Səhiyyə Nazirliyi vətəndaşların sağlamlıq məlumatlarının beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə toplanmasını və fasiləsiz mübadiləsini təmin edən “Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi”ni (TRƏS) təqdim edib. Real vaxt rejimində əhalinin sağlamlığının monitorinqinə, təkrar analizlərin aradan qaldırılmasına və sosial ədalətin təmininə xidmət edən, FHIR standartı əsasında qurulan bu mərkəzləşdirilmiş sistem 20-dən çox rəqəmsal həlli vahid platformada birləşdirib. Azərbaycan bu həlli tətbiq edərək Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda rəqəmsal səhiyyə sahəsində lider mövqeyə yüksəlib.Tədbirdə dövlət qurumlarının, səhiyyə müəssisələrinin, beynəlxalq tərəfdaşları, tibb ictimaiyyəti və media nümayəndələri iştirak ediblər.Təqdimat Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb.

Açılış nitqi ilə çıxış edən səhiyyə naziri Teymur Musayev bildirib ki, rəqəmsal səhiyyə infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi istiqamətində Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında mühüm addımlar atılıb: “Ölkə başçısının 27 fevral 2026-cı il tarixli Fərmanı ilə Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın sədri təyin olunduğu Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf Şurasının yaradılması bu sahənin inkişafına ən yüksək səviyyədə göstərilən dövlət dəstəyinin əyani təzahürüdür”.

Teymur Musayev vurğulayıb ki, Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi vətəndaşların sağlamlıq məlumatlarının vahid elektron reyestrlər vasitəsilə toplanmasını təmin edən mərkəzləşdirilmiş platformadır və süni intellekt vasitəsilə əhalinin sağlamlıq vəziyyətinin proqnozlaşdırılmasına, eləcə də böhranların idarə olunmasına imkan yaradır.

Nazir qeyd edib ki, rəqəmsal savadlılığın artırılması məqsədilə növbəti tədris ilindən başlayaraq “Tibbdə rəqəmsal texnologiyalar və süni intellekt” mövzusunda kursların təşkili nəzərdə tutulur.

Tədbirdə “Vətəndaş sağlamlığına rəqəmsal qayğı: Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi”nin yaratdığı üstünlüklər barədə videoçarx təqdim edilib.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Avropa üzrə Regional direktorunun xüsusi nümayəndəsi Robb Batler çıxış edərək Azərbaycanın səhiyyə sahəsində həyata keçirdiyi rəqəmsal transformasiya layihələrini yüksək qiymətləndirib və ölkəmizin səhiyyənin rəqəmsallaşdırılması üzrə Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda aparıcı mövqedə olduğunu qeyd edib.

Səhiyyə nazirinin müşaviri Rüfət Hacıəlibəyov “Azərbaycan Respublikasının rəqəmsal səhiyyə ekosistemi” mövzusunda təqdimatla çıxış edərək ölkədə son illər həyata keçirilən rəqəmsallaşma təşəbbüsləri barədə ətraflı məlumat verib. Müşavir qeyd edib ki, Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi təkrar analizlərə və həkim ziyarətlərinə olan ehtiyacı aradan qaldırır, vətəndaşların xərclərinə qənaət etməklə səhiyyə və tibbi sığorta sisteminin üzərinə düşən yükü azaldır, real vaxt rejimində monitorinq aparmağa, immunizasiya və skrininq kimi profilaktik tədbirlər barədə proaktiv xatırlatmalar göndərməyə imkan verir.

Beynəlxalq ekspert Mehmet Zahid Ercan isə “Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi” mövzusunda təqdimatla çıxış edərək, layihənin texnoloji xüsusiyyətlərini və innovativ imkanlarını iştirakçılara təqdim edib.

Hazırda Vahid Səhiyyə İnformasiya Sisteminin Hökumət Buluduna miqrasiyası tam başa çatdırılıb. Elektron xəstəlik vərəqəsi sistemi ölkə üzrə tam tətbiq olunub və kağız daşıyıcıların istifadəsi ləğv edilib. Bundan əlavə, elektron epikrizlərin vahid reyestri yaradılıb və sosial ödənişlər, eləcə də sığorta proseslərində elektron epikrizlərdən istifadəyə başlanılıb.

Təqdimatın sonunda Səhiyyə Nazirliyi 2 nömrəli Bakı Baza Tibb Kollecinin tələbələri tədbir iştirakçıları üçün monitorlar vasitəsilə “Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi”nin xəstələrin sağlamlıq göstəricilərinin rəqəmsal mühitdə modelləşdirilməsi, məlumatların operativ təhlili və tibbi qərarların dəstəklənməsindəki rolunu nümayiş etdiriblər.

Səhiyyə Nazirliyi vətəndaşların sağlamlıq məlumatlarının beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə toplanmasını və fasiləsiz mübadiləsini təmin edən “Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi”ni (TRƏS) təqdim edib. Real vaxt rejimində əhalinin sağlamlığının monitorinqinə, təkrar analizlərin aradan qaldırılmasına və sosial ədalətin təmininə xidmət edən, FHIR standartı əsasında qurulan bu mərkəzləşdirilmiş sistem 20-dən çox rəqəmsal həlli vahid platformada birləşdirib. Azərbaycan bu həlli tətbiq edərək Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda rəqəmsal səhiyyə sahəsində lider mövqeyə yüksəlib.Tədbirdə dövlət qurumlarının, səhiyyə müəssisələrinin, beynəlxalq tərəfdaşları, tibb ictimaiyyəti və media nümayəndələri iştirak ediblər.Təqdimat Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb.

Açılış nitqi ilə çıxış edən səhiyyə naziri Teymur Musayev bildirib ki, rəqəmsal səhiyyə infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi istiqamətində Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında mühüm addımlar atılıb: “Ölkə başçısının 27 fevral 2026-cı il tarixli Fərmanı ilə Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın sədri təyin olunduğu Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf Şurasının yaradılması bu sahənin inkişafına ən yüksək səviyyədə göstərilən dövlət dəstəyinin əyani təzahürüdür”.

Teymur Musayev vurğulayıb ki, Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi vətəndaşların sağlamlıq məlumatlarının vahid elektron reyestrlər vasitəsilə toplanmasını təmin edən mərkəzləşdirilmiş platformadır və süni intellekt vasitəsilə əhalinin sağlamlıq vəziyyətinin proqnozlaşdırılmasına, eləcə də böhranların idarə olunmasına imkan yaradır.

Nazir qeyd edib ki, rəqəmsal savadlılığın artırılması məqsədilə növbəti tədris ilindən başlayaraq “Tibbdə rəqəmsal texnologiyalar və süni intellekt” mövzusunda kursların təşkili nəzərdə tutulur.

Tədbirdə “Vətəndaş sağlamlığına rəqəmsal qayğı: Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi”nin yaratdığı üstünlüklər barədə videoçarx təqdim edilib.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Avropa üzrə Regional direktorunun xüsusi nümayəndəsi Robb Batler çıxış edərək Azərbaycanın səhiyyə sahəsində həyata keçirdiyi rəqəmsal transformasiya layihələrini yüksək qiymətləndirib və ölkəmizin səhiyyənin rəqəmsallaşdırılması üzrə Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda aparıcı mövqedə olduğunu qeyd edib.

Səhiyyə nazirinin müşaviri Rüfət Hacıəlibəyov “Azərbaycan Respublikasının rəqəmsal səhiyyə ekosistemi” mövzusunda təqdimatla çıxış edərək ölkədə son illər həyata keçirilən rəqəmsallaşma təşəbbüsləri barədə ətraflı məlumat verib. Müşavir qeyd edib ki, Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi təkrar analizlərə və həkim ziyarətlərinə olan ehtiyacı aradan qaldırır, vətəndaşların xərclərinə qənaət etməklə səhiyyə və tibbi sığorta sisteminin üzərinə düşən yükü azaldır, real vaxt rejimində monitorinq aparmağa, immunizasiya və skrininq kimi profilaktik tədbirlər barədə proaktiv xatırlatmalar göndərməyə imkan verir.

Beynəlxalq ekspert Mehmet Zahid Ercan isə “Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi” mövzusunda təqdimatla çıxış edərək, layihənin texnoloji xüsusiyyətlərini və innovativ imkanlarını iştirakçılara təqdim edib.

Hazırda Vahid Səhiyyə İnformasiya Sisteminin Hökumət Buluduna miqrasiyası tam başa çatdırılıb. Elektron xəstəlik vərəqəsi sistemi ölkə üzrə tam tətbiq olunub və kağız daşıyıcıların istifadəsi ləğv edilib. Bundan əlavə, elektron epikrizlərin vahid reyestri yaradılıb və sosial ödənişlər, eləcə də sığorta proseslərində elektron epikrizlərdən istifadəyə başlanılıb.

Təqdimatın sonunda Səhiyyə Nazirliyi 2 nömrəli Bakı Baza Tibb Kollecinin tələbələri tədbir iştirakçıları üçün monitorlar vasitəsilə “Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi”nin xəstələrin sağlamlıq göstəricilərinin rəqəmsal mühitdə modelləşdirilməsi, məlumatların operativ təhlili və tibbi qərarların dəstəklənməsindəki rolunu nümayiş etdiriblər.

Səhiyyə Nazirliyi vətəndaşların sağlamlıq məlumatlarının beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə toplanmasını və fasiləsiz mübadiləsini təmin edən “Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi”ni (TRƏS) təqdim edib. Real vaxt rejimində əhalinin sağlamlığının monitorinqinə, təkrar analizlərin aradan qaldırılmasına və sosial ədalətin təmininə xidmət edən, FHIR standartı əsasında qurulan bu mərkəzləşdirilmiş sistem 20-dən çox rəqəmsal həlli vahid platformada birləşdirib. Azərbaycan bu həlli tətbiq edərək Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda rəqəmsal səhiyyə sahəsində lider mövqeyə yüksəlib.Tədbirdə dövlət qurumlarının, səhiyyə müəssisələrinin, beynəlxalq tərəfdaşları, tibb ictimaiyyəti və media nümayəndələri iştirak ediblər.Təqdimat Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb.

Açılış nitqi ilə çıxış edən səhiyyə naziri Teymur Musayev bildirib ki, rəqəmsal səhiyyə infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi istiqamətində Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında mühüm addımlar atılıb: “Ölkə başçısının 27 fevral 2026-cı il tarixli Fərmanı ilə Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın sədri təyin olunduğu Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf Şurasının yaradılması bu sahənin inkişafına ən yüksək səviyyədə göstərilən dövlət dəstəyinin əyani təzahürüdür”.

Teymur Musayev vurğulayıb ki, Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi vətəndaşların sağlamlıq məlumatlarının vahid elektron reyestrlər vasitəsilə toplanmasını təmin edən mərkəzləşdirilmiş platformadır və süni intellekt vasitəsilə əhalinin sağlamlıq vəziyyətinin proqnozlaşdırılmasına, eləcə də böhranların idarə olunmasına imkan yaradır.

Nazir qeyd edib ki, rəqəmsal savadlılığın artırılması məqsədilə növbəti tədris ilindən başlayaraq “Tibbdə rəqəmsal texnologiyalar və süni intellekt” mövzusunda kursların təşkili nəzərdə tutulur.

Tədbirdə “Vətəndaş sağlamlığına rəqəmsal qayğı: Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi”nin yaratdığı üstünlüklər barədə videoçarx təqdim edilib.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Avropa üzrə Regional direktorunun xüsusi nümayəndəsi Robb Batler çıxış edərək Azərbaycanın səhiyyə sahəsində həyata keçirdiyi rəqəmsal transformasiya layihələrini yüksək qiymətləndirib və ölkəmizin səhiyyənin rəqəmsallaşdırılması üzrə Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda aparıcı mövqedə olduğunu qeyd edib.

Səhiyyə nazirinin müşaviri Rüfət Hacıəlibəyov “Azərbaycan Respublikasının rəqəmsal səhiyyə ekosistemi” mövzusunda təqdimatla çıxış edərək ölkədə son illər həyata keçirilən rəqəmsallaşma təşəbbüsləri barədə ətraflı məlumat verib. Müşavir qeyd edib ki, Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi təkrar analizlərə və həkim ziyarətlərinə olan ehtiyacı aradan qaldırır, vətəndaşların xərclərinə qənaət etməklə səhiyyə və tibbi sığorta sisteminin üzərinə düşən yükü azaldır, real vaxt rejimində monitorinq aparmağa, immunizasiya və skrininq kimi profilaktik tədbirlər barədə proaktiv xatırlatmalar göndərməyə imkan verir.

Beynəlxalq ekspert Mehmet Zahid Ercan isə “Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi” mövzusunda təqdimatla çıxış edərək, layihənin texnoloji xüsusiyyətlərini və innovativ imkanlarını iştirakçılara təqdim edib.

Hazırda Vahid Səhiyyə İnformasiya Sisteminin Hökumət Buluduna miqrasiyası tam başa çatdırılıb. Elektron xəstəlik vərəqəsi sistemi ölkə üzrə tam tətbiq olunub və kağız daşıyıcıların istifadəsi ləğv edilib. Bundan əlavə, elektron epikrizlərin vahid reyestri yaradılıb və sosial ödənişlər, eləcə də sığorta proseslərində elektron epikrizlərdən istifadəyə başlanılıb.

Təqdimatın sonunda Səhiyyə Nazirliyi 2 nömrəli Bakı Baza Tibb Kollecinin tələbələri tədbir iştirakçıları üçün monitorlar vasitəsilə “Tibbi Rəqəmsal Əkiz Sistemi”nin xəstələrin sağlamlıq göstəricilərinin rəqəmsal mühitdə modelləşdirilməsi, məlumatların operativ təhlili və tibbi qərarların dəstəklənməsindəki rolunu nümayiş etdiriblər.

1 İyun – Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü münasibətilə Səhiyyə Nazirliyinin K.Y.Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutu tərəfindən “Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramı çərçivəsində Xankəndi şəhərində yaşayan uşaqlar üçün genişmiqyaslı səyyar tibbi müayinələr təşkil olunub.

Bu təşəbbüs azad olunmuş ərazilərə qayıdan ailələrin övladlarının keyfiyyətli səhiyyə xidmətlərinə çıxışını gücləndirmək və uşaqların sağlam inkişafını dəstəkləmək məqsədi daşıyıb. Uşaqlara göstərilən diqqət və qayğı aksiya boyu xüsusi rəmzi məna kəsb edərək Uşaqların Müdafiəsi Gününün mahiyyətini daha da dərinləşdirib.

Aksiya çərçivəsində institutun yüksək ixtisaslı həkim komandası – pediatrlar, nevroloqlar, kardioloqlar, endokrinoloqlar, oftalmoloqlar, otorinolarinqoloqlar və digər mütəxəssislər – uşaqları hərtərəfli tibbi müayinədən keçirib. Onların ümumi sağlamlıq vəziyyəti qiymətləndirilib, profilaktik baxışlar aparılıb, zəruri laborator və instrumental müayinələr icra olunub.

Aşkarlanan xəstəliklər və sağlamlıq problemləri ilə bağlı valideynlərə ətraflı tibbi məsləhətlər verilib, fərdi tövsiyələr təqdim edilib. Ehtiyac yarandığı hallarda uşaqların ixtisaslaşmış tibb müəssisələrində müalicə və davamlı nəzarətə yönləndirilməsi təmin olunub.

Bununla yanaşı, valideynlərlə maarifləndirici görüşlər keçirilib. **Həmin görüşlərdə uşaqların düzgün qidalanması, peyvəndlənmə, mövsümi xəstəliklərdən qorunma, sağlam həyat tərzi və psixoloji inkişaf kimi mühüm mövzular ətraflı izah olunub.

Ümumilikdə 310-a yaxın uşaq tibbi baxışdan keçirilib.

Bu səyyar müayinələr “Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramı çərçivəsində azad olunmuş ərazilərdə səhiyyə xidmətlərinin mərhələli şəkildə gücləndirilməsinin tərkib hissəsi kimi həyata keçirilib. Gələcəkdə də bu cür profilaktik tədbirlərin davam etdirilməsi planlaşdırılır.

Uşaqların sağlam gələcəyi naminə atılan hər addım ölkənin sabahına verilən ən böyük dəyərdir.

1 İyun – Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü münasibətilə Səhiyyə Nazirliyinin K.Y.Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutu tərəfindən “Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramı çərçivəsində Xankəndi şəhərində yaşayan uşaqlar üçün genişmiqyaslı səyyar tibbi müayinələr təşkil olunub.

Bu təşəbbüs azad olunmuş ərazilərə qayıdan ailələrin övladlarının keyfiyyətli səhiyyə xidmətlərinə çıxışını gücləndirmək və uşaqların sağlam inkişafını dəstəkləmək məqsədi daşıyıb. Uşaqlara göstərilən diqqət və qayğı aksiya boyu xüsusi rəmzi məna kəsb edərək Uşaqların Müdafiəsi Gününün mahiyyətini daha da dərinləşdirib.

Aksiya çərçivəsində institutun yüksək ixtisaslı həkim komandası – pediatrlar, nevroloqlar, kardioloqlar, endokrinoloqlar, oftalmoloqlar, otorinolarinqoloqlar və digər mütəxəssislər – uşaqları hərtərəfli tibbi müayinədən keçirib. Onların ümumi sağlamlıq vəziyyəti qiymətləndirilib, profilaktik baxışlar aparılıb, zəruri laborator və instrumental müayinələr icra olunub.

Aşkarlanan xəstəliklər və sağlamlıq problemləri ilə bağlı valideynlərə ətraflı tibbi məsləhətlər verilib, fərdi tövsiyələr təqdim edilib. Ehtiyac yarandığı hallarda uşaqların ixtisaslaşmış tibb müəssisələrində müalicə və davamlı nəzarətə yönləndirilməsi təmin olunub.

Bununla yanaşı, valideynlərlə maarifləndirici görüşlər keçirilib. **Həmin görüşlərdə uşaqların düzgün qidalanması, peyvəndlənmə, mövsümi xəstəliklərdən qorunma, sağlam həyat tərzi və psixoloji inkişaf kimi mühüm mövzular ətraflı izah olunub.

Ümumilikdə 310-a yaxın uşaq tibbi baxışdan keçirilib.

Bu səyyar müayinələr “Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramı çərçivəsində azad olunmuş ərazilərdə səhiyyə xidmətlərinin mərhələli şəkildə gücləndirilməsinin tərkib hissəsi kimi həyata keçirilib. Gələcəkdə də bu cür profilaktik tədbirlərin davam etdirilməsi planlaşdırılır.

Uşaqların sağlam gələcəyi naminə atılan hər addım ölkənin sabahına verilən ən böyük dəyərdir.

1 İyun – Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü münasibətilə Səhiyyə Nazirliyinin K.Y.Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutu tərəfindən “Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramı çərçivəsində Xankəndi şəhərində yaşayan uşaqlar üçün genişmiqyaslı səyyar tibbi müayinələr təşkil olunub.

Bu təşəbbüs azad olunmuş ərazilərə qayıdan ailələrin övladlarının keyfiyyətli səhiyyə xidmətlərinə çıxışını gücləndirmək və uşaqların sağlam inkişafını dəstəkləmək məqsədi daşıyıb. Uşaqlara göstərilən diqqət və qayğı aksiya boyu xüsusi rəmzi məna kəsb edərək Uşaqların Müdafiəsi Gününün mahiyyətini daha da dərinləşdirib.

Aksiya çərçivəsində institutun yüksək ixtisaslı həkim komandası – pediatrlar, nevroloqlar, kardioloqlar, endokrinoloqlar, oftalmoloqlar, otorinolarinqoloqlar və digər mütəxəssislər – uşaqları hərtərəfli tibbi müayinədən keçirib. Onların ümumi sağlamlıq vəziyyəti qiymətləndirilib, profilaktik baxışlar aparılıb, zəruri laborator və instrumental müayinələr icra olunub.

Aşkarlanan xəstəliklər və sağlamlıq problemləri ilə bağlı valideynlərə ətraflı tibbi məsləhətlər verilib, fərdi tövsiyələr təqdim edilib. Ehtiyac yarandığı hallarda uşaqların ixtisaslaşmış tibb müəssisələrində müalicə və davamlı nəzarətə yönləndirilməsi təmin olunub.

Bununla yanaşı, valideynlərlə maarifləndirici görüşlər keçirilib. **Həmin görüşlərdə uşaqların düzgün qidalanması, peyvəndlənmə, mövsümi xəstəliklərdən qorunma, sağlam həyat tərzi və psixoloji inkişaf kimi mühüm mövzular ətraflı izah olunub.

Ümumilikdə 310-a yaxın uşaq tibbi baxışdan keçirilib.

Bu səyyar müayinələr “Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramı çərçivəsində azad olunmuş ərazilərdə səhiyyə xidmətlərinin mərhələli şəkildə gücləndirilməsinin tərkib hissəsi kimi həyata keçirilib. Gələcəkdə də bu cür profilaktik tədbirlərin davam etdirilməsi planlaşdırılır.

Uşaqların sağlam gələcəyi naminə atılan hər addım ölkənin sabahına verilən ən böyük dəyərdir.

Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən mütəmadi olaraq paytaxtda və respublikanın müxtəlif regionlarında maarifləndirici tədbir və fleşmoblar keçirilir. Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən nazirliyin Cəlilabad Tibb Kolleci ilə birgə təşkil olunmuş “İlk tibbi yardım – ikinci həyata addım” adlı maarifləndirici aksiya və fleşmob rayon sakinlərinin böyük marağına səbəb olub.

Tədbirin əsas məqsədi əhalini fövqəladə hallarda düzgün və vaxtında reaksiya verməyə hazırlamaq, ilk yardım bacarıqlarını mümkün qədər çox insana aşılamaqdır. Aksiya zamanı elektrik vurması, epilepsiya tutması, güclü qanaxma, yanıqlar, zəhərlənmə və digər təxirəsalınmaz vəziyyətlərdə ilkin tibbi yardım qaydaları əyani şəkildə nümayiş etdirilib.

Kollecin tələbələri ürəyin qapalı masajı və süni tənəffüs qaydalarını canlı şəkildə göstərib, iştirakçıların arterial təzyiq və nəbz ölçmələrini aparıblar. Aksiyanın sonunda bütün iştirakçılara ilk yardım qaydalarını əks etdirən məlumatlandırıcı bukletlər paylanılıb.

Fleşmobda tibb kollecinin tələbələri və könüllülər müxtəlif fövqəladə situasiyalarda hər kəsin edə biləcəyi sadə, amma həyati vacib addımları ritmik və vizual formada nümayiş etdiriblər. Bu format sayəsində məlumat daha asan yadda qalır və geniş kütləyə çatır.

Qeyd edək ki, gələcəkdə Səhiyyə Nazirliyi maarifləndirici aksiya və fleşmobların respublikanın digər şəhər və rayonlarında da keçirilməsi planlaşdırır.

Kollecin tələbələri ürəyin qapalı masajı və süni tənəffüs qaydalarını canlı şəkildə göstərib, iştirakçıların arterial təzyiq və nəbz ölçmələrini aparıblar. Aksiyanın sonunda bütün iştirakçılara ilk yardım qaydalarını əks etdirən məlumatlandırıcı bukletlər paylanılıb.

Fleşmobda tibb kollecinin tələbələri və könüllülər müxtəlif fövqəladə situasiyalarda hər kəsin edə biləcəyi sadə, amma həyati vacib addımları ritmik və vizual formada nümayiş etdiriblər. Bu format sayəsində məlumat daha asan yadda qalır və geniş kütləyə çatır.

Qeyd edək ki, gələcəkdə Səhiyyə Nazirliyi maarifləndirici aksiya və fleşmobların respublikanın digər şəhər və rayonlarında da keçirilməsi planlaşdırır.

Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən mütəmadi olaraq paytaxtda və respublikanın müxtəlif regionlarında maarifləndirici tədbir və fleşmoblar keçirilir. Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən nazirliyin Cəlilabad Tibb Kolleci ilə birgə təşkil olunmuş “İlk tibbi yardım – ikinci həyata addım” adlı maarifləndirici aksiya və fleşmob rayon sakinlərinin böyük marağına səbəb olub.

Tədbirin əsas məqsədi əhalini fövqəladə hallarda düzgün və vaxtında reaksiya verməyə hazırlamaq, ilk yardım bacarıqlarını mümkün qədər çox insana aşılamaqdır. Aksiya zamanı elektrik vurması, epilepsiya tutması, güclü qanaxma, yanıqlar, zəhərlənmə və digər təxirəsalınmaz vəziyyətlərdə ilkin tibbi yardım qaydaları əyani şəkildə nümayiş etdirilib.

Kollecin tələbələri ürəyin qapalı masajı və süni tənəffüs qaydalarını canlı şəkildə göstərib, iştirakçıların arterial təzyiq və nəbz ölçmələrini aparıblar. Aksiyanın sonunda bütün iştirakçılara ilk yardım qaydalarını əks etdirən məlumatlandırıcı bukletlər paylanılıb.

Fleşmobda tibb kollecinin tələbələri və könüllülər müxtəlif fövqəladə situasiyalarda hər kəsin edə biləcəyi sadə, amma həyati vacib addımları ritmik və vizual formada nümayiş etdiriblər. Bu format sayəsində məlumat daha asan yadda qalır və geniş kütləyə çatır.

Qeyd edək ki, gələcəkdə Səhiyyə Nazirliyi maarifləndirici aksiya və fleşmobların respublikanın digər şəhər və rayonlarında da keçirilməsi planlaşdırır.

Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində işğaldan azad olunmuş ərazilərdə tibbi xidmətlərin əlçatanlığının artırılması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir. Bu məqsədlə 15 may 2026-cı il tarixində nazirliyin Elmi-Tədqiqat Mamalıq və Ginekologiya İnstitutunun ixtisaslaşmış tibbi heyəti Cəbrayıl şəhərində növbəti tibbi-humanitar aksiya həyata keçirib.

Səfər çərçivəsində bölgə sakinlərinə konsultativ və profilaktik tibbi xidmətlər göstərilib. Tibbi heyətin tərkibində 6 mama-ginekoloq, 1 ultrasəs müayinəsi üzrə həkim, 1 neonataloq, 1 mama və 1 tibb bacısı yer alıb.

Aksiya zamanı qadınlar üçün geniş ginekoloji müayinələr aparılıb, reproduktiv sağlamlıq, hamiləliyin planlaşdırılması, sonsuzluq, hormonal dəyişikliklər və hamiləlik dövründə tibbi nəzarət mövzularında konsultasiyalar təqdim olunub. Ultrasəs müayinələri vasitəsilə pasiyentlərin sağlamlıq göstəriciləri qiymətləndirilib, hər bir müraciət edən şəxsə fərdi tibbi tövsiyələr verilib.

Səyyar tibbi xidmət yalnız qadın sağlamlığı ilə məhdudlaşmayıb. Körpə və uşaqlar neonataloq tərəfindən müayinə olunaraq onların sağlamlıq vəziyyəti dəyərləndirilib. Valideynlərlə aparılan maarifləndirici söhbətlərdə düzgün qidalanma, erkən inkişaf mərhələləri, immunitetin qorunması və mütəmadi tibbi nəzarətin əhəmiyyəti xüsusi vurğulanıb.

Tibbi aksiya zamanı 120 nəfər müayinədən keçirilib.

Həkimlərin əhali ilə keçirdiyi maarifləndirici görüşlərdə ana və uşaq sağlamlığının qorunması, xəstəliklərin erkən aşkarlanması, profilaktik müayinələrin vacibliyi və sağlam həyat tərzinin təşviqi əsas mesaj kimi ön plana çıxıb.

Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilən bu cür səyyar tibbi-humanitar aksiyalar regionlarda yaşayan vətəndaşların ixtisaslaşmış tibbi xidmətlərə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi, xüsusilə qadın və uşaq sağlamlığının qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində işğaldan azad olunmuş ərazilərdə tibbi xidmətlərin əlçatanlığının artırılması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir. Bu məqsədlə 15 may 2026-cı il tarixində nazirliyin Elmi-Tədqiqat Mamalıq və Ginekologiya İnstitutunun ixtisaslaşmış tibbi heyəti Cəbrayıl şəhərində növbəti tibbi-humanitar aksiya həyata keçirib.

Səfər çərçivəsində bölgə sakinlərinə konsultativ və profilaktik tibbi xidmətlər göstərilib. Tibbi heyətin tərkibində 6 mama-ginekoloq, 1 ultrasəs müayinəsi üzrə həkim, 1 neonataloq, 1 mama və 1 tibb bacısı yer alıb.

Aksiya zamanı qadınlar üçün geniş ginekoloji müayinələr aparılıb, reproduktiv sağlamlıq, hamiləliyin planlaşdırılması, sonsuzluq, hormonal dəyişikliklər və hamiləlik dövründə tibbi nəzarət mövzularında konsultasiyalar təqdim olunub. Ultrasəs müayinələri vasitəsilə pasiyentlərin sağlamlıq göstəriciləri qiymətləndirilib, hər bir müraciət edən şəxsə fərdi tibbi tövsiyələr verilib.

Səyyar tibbi xidmət yalnız qadın sağlamlığı ilə məhdudlaşmayıb. Körpə və uşaqlar neonataloq tərəfindən müayinə olunaraq onların sağlamlıq vəziyyəti dəyərləndirilib. Valideynlərlə aparılan maarifləndirici söhbətlərdə düzgün qidalanma, erkən inkişaf mərhələləri, immunitetin qorunması və mütəmadi tibbi nəzarətin əhəmiyyəti xüsusi vurğulanıb.

Tibbi aksiya zamanı 120 nəfər müayinədən keçirilib.

Həkimlərin əhali ilə keçirdiyi maarifləndirici görüşlərdə ana və uşaq sağlamlığının qorunması, xəstəliklərin erkən aşkarlanması, profilaktik müayinələrin vacibliyi və sağlam həyat tərzinin təşviqi əsas mesaj kimi ön plana çıxıb.

Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilən bu cür səyyar tibbi-humanitar aksiyalar regionlarda yaşayan vətəndaşların ixtisaslaşmış tibbi xidmətlərə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi, xüsusilə qadın və uşaq sağlamlığının qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində işğaldan azad olunmuş ərazilərdə tibbi xidmətlərin əlçatanlığının artırılması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir. Bu məqsədlə 15 may 2026-cı il tarixində nazirliyin Elmi-Tədqiqat Mamalıq və Ginekologiya İnstitutunun ixtisaslaşmış tibbi heyəti Cəbrayıl şəhərində növbəti tibbi-humanitar aksiya həyata keçirib.

Səfər çərçivəsində bölgə sakinlərinə konsultativ və profilaktik tibbi xidmətlər göstərilib. Tibbi heyətin tərkibində 6 mama-ginekoloq, 1 ultrasəs müayinəsi üzrə həkim, 1 neonataloq, 1 mama və 1 tibb bacısı yer alıb.

Aksiya zamanı qadınlar üçün geniş ginekoloji müayinələr aparılıb, reproduktiv sağlamlıq, hamiləliyin planlaşdırılması, sonsuzluq, hormonal dəyişikliklər və hamiləlik dövründə tibbi nəzarət mövzularında konsultasiyalar təqdim olunub. Ultrasəs müayinələri vasitəsilə pasiyentlərin sağlamlıq göstəriciləri qiymətləndirilib, hər bir müraciət edən şəxsə fərdi tibbi tövsiyələr verilib.

Səyyar tibbi xidmət yalnız qadın sağlamlığı ilə məhdudlaşmayıb. Körpə və uşaqlar neonataloq tərəfindən müayinə olunaraq onların sağlamlıq vəziyyəti dəyərləndirilib. Valideynlərlə aparılan maarifləndirici söhbətlərdə düzgün qidalanma, erkən inkişaf mərhələləri, immunitetin qorunması və mütəmadi tibbi nəzarətin əhəmiyyəti xüsusi vurğulanıb.

Tibbi aksiya zamanı 120 nəfər müayinədən keçirilib.

Həkimlərin əhali ilə keçirdiyi maarifləndirici görüşlərdə ana və uşaq sağlamlığının qorunması, xəstəliklərin erkən aşkarlanması, profilaktik müayinələrin vacibliyi və sağlam həyat tərzinin təşviqi əsas mesaj kimi ön plana çıxıb.

Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilən bu cür səyyar tibbi-humanitar aksiyalar regionlarda yaşayan vətəndaşların ixtisaslaşmış tibbi xidmətlərə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi, xüsusilə qadın və uşaq sağlamlığının qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Son günlər beynəlxalq informasiya məkanında hantavirus infeksiyası ilə bağlı yayılan məlumatlarla əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi ictimaiyyətə bildirir ki, ölkəmizdə epidemioloji vəziyyət sabitdir və narahatlıq üçün əsas yoxdur.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına əsasən, qurum Beynəlxalq Tibbi-Sanitar Qaydalar çərçivəsində müxtəlif ölkələrlə birlikdə profilaktik və sürətli cavab tədbirlərini koordinasiya edir. Qeyd olunur ki, insanlar adətən hantavirus daşıyıcısı olan gəmiricilərin sidiyi, nəcisi və ya tüpürcəyi ilə təmas zamanı, o cümlədən gəmiricilərin ifrazatı ilə qarşımış tozun nəfəs yolu ilə qəbul edilməsi nəticəsində yoluxurlar. Virusun insandan insana ötürülməsi son dərəcə nadirdir və yalnız Amerikada rast gəlinən Andes növü ilə əlaqədar müşahidə edilir.

Azərbaycan hantavirus üzrə endemik bölgə hesab olunmur və ölkə ərazisində yaşayan gəmiricilər arasında bu virusa rast gəlinmir. Bu səbəbdən ölkəmizdə hantavirus infeksiyası rutin laborator müayinə panellərinə daxil deyil. Bununla belə, Azərbaycanda həm insan, həm də heyvan sağlamlığı üzrə laboratoriyalarda hantavirusun müayinəsi üçün bütün texniki imkanlar mövcuddur. Səhiyyə Nazirliyi bu məsələdə ÜST-ün tövsiyələrini rəhbər tutur və ÜST-lə qarşlıqlı əməkdaşlıq edir. Zəruri olduğu təqdirdə (məsələn, müvafiq klinik əlamətləri olan və epidemioloji baxımdan riskli ölkələrdən gələn şəxslər) klinik protokollara uyğun şəkildə müayinələr təşkil ediləcək.

Səhiyyə Nazirliyi epidemioloji vəziyyəti nəzarətdə saxlamaqla əhalini yalnız rəsmi mənbələrə istinad etməyə çağırır. Mövcud vəziyyət ölkə əhalisi üçün hər hansı əlavə risk yaratmır.

Son günlər beynəlxalq informasiya məkanında hantavirus infeksiyası ilə bağlı yayılan məlumatlarla əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi ictimaiyyətə bildirir ki, ölkəmizdə epidemioloji vəziyyət sabitdir və narahatlıq üçün əsas yoxdur.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına əsasən, qurum Beynəlxalq Tibbi-Sanitar Qaydalar çərçivəsində müxtəlif ölkələrlə birlikdə profilaktik və sürətli cavab tədbirlərini koordinasiya edir. Qeyd olunur ki, insanlar adətən hantavirus daşıyıcısı olan gəmiricilərin sidiyi, nəcisi və ya tüpürcəyi ilə təmas zamanı, o cümlədən gəmiricilərin ifrazatı ilə qarşımış tozun nəfəs yolu ilə qəbul edilməsi nəticəsində yoluxurlar. Virusun insandan insana ötürülməsi son dərəcə nadirdir və yalnız Amerikada rast gəlinən Andes növü ilə əlaqədar müşahidə edilir.

Azərbaycan hantavirus üzrə endemik bölgə hesab olunmur və ölkə ərazisində yaşayan gəmiricilər arasında bu virusa rast gəlinmir. Bu səbəbdən ölkəmizdə hantavirus infeksiyası rutin laborator müayinə panellərinə daxil deyil. Bununla belə, Azərbaycanda həm insan, həm də heyvan sağlamlığı üzrə laboratoriyalarda hantavirusun müayinəsi üçün bütün texniki imkanlar mövcuddur. Səhiyyə Nazirliyi bu məsələdə ÜST-ün tövsiyələrini rəhbər tutur və ÜST-lə qarşlıqlı əməkdaşlıq edir. Zəruri olduğu təqdirdə (məsələn, müvafiq klinik əlamətləri olan və epidemioloji baxımdan riskli ölkələrdən gələn şəxslər) klinik protokollara uyğun şəkildə müayinələr təşkil ediləcək.

Səhiyyə Nazirliyi epidemioloji vəziyyəti nəzarətdə saxlamaqla əhalini yalnız rəsmi mənbələrə istinad etməyə çağırır. Mövcud vəziyyət ölkə əhalisi üçün hər hansı əlavə risk yaratmır.

Son günlər beynəlxalq informasiya məkanında hantavirus infeksiyası ilə bağlı yayılan məlumatlarla əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi ictimaiyyətə bildirir ki, ölkəmizdə epidemioloji vəziyyət sabitdir və narahatlıq üçün əsas yoxdur.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına əsasən, qurum Beynəlxalq Tibbi-Sanitar Qaydalar çərçivəsində müxtəlif ölkələrlə birlikdə profilaktik və sürətli cavab tədbirlərini koordinasiya edir. Qeyd olunur ki, insanlar adətən hantavirus daşıyıcısı olan gəmiricilərin sidiyi, nəcisi və ya tüpürcəyi ilə təmas zamanı, o cümlədən gəmiricilərin ifrazatı ilə qarşımış tozun nəfəs yolu ilə qəbul edilməsi nəticəsində yoluxurlar. Virusun insandan insana ötürülməsi son dərəcə nadirdir və yalnız Amerikada rast gəlinən Andes növü ilə əlaqədar müşahidə edilir.

Azərbaycan hantavirus üzrə endemik bölgə hesab olunmur və ölkə ərazisində yaşayan gəmiricilər arasında bu virusa rast gəlinmir. Bu səbəbdən ölkəmizdə hantavirus infeksiyası rutin laborator müayinə panellərinə daxil deyil. Bununla belə, Azərbaycanda həm insan, həm də heyvan sağlamlığı üzrə laboratoriyalarda hantavirusun müayinəsi üçün bütün texniki imkanlar mövcuddur. Səhiyyə Nazirliyi bu məsələdə ÜST-ün tövsiyələrini rəhbər tutur və ÜST-lə qarşlıqlı əməkdaşlıq edir. Zəruri olduğu təqdirdə (məsələn, müvafiq klinik əlamətləri olan və epidemioloji baxımdan riskli ölkələrdən gələn şəxslər) klinik protokollara uyğun şəkildə müayinələr təşkil ediləcək.

Səhiyyə Nazirliyi epidemioloji vəziyyəti nəzarətdə saxlamaqla əhalini yalnız rəsmi mənbələrə istinad etməyə çağırır. Mövcud vəziyyət ölkə əhalisi üçün hər hansı əlavə risk yaratmır.

8 May – Beynəlxalq Talassemiya Günü münasibətilə irsi qan xəstəlikləri arasında xüsusi yer tutan Talassemiya ilə bağlı maarifləndirmə tədbirləri və məlumatlandırma kampaniyaları diqqət mərkəzindədir. Dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da talassemiyanın profilaktikası, erkən diaqnostikası və müasir müalicə imkanları səhiyyənin vacib istiqamətlərindən biri hesab olunur. Mövzu ilə bağlı Səhiyyə Nazirliyinin Milli Hematologiya və Transfuziologiya Mərkəzinin hematoloqu Vüqar Şirzadov talassemiyanın yaranma səbəbləri, daşıyıcılıq, nikahöncəsi müayinələrin əhəmiyyəti, profilaktik tədbirləri və ölkəmizdə tətbiq olunan müalicə yanaşmaları barədə ətraflı məlumat verib.

– Vüqar müəllim, ilk öncə talassemiya xəstəliyi haqqında məlumat verərdiniz.

– Talassemiya xroniki anemiya ilə müşayiət olunan ağır irsi qan xəstəliyidir. Bu xəstəlik zamanı orqanizmdə genetik defekt nəticəsində qırmızı qan hüceyrələrinin əsas tərkib hissəsi olan hemoglobinin normal sintezi pozulur. Bu isə qırmızı qan hüceyrələrinin yaşama müddətinin azalmasına və vaxtından əvvəl parçalanmasına səbəb olur. Bu xəstəliyin ən çox yayılan növləri alfa və beta talassemiyadır. Alfa talassemiya zamanı alfa-qlobin zəncirlərinin qismən və ya tamamilə sintez olunmaması müşahidə edilir. Beta talassemiya isə beta-qlobin zəncirlərinin sintezində kəmiyyət pozğunluğu nəticəsində yaranır.
Beta talassemiyanın böyük forması (Kuli anemiyası) xəstəliyin ən ağır formasıdır və adətən həyatın ilk ilində aşkar olunur. Bu uşaqlarda tez-tez xəstələnmə, dərinin solğunluğu, selikli qişalarda sarılıq, qaraciyər və dalağın böyüməsi, inkişafdan geri qalma və iştahasızlıq kimi əlamətlər müşahidə edilir. Xəstəliyin yeganə müalicə üsulu HLA uyğun donorun iştirakı ilə sümük iliyinin transplantasiyasıdır. Uyğun donor olmadıqda isə xəstələrin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və orqanların fəaliyyətini təmin etmək məqsədilə mütəmadi olaraq hemotransfuziya (qanköçürmə) tətbiq edilir.

– Talassemiyanın yaranma səbəbi nədir?

– Talassemiya valideynlərdən övladlara irsən ötürülür. Xəstəlik yalnız genin hər iki valideyndən alındığı hallarda üzə çıxır. Belə ki, iki daşıyıcının nikahından 25% ehtimalla sağlam, 25% ehtimalla xəstə və 50% ehtimalla daşıyıcı uşaq doğula bilər. Yalnız bir valideynin daşıyıcı olduğu hallarda xəstə uşağın doğulma ehtimalı yoxdur. Bu halda 50% ehtimalla sağlam, 50% ehtimalla isə daşıyıcı uşaq doğula bilər.
Genini yalnız bir valideyndən alan şəxslər talassemiya daşıyıcısı hesab olunur. Daşıyıcılıq zamanı heç bir klinik simptom müşahidə edilmir və bu vəziyyət adətən təsadüfi müayinə zamanı aşkar edilir. Daşıyıcılıq xəstəlik deyil və belə şəxslər praktik olaraq sağlam hesab olunurlar. Onların həyat tərzində hər hansı qida və ya dərman məhdudiyyəti yoxdur.

– Talassemiyanın profilaktika üsulları hansılardır?

– Talassemiyanın profilaktikası məqsədilə 2015-ci ilin iyun ayından etibarən nikaha daxil olan bütün cütlüklər talassemiya daşıyıcılığına görə müayinədən keçirilir. Hər iki tərəfin daşıyıcı olduğu müəyyən edildikdə, cütlük hematoloq, ginekoloq və genetik konsultasiyaya yönləndirilir. Bu mərhələdə gələcəkdə talassemiyalı uşağın doğulmaması üçün diqqət yetirilməli məqamlar ailəyə ətraflı izah olunur.
Bununla yanaşı, hamiləlik zamanı prenatal diaqnostikanın vacibliyi vurğulanmalıdır. Hər iki valideyn daşıyıcı olduqda, dölün sağlam, daşıyıcı və ya xəstə olduğunu hamiləliyin 14–16-cı həftələrində aparılan müayinələr vasitəsilə müəyyən etmək mümkündür. Prenatal diaqnostikanın nəticəsinə əsasən hamiləliyin davam etdirilib-etdirilməməsi barədə qərar ailə tərəfindən verilir. Bu yanaşma xəstə uşaqların doğulmasının qarşısını almaqda effektivdir.
Maarifləndirmə tədbirləri də profilaktikanın mühüm tərkib hissəsidir. Müntəzəm olaraq bölgələrdə, müxtəlif tibb və təhsil müəssisələrində maarifləndirici seminarlar keçirilir. Cəmiyyətin talassemiya haqqında məlumatlandırılması xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün əsas şərtlərdəndir. Bu işlər məktəblərdə, universitetlərdə və digər ictimai yerlərdə aparılmalıdır. Xüsusilə gənclər arasında aparılan təbliğat gələcəkdə xəstəliyin yayılma göstəricilərinin azalmasına birbaşa təsir göstərəcəkdir.

– Talassemiya ilə mübarizədə nikah öncəsi müayinə önəmlidirmi?

– Nikah öncəsi tibbi müayinə irsi və yoluxucu xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Bu müayinələrin məqsədi evlənəcək cütlüklərin sağlamlığını qorumaqla yanaşı, gələcək nəsillərdə irsi xəstəliklərin yaranma riskini azaltmaqdır.
Nikah öncəsi müayinənin vacibliyi ondan ibarətdir ki, talassemiya və digər irsi xəstəliklərin daşıyıcılığı halları aşkarlandıqda cütlüklərin xəstə uşağa sahib olma ehtimalı əvvəlcədən müəyyən edilir. Müayinələr vasitəsilə daşıyıcıların aşkarlanması və onlara məsləhət verilməsi xəstə uşaqların doğulmasını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Cütlüklər müayinədən keçərək sağlam ailə planlaması aparmaq imkanı əldə edirlər.
İrsi xəstəliklərin qarşısının alınması uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyətin sağlamlıq səviyyəsini yüksəldir. Bununla yanaşı, dövlətin səhiyyə sahəsində maliyyə yükü də azalır. Belə ki, talassemiyalı xəstələrə mütəmadi olaraq qan köçürülməsi aparılır və dəmirin səviyyəsini azaltmaq üçün dəmirqovucu preparatlar təyin edilir. Bu isə həm ailə, həm də dövlət üçün ciddi maliyyə yükü yaradır.

– Sonda nə demək istərdiniz?

– Talassemiya qarşısı alına bilən genetik xəstəlikdir. Bunun üçün əsas şərt cəmiyyətin düzgün məlumatlandırılması və nikah öncəsi müayinələrin müntəzəm aparılmasıdır. Bu müayinələrin köməyi ilə həm fərdi, həm də ictimai sağlamlıq qorunur, irsi xəstəliklərin yayılması əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Azərbaycanda talassemiyalı pasiyentlərə göstərilən tibbi xidmətlər müasir standartlara cavab verir. Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən Talassemiya Mərkəzində uyğun donor tapılan 200-dən artıq xəstəyə sümük iliyi transplantasiyası aparılıb və onlar sağlam həyata qayıdıblar. Əsas məqsədimiz talassemiyalı pasiyentlərin həyat keyfiyyətini yüksəltmək, ömürlərini uzatmaq və bu xəstəliklə doğulan uşaqların sayını minimuma endirməkdir. Dövlətin və cəmiyyətin birgə səyləri ilə talassemiyanın yayılmasının qarşısını almaq mümkündür.

8 May – Beynəlxalq Talassemiya Günü münasibətilə irsi qan xəstəlikləri arasında xüsusi yer tutan Talassemiya ilə bağlı maarifləndirmə tədbirləri və məlumatlandırma kampaniyaları diqqət mərkəzindədir. Dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da talassemiyanın profilaktikası, erkən diaqnostikası və müasir müalicə imkanları səhiyyənin vacib istiqamətlərindən biri hesab olunur. Mövzu ilə bağlı Səhiyyə Nazirliyinin Milli Hematologiya və Transfuziologiya Mərkəzinin hematoloqu Vüqar Şirzadov talassemiyanın yaranma səbəbləri, daşıyıcılıq, nikahöncəsi müayinələrin əhəmiyyəti, profilaktik tədbirləri və ölkəmizdə tətbiq olunan müalicə yanaşmaları barədə ətraflı məlumat verib.

– Vüqar müəllim, ilk öncə talassemiya xəstəliyi haqqında məlumat verərdiniz.

– Talassemiya xroniki anemiya ilə müşayiət olunan ağır irsi qan xəstəliyidir. Bu xəstəlik zamanı orqanizmdə genetik defekt nəticəsində qırmızı qan hüceyrələrinin əsas tərkib hissəsi olan hemoglobinin normal sintezi pozulur. Bu isə qırmızı qan hüceyrələrinin yaşama müddətinin azalmasına və vaxtından əvvəl parçalanmasına səbəb olur. Bu xəstəliyin ən çox yayılan növləri alfa və beta talassemiyadır. Alfa talassemiya zamanı alfa-qlobin zəncirlərinin qismən və ya tamamilə sintez olunmaması müşahidə edilir. Beta talassemiya isə beta-qlobin zəncirlərinin sintezində kəmiyyət pozğunluğu nəticəsində yaranır.
Beta talassemiyanın böyük forması (Kuli anemiyası) xəstəliyin ən ağır formasıdır və adətən həyatın ilk ilində aşkar olunur. Bu uşaqlarda tez-tez xəstələnmə, dərinin solğunluğu, selikli qişalarda sarılıq, qaraciyər və dalağın böyüməsi, inkişafdan geri qalma və iştahasızlıq kimi əlamətlər müşahidə edilir. Xəstəliyin yeganə müalicə üsulu HLA uyğun donorun iştirakı ilə sümük iliyinin transplantasiyasıdır. Uyğun donor olmadıqda isə xəstələrin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və orqanların fəaliyyətini təmin etmək məqsədilə mütəmadi olaraq hemotransfuziya (qanköçürmə) tətbiq edilir.

– Talassemiyanın yaranma səbəbi nədir?

– Talassemiya valideynlərdən övladlara irsən ötürülür. Xəstəlik yalnız genin hər iki valideyndən alındığı hallarda üzə çıxır. Belə ki, iki daşıyıcının nikahından 25% ehtimalla sağlam, 25% ehtimalla xəstə və 50% ehtimalla daşıyıcı uşaq doğula bilər. Yalnız bir valideynin daşıyıcı olduğu hallarda xəstə uşağın doğulma ehtimalı yoxdur. Bu halda 50% ehtimalla sağlam, 50% ehtimalla isə daşıyıcı uşaq doğula bilər.
Genini yalnız bir valideyndən alan şəxslər talassemiya daşıyıcısı hesab olunur. Daşıyıcılıq zamanı heç bir klinik simptom müşahidə edilmir və bu vəziyyət adətən təsadüfi müayinə zamanı aşkar edilir. Daşıyıcılıq xəstəlik deyil və belə şəxslər praktik olaraq sağlam hesab olunurlar. Onların həyat tərzində hər hansı qida və ya dərman məhdudiyyəti yoxdur.

– Talassemiyanın profilaktika üsulları hansılardır?

– Talassemiyanın profilaktikası məqsədilə 2015-ci ilin iyun ayından etibarən nikaha daxil olan bütün cütlüklər talassemiya daşıyıcılığına görə müayinədən keçirilir. Hər iki tərəfin daşıyıcı olduğu müəyyən edildikdə, cütlük hematoloq, ginekoloq və genetik konsultasiyaya yönləndirilir. Bu mərhələdə gələcəkdə talassemiyalı uşağın doğulmaması üçün diqqət yetirilməli məqamlar ailəyə ətraflı izah olunur.
Bununla yanaşı, hamiləlik zamanı prenatal diaqnostikanın vacibliyi vurğulanmalıdır. Hər iki valideyn daşıyıcı olduqda, dölün sağlam, daşıyıcı və ya xəstə olduğunu hamiləliyin 14–16-cı həftələrində aparılan müayinələr vasitəsilə müəyyən etmək mümkündür. Prenatal diaqnostikanın nəticəsinə əsasən hamiləliyin davam etdirilib-etdirilməməsi barədə qərar ailə tərəfindən verilir. Bu yanaşma xəstə uşaqların doğulmasının qarşısını almaqda effektivdir.
Maarifləndirmə tədbirləri də profilaktikanın mühüm tərkib hissəsidir. Müntəzəm olaraq bölgələrdə, müxtəlif tibb və təhsil müəssisələrində maarifləndirici seminarlar keçirilir. Cəmiyyətin talassemiya haqqında məlumatlandırılması xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün əsas şərtlərdəndir. Bu işlər məktəblərdə, universitetlərdə və digər ictimai yerlərdə aparılmalıdır. Xüsusilə gənclər arasında aparılan təbliğat gələcəkdə xəstəliyin yayılma göstəricilərinin azalmasına birbaşa təsir göstərəcəkdir.

– Talassemiya ilə mübarizədə nikah öncəsi müayinə önəmlidirmi?

– Nikah öncəsi tibbi müayinə irsi və yoluxucu xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Bu müayinələrin məqsədi evlənəcək cütlüklərin sağlamlığını qorumaqla yanaşı, gələcək nəsillərdə irsi xəstəliklərin yaranma riskini azaltmaqdır.
Nikah öncəsi müayinənin vacibliyi ondan ibarətdir ki, talassemiya və digər irsi xəstəliklərin daşıyıcılığı halları aşkarlandıqda cütlüklərin xəstə uşağa sahib olma ehtimalı əvvəlcədən müəyyən edilir. Müayinələr vasitəsilə daşıyıcıların aşkarlanması və onlara məsləhət verilməsi xəstə uşaqların doğulmasını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Cütlüklər müayinədən keçərək sağlam ailə planlaması aparmaq imkanı əldə edirlər.
İrsi xəstəliklərin qarşısının alınması uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyətin sağlamlıq səviyyəsini yüksəldir. Bununla yanaşı, dövlətin səhiyyə sahəsində maliyyə yükü də azalır. Belə ki, talassemiyalı xəstələrə mütəmadi olaraq qan köçürülməsi aparılır və dəmirin səviyyəsini azaltmaq üçün dəmirqovucu preparatlar təyin edilir. Bu isə həm ailə, həm də dövlət üçün ciddi maliyyə yükü yaradır.

– Sonda nə demək istərdiniz?

– Talassemiya qarşısı alına bilən genetik xəstəlikdir. Bunun üçün əsas şərt cəmiyyətin düzgün məlumatlandırılması və nikah öncəsi müayinələrin müntəzəm aparılmasıdır. Bu müayinələrin köməyi ilə həm fərdi, həm də ictimai sağlamlıq qorunur, irsi xəstəliklərin yayılması əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Azərbaycanda talassemiyalı pasiyentlərə göstərilən tibbi xidmətlər müasir standartlara cavab verir. Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən Talassemiya Mərkəzində uyğun donor tapılan 200-dən artıq xəstəyə sümük iliyi transplantasiyası aparılıb və onlar sağlam həyata qayıdıblar. Əsas məqsədimiz talassemiyalı pasiyentlərin həyat keyfiyyətini yüksəltmək, ömürlərini uzatmaq və bu xəstəliklə doğulan uşaqların sayını minimuma endirməkdir. Dövlətin və cəmiyyətin birgə səyləri ilə talassemiyanın yayılmasının qarşısını almaq mümkündür.

8 May – Beynəlxalq Talassemiya Günü münasibətilə irsi qan xəstəlikləri arasında xüsusi yer tutan Talassemiya ilə bağlı maarifləndirmə tədbirləri və məlumatlandırma kampaniyaları diqqət mərkəzindədir. Dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da talassemiyanın profilaktikası, erkən diaqnostikası və müasir müalicə imkanları səhiyyənin vacib istiqamətlərindən biri hesab olunur. Mövzu ilə bağlı Səhiyyə Nazirliyinin Milli Hematologiya və Transfuziologiya Mərkəzinin hematoloqu Vüqar Şirzadov talassemiyanın yaranma səbəbləri, daşıyıcılıq, nikahöncəsi müayinələrin əhəmiyyəti, profilaktik tədbirləri və ölkəmizdə tətbiq olunan müalicə yanaşmaları barədə ətraflı məlumat verib.

– Vüqar müəllim, ilk öncə talassemiya xəstəliyi haqqında məlumat verərdiniz.

– Talassemiya xroniki anemiya ilə müşayiət olunan ağır irsi qan xəstəliyidir. Bu xəstəlik zamanı orqanizmdə genetik defekt nəticəsində qırmızı qan hüceyrələrinin əsas tərkib hissəsi olan hemoglobinin normal sintezi pozulur. Bu isə qırmızı qan hüceyrələrinin yaşama müddətinin azalmasına və vaxtından əvvəl parçalanmasına səbəb olur. Bu xəstəliyin ən çox yayılan növləri alfa və beta talassemiyadır. Alfa talassemiya zamanı alfa-qlobin zəncirlərinin qismən və ya tamamilə sintez olunmaması müşahidə edilir. Beta talassemiya isə beta-qlobin zəncirlərinin sintezində kəmiyyət pozğunluğu nəticəsində yaranır.
Beta talassemiyanın böyük forması (Kuli anemiyası) xəstəliyin ən ağır formasıdır və adətən həyatın ilk ilində aşkar olunur. Bu uşaqlarda tez-tez xəstələnmə, dərinin solğunluğu, selikli qişalarda sarılıq, qaraciyər və dalağın böyüməsi, inkişafdan geri qalma və iştahasızlıq kimi əlamətlər müşahidə edilir. Xəstəliyin yeganə müalicə üsulu HLA uyğun donorun iştirakı ilə sümük iliyinin transplantasiyasıdır. Uyğun donor olmadıqda isə xəstələrin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və orqanların fəaliyyətini təmin etmək məqsədilə mütəmadi olaraq hemotransfuziya (qanköçürmə) tətbiq edilir.

– Talassemiyanın yaranma səbəbi nədir?

– Talassemiya valideynlərdən övladlara irsən ötürülür. Xəstəlik yalnız genin hər iki valideyndən alındığı hallarda üzə çıxır. Belə ki, iki daşıyıcının nikahından 25% ehtimalla sağlam, 25% ehtimalla xəstə və 50% ehtimalla daşıyıcı uşaq doğula bilər. Yalnız bir valideynin daşıyıcı olduğu hallarda xəstə uşağın doğulma ehtimalı yoxdur. Bu halda 50% ehtimalla sağlam, 50% ehtimalla isə daşıyıcı uşaq doğula bilər.
Genini yalnız bir valideyndən alan şəxslər talassemiya daşıyıcısı hesab olunur. Daşıyıcılıq zamanı heç bir klinik simptom müşahidə edilmir və bu vəziyyət adətən təsadüfi müayinə zamanı aşkar edilir. Daşıyıcılıq xəstəlik deyil və belə şəxslər praktik olaraq sağlam hesab olunurlar. Onların həyat tərzində hər hansı qida və ya dərman məhdudiyyəti yoxdur.

– Talassemiyanın profilaktika üsulları hansılardır?

– Talassemiyanın profilaktikası məqsədilə 2015-ci ilin iyun ayından etibarən nikaha daxil olan bütün cütlüklər talassemiya daşıyıcılığına görə müayinədən keçirilir. Hər iki tərəfin daşıyıcı olduğu müəyyən edildikdə, cütlük hematoloq, ginekoloq və genetik konsultasiyaya yönləndirilir. Bu mərhələdə gələcəkdə talassemiyalı uşağın doğulmaması üçün diqqət yetirilməli məqamlar ailəyə ətraflı izah olunur.
Bununla yanaşı, hamiləlik zamanı prenatal diaqnostikanın vacibliyi vurğulanmalıdır. Hər iki valideyn daşıyıcı olduqda, dölün sağlam, daşıyıcı və ya xəstə olduğunu hamiləliyin 14–16-cı həftələrində aparılan müayinələr vasitəsilə müəyyən etmək mümkündür. Prenatal diaqnostikanın nəticəsinə əsasən hamiləliyin davam etdirilib-etdirilməməsi barədə qərar ailə tərəfindən verilir. Bu yanaşma xəstə uşaqların doğulmasının qarşısını almaqda effektivdir.
Maarifləndirmə tədbirləri də profilaktikanın mühüm tərkib hissəsidir. Müntəzəm olaraq bölgələrdə, müxtəlif tibb və təhsil müəssisələrində maarifləndirici seminarlar keçirilir. Cəmiyyətin talassemiya haqqında məlumatlandırılması xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün əsas şərtlərdəndir. Bu işlər məktəblərdə, universitetlərdə və digər ictimai yerlərdə aparılmalıdır. Xüsusilə gənclər arasında aparılan təbliğat gələcəkdə xəstəliyin yayılma göstəricilərinin azalmasına birbaşa təsir göstərəcəkdir.

– Talassemiya ilə mübarizədə nikah öncəsi müayinə önəmlidirmi?

– Nikah öncəsi tibbi müayinə irsi və yoluxucu xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Bu müayinələrin məqsədi evlənəcək cütlüklərin sağlamlığını qorumaqla yanaşı, gələcək nəsillərdə irsi xəstəliklərin yaranma riskini azaltmaqdır.
Nikah öncəsi müayinənin vacibliyi ondan ibarətdir ki, talassemiya və digər irsi xəstəliklərin daşıyıcılığı halları aşkarlandıqda cütlüklərin xəstə uşağa sahib olma ehtimalı əvvəlcədən müəyyən edilir. Müayinələr vasitəsilə daşıyıcıların aşkarlanması və onlara məsləhət verilməsi xəstə uşaqların doğulmasını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Cütlüklər müayinədən keçərək sağlam ailə planlaması aparmaq imkanı əldə edirlər.
İrsi xəstəliklərin qarşısının alınması uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyətin sağlamlıq səviyyəsini yüksəldir. Bununla yanaşı, dövlətin səhiyyə sahəsində maliyyə yükü də azalır. Belə ki, talassemiyalı xəstələrə mütəmadi olaraq qan köçürülməsi aparılır və dəmirin səviyyəsini azaltmaq üçün dəmirqovucu preparatlar təyin edilir. Bu isə həm ailə, həm də dövlət üçün ciddi maliyyə yükü yaradır.

– Sonda nə demək istərdiniz?

– Talassemiya qarşısı alına bilən genetik xəstəlikdir. Bunun üçün əsas şərt cəmiyyətin düzgün məlumatlandırılması və nikah öncəsi müayinələrin müntəzəm aparılmasıdır. Bu müayinələrin köməyi ilə həm fərdi, həm də ictimai sağlamlıq qorunur, irsi xəstəliklərin yayılması əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Azərbaycanda talassemiyalı pasiyentlərə göstərilən tibbi xidmətlər müasir standartlara cavab verir. Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən Talassemiya Mərkəzində uyğun donor tapılan 200-dən artıq xəstəyə sümük iliyi transplantasiyası aparılıb və onlar sağlam həyata qayıdıblar. Əsas məqsədimiz talassemiyalı pasiyentlərin həyat keyfiyyətini yüksəltmək, ömürlərini uzatmaq və bu xəstəliklə doğulan uşaqların sayını minimuma endirməkdir. Dövlətin və cəmiyyətin birgə səyləri ilə talassemiyanın yayılmasının qarşısını almaq mümkündür.