlarına dair məcburi tələblərə şamil edilmir.”.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

“Seleksiya nailiyyətləri haqqında”, “Dövlət rüsumu haqqında”, “Lisenziyalar və icazələr haqqında” və “Texniki tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 1-ci, 10-cu, 11-ci, 15-ci və 24-cü bəndlərini rəhbər tutaraq qərara alır:

Maddə 1. “Seleksiya nailiyyətləri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997, № 4, maddə 269 (Cild I) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

1.1. 1-ci maddənin birinci hissəsi üzrə:

1.1.1. beşinci abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:

“seleksiya və toxumçuluq sahəsində informasiya ehtiyatı (bundan sonra – Reyestr) – seleksiya nailiyyətləri (sortlar və hibridlər, cinslər), qeydiyyata alınmış toxum əməliyyatçıları, seleksiya nailiyyətlərindən istifadə ilə əlaqədar bağlanmış müqavilələr və toxumluq əkinlər barədə məlumatların (qeydlərin) məcmusu;

altıncı abzasda “dövlət reyestrinə” sözləri “Reyestrə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.2. 12-ci maddə üzrə:

1.2.1. birinci hissədə “dövlət reyestrində” sözləri “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.2.2. ikinci hissədə “dövlət reyestrinə” sözləri “Reyestrə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.2.3. aşağıdakı məzmunda üçüncü hissə əlavə edilsin:

“Reyestr müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən elektron qaydada aparılır.”;

1.3. 15-ci maddənin birinci hissəsində “Dövlət reyestrinə” sözləri “Reyestrə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.4. 16-cı maddənin ikinci hissəsində “orqanda” sözü “orqan (qurum) tərəfindən Reyestrdə” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.5. 18-ci maddənin birinci hissəsində “dövlət reyestrində” sözləri “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.6. 24-cü maddənin ikinci hissəsində “reyestrdə” sözü “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin;

1.7. 26-cı maddənin birinci və üçüncü hissələrində “dövlət reyestrinə daxil edilmiş” sözləri “Reyestrdə qeydiyyata alınmış” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.8. 33-cü maddənin birinci hissəsi üzrə:

1.8.1. ikinci abzasda “qeydiyyatda olan” sözləri “Reyestrdə qeydiyyata alınmış” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.8.2. üçüncü abzasda “bilərəkdən başqa qeydiyyatda olan sortun və cinsin adı” sözləri “Reyestrdə qeydiyyatda olan başqa sortun və cinsin adının” sözləri ilə əvəz edilsin;

1.8.3. dördüncü abzasa “verilən ad” sözlərindən sonra “Reyestrdə” sözü əlavə edilsin;

1.8.4. səkkizinci abzasda “dövlət reyestrində” sözləri “Reyestrdə” sözü ilə əvəz edilsin.

Maddə 2. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001, № 12, maddə 740 (Cild I); 2024, № 1, maddələr 10, 16, № 6 (I kitab), maddə 637, № 7, maddələr 747, 751, 775, № 8, maddə 933, № 11, maddə 1187, № 12 (II kitab), maddə 1351; 2025, № 1, maddə 1, № 2, maddə 101, № 4 (I kitab), maddələr 318, 322, № 5, maddə 433, № 6, maddələr 521, 524, № 7, maddə 626, № 12 (I kitab), maddələr 1118, 1129; 2026, № 1, maddələr 8, 13, 20; Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 26 may tarixli 413-VIIQD nömrəli Qanunu) aşağıdakı məzmunda 18.89-cu maddə əlavə edilsin:

“18.89. Toxumçuluq sahəsində fəaliyyət göstərən toxum əməliyyatçılarının qeydiyyatına və toxumlara sortluq və səpin keyfiyyətlərini təsdiq edən sertifikatların verilməsinə görə:

18.89.1. seleksiya və toxumçuluq sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemindən çıxarışın verilməsi – 50 manat;

18.89.2. seleksiya və toxumçuluq sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemindən çıxarışın dublikatının verilməsi – 10 manat;

18.89.3. toxumlara sortluq və səpin keyfiyyətlərini təsdiq edən sertifikatların verilməsi (bir sənəd) – 25 manat.”.

Maddə 3. “Lisenziyalar və icazələr haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2016, № 4, maddə 632 (Cild I); 2024, № 6 (I kitab), maddə 631, № 7, maddələr 747, 751, № 8, maddə 933; 2025, № 1, maddə 16, № 3, maddə 215, № 4 (I kitab), maddə 314, № 5, maddə 433, № 6, maddə 524, № 7, maddə 626, № 8, maddə 733; Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 26 may tarixli 413-VIIQD nömrəli Qanunu) 3 nömrəli Əlavə - “Sahibkarlıq fəaliyyətinə verilən icazələrin siyahısı”nın 87-ci maddəsinin sonunda nöqtə işarəsi nöqtəli vergül işarəsi ilə əvəz edilsin və aşağıdakı məzmunda 88-ci maddə əlavə edilsin:

“88. toxum əməliyyatçılarının qeydiyyata alınmasına dair seleksiya və toxumçuluq sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemindən çıxarış.”.

Maddə 4. “Texniki tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2019, № 11, maddə 1679 (Cild I); 2025, № 6, maddə 522) aşağıdakı məzmunda 5.4-1-ci maddə əlavə edilsin:

“5.4-1. Bu Qanun bitki sortlarının toxumlarına dair məcburi tələblərə şamil edilmir.”.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi praqmatik və çoxşaxəli siyasətdə ölkənin bütün regionlarının davamlı inkişafının təmin edilməsi prioritet istiqamətlərdən biridir. Bu baxımdan, Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan Muxtar Respublikası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının Naxçıvana mütəmadi səfərləri bölgənin inkişafına, infrastrukturun yenilənməsinə və yeni layihələrin reallaşdırılmasına xüsusi diqqətin göstəricisidir.

Avqustun 11-də Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasına növbəti səfərini həyata keçirdi. Səfər çərçivəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Naxçıvan şəhərinin mərkəzində ucaldılmış abidəsi ziyarət edildi, ümumi gücü 50 MVt olan “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarında görülən işlərlə tanışlıq oldu və Naxçıvan Sənaye Parkının təməli qoyuldu.

Səfər zamanı nəqliyyat infrastrukturunun müasirləşdirilməsi də diqqət mərkəzində oldu. Prezident İlham Əliyev elektrik mühərrikli yeni avtobuslara baxdı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dəmir yolu infrastrukturunda aparılan yenidənqurma işləri ilə tanış oldu. Həmçinin DOST Agentliyinin Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin açılışında iştirak etdi.

Müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri də səfərin mühüm istiqamətlərindən biri oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yeni yaradılmış əməliyyat (komando) hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim olunması mərasimində iştirak etdi.

Bununla yanaşı, Naxçıvanın şəhərsalma, turizm və sosial inkişafı istiqamətində mühüm layihələrə start verildi. “Naxçıvan” Mehmanxana Kompleksinin təməli qoyuldu, şəhərin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Plan təqdim olundu. Prezident İlham Əliyev Möminə xatun türbəsində aparılan bərpa və konservasiya işləri ilə tanış oldu, “Əcəmi seyrangahı” istirahət kompleksində Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışında iştirak etdi. Həmçinin 518 mənzildən ibarət sosial evlər kompleksinin təməli qoyuldu.

Daha sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Naxçıvanda Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verdi. Dövlət başçımız müsahibəsində Naxçıvanın gələcək inkişaf modelindən Azərbaycanın regional təhlükəsizlik və enerji siyasətindən, eləcə də Zəngəzur dəhlizinin ölkənin geosiyasi strategiyasındakı yerindən bəhs etdi. Müsahibədə səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Azərbaycanın ayrılmaz ərazi hissəsi Naxçıvan, həm də ölkənin enerji, nəqliyyat, müdafiə, sənaye və mədəniyyət siyasətinin mühüm strateji dayaqlarından biridir.

Cənab Prezidentin müsahibəsində Naxçıvanın bundan sonra da sürətli sosial-iqtisadi inkişafının təmin ediləcəyinin vurğulanması artıq görülmüş işlərin yeni mərhələdə daha geniş miqyasda davam etdiriləcəyinə işarədir.

Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənaye parkının yaradılması yeni istehsal müəssisələrinin formalaşmasına, investisiyaların cəlbinə, məşğulluğun artırılmasına və regionun iqtisadi strukturunun şaxələndirilməsinə imkan verəcək.

Naxçıvanın coğrafi mövqeyi onun təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi yanaşmanı zəruri edir. Dövlət başçımızın müsahibəsində vurğuladığı kimi Əlahiddə Ordunun yaradılması və Naxçıvanda hərbi potensialın davamlı şəkildə gücləndirilməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir.

Müasir hərbi texnika ilə təchizat və yeni komando qüvvələrinin yaradılması Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsi siyasətinin Naxçıvan istiqamətində də ardıcıl həyata keçirildiyini göstərir.

Burada diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, təhlükəsizlik və iqtisadi inkişaf bir-birindən ayrı proseslər kimi deyil, vahid strateji modelin tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilir. Dayanıqlı iqtisadi inkişaf üçün təhlükəsizliyin təmin olunması fundamental şərtdir.

Cənab Prezidentin “Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölgədə söz sahibidir” fikri isə Azərbaycanın hərbi potensialının regional təhlükəsizlik sistemində oynadığı rolun siyasi ifadəsidir.

Səfər zamanı təməli qoyulan 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyası Naxçıvanın enerji siyasətində mühüm dönüş nöqtələrindən birdir. Naxçıvanın mövcud generasiya gücünün təqribən 200 meqavat olduğu nəzərə alınarsa, yeni stansiyanın 300 meqavat gücündə olması regionun enerji istehsal potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Dövlət başçısının layihənin iki əsas məqsədini — Naxçıvanın dayanıqlı enerji ilə təmin olunması və elektrik enerjisinin ixracını — vurğulaması isə Azərbaycanın enerji siyasətində yeni yanaşmanı nümayiş etdirdi. Məqsəd yalnız daxili tələbatı ödəmək deyil, artıq yaranan potensialı regional enerji bazarlarına çıxarmaqdır.

Bu baxımdan Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi Azərbaycanın daha geniş enerji strategiyasının tərkib hissəsinə çevrilir.

Naxçıvanın bərpaolunan enerji potensialı cənab Prezidentin müsahibəsində xüsusi diqqət çəkən istiqamətlərdən biri oldu.

600 hektardan artıq ərazinin müəyyən edilməsi və burada yüzlərlə meqavat gücündə günəş elektrik stansiyalarının inşasının nəzərdə tutulması Naxçıvanın gələcəkdə Azərbaycanın yaşıl enerji xəritəsində mühüm mövqeyə sahib ola biləcəyini göstərir. 50 meqavat gücündə iki günəş elektrik stansiyası ilə bağlı görülən işlər isə bu strategiyanın artıq praktik mərhələyə keçdiyini göstərir.

Burada digər mühüm məqam özəl sektorun bərpaolunan enerji layihələrinə cəlb edilməsidir. Bu, dövlət investisiyalarının özəl kapital ilə tamamlanmasına, enerji sektorunda rəqabət və investisiya imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.

Beləliklə, Naxçıvan üçün enerji siyasəti yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, eyni zamanda iqtisadi artım və ixrac potensialı məsələsidir.

Prezident İlham Əliyev Naxçıvanda qazlaşma səviyyəsinin 100 faizə çatdırıldığını qeyd etdi. Bu isə, sosial infrastruktur baxımından mühüm göstəricidir. İranla qaz mübadiləsi mexanizminin yaradılması isə Naxçıvanın enerji təminatında alternativ və dayanıqlı mexanizmlərin formalaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Cənab Prezidentin müsahibəsində iqtisadi və enerji layihələri ilə yanaşı, Naxçıvanın tarixi və mədəni irsinə geniş yer verilməsi diqqətçəkən məqamlardandır.

Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və qorunması, Əcəmi Naxçıvaninin şərəfinə abidənin ucaldılması Naxçıvanın yalnız iqtisadi potensialının deyil, sivilizasiya və mədəniyyət tarixindəki rolunun da önə çəkildiyini göstərir.

Dövlət başçımızın vurğuladığı kimi, görülən bütün işlərin təməlində milli kimlik, milli ruh, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır. Bu baxımdan tarixi irsin qorunması keçmişə münasibət olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin milli kimliyinin qorunması məsələsidir.

Naxçıvanın siyasi əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri də bu torpağın Ümummilli Liderimiz Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində mühüm yer tutmasıdır.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanı Azərbaycana Heydər Əliyev kimi dahi şəxsiyyət bəxş etmiş məkan kimi təqdim etməsi bölgənin dövlətçilik tarixindəki xüsusi roluna diqqət çəkir.

Naxçıvan həm də müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin siyasi yaddaşında mühüm simvollardan biridir. Buna görə də burada həyata keçirilən layihələr yalnız sosial-iqtisadi nəticələri ilə deyil, milli yaddaş və dövlətçilik baxımından da əhəmiyyət daşıyır.

Naxçıvanın iqtisadi inkişafının mühüm istiqamətlərindən biri də kənd təsərrüfatıdır. Yeni Dövlət Proqramında Naxçıvana xüsusi yer ayrılması bu sahənin gələcəkdə region iqtisadiyyatında daha böyük rol oynayacağını göstərir.

Müsahibənin ən mühüm siyasi-strateji hissələrindən biri Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı fikirlərdir. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat bağlantısının yaradılması uzun illərdir ölkənin strateji prioritetlərindən biridir. Cənab Prezidentin açıqlamalarından görünür ki, bu məsələ yalnız nəqliyyat infrastrukturu deyil, həm də Azərbaycanın regional geosiyasi mövqeyini müəyyənləşdirən əsas amillərdən biridir.

2025-ci il 8 avqust tarixində Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşma və TRIPP layihəsinin icrasına başlanılması ilə bağlı səsləndirilən fikirlər də bu prosesin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.

Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa nəqliyyat bağlantısını təmin etməklə yanaşı, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutları genişləndirəcək və Azərbaycanın tranzit imkanlarını artıracaq.

Horadiz–Ağbənd avtomobil yolunun demək olar ki, hazır vəziyyətə gətirilməsi və dəmir yolu tikintisinin sürətlə davam etdirilməsi Zəngəzur istiqamətində Azərbaycanın infrastruktur hazırlığını nümayiş etdirir.

Naxçıvan dəmir yolunun Ordubad və Sədərək istiqamətlərində çatışmayan hissələrinin yenidən qurulması da gələcək nəqliyyat inteqrasiyasının mühüm elementidir.

Hazırda mövcud dəmir yolunun 1,5 milyon ton yükaşırma qabiliyyətinin olduğu, perspektivdə isə bu göstəricinin 15 milyon tona çatdırılmasının nəzərdə tutulması Azərbaycanın layihəyə yalnız regional deyil, böyük həcmli beynəlxalq tranzit layihəsi kimi yanaşdığını göstərir.

Bu, eyni zamanda, Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu sahəsində uzunmüddətli planlaşdırmaya üstünlük verdiyini nümayiş etdirir.

Şərq-Qərb və digər nəqliyyat dəhlizləri ilə bağlantı Naxçıvanı Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların mühüm halqalarından birinə çevirə bilər.

Bu proses Azərbaycanın tranzit ölkə statusunun möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, Naxçıvanın öz iqtisadi potensialının da genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Enerji baxımından özünü təmin edən və ixrac imkanlarını genişləndirən, sənaye potensialını artıran, müdafiə imkanlarını gücləndirən, tarixi-mədəni irsini qoruyan və yeni nəqliyyat dəhlizlərinə inteqrasiya olunan Naxçıvan Azərbaycanın gələcək regional strategiyasında mühüm rol oynamaqdadır.

Azərbaycanın enerji siyasətinin əsas fəlsəfələrindən biri alternativ marşrutların artırılmasıdır.

Naxçıvanın enerji sisteminin İran və Türkiyə ilə bağlantılarının genişləndirilməsi, Gürcüstan-Türkiyə xətti vasitəsilə Avropaya çıxışın inkişaf etdirilməsi, Qara dəniz enerji kabeli və Xəzərin dibi ilə elektrik kabeli layihələri Azərbaycanın enerji ixrac coğrafiyasını şaxələndirməyə yönəlib. Bu strategiyanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, enerji ixracının bir marşrutdan asılılığı azalır.

Azərbaycan beləliklə, təkcə enerji istehsal edən ölkə deyil, enerjinin qəbul edilməsi, ötürülməsi, tranziti və ixracını bir sistemdə birləşdirən regional enerji platforması yaratmaqdadır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yaşıl enerji zonası kimi inkişaf etdirilməsi ilə Naxçıvanın yaşıl enerji potensialının eyni strateji yanaşmada təqdim olunması diqqətçəkəndir.

Günəş və su elektrik stansiyalarının inkişafı ilə yanaşı, Naxçıvanda ən azı 100 meqavat gücündə batareya saxlanc qurğusunun yaradılması planı bərpaolunan enerjinin davamlılığının təmin edilməsi baxımından mühüm addımdır.

Bərpaolunan enerji mənbələrinin əsas xüsusiyyətlərindən biri istehsalın hava şəraitindən asılı olmasıdır. Enerji saxlanc sistemləri isə istehsal olunan enerjinin daha səmərəli idarə edilməsinə və şəbəkənin sabitliyinin qorunmasına imkan verir.

Müsahibədə ən geniş strateji məna daşıyan fikirlərdən biri Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid konsepsiya əsasında inkişaf etdirilməsinin nəzərdə tutulmasıdır.

Bu yanaşma Azərbaycanın müxtəlif regionlarında tətbiq olunan idarəetmə və inkişaf modellərinin əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur.

Zəngilanla Ordubad arasındakı coğrafi yaxınlığın vurğulanması isə bu üç məkan arasında iqtisadi, nəqliyyat və enerji əlaqələrinin gələcəkdə daha da genişləndirilə biləcəyini göstərir.

Naxçıvanın inkişaf strategiyasının sosial ölçüsü də diqqətdən kənarda qalmır.

Yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi şəhər nəqliyyatının müasirləşdirilməsinin və ekoloji standartların yüksəldilməsinin göstəricisidir. 217 müasir rayonlararası avtobusun alınması isə yalnız şəhər nəqliyyatının deyil, regionlararası hərəkətliliyin də yaxşılaşdırılmasına xidmət edəcək.

Bununla yanaşı, 420 kilometr uzunluğunda müxtəlif kateqoriyalı yolların tikintisi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. 26 yaşayış məntəqəsini və təxminən 160 min nəfəri əhatə edəcək bu layihələr regionun kənd və rayonlarının iqtisadi əlaqələrini gücləndirəcək.

İnfrastrukturun inkişafı nəticə etibarilə insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə, sahibkarlıq imkanlarına və region daxilində iqtisadi fəallığa birbaşa təsir göstərir.

Naxçıvanın zəngin tarixi, təbii resursları və mədəni irsi turizmin inkişafı üçün böyük potensial yaradır.

Lakin turizmin iqtisadi sektora çevrilməsi üçün təkcə təbii və tarixi imkanların mövcudluğu kifayət deyil. Müasir mehmanxana infrastrukturu, nəqliyyat əlçatanlığı, xidmət keyfiyyəti və beynəlxalq tanıtım da vacibdir. Şəhər mərkəzində beşulduzlu mehmanxananın inşasına başlanılması bu istiqamətdə mühüm addımlardandır.

Naxçıvanın nəqliyyat əlçatanlığının artması və regional dəhlizlərə inteqrasiyası isə turizm üçün yeni imkanlar yarada bilər. Beləliklə, nəqliyyat və turizm siyasəti bir-birini tamamlayan sahələrə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi Naxçıvanın inkişafına dair dövlət siyasətinin çoxşaxəli xarakterini bir daha nümayiş etdirdi. Burada müdafiə, enerji, sənaye, kənd təsərrüfatı, sosial xidmətlər, mədəni irs və nəqliyyat infrastrukturu vahid strateji yanaşmanın müxtəlif istiqamətləridir.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana 17-ci səfəri təkcə növbəti işgüzar səfər kimi deyil, Naxçıvanın inkişafında yeni mərhələnin konturlarının təqdim edilməsidir. Səfər zamanı təqdim olunan layihələr göstərir ki, Naxçıvanın qarşıdakı illərdəki inkişaf gündəliyinin əsasını təhlükəsizlik, dayanıqlı enerji, sənayeləşmə, nəqliyyat bağlantıları, sosial rifah və milli-mədəni irsin qorunması təşkil edəcək.

Bütövlükdə, dövlət başçısının Naxçıvana səfəri bölgənin iqtisadiyyat, enerji, sənaye, nəqliyyat, sosial təminat, şəhərsalma, turizm və müdafiə sahələrində inkişafının kompleks şəkildə davam etdirildiyini göstərdi. Həyata keçirilən layihələr Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu və onun strateji potensialından səmərəli istifadənin dövlət siyasətində xüsusi yer tutduğunu nümayiş etdirir.

Ziyafət ƏSGƏROV,
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədr müavini

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi praqmatik və çoxşaxəli siyasətdə ölkənin bütün regionlarının davamlı inkişafının təmin edilməsi prioritet istiqamətlərdən biridir. Bu baxımdan, Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan Muxtar Respublikası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının Naxçıvana mütəmadi səfərləri bölgənin inkişafına, infrastrukturun yenilənməsinə və yeni layihələrin reallaşdırılmasına xüsusi diqqətin göstəricisidir.

Avqustun 11-də Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasına növbəti səfərini həyata keçirdi. Səfər çərçivəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Naxçıvan şəhərinin mərkəzində ucaldılmış abidəsi ziyarət edildi, ümumi gücü 50 MVt olan “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarında görülən işlərlə tanışlıq oldu və Naxçıvan Sənaye Parkının təməli qoyuldu.

Səfər zamanı nəqliyyat infrastrukturunun müasirləşdirilməsi də diqqət mərkəzində oldu. Prezident İlham Əliyev elektrik mühərrikli yeni avtobuslara baxdı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dəmir yolu infrastrukturunda aparılan yenidənqurma işləri ilə tanış oldu. Həmçinin DOST Agentliyinin Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin açılışında iştirak etdi.

Müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri də səfərin mühüm istiqamətlərindən biri oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yeni yaradılmış əməliyyat (komando) hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim olunması mərasimində iştirak etdi.

Bununla yanaşı, Naxçıvanın şəhərsalma, turizm və sosial inkişafı istiqamətində mühüm layihələrə start verildi. “Naxçıvan” Mehmanxana Kompleksinin təməli qoyuldu, şəhərin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Plan təqdim olundu. Prezident İlham Əliyev Möminə xatun türbəsində aparılan bərpa və konservasiya işləri ilə tanış oldu, “Əcəmi seyrangahı” istirahət kompleksində Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışında iştirak etdi. Həmçinin 518 mənzildən ibarət sosial evlər kompleksinin təməli qoyuldu.

Daha sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Naxçıvanda Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verdi. Dövlət başçımız müsahibəsində Naxçıvanın gələcək inkişaf modelindən Azərbaycanın regional təhlükəsizlik və enerji siyasətindən, eləcə də Zəngəzur dəhlizinin ölkənin geosiyasi strategiyasındakı yerindən bəhs etdi. Müsahibədə səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Azərbaycanın ayrılmaz ərazi hissəsi Naxçıvan, həm də ölkənin enerji, nəqliyyat, müdafiə, sənaye və mədəniyyət siyasətinin mühüm strateji dayaqlarından biridir.

Cənab Prezidentin müsahibəsində Naxçıvanın bundan sonra da sürətli sosial-iqtisadi inkişafının təmin ediləcəyinin vurğulanması artıq görülmüş işlərin yeni mərhələdə daha geniş miqyasda davam etdiriləcəyinə işarədir.

Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənaye parkının yaradılması yeni istehsal müəssisələrinin formalaşmasına, investisiyaların cəlbinə, məşğulluğun artırılmasına və regionun iqtisadi strukturunun şaxələndirilməsinə imkan verəcək.

Naxçıvanın coğrafi mövqeyi onun təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi yanaşmanı zəruri edir. Dövlət başçımızın müsahibəsində vurğuladığı kimi Əlahiddə Ordunun yaradılması və Naxçıvanda hərbi potensialın davamlı şəkildə gücləndirilməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir.

Müasir hərbi texnika ilə təchizat və yeni komando qüvvələrinin yaradılması Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsi siyasətinin Naxçıvan istiqamətində də ardıcıl həyata keçirildiyini göstərir.

Burada diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, təhlükəsizlik və iqtisadi inkişaf bir-birindən ayrı proseslər kimi deyil, vahid strateji modelin tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilir. Dayanıqlı iqtisadi inkişaf üçün təhlükəsizliyin təmin olunması fundamental şərtdir.

Cənab Prezidentin “Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölgədə söz sahibidir” fikri isə Azərbaycanın hərbi potensialının regional təhlükəsizlik sistemində oynadığı rolun siyasi ifadəsidir.

Səfər zamanı təməli qoyulan 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyası Naxçıvanın enerji siyasətində mühüm dönüş nöqtələrindən birdir. Naxçıvanın mövcud generasiya gücünün təqribən 200 meqavat olduğu nəzərə alınarsa, yeni stansiyanın 300 meqavat gücündə olması regionun enerji istehsal potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Dövlət başçısının layihənin iki əsas məqsədini — Naxçıvanın dayanıqlı enerji ilə təmin olunması və elektrik enerjisinin ixracını — vurğulaması isə Azərbaycanın enerji siyasətində yeni yanaşmanı nümayiş etdirdi. Məqsəd yalnız daxili tələbatı ödəmək deyil, artıq yaranan potensialı regional enerji bazarlarına çıxarmaqdır.

Bu baxımdan Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi Azərbaycanın daha geniş enerji strategiyasının tərkib hissəsinə çevrilir.

Naxçıvanın bərpaolunan enerji potensialı cənab Prezidentin müsahibəsində xüsusi diqqət çəkən istiqamətlərdən biri oldu.

600 hektardan artıq ərazinin müəyyən edilməsi və burada yüzlərlə meqavat gücündə günəş elektrik stansiyalarının inşasının nəzərdə tutulması Naxçıvanın gələcəkdə Azərbaycanın yaşıl enerji xəritəsində mühüm mövqeyə sahib ola biləcəyini göstərir. 50 meqavat gücündə iki günəş elektrik stansiyası ilə bağlı görülən işlər isə bu strategiyanın artıq praktik mərhələyə keçdiyini göstərir.

Burada digər mühüm məqam özəl sektorun bərpaolunan enerji layihələrinə cəlb edilməsidir. Bu, dövlət investisiyalarının özəl kapital ilə tamamlanmasına, enerji sektorunda rəqabət və investisiya imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.

Beləliklə, Naxçıvan üçün enerji siyasəti yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, eyni zamanda iqtisadi artım və ixrac potensialı məsələsidir.

Prezident İlham Əliyev Naxçıvanda qazlaşma səviyyəsinin 100 faizə çatdırıldığını qeyd etdi. Bu isə, sosial infrastruktur baxımından mühüm göstəricidir. İranla qaz mübadiləsi mexanizminin yaradılması isə Naxçıvanın enerji təminatında alternativ və dayanıqlı mexanizmlərin formalaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Cənab Prezidentin müsahibəsində iqtisadi və enerji layihələri ilə yanaşı, Naxçıvanın tarixi və mədəni irsinə geniş yer verilməsi diqqətçəkən məqamlardandır.

Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və qorunması, Əcəmi Naxçıvaninin şərəfinə abidənin ucaldılması Naxçıvanın yalnız iqtisadi potensialının deyil, sivilizasiya və mədəniyyət tarixindəki rolunun da önə çəkildiyini göstərir.

Dövlət başçımızın vurğuladığı kimi, görülən bütün işlərin təməlində milli kimlik, milli ruh, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır. Bu baxımdan tarixi irsin qorunması keçmişə münasibət olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin milli kimliyinin qorunması məsələsidir.

Naxçıvanın siyasi əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri də bu torpağın Ümummilli Liderimiz Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində mühüm yer tutmasıdır.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanı Azərbaycana Heydər Əliyev kimi dahi şəxsiyyət bəxş etmiş məkan kimi təqdim etməsi bölgənin dövlətçilik tarixindəki xüsusi roluna diqqət çəkir.

Naxçıvan həm də müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin siyasi yaddaşında mühüm simvollardan biridir. Buna görə də burada həyata keçirilən layihələr yalnız sosial-iqtisadi nəticələri ilə deyil, milli yaddaş və dövlətçilik baxımından da əhəmiyyət daşıyır.

Naxçıvanın iqtisadi inkişafının mühüm istiqamətlərindən biri də kənd təsərrüfatıdır. Yeni Dövlət Proqramında Naxçıvana xüsusi yer ayrılması bu sahənin gələcəkdə region iqtisadiyyatında daha böyük rol oynayacağını göstərir.

Müsahibənin ən mühüm siyasi-strateji hissələrindən biri Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı fikirlərdir. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat bağlantısının yaradılması uzun illərdir ölkənin strateji prioritetlərindən biridir. Cənab Prezidentin açıqlamalarından görünür ki, bu məsələ yalnız nəqliyyat infrastrukturu deyil, həm də Azərbaycanın regional geosiyasi mövqeyini müəyyənləşdirən əsas amillərdən biridir.

2025-ci il 8 avqust tarixində Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşma və TRIPP layihəsinin icrasına başlanılması ilə bağlı səsləndirilən fikirlər də bu prosesin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.

Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa nəqliyyat bağlantısını təmin etməklə yanaşı, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutları genişləndirəcək və Azərbaycanın tranzit imkanlarını artıracaq.

Horadiz–Ağbənd avtomobil yolunun demək olar ki, hazır vəziyyətə gətirilməsi və dəmir yolu tikintisinin sürətlə davam etdirilməsi Zəngəzur istiqamətində Azərbaycanın infrastruktur hazırlığını nümayiş etdirir.

Naxçıvan dəmir yolunun Ordubad və Sədərək istiqamətlərində çatışmayan hissələrinin yenidən qurulması da gələcək nəqliyyat inteqrasiyasının mühüm elementidir.

Hazırda mövcud dəmir yolunun 1,5 milyon ton yükaşırma qabiliyyətinin olduğu, perspektivdə isə bu göstəricinin 15 milyon tona çatdırılmasının nəzərdə tutulması Azərbaycanın layihəyə yalnız regional deyil, böyük həcmli beynəlxalq tranzit layihəsi kimi yanaşdığını göstərir.

Bu, eyni zamanda, Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu sahəsində uzunmüddətli planlaşdırmaya üstünlük verdiyini nümayiş etdirir.

Şərq-Qərb və digər nəqliyyat dəhlizləri ilə bağlantı Naxçıvanı Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların mühüm halqalarından birinə çevirə bilər.

Bu proses Azərbaycanın tranzit ölkə statusunun möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, Naxçıvanın öz iqtisadi potensialının da genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Enerji baxımından özünü təmin edən və ixrac imkanlarını genişləndirən, sənaye potensialını artıran, müdafiə imkanlarını gücləndirən, tarixi-mədəni irsini qoruyan və yeni nəqliyyat dəhlizlərinə inteqrasiya olunan Naxçıvan Azərbaycanın gələcək regional strategiyasında mühüm rol oynamaqdadır.

Azərbaycanın enerji siyasətinin əsas fəlsəfələrindən biri alternativ marşrutların artırılmasıdır.

Naxçıvanın enerji sisteminin İran və Türkiyə ilə bağlantılarının genişləndirilməsi, Gürcüstan-Türkiyə xətti vasitəsilə Avropaya çıxışın inkişaf etdirilməsi, Qara dəniz enerji kabeli və Xəzərin dibi ilə elektrik kabeli layihələri Azərbaycanın enerji ixrac coğrafiyasını şaxələndirməyə yönəlib. Bu strategiyanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, enerji ixracının bir marşrutdan asılılığı azalır.

Azərbaycan beləliklə, təkcə enerji istehsal edən ölkə deyil, enerjinin qəbul edilməsi, ötürülməsi, tranziti və ixracını bir sistemdə birləşdirən regional enerji platforması yaratmaqdadır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yaşıl enerji zonası kimi inkişaf etdirilməsi ilə Naxçıvanın yaşıl enerji potensialının eyni strateji yanaşmada təqdim olunması diqqətçəkəndir.

Günəş və su elektrik stansiyalarının inkişafı ilə yanaşı, Naxçıvanda ən azı 100 meqavat gücündə batareya saxlanc qurğusunun yaradılması planı bərpaolunan enerjinin davamlılığının təmin edilməsi baxımından mühüm addımdır.

Bərpaolunan enerji mənbələrinin əsas xüsusiyyətlərindən biri istehsalın hava şəraitindən asılı olmasıdır. Enerji saxlanc sistemləri isə istehsal olunan enerjinin daha səmərəli idarə edilməsinə və şəbəkənin sabitliyinin qorunmasına imkan verir.

Müsahibədə ən geniş strateji məna daşıyan fikirlərdən biri Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid konsepsiya əsasında inkişaf etdirilməsinin nəzərdə tutulmasıdır.

Bu yanaşma Azərbaycanın müxtəlif regionlarında tətbiq olunan idarəetmə və inkişaf modellərinin əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur.

Zəngilanla Ordubad arasındakı coğrafi yaxınlığın vurğulanması isə bu üç məkan arasında iqtisadi, nəqliyyat və enerji əlaqələrinin gələcəkdə daha da genişləndirilə biləcəyini göstərir.

Naxçıvanın inkişaf strategiyasının sosial ölçüsü də diqqətdən kənarda qalmır.

Yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi şəhər nəqliyyatının müasirləşdirilməsinin və ekoloji standartların yüksəldilməsinin göstəricisidir. 217 müasir rayonlararası avtobusun alınması isə yalnız şəhər nəqliyyatının deyil, regionlararası hərəkətliliyin də yaxşılaşdırılmasına xidmət edəcək.

Bununla yanaşı, 420 kilometr uzunluğunda müxtəlif kateqoriyalı yolların tikintisi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. 26 yaşayış məntəqəsini və təxminən 160 min nəfəri əhatə edəcək bu layihələr regionun kənd və rayonlarının iqtisadi əlaqələrini gücləndirəcək.

İnfrastrukturun inkişafı nəticə etibarilə insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə, sahibkarlıq imkanlarına və region daxilində iqtisadi fəallığa birbaşa təsir göstərir.

Naxçıvanın zəngin tarixi, təbii resursları və mədəni irsi turizmin inkişafı üçün böyük potensial yaradır.

Lakin turizmin iqtisadi sektora çevrilməsi üçün təkcə təbii və tarixi imkanların mövcudluğu kifayət deyil. Müasir mehmanxana infrastrukturu, nəqliyyat əlçatanlığı, xidmət keyfiyyəti və beynəlxalq tanıtım da vacibdir. Şəhər mərkəzində beşulduzlu mehmanxananın inşasına başlanılması bu istiqamətdə mühüm addımlardandır.

Naxçıvanın nəqliyyat əlçatanlığının artması və regional dəhlizlərə inteqrasiyası isə turizm üçün yeni imkanlar yarada bilər. Beləliklə, nəqliyyat və turizm siyasəti bir-birini tamamlayan sahələrə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi Naxçıvanın inkişafına dair dövlət siyasətinin çoxşaxəli xarakterini bir daha nümayiş etdirdi. Burada müdafiə, enerji, sənaye, kənd təsərrüfatı, sosial xidmətlər, mədəni irs və nəqliyyat infrastrukturu vahid strateji yanaşmanın müxtəlif istiqamətləridir.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana 17-ci səfəri təkcə növbəti işgüzar səfər kimi deyil, Naxçıvanın inkişafında yeni mərhələnin konturlarının təqdim edilməsidir. Səfər zamanı təqdim olunan layihələr göstərir ki, Naxçıvanın qarşıdakı illərdəki inkişaf gündəliyinin əsasını təhlükəsizlik, dayanıqlı enerji, sənayeləşmə, nəqliyyat bağlantıları, sosial rifah və milli-mədəni irsin qorunması təşkil edəcək.

Bütövlükdə, dövlət başçısının Naxçıvana səfəri bölgənin iqtisadiyyat, enerji, sənaye, nəqliyyat, sosial təminat, şəhərsalma, turizm və müdafiə sahələrində inkişafının kompleks şəkildə davam etdirildiyini göstərdi. Həyata keçirilən layihələr Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu və onun strateji potensialından səmərəli istifadənin dövlət siyasətində xüsusi yer tutduğunu nümayiş etdirir.

Ziyafət ƏSGƏROV,
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədr müavini

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi praqmatik və çoxşaxəli siyasətdə ölkənin bütün regionlarının davamlı inkişafının təmin edilməsi prioritet istiqamətlərdən biridir. Bu baxımdan, Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan Muxtar Respublikası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının Naxçıvana mütəmadi səfərləri bölgənin inkişafına, infrastrukturun yenilənməsinə və yeni layihələrin reallaşdırılmasına xüsusi diqqətin göstəricisidir.

Avqustun 11-də Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasına növbəti səfərini həyata keçirdi. Səfər çərçivəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Naxçıvan şəhərinin mərkəzində ucaldılmış abidəsi ziyarət edildi, ümumi gücü 50 MVt olan “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarında görülən işlərlə tanışlıq oldu və Naxçıvan Sənaye Parkının təməli qoyuldu.

Səfər zamanı nəqliyyat infrastrukturunun müasirləşdirilməsi də diqqət mərkəzində oldu. Prezident İlham Əliyev elektrik mühərrikli yeni avtobuslara baxdı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dəmir yolu infrastrukturunda aparılan yenidənqurma işləri ilə tanış oldu. Həmçinin DOST Agentliyinin Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin açılışında iştirak etdi.

Müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri də səfərin mühüm istiqamətlərindən biri oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yeni yaradılmış əməliyyat (komando) hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim olunması mərasimində iştirak etdi.

Bununla yanaşı, Naxçıvanın şəhərsalma, turizm və sosial inkişafı istiqamətində mühüm layihələrə start verildi. “Naxçıvan” Mehmanxana Kompleksinin təməli qoyuldu, şəhərin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Plan təqdim olundu. Prezident İlham Əliyev Möminə xatun türbəsində aparılan bərpa və konservasiya işləri ilə tanış oldu, “Əcəmi seyrangahı” istirahət kompleksində Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışında iştirak etdi. Həmçinin 518 mənzildən ibarət sosial evlər kompleksinin təməli qoyuldu.

Daha sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Naxçıvanda Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verdi. Dövlət başçımız müsahibəsində Naxçıvanın gələcək inkişaf modelindən Azərbaycanın regional təhlükəsizlik və enerji siyasətindən, eləcə də Zəngəzur dəhlizinin ölkənin geosiyasi strategiyasındakı yerindən bəhs etdi. Müsahibədə səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Azərbaycanın ayrılmaz ərazi hissəsi Naxçıvan, həm də ölkənin enerji, nəqliyyat, müdafiə, sənaye və mədəniyyət siyasətinin mühüm strateji dayaqlarından biridir.

Cənab Prezidentin müsahibəsində Naxçıvanın bundan sonra da sürətli sosial-iqtisadi inkişafının təmin ediləcəyinin vurğulanması artıq görülmüş işlərin yeni mərhələdə daha geniş miqyasda davam etdiriləcəyinə işarədir.

Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənaye parkının yaradılması yeni istehsal müəssisələrinin formalaşmasına, investisiyaların cəlbinə, məşğulluğun artırılmasına və regionun iqtisadi strukturunun şaxələndirilməsinə imkan verəcək.

Naxçıvanın coğrafi mövqeyi onun təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi yanaşmanı zəruri edir. Dövlət başçımızın müsahibəsində vurğuladığı kimi Əlahiddə Ordunun yaradılması və Naxçıvanda hərbi potensialın davamlı şəkildə gücləndirilməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir.

Müasir hərbi texnika ilə təchizat və yeni komando qüvvələrinin yaradılması Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsi siyasətinin Naxçıvan istiqamətində də ardıcıl həyata keçirildiyini göstərir.

Burada diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, təhlükəsizlik və iqtisadi inkişaf bir-birindən ayrı proseslər kimi deyil, vahid strateji modelin tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilir. Dayanıqlı iqtisadi inkişaf üçün təhlükəsizliyin təmin olunması fundamental şərtdir.

Cənab Prezidentin “Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölgədə söz sahibidir” fikri isə Azərbaycanın hərbi potensialının regional təhlükəsizlik sistemində oynadığı rolun siyasi ifadəsidir.

Səfər zamanı təməli qoyulan 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyası Naxçıvanın enerji siyasətində mühüm dönüş nöqtələrindən birdir. Naxçıvanın mövcud generasiya gücünün təqribən 200 meqavat olduğu nəzərə alınarsa, yeni stansiyanın 300 meqavat gücündə olması regionun enerji istehsal potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Dövlət başçısının layihənin iki əsas məqsədini — Naxçıvanın dayanıqlı enerji ilə təmin olunması və elektrik enerjisinin ixracını — vurğulaması isə Azərbaycanın enerji siyasətində yeni yanaşmanı nümayiş etdirdi. Məqsəd yalnız daxili tələbatı ödəmək deyil, artıq yaranan potensialı regional enerji bazarlarına çıxarmaqdır.

Bu baxımdan Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi Azərbaycanın daha geniş enerji strategiyasının tərkib hissəsinə çevrilir.

Naxçıvanın bərpaolunan enerji potensialı cənab Prezidentin müsahibəsində xüsusi diqqət çəkən istiqamətlərdən biri oldu.

600 hektardan artıq ərazinin müəyyən edilməsi və burada yüzlərlə meqavat gücündə günəş elektrik stansiyalarının inşasının nəzərdə tutulması Naxçıvanın gələcəkdə Azərbaycanın yaşıl enerji xəritəsində mühüm mövqeyə sahib ola biləcəyini göstərir. 50 meqavat gücündə iki günəş elektrik stansiyası ilə bağlı görülən işlər isə bu strategiyanın artıq praktik mərhələyə keçdiyini göstərir.

Burada digər mühüm məqam özəl sektorun bərpaolunan enerji layihələrinə cəlb edilməsidir. Bu, dövlət investisiyalarının özəl kapital ilə tamamlanmasına, enerji sektorunda rəqabət və investisiya imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.

Beləliklə, Naxçıvan üçün enerji siyasəti yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, eyni zamanda iqtisadi artım və ixrac potensialı məsələsidir.

Prezident İlham Əliyev Naxçıvanda qazlaşma səviyyəsinin 100 faizə çatdırıldığını qeyd etdi. Bu isə, sosial infrastruktur baxımından mühüm göstəricidir. İranla qaz mübadiləsi mexanizminin yaradılması isə Naxçıvanın enerji təminatında alternativ və dayanıqlı mexanizmlərin formalaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Cənab Prezidentin müsahibəsində iqtisadi və enerji layihələri ilə yanaşı, Naxçıvanın tarixi və mədəni irsinə geniş yer verilməsi diqqətçəkən məqamlardandır.

Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və qorunması, Əcəmi Naxçıvaninin şərəfinə abidənin ucaldılması Naxçıvanın yalnız iqtisadi potensialının deyil, sivilizasiya və mədəniyyət tarixindəki rolunun da önə çəkildiyini göstərir.

Dövlət başçımızın vurğuladığı kimi, görülən bütün işlərin təməlində milli kimlik, milli ruh, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır. Bu baxımdan tarixi irsin qorunması keçmişə münasibət olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin milli kimliyinin qorunması məsələsidir.

Naxçıvanın siyasi əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri də bu torpağın Ümummilli Liderimiz Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində mühüm yer tutmasıdır.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanı Azərbaycana Heydər Əliyev kimi dahi şəxsiyyət bəxş etmiş məkan kimi təqdim etməsi bölgənin dövlətçilik tarixindəki xüsusi roluna diqqət çəkir.

Naxçıvan həm də müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin siyasi yaddaşında mühüm simvollardan biridir. Buna görə də burada həyata keçirilən layihələr yalnız sosial-iqtisadi nəticələri ilə deyil, milli yaddaş və dövlətçilik baxımından da əhəmiyyət daşıyır.

Naxçıvanın iqtisadi inkişafının mühüm istiqamətlərindən biri də kənd təsərrüfatıdır. Yeni Dövlət Proqramında Naxçıvana xüsusi yer ayrılması bu sahənin gələcəkdə region iqtisadiyyatında daha böyük rol oynayacağını göstərir.

Müsahibənin ən mühüm siyasi-strateji hissələrindən biri Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı fikirlərdir. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat bağlantısının yaradılması uzun illərdir ölkənin strateji prioritetlərindən biridir. Cənab Prezidentin açıqlamalarından görünür ki, bu məsələ yalnız nəqliyyat infrastrukturu deyil, həm də Azərbaycanın regional geosiyasi mövqeyini müəyyənləşdirən əsas amillərdən biridir.

2025-ci il 8 avqust tarixində Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşma və TRIPP layihəsinin icrasına başlanılması ilə bağlı səsləndirilən fikirlər də bu prosesin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.

Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa nəqliyyat bağlantısını təmin etməklə yanaşı, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutları genişləndirəcək və Azərbaycanın tranzit imkanlarını artıracaq.

Horadiz–Ağbənd avtomobil yolunun demək olar ki, hazır vəziyyətə gətirilməsi və dəmir yolu tikintisinin sürətlə davam etdirilməsi Zəngəzur istiqamətində Azərbaycanın infrastruktur hazırlığını nümayiş etdirir.

Naxçıvan dəmir yolunun Ordubad və Sədərək istiqamətlərində çatışmayan hissələrinin yenidən qurulması da gələcək nəqliyyat inteqrasiyasının mühüm elementidir.

Hazırda mövcud dəmir yolunun 1,5 milyon ton yükaşırma qabiliyyətinin olduğu, perspektivdə isə bu göstəricinin 15 milyon tona çatdırılmasının nəzərdə tutulması Azərbaycanın layihəyə yalnız regional deyil, böyük həcmli beynəlxalq tranzit layihəsi kimi yanaşdığını göstərir.

Bu, eyni zamanda, Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu sahəsində uzunmüddətli planlaşdırmaya üstünlük verdiyini nümayiş etdirir.

Şərq-Qərb və digər nəqliyyat dəhlizləri ilə bağlantı Naxçıvanı Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların mühüm halqalarından birinə çevirə bilər.

Bu proses Azərbaycanın tranzit ölkə statusunun möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, Naxçıvanın öz iqtisadi potensialının da genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Enerji baxımından özünü təmin edən və ixrac imkanlarını genişləndirən, sənaye potensialını artıran, müdafiə imkanlarını gücləndirən, tarixi-mədəni irsini qoruyan və yeni nəqliyyat dəhlizlərinə inteqrasiya olunan Naxçıvan Azərbaycanın gələcək regional strategiyasında mühüm rol oynamaqdadır.

Azərbaycanın enerji siyasətinin əsas fəlsəfələrindən biri alternativ marşrutların artırılmasıdır.

Naxçıvanın enerji sisteminin İran və Türkiyə ilə bağlantılarının genişləndirilməsi, Gürcüstan-Türkiyə xətti vasitəsilə Avropaya çıxışın inkişaf etdirilməsi, Qara dəniz enerji kabeli və Xəzərin dibi ilə elektrik kabeli layihələri Azərbaycanın enerji ixrac coğrafiyasını şaxələndirməyə yönəlib. Bu strategiyanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, enerji ixracının bir marşrutdan asılılığı azalır.

Azərbaycan beləliklə, təkcə enerji istehsal edən ölkə deyil, enerjinin qəbul edilməsi, ötürülməsi, tranziti və ixracını bir sistemdə birləşdirən regional enerji platforması yaratmaqdadır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yaşıl enerji zonası kimi inkişaf etdirilməsi ilə Naxçıvanın yaşıl enerji potensialının eyni strateji yanaşmada təqdim olunması diqqətçəkəndir.

Günəş və su elektrik stansiyalarının inkişafı ilə yanaşı, Naxçıvanda ən azı 100 meqavat gücündə batareya saxlanc qurğusunun yaradılması planı bərpaolunan enerjinin davamlılığının təmin edilməsi baxımından mühüm addımdır.

Bərpaolunan enerji mənbələrinin əsas xüsusiyyətlərindən biri istehsalın hava şəraitindən asılı olmasıdır. Enerji saxlanc sistemləri isə istehsal olunan enerjinin daha səmərəli idarə edilməsinə və şəbəkənin sabitliyinin qorunmasına imkan verir.

Müsahibədə ən geniş strateji məna daşıyan fikirlərdən biri Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid konsepsiya əsasında inkişaf etdirilməsinin nəzərdə tutulmasıdır.

Bu yanaşma Azərbaycanın müxtəlif regionlarında tətbiq olunan idarəetmə və inkişaf modellərinin əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur.

Zəngilanla Ordubad arasındakı coğrafi yaxınlığın vurğulanması isə bu üç məkan arasında iqtisadi, nəqliyyat və enerji əlaqələrinin gələcəkdə daha da genişləndirilə biləcəyini göstərir.

Naxçıvanın inkişaf strategiyasının sosial ölçüsü də diqqətdən kənarda qalmır.

Yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi şəhər nəqliyyatının müasirləşdirilməsinin və ekoloji standartların yüksəldilməsinin göstəricisidir. 217 müasir rayonlararası avtobusun alınması isə yalnız şəhər nəqliyyatının deyil, regionlararası hərəkətliliyin də yaxşılaşdırılmasına xidmət edəcək.

Bununla yanaşı, 420 kilometr uzunluğunda müxtəlif kateqoriyalı yolların tikintisi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. 26 yaşayış məntəqəsini və təxminən 160 min nəfəri əhatə edəcək bu layihələr regionun kənd və rayonlarının iqtisadi əlaqələrini gücləndirəcək.

İnfrastrukturun inkişafı nəticə etibarilə insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə, sahibkarlıq imkanlarına və region daxilində iqtisadi fəallığa birbaşa təsir göstərir.

Naxçıvanın zəngin tarixi, təbii resursları və mədəni irsi turizmin inkişafı üçün böyük potensial yaradır.

Lakin turizmin iqtisadi sektora çevrilməsi üçün təkcə təbii və tarixi imkanların mövcudluğu kifayət deyil. Müasir mehmanxana infrastrukturu, nəqliyyat əlçatanlığı, xidmət keyfiyyəti və beynəlxalq tanıtım da vacibdir. Şəhər mərkəzində beşulduzlu mehmanxananın inşasına başlanılması bu istiqamətdə mühüm addımlardandır.

Naxçıvanın nəqliyyat əlçatanlığının artması və regional dəhlizlərə inteqrasiyası isə turizm üçün yeni imkanlar yarada bilər. Beləliklə, nəqliyyat və turizm siyasəti bir-birini tamamlayan sahələrə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi Naxçıvanın inkişafına dair dövlət siyasətinin çoxşaxəli xarakterini bir daha nümayiş etdirdi. Burada müdafiə, enerji, sənaye, kənd təsərrüfatı, sosial xidmətlər, mədəni irs və nəqliyyat infrastrukturu vahid strateji yanaşmanın müxtəlif istiqamətləridir.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana 17-ci səfəri təkcə növbəti işgüzar səfər kimi deyil, Naxçıvanın inkişafında yeni mərhələnin konturlarının təqdim edilməsidir. Səfər zamanı təqdim olunan layihələr göstərir ki, Naxçıvanın qarşıdakı illərdəki inkişaf gündəliyinin əsasını təhlükəsizlik, dayanıqlı enerji, sənayeləşmə, nəqliyyat bağlantıları, sosial rifah və milli-mədəni irsin qorunması təşkil edəcək.

Bütövlükdə, dövlət başçısının Naxçıvana səfəri bölgənin iqtisadiyyat, enerji, sənaye, nəqliyyat, sosial təminat, şəhərsalma, turizm və müdafiə sahələrində inkişafının kompleks şəkildə davam etdirildiyini göstərdi. Həyata keçirilən layihələr Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu və onun strateji potensialından səmərəli istifadənin dövlət siyasətində xüsusi yer tutduğunu nümayiş etdirir.

Ziyafət ƏSGƏROV,
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədr müavini

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi, bölgədə həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işlərinin yeni mərhələyə yüksəldilməsi və Naxçıvanın strateji əhəmiyyətinin daha da artırılması baxımından mühüm hadisədir. Deputat Pərvanə Vəliyeva “Xalq qəzeti”nə açıqlamasında dövlət başçısının səfərinin əhəmiyyətindən danışaraq qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana növbəti səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi simasını tamamilə dəyişəcək və onu regionun ən müasir mərkəzlərindən birinə çevirəcək yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Səfər çərçivəsində Dövlət Başçımız tərəfindən səsləndirilən fikirlər və təməli qoyulan layihələr Naxçıvanın strateji gələcəyini müəyyən edir.

İran, Türkiyə və Ermənistanla sərhədi olan Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi geosiyasi və milli təhlükəsizlik sistemindəki strateji əhəmiyyəti daim xüsusi diqqətdə saxlanılıb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə bu siyasət davam etdirilib və muxtar respublikanın infrastrukturunun yenilənməsi, nəqliyyat imkanlarının artırılması, sosial obyektlərin yaradılması və iqtisadi potensialının gücləndirilməsi istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilib.

Prezident İlham Əliyev azad edilmiş ərazilərdə (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) tətbiq edilən müasir şəhərsalma təcrübəsinin Naxçıvanda da reallaşdırılması üçün konkret göstəriş vermişdir.

Dövlət başçısı işğaldan azad edilmiş bütün ərazilərdə şəhərlərin baş planlarının təsdiqləndiyini xatırladaraq, Naxçıvan şəhərinin də Baş planının hazırlanması barədə tapşırıq verdiyini açıqlayıb. Bu plan çərçivəsində şəhərdə müasir infrastrukturun yaradılması üçün əlavə tədbirlər görüləcək.

Nəqliyyatın modernləşdirilməsi də prioritet sahələrdən biridir. Naxçıvan şəhərində ekoloji təmiz nəqliyyata keçid formalaşdırılır. Şəhərdə köhnə avtobuslar tamamilə sıradan çıxarılıb və yeni elektrik avtobusları xəttə buraxılıb. Həmçinin, rayonlararası nəqliyyatın yaxşılaşdırılması üçün 217 yeni müasir avtobusun alınması nəzərdə tutulur. Naxçıvan, həm də Azərbaycanın yaşıl enerji zonalarından biridir. Elektrik avtobuslarından və günəş enerjisindən istifadənin genişləndirilməsi ilə Naxçıvanın 2050-ci ilədək xalis sıfır karbonlu əraziyə çevrilmək potensialı var və bu istiqamətdə artıq öhdəliklər götürülüb.

Şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməli qoyulub ki, bu da bölgənin zəngin turizm potensialının reallaşdırılmasına xidmət edəcək. Eyni zamanda, uşaq bağçalarının tikintisi və təmiri kimi sosial məsələlərin həlli də plana daxildir.

Cənab Prezidentin sayca 17-ci olan bu səfəri bir neçə mühüm strateji hədəfə yönəlib.

Naxçıvan artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla birlikdə vahid inkişaf konsepsiyası əsasında idarə olunur. Bu, həm inzibati islahatları, Prezidentin xüsusi nümayəndəliyi institutu, həm də iqtisadi planlaşdırmanı əhatə edir.

Sumqayıtdan sonra ölkədə ikinci ən böyük sənaye parkı olacaq Naxçıvan Sənaye Parkının və burada 300 meqavatlıq istilik elektrik stansiyasının təməlinin qoyulması muxtar respublikanı ixracatçı regiona çevirir.

Naxçıvanın Yaşıl enerji zonası elan edilməsi və burada 500-1000 meqavat günəş enerjisi potensialından geniş istifadə edilməsi hədəflənir. Bu isə regionda Azərbaycanı bu sahədə lider edir.

Naxçıvan artıq yalnız Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan strateji bir ərazi kimi deyil, regionun yeni nəqliyyat və iqtisadi arxitekturasının mühüm qovşaqlarından birinə çevrilir. 8 avqust Vaşinqton razılaşmalarından sonra Naxçıvan nəhayət ki, Zəngəzur dəhlizinin tam fəaliyyətə başlaması ilə avtomobil yolu, dəmir yolu və digər bağlantılarla Azərbaycanın digər ərazilərinə birləşəcək. Bu, yalnız Azərbaycanla Naxçıvan arasında maneəsiz və çoxmodallı bağlantının təmin edilməsi demək deyil. Naxçıvan, eyni zamanda, Avropanı Asiya ilə birləşdirən Orta Dəhlizin əsas həlqələrindən birinə çevriləcək. Bu yolların ətrafında iqtisadi fəallıq, yeni iş yerləri, turizm, ticarət, mədəni mübadilə və insanların rifahı artacaqdır.

Marşrutun Türkiyə ilə birləşdirilməsi regional və qlobal miqyasda böyük əhəmiyyətə malikdir. Mərkəzi Asiyadan Transxəzər marşrutu vasitəsilə Türkiyəyə və oradan Avropaya uzanan bu xətt ticarətdə fasiləsiz nəqliyyat bağlantısının yaradacaq və Şərq-Qərb, eləcə də Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri boyunca yerləşən tranzit ölkələr üçün əhəmiyyətli faydalar yaradacaq.

Prezidentin qeyd etdiyi kimi, Naxçıvanda həyata keçirilən bütün bu layihələrin təməlində milli kimlik, milli ruh və insanların firavan yaşayışı dayanır.

Nurəngiz Adilqızı

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi, bölgədə həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işlərinin yeni mərhələyə yüksəldilməsi və Naxçıvanın strateji əhəmiyyətinin daha da artırılması baxımından mühüm hadisədir. Deputat Pərvanə Vəliyeva “Xalq qəzeti”nə açıqlamasında dövlət başçısının səfərinin əhəmiyyətindən danışaraq qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana növbəti səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi simasını tamamilə dəyişəcək və onu regionun ən müasir mərkəzlərindən birinə çevirəcək yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Səfər çərçivəsində Dövlət Başçımız tərəfindən səsləndirilən fikirlər və təməli qoyulan layihələr Naxçıvanın strateji gələcəyini müəyyən edir.

İran, Türkiyə və Ermənistanla sərhədi olan Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi geosiyasi və milli təhlükəsizlik sistemindəki strateji əhəmiyyəti daim xüsusi diqqətdə saxlanılıb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə bu siyasət davam etdirilib və muxtar respublikanın infrastrukturunun yenilənməsi, nəqliyyat imkanlarının artırılması, sosial obyektlərin yaradılması və iqtisadi potensialının gücləndirilməsi istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilib.

Prezident İlham Əliyev azad edilmiş ərazilərdə (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) tətbiq edilən müasir şəhərsalma təcrübəsinin Naxçıvanda da reallaşdırılması üçün konkret göstəriş vermişdir.

Dövlət başçısı işğaldan azad edilmiş bütün ərazilərdə şəhərlərin baş planlarının təsdiqləndiyini xatırladaraq, Naxçıvan şəhərinin də Baş planının hazırlanması barədə tapşırıq verdiyini açıqlayıb. Bu plan çərçivəsində şəhərdə müasir infrastrukturun yaradılması üçün əlavə tədbirlər görüləcək.

Nəqliyyatın modernləşdirilməsi də prioritet sahələrdən biridir. Naxçıvan şəhərində ekoloji təmiz nəqliyyata keçid formalaşdırılır. Şəhərdə köhnə avtobuslar tamamilə sıradan çıxarılıb və yeni elektrik avtobusları xəttə buraxılıb. Həmçinin, rayonlararası nəqliyyatın yaxşılaşdırılması üçün 217 yeni müasir avtobusun alınması nəzərdə tutulur. Naxçıvan, həm də Azərbaycanın yaşıl enerji zonalarından biridir. Elektrik avtobuslarından və günəş enerjisindən istifadənin genişləndirilməsi ilə Naxçıvanın 2050-ci ilədək xalis sıfır karbonlu əraziyə çevrilmək potensialı var və bu istiqamətdə artıq öhdəliklər götürülüb.

Şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməli qoyulub ki, bu da bölgənin zəngin turizm potensialının reallaşdırılmasına xidmət edəcək. Eyni zamanda, uşaq bağçalarının tikintisi və təmiri kimi sosial məsələlərin həlli də plana daxildir.

Cənab Prezidentin sayca 17-ci olan bu səfəri bir neçə mühüm strateji hədəfə yönəlib.

Naxçıvan artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla birlikdə vahid inkişaf konsepsiyası əsasında idarə olunur. Bu, həm inzibati islahatları, Prezidentin xüsusi nümayəndəliyi institutu, həm də iqtisadi planlaşdırmanı əhatə edir.

Sumqayıtdan sonra ölkədə ikinci ən böyük sənaye parkı olacaq Naxçıvan Sənaye Parkının və burada 300 meqavatlıq istilik elektrik stansiyasının təməlinin qoyulması muxtar respublikanı ixracatçı regiona çevirir.

Naxçıvanın Yaşıl enerji zonası elan edilməsi və burada 500-1000 meqavat günəş enerjisi potensialından geniş istifadə edilməsi hədəflənir. Bu isə regionda Azərbaycanı bu sahədə lider edir.

Naxçıvan artıq yalnız Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan strateji bir ərazi kimi deyil, regionun yeni nəqliyyat və iqtisadi arxitekturasının mühüm qovşaqlarından birinə çevrilir. 8 avqust Vaşinqton razılaşmalarından sonra Naxçıvan nəhayət ki, Zəngəzur dəhlizinin tam fəaliyyətə başlaması ilə avtomobil yolu, dəmir yolu və digər bağlantılarla Azərbaycanın digər ərazilərinə birləşəcək. Bu, yalnız Azərbaycanla Naxçıvan arasında maneəsiz və çoxmodallı bağlantının təmin edilməsi demək deyil. Naxçıvan, eyni zamanda, Avropanı Asiya ilə birləşdirən Orta Dəhlizin əsas həlqələrindən birinə çevriləcək. Bu yolların ətrafında iqtisadi fəallıq, yeni iş yerləri, turizm, ticarət, mədəni mübadilə və insanların rifahı artacaqdır.

Marşrutun Türkiyə ilə birləşdirilməsi regional və qlobal miqyasda böyük əhəmiyyətə malikdir. Mərkəzi Asiyadan Transxəzər marşrutu vasitəsilə Türkiyəyə və oradan Avropaya uzanan bu xətt ticarətdə fasiləsiz nəqliyyat bağlantısının yaradacaq və Şərq-Qərb, eləcə də Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri boyunca yerləşən tranzit ölkələr üçün əhəmiyyətli faydalar yaradacaq.

Prezidentin qeyd etdiyi kimi, Naxçıvanda həyata keçirilən bütün bu layihələrin təməlində milli kimlik, milli ruh və insanların firavan yaşayışı dayanır.

Nurəngiz Adilqızı

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi, bölgədə həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işlərinin yeni mərhələyə yüksəldilməsi və Naxçıvanın strateji əhəmiyyətinin daha da artırılması baxımından mühüm hadisədir. Deputat Pərvanə Vəliyeva “Xalq qəzeti”nə açıqlamasında dövlət başçısının səfərinin əhəmiyyətindən danışaraq qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana növbəti səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi simasını tamamilə dəyişəcək və onu regionun ən müasir mərkəzlərindən birinə çevirəcək yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Səfər çərçivəsində Dövlət Başçımız tərəfindən səsləndirilən fikirlər və təməli qoyulan layihələr Naxçıvanın strateji gələcəyini müəyyən edir.

İran, Türkiyə və Ermənistanla sərhədi olan Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi geosiyasi və milli təhlükəsizlik sistemindəki strateji əhəmiyyəti daim xüsusi diqqətdə saxlanılıb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə bu siyasət davam etdirilib və muxtar respublikanın infrastrukturunun yenilənməsi, nəqliyyat imkanlarının artırılması, sosial obyektlərin yaradılması və iqtisadi potensialının gücləndirilməsi istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilib.

Prezident İlham Əliyev azad edilmiş ərazilərdə (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) tətbiq edilən müasir şəhərsalma təcrübəsinin Naxçıvanda da reallaşdırılması üçün konkret göstəriş vermişdir.

Dövlət başçısı işğaldan azad edilmiş bütün ərazilərdə şəhərlərin baş planlarının təsdiqləndiyini xatırladaraq, Naxçıvan şəhərinin də Baş planının hazırlanması barədə tapşırıq verdiyini açıqlayıb. Bu plan çərçivəsində şəhərdə müasir infrastrukturun yaradılması üçün əlavə tədbirlər görüləcək.

Nəqliyyatın modernləşdirilməsi də prioritet sahələrdən biridir. Naxçıvan şəhərində ekoloji təmiz nəqliyyata keçid formalaşdırılır. Şəhərdə köhnə avtobuslar tamamilə sıradan çıxarılıb və yeni elektrik avtobusları xəttə buraxılıb. Həmçinin, rayonlararası nəqliyyatın yaxşılaşdırılması üçün 217 yeni müasir avtobusun alınması nəzərdə tutulur. Naxçıvan, həm də Azərbaycanın yaşıl enerji zonalarından biridir. Elektrik avtobuslarından və günəş enerjisindən istifadənin genişləndirilməsi ilə Naxçıvanın 2050-ci ilədək xalis sıfır karbonlu əraziyə çevrilmək potensialı var və bu istiqamətdə artıq öhdəliklər götürülüb.

Şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməli qoyulub ki, bu da bölgənin zəngin turizm potensialının reallaşdırılmasına xidmət edəcək. Eyni zamanda, uşaq bağçalarının tikintisi və təmiri kimi sosial məsələlərin həlli də plana daxildir.

Cənab Prezidentin sayca 17-ci olan bu səfəri bir neçə mühüm strateji hədəfə yönəlib.

Naxçıvan artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla birlikdə vahid inkişaf konsepsiyası əsasında idarə olunur. Bu, həm inzibati islahatları, Prezidentin xüsusi nümayəndəliyi institutu, həm də iqtisadi planlaşdırmanı əhatə edir.

Sumqayıtdan sonra ölkədə ikinci ən böyük sənaye parkı olacaq Naxçıvan Sənaye Parkının və burada 300 meqavatlıq istilik elektrik stansiyasının təməlinin qoyulması muxtar respublikanı ixracatçı regiona çevirir.

Naxçıvanın Yaşıl enerji zonası elan edilməsi və burada 500-1000 meqavat günəş enerjisi potensialından geniş istifadə edilməsi hədəflənir. Bu isə regionda Azərbaycanı bu sahədə lider edir.

Naxçıvan artıq yalnız Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan strateji bir ərazi kimi deyil, regionun yeni nəqliyyat və iqtisadi arxitekturasının mühüm qovşaqlarından birinə çevrilir. 8 avqust Vaşinqton razılaşmalarından sonra Naxçıvan nəhayət ki, Zəngəzur dəhlizinin tam fəaliyyətə başlaması ilə avtomobil yolu, dəmir yolu və digər bağlantılarla Azərbaycanın digər ərazilərinə birləşəcək. Bu, yalnız Azərbaycanla Naxçıvan arasında maneəsiz və çoxmodallı bağlantının təmin edilməsi demək deyil. Naxçıvan, eyni zamanda, Avropanı Asiya ilə birləşdirən Orta Dəhlizin əsas həlqələrindən birinə çevriləcək. Bu yolların ətrafında iqtisadi fəallıq, yeni iş yerləri, turizm, ticarət, mədəni mübadilə və insanların rifahı artacaqdır.

Marşrutun Türkiyə ilə birləşdirilməsi regional və qlobal miqyasda böyük əhəmiyyətə malikdir. Mərkəzi Asiyadan Transxəzər marşrutu vasitəsilə Türkiyəyə və oradan Avropaya uzanan bu xətt ticarətdə fasiləsiz nəqliyyat bağlantısının yaradacaq və Şərq-Qərb, eləcə də Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri boyunca yerləşən tranzit ölkələr üçün əhəmiyyətli faydalar yaradacaq.

Prezidentin qeyd etdiyi kimi, Naxçıvanda həyata keçirilən bütün bu layihələrin təməlində milli kimlik, milli ruh və insanların firavan yaşayışı dayanır.

Nurəngiz Adilqızı

Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin avqustun 13-də Yaponiyanın da üzərində suverenlik iddiası irəli sürdüyü Kuril adalarından biri olan İturupa səfəri Tokio ilə Moskva arasında uzun müddətdir davam edən ərazi mübahisəsini yenidən gündəmə gətirib.

“Reuters”-in məlumatına görə, Putin İkinci Dünya müharibəsindən sonra Rusiya tərəfindən nəzarətdə saxlanılan Kuril adaları silsiləsinin cənub hissəsində yerləşən İturup adasına səfər edib. Rusiya dövlət başçısının bu səfəri həmin ərazilərlə bağlı Yaponiyanın mövqeyinə cavab olaraq Tokionun etirazına səbəb olub.

Kuril adalarının cənub hissəsi uzun illərdir Rusiya ilə Yaponiya arasında ərazi mübahisəsinin predmetidir. Tokio bu əraziləri “Şimal əraziləri” adlandırır və onların Yaponiyaya məxsus olduğunu bildirir. Moskva isə adalar üzərində Rusiya suverenliyinin mübahisə predmeti olmadığını hesab edir.

Putinin İturupa səfəri Rusiya ilə Yaponiya arasında münasibətlərin onsuz da mürəkkəb olduğu bir vaxtda baş verib. Ukraynada müharibə ilə bağlı Moskva və Tokio arasında siyasi fikir ayrılıqları da ikitərəfli münasibətlərə təsir göstərir.

Ekspertlərin fikrincə, Rusiya liderinin mübahisəli adaya səfəri Moskvanın bölgədəki mövqeyinin dəyişmədiyini nümayiş etdirən siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Yaponiyanın etirazı isə Tokio üçün ərazi məsələsinin hələ də xarici siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri olduğunu göstərir.

Kuril adaları məsələsi Yaponiya və Rusiya arasında münasibətlərin normallaşdırılması səylərinə uzun illərdir mane olan əsas problemlərdən biri olaraq qalır. Bu səbəbdən Putinin səfərinin iki ölkə arasında diplomatik dialoqa və regiondakı geosiyasi münasibətlərə təsiri diqqətlə izlənilir.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin avqustun 13-də Yaponiyanın da üzərində suverenlik iddiası irəli sürdüyü Kuril adalarından biri olan İturupa səfəri Tokio ilə Moskva arasında uzun müddətdir davam edən ərazi mübahisəsini yenidən gündəmə gətirib.

“Reuters”-in məlumatına görə, Putin İkinci Dünya müharibəsindən sonra Rusiya tərəfindən nəzarətdə saxlanılan Kuril adaları silsiləsinin cənub hissəsində yerləşən İturup adasına səfər edib. Rusiya dövlət başçısının bu səfəri həmin ərazilərlə bağlı Yaponiyanın mövqeyinə cavab olaraq Tokionun etirazına səbəb olub.

Kuril adalarının cənub hissəsi uzun illərdir Rusiya ilə Yaponiya arasında ərazi mübahisəsinin predmetidir. Tokio bu əraziləri “Şimal əraziləri” adlandırır və onların Yaponiyaya məxsus olduğunu bildirir. Moskva isə adalar üzərində Rusiya suverenliyinin mübahisə predmeti olmadığını hesab edir.

Putinin İturupa səfəri Rusiya ilə Yaponiya arasında münasibətlərin onsuz da mürəkkəb olduğu bir vaxtda baş verib. Ukraynada müharibə ilə bağlı Moskva və Tokio arasında siyasi fikir ayrılıqları da ikitərəfli münasibətlərə təsir göstərir.

Ekspertlərin fikrincə, Rusiya liderinin mübahisəli adaya səfəri Moskvanın bölgədəki mövqeyinin dəyişmədiyini nümayiş etdirən siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Yaponiyanın etirazı isə Tokio üçün ərazi məsələsinin hələ də xarici siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri olduğunu göstərir.

Kuril adaları məsələsi Yaponiya və Rusiya arasında münasibətlərin normallaşdırılması səylərinə uzun illərdir mane olan əsas problemlərdən biri olaraq qalır. Bu səbəbdən Putinin səfərinin iki ölkə arasında diplomatik dialoqa və regiondakı geosiyasi münasibətlərə təsiri diqqətlə izlənilir.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin avqustun 13-də Yaponiyanın da üzərində suverenlik iddiası irəli sürdüyü Kuril adalarından biri olan İturupa səfəri Tokio ilə Moskva arasında uzun müddətdir davam edən ərazi mübahisəsini yenidən gündəmə gətirib.

“Reuters”-in məlumatına görə, Putin İkinci Dünya müharibəsindən sonra Rusiya tərəfindən nəzarətdə saxlanılan Kuril adaları silsiləsinin cənub hissəsində yerləşən İturup adasına səfər edib. Rusiya dövlət başçısının bu səfəri həmin ərazilərlə bağlı Yaponiyanın mövqeyinə cavab olaraq Tokionun etirazına səbəb olub.

Kuril adalarının cənub hissəsi uzun illərdir Rusiya ilə Yaponiya arasında ərazi mübahisəsinin predmetidir. Tokio bu əraziləri “Şimal əraziləri” adlandırır və onların Yaponiyaya məxsus olduğunu bildirir. Moskva isə adalar üzərində Rusiya suverenliyinin mübahisə predmeti olmadığını hesab edir.

Putinin İturupa səfəri Rusiya ilə Yaponiya arasında münasibətlərin onsuz da mürəkkəb olduğu bir vaxtda baş verib. Ukraynada müharibə ilə bağlı Moskva və Tokio arasında siyasi fikir ayrılıqları da ikitərəfli münasibətlərə təsir göstərir.

Ekspertlərin fikrincə, Rusiya liderinin mübahisəli adaya səfəri Moskvanın bölgədəki mövqeyinin dəyişmədiyini nümayiş etdirən siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Yaponiyanın etirazı isə Tokio üçün ərazi məsələsinin hələ də xarici siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri olduğunu göstərir.

Kuril adaları məsələsi Yaponiya və Rusiya arasında münasibətlərin normallaşdırılması səylərinə uzun illərdir mane olan əsas problemlərdən biri olaraq qalır. Bu səbəbdən Putinin səfərinin iki ölkə arasında diplomatik dialoqa və regiondakı geosiyasi münasibətlərə təsiri diqqətlə izlənilir.

Bakının M.Müşfiq adına 18 nömrəli tam orta məktəbinin 10-cu sinif şagirdləri İnci Quliyeva və Nurgül Qurbanlı Almaniyada keçirilən beynəlxalq “Jugendkurs” proqramında iştirak etmək üçün tam təqaüd qazanıblar.

Şagirdlər yüksək nəticələri və fəallıqları ilə seçilərək Goethe-Institut və PASCH təşəbbüsü çərçivəsində üç mərhələdən ibarət seçim prosesindən uğurla keçiblər. Onlar Almaniyanın Bamberg şəhərində keçirilən 21 günlük “Jugendkurs” proqramında iştirak hüququ əldə ediblər.

Beynəlxalq proqramda 14 ölkədən 70-dən çox şagird iştirak edir. Proqram çərçivəsində iştirakçıların alman dili biliklərinin və ünsiyyət bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi, Almaniyanın mədəniyyəti və gündəlik həyatı ilə tanış olmaları, eləcə də müxtəlif ölkələrdən olan yaşıdları ilə beynəlxalq mühitdə ünsiyyət qurmaları nəzərdə tutulur.

21 gün davam edən proqram müddətində şagirdlər intensiv alman dili dərslərində, mədəni, sosial və idman tədbirlərində, müxtəlif layihə və ekskursiyalarda iştirak edirlər. İştirakçılar, həmçinin öz ölkələrinin milli-mədəni dəyərlərini digər ölkələrdən olan həmyaşıdlarına təqdim etmək imkanı əldə edirlər.

İnci Quliyeva və Nurgül Qurbanlının nüfuzlu beynəlxalq proqrama tam təqaüdlə seçilməsi onların alman dilinə marağının, yüksək nəticələrinin və fəallığının göstəricisidir.

Bakının M.Müşfiq adına 18 nömrəli tam orta məktəbinin 10-cu sinif şagirdləri İnci Quliyeva və Nurgül Qurbanlı Almaniyada keçirilən beynəlxalq “Jugendkurs” proqramında iştirak etmək üçün tam təqaüd qazanıblar.

Şagirdlər yüksək nəticələri və fəallıqları ilə seçilərək Goethe-Institut və PASCH təşəbbüsü çərçivəsində üç mərhələdən ibarət seçim prosesindən uğurla keçiblər. Onlar Almaniyanın Bamberg şəhərində keçirilən 21 günlük “Jugendkurs” proqramında iştirak hüququ əldə ediblər.

Beynəlxalq proqramda 14 ölkədən 70-dən çox şagird iştirak edir. Proqram çərçivəsində iştirakçıların alman dili biliklərinin və ünsiyyət bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi, Almaniyanın mədəniyyəti və gündəlik həyatı ilə tanış olmaları, eləcə də müxtəlif ölkələrdən olan yaşıdları ilə beynəlxalq mühitdə ünsiyyət qurmaları nəzərdə tutulur.

21 gün davam edən proqram müddətində şagirdlər intensiv alman dili dərslərində, mədəni, sosial və idman tədbirlərində, müxtəlif layihə və ekskursiyalarda iştirak edirlər. İştirakçılar, həmçinin öz ölkələrinin milli-mədəni dəyərlərini digər ölkələrdən olan həmyaşıdlarına təqdim etmək imkanı əldə edirlər.

İnci Quliyeva və Nurgül Qurbanlının nüfuzlu beynəlxalq proqrama tam təqaüdlə seçilməsi onların alman dilinə marağının, yüksək nəticələrinin və fəallığının göstəricisidir.

Bakının M.Müşfiq adına 18 nömrəli tam orta məktəbinin 10-cu sinif şagirdləri İnci Quliyeva və Nurgül Qurbanlı Almaniyada keçirilən beynəlxalq “Jugendkurs” proqramında iştirak etmək üçün tam təqaüd qazanıblar.

Şagirdlər yüksək nəticələri və fəallıqları ilə seçilərək Goethe-Institut və PASCH təşəbbüsü çərçivəsində üç mərhələdən ibarət seçim prosesindən uğurla keçiblər. Onlar Almaniyanın Bamberg şəhərində keçirilən 21 günlük “Jugendkurs” proqramında iştirak hüququ əldə ediblər.

Beynəlxalq proqramda 14 ölkədən 70-dən çox şagird iştirak edir. Proqram çərçivəsində iştirakçıların alman dili biliklərinin və ünsiyyət bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi, Almaniyanın mədəniyyəti və gündəlik həyatı ilə tanış olmaları, eləcə də müxtəlif ölkələrdən olan yaşıdları ilə beynəlxalq mühitdə ünsiyyət qurmaları nəzərdə tutulur.

21 gün davam edən proqram müddətində şagirdlər intensiv alman dili dərslərində, mədəni, sosial və idman tədbirlərində, müxtəlif layihə və ekskursiyalarda iştirak edirlər. İştirakçılar, həmçinin öz ölkələrinin milli-mədəni dəyərlərini digər ölkələrdən olan həmyaşıdlarına təqdim etmək imkanı əldə edirlər.

İnci Quliyeva və Nurgül Qurbanlının nüfuzlu beynəlxalq proqrama tam təqaüdlə seçilməsi onların alman dilinə marağının, yüksək nəticələrinin və fəallığının göstəricisidir.