Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi praqmatik və çoxşaxəli siyasətdə ölkənin bütün regionlarının davamlı inkişafının təmin edilməsi prioritet istiqamətlərdən biridir. Bu baxımdan, Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan Muxtar Respublikası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının Naxçıvana mütəmadi səfərləri bölgənin inkişafına, infrastrukturun yenilənməsinə və yeni layihələrin reallaşdırılmasına xüsusi diqqətin göstəricisidir.

Avqustun 11-də Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasına növbəti səfərini həyata keçirdi. Səfər çərçivəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Naxçıvan şəhərinin mərkəzində ucaldılmış abidəsi ziyarət edildi, ümumi gücü 50 MVt olan “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarında görülən işlərlə tanışlıq oldu və Naxçıvan Sənaye Parkının təməli qoyuldu.

Səfər zamanı nəqliyyat infrastrukturunun müasirləşdirilməsi də diqqət mərkəzində oldu. Prezident İlham Əliyev elektrik mühərrikli yeni avtobuslara baxdı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dəmir yolu infrastrukturunda aparılan yenidənqurma işləri ilə tanış oldu. Həmçinin DOST Agentliyinin Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin açılışında iştirak etdi.

Müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri də səfərin mühüm istiqamətlərindən biri oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yeni yaradılmış əməliyyat (komando) hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim olunması mərasimində iştirak etdi.

Bununla yanaşı, Naxçıvanın şəhərsalma, turizm və sosial inkişafı istiqamətində mühüm layihələrə start verildi. “Naxçıvan” Mehmanxana Kompleksinin təməli qoyuldu, şəhərin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Plan təqdim olundu. Prezident İlham Əliyev Möminə xatun türbəsində aparılan bərpa və konservasiya işləri ilə tanış oldu, “Əcəmi seyrangahı” istirahət kompleksində Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışında iştirak etdi. Həmçinin 518 mənzildən ibarət sosial evlər kompleksinin təməli qoyuldu.

Daha sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Naxçıvanda Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verdi. Dövlət başçımız müsahibəsində Naxçıvanın gələcək inkişaf modelindən Azərbaycanın regional təhlükəsizlik və enerji siyasətindən, eləcə də Zəngəzur dəhlizinin ölkənin geosiyasi strategiyasındakı yerindən bəhs etdi. Müsahibədə səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Azərbaycanın ayrılmaz ərazi hissəsi Naxçıvan, həm də ölkənin enerji, nəqliyyat, müdafiə, sənaye və mədəniyyət siyasətinin mühüm strateji dayaqlarından biridir.

Cənab Prezidentin müsahibəsində Naxçıvanın bundan sonra da sürətli sosial-iqtisadi inkişafının təmin ediləcəyinin vurğulanması artıq görülmüş işlərin yeni mərhələdə daha geniş miqyasda davam etdiriləcəyinə işarədir.

Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənaye parkının yaradılması yeni istehsal müəssisələrinin formalaşmasına, investisiyaların cəlbinə, məşğulluğun artırılmasına və regionun iqtisadi strukturunun şaxələndirilməsinə imkan verəcək.

Naxçıvanın coğrafi mövqeyi onun təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi yanaşmanı zəruri edir. Dövlət başçımızın müsahibəsində vurğuladığı kimi Əlahiddə Ordunun yaradılması və Naxçıvanda hərbi potensialın davamlı şəkildə gücləndirilməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir.

Müasir hərbi texnika ilə təchizat və yeni komando qüvvələrinin yaradılması Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsi siyasətinin Naxçıvan istiqamətində də ardıcıl həyata keçirildiyini göstərir.

Burada diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, təhlükəsizlik və iqtisadi inkişaf bir-birindən ayrı proseslər kimi deyil, vahid strateji modelin tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilir. Dayanıqlı iqtisadi inkişaf üçün təhlükəsizliyin təmin olunması fundamental şərtdir.

Cənab Prezidentin “Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölgədə söz sahibidir” fikri isə Azərbaycanın hərbi potensialının regional təhlükəsizlik sistemində oynadığı rolun siyasi ifadəsidir.

Səfər zamanı təməli qoyulan 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyası Naxçıvanın enerji siyasətində mühüm dönüş nöqtələrindən birdir. Naxçıvanın mövcud generasiya gücünün təqribən 200 meqavat olduğu nəzərə alınarsa, yeni stansiyanın 300 meqavat gücündə olması regionun enerji istehsal potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Dövlət başçısının layihənin iki əsas məqsədini — Naxçıvanın dayanıqlı enerji ilə təmin olunması və elektrik enerjisinin ixracını — vurğulaması isə Azərbaycanın enerji siyasətində yeni yanaşmanı nümayiş etdirdi. Məqsəd yalnız daxili tələbatı ödəmək deyil, artıq yaranan potensialı regional enerji bazarlarına çıxarmaqdır.

Bu baxımdan Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi Azərbaycanın daha geniş enerji strategiyasının tərkib hissəsinə çevrilir.

Naxçıvanın bərpaolunan enerji potensialı cənab Prezidentin müsahibəsində xüsusi diqqət çəkən istiqamətlərdən biri oldu.

600 hektardan artıq ərazinin müəyyən edilməsi və burada yüzlərlə meqavat gücündə günəş elektrik stansiyalarının inşasının nəzərdə tutulması Naxçıvanın gələcəkdə Azərbaycanın yaşıl enerji xəritəsində mühüm mövqeyə sahib ola biləcəyini göstərir. 50 meqavat gücündə iki günəş elektrik stansiyası ilə bağlı görülən işlər isə bu strategiyanın artıq praktik mərhələyə keçdiyini göstərir.

Burada digər mühüm məqam özəl sektorun bərpaolunan enerji layihələrinə cəlb edilməsidir. Bu, dövlət investisiyalarının özəl kapital ilə tamamlanmasına, enerji sektorunda rəqabət və investisiya imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.

Beləliklə, Naxçıvan üçün enerji siyasəti yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, eyni zamanda iqtisadi artım və ixrac potensialı məsələsidir.

Prezident İlham Əliyev Naxçıvanda qazlaşma səviyyəsinin 100 faizə çatdırıldığını qeyd etdi. Bu isə, sosial infrastruktur baxımından mühüm göstəricidir. İranla qaz mübadiləsi mexanizminin yaradılması isə Naxçıvanın enerji təminatında alternativ və dayanıqlı mexanizmlərin formalaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Cənab Prezidentin müsahibəsində iqtisadi və enerji layihələri ilə yanaşı, Naxçıvanın tarixi və mədəni irsinə geniş yer verilməsi diqqətçəkən məqamlardandır.

Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və qorunması, Əcəmi Naxçıvaninin şərəfinə abidənin ucaldılması Naxçıvanın yalnız iqtisadi potensialının deyil, sivilizasiya və mədəniyyət tarixindəki rolunun da önə çəkildiyini göstərir.

Dövlət başçımızın vurğuladığı kimi, görülən bütün işlərin təməlində milli kimlik, milli ruh, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır. Bu baxımdan tarixi irsin qorunması keçmişə münasibət olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin milli kimliyinin qorunması məsələsidir.

Naxçıvanın siyasi əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri də bu torpağın Ümummilli Liderimiz Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində mühüm yer tutmasıdır.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanı Azərbaycana Heydər Əliyev kimi dahi şəxsiyyət bəxş etmiş məkan kimi təqdim etməsi bölgənin dövlətçilik tarixindəki xüsusi roluna diqqət çəkir.

Naxçıvan həm də müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin siyasi yaddaşında mühüm simvollardan biridir. Buna görə də burada həyata keçirilən layihələr yalnız sosial-iqtisadi nəticələri ilə deyil, milli yaddaş və dövlətçilik baxımından da əhəmiyyət daşıyır.

Naxçıvanın iqtisadi inkişafının mühüm istiqamətlərindən biri də kənd təsərrüfatıdır. Yeni Dövlət Proqramında Naxçıvana xüsusi yer ayrılması bu sahənin gələcəkdə region iqtisadiyyatında daha böyük rol oynayacağını göstərir.

Müsahibənin ən mühüm siyasi-strateji hissələrindən biri Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı fikirlərdir. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat bağlantısının yaradılması uzun illərdir ölkənin strateji prioritetlərindən biridir. Cənab Prezidentin açıqlamalarından görünür ki, bu məsələ yalnız nəqliyyat infrastrukturu deyil, həm də Azərbaycanın regional geosiyasi mövqeyini müəyyənləşdirən əsas amillərdən biridir.

2025-ci il 8 avqust tarixində Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşma və TRIPP layihəsinin icrasına başlanılması ilə bağlı səsləndirilən fikirlər də bu prosesin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.

Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa nəqliyyat bağlantısını təmin etməklə yanaşı, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutları genişləndirəcək və Azərbaycanın tranzit imkanlarını artıracaq.

Horadiz–Ağbənd avtomobil yolunun demək olar ki, hazır vəziyyətə gətirilməsi və dəmir yolu tikintisinin sürətlə davam etdirilməsi Zəngəzur istiqamətində Azərbaycanın infrastruktur hazırlığını nümayiş etdirir.

Naxçıvan dəmir yolunun Ordubad və Sədərək istiqamətlərində çatışmayan hissələrinin yenidən qurulması da gələcək nəqliyyat inteqrasiyasının mühüm elementidir.

Hazırda mövcud dəmir yolunun 1,5 milyon ton yükaşırma qabiliyyətinin olduğu, perspektivdə isə bu göstəricinin 15 milyon tona çatdırılmasının nəzərdə tutulması Azərbaycanın layihəyə yalnız regional deyil, böyük həcmli beynəlxalq tranzit layihəsi kimi yanaşdığını göstərir.

Bu, eyni zamanda, Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu sahəsində uzunmüddətli planlaşdırmaya üstünlük verdiyini nümayiş etdirir.

Şərq-Qərb və digər nəqliyyat dəhlizləri ilə bağlantı Naxçıvanı Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların mühüm halqalarından birinə çevirə bilər.

Bu proses Azərbaycanın tranzit ölkə statusunun möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, Naxçıvanın öz iqtisadi potensialının da genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Enerji baxımından özünü təmin edən və ixrac imkanlarını genişləndirən, sənaye potensialını artıran, müdafiə imkanlarını gücləndirən, tarixi-mədəni irsini qoruyan və yeni nəqliyyat dəhlizlərinə inteqrasiya olunan Naxçıvan Azərbaycanın gələcək regional strategiyasında mühüm rol oynamaqdadır.

Azərbaycanın enerji siyasətinin əsas fəlsəfələrindən biri alternativ marşrutların artırılmasıdır.

Naxçıvanın enerji sisteminin İran və Türkiyə ilə bağlantılarının genişləndirilməsi, Gürcüstan-Türkiyə xətti vasitəsilə Avropaya çıxışın inkişaf etdirilməsi, Qara dəniz enerji kabeli və Xəzərin dibi ilə elektrik kabeli layihələri Azərbaycanın enerji ixrac coğrafiyasını şaxələndirməyə yönəlib. Bu strategiyanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, enerji ixracının bir marşrutdan asılılığı azalır.

Azərbaycan beləliklə, təkcə enerji istehsal edən ölkə deyil, enerjinin qəbul edilməsi, ötürülməsi, tranziti və ixracını bir sistemdə birləşdirən regional enerji platforması yaratmaqdadır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yaşıl enerji zonası kimi inkişaf etdirilməsi ilə Naxçıvanın yaşıl enerji potensialının eyni strateji yanaşmada təqdim olunması diqqətçəkəndir.

Günəş və su elektrik stansiyalarının inkişafı ilə yanaşı, Naxçıvanda ən azı 100 meqavat gücündə batareya saxlanc qurğusunun yaradılması planı bərpaolunan enerjinin davamlılığının təmin edilməsi baxımından mühüm addımdır.

Bərpaolunan enerji mənbələrinin əsas xüsusiyyətlərindən biri istehsalın hava şəraitindən asılı olmasıdır. Enerji saxlanc sistemləri isə istehsal olunan enerjinin daha səmərəli idarə edilməsinə və şəbəkənin sabitliyinin qorunmasına imkan verir.

Müsahibədə ən geniş strateji məna daşıyan fikirlərdən biri Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid konsepsiya əsasında inkişaf etdirilməsinin nəzərdə tutulmasıdır.

Bu yanaşma Azərbaycanın müxtəlif regionlarında tətbiq olunan idarəetmə və inkişaf modellərinin əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur.

Zəngilanla Ordubad arasındakı coğrafi yaxınlığın vurğulanması isə bu üç məkan arasında iqtisadi, nəqliyyat və enerji əlaqələrinin gələcəkdə daha da genişləndirilə biləcəyini göstərir.

Naxçıvanın inkişaf strategiyasının sosial ölçüsü də diqqətdən kənarda qalmır.

Yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi şəhər nəqliyyatının müasirləşdirilməsinin və ekoloji standartların yüksəldilməsinin göstəricisidir. 217 müasir rayonlararası avtobusun alınması isə yalnız şəhər nəqliyyatının deyil, regionlararası hərəkətliliyin də yaxşılaşdırılmasına xidmət edəcək.

Bununla yanaşı, 420 kilometr uzunluğunda müxtəlif kateqoriyalı yolların tikintisi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. 26 yaşayış məntəqəsini və təxminən 160 min nəfəri əhatə edəcək bu layihələr regionun kənd və rayonlarının iqtisadi əlaqələrini gücləndirəcək.

İnfrastrukturun inkişafı nəticə etibarilə insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə, sahibkarlıq imkanlarına və region daxilində iqtisadi fəallığa birbaşa təsir göstərir.

Naxçıvanın zəngin tarixi, təbii resursları və mədəni irsi turizmin inkişafı üçün böyük potensial yaradır.

Lakin turizmin iqtisadi sektora çevrilməsi üçün təkcə təbii və tarixi imkanların mövcudluğu kifayət deyil. Müasir mehmanxana infrastrukturu, nəqliyyat əlçatanlığı, xidmət keyfiyyəti və beynəlxalq tanıtım da vacibdir. Şəhər mərkəzində beşulduzlu mehmanxananın inşasına başlanılması bu istiqamətdə mühüm addımlardandır.

Naxçıvanın nəqliyyat əlçatanlığının artması və regional dəhlizlərə inteqrasiyası isə turizm üçün yeni imkanlar yarada bilər. Beləliklə, nəqliyyat və turizm siyasəti bir-birini tamamlayan sahələrə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi Naxçıvanın inkişafına dair dövlət siyasətinin çoxşaxəli xarakterini bir daha nümayiş etdirdi. Burada müdafiə, enerji, sənaye, kənd təsərrüfatı, sosial xidmətlər, mədəni irs və nəqliyyat infrastrukturu vahid strateji yanaşmanın müxtəlif istiqamətləridir.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana 17-ci səfəri təkcə növbəti işgüzar səfər kimi deyil, Naxçıvanın inkişafında yeni mərhələnin konturlarının təqdim edilməsidir. Səfər zamanı təqdim olunan layihələr göstərir ki, Naxçıvanın qarşıdakı illərdəki inkişaf gündəliyinin əsasını təhlükəsizlik, dayanıqlı enerji, sənayeləşmə, nəqliyyat bağlantıları, sosial rifah və milli-mədəni irsin qorunması təşkil edəcək.

Bütövlükdə, dövlət başçısının Naxçıvana səfəri bölgənin iqtisadiyyat, enerji, sənaye, nəqliyyat, sosial təminat, şəhərsalma, turizm və müdafiə sahələrində inkişafının kompleks şəkildə davam etdirildiyini göstərdi. Həyata keçirilən layihələr Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu və onun strateji potensialından səmərəli istifadənin dövlət siyasətində xüsusi yer tutduğunu nümayiş etdirir.

Ziyafət ƏSGƏROV,
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədr müavini

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi praqmatik və çoxşaxəli siyasətdə ölkənin bütün regionlarının davamlı inkişafının təmin edilməsi prioritet istiqamətlərdən biridir. Bu baxımdan, Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan Muxtar Respublikası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının Naxçıvana mütəmadi səfərləri bölgənin inkişafına, infrastrukturun yenilənməsinə və yeni layihələrin reallaşdırılmasına xüsusi diqqətin göstəricisidir.

Avqustun 11-də Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasına növbəti səfərini həyata keçirdi. Səfər çərçivəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Naxçıvan şəhərinin mərkəzində ucaldılmış abidəsi ziyarət edildi, ümumi gücü 50 MVt olan “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarında görülən işlərlə tanışlıq oldu və Naxçıvan Sənaye Parkının təməli qoyuldu.

Səfər zamanı nəqliyyat infrastrukturunun müasirləşdirilməsi də diqqət mərkəzində oldu. Prezident İlham Əliyev elektrik mühərrikli yeni avtobuslara baxdı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dəmir yolu infrastrukturunda aparılan yenidənqurma işləri ilə tanış oldu. Həmçinin DOST Agentliyinin Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin açılışında iştirak etdi.

Müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri də səfərin mühüm istiqamətlərindən biri oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yeni yaradılmış əməliyyat (komando) hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim olunması mərasimində iştirak etdi.

Bununla yanaşı, Naxçıvanın şəhərsalma, turizm və sosial inkişafı istiqamətində mühüm layihələrə start verildi. “Naxçıvan” Mehmanxana Kompleksinin təməli qoyuldu, şəhərin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Plan təqdim olundu. Prezident İlham Əliyev Möminə xatun türbəsində aparılan bərpa və konservasiya işləri ilə tanış oldu, “Əcəmi seyrangahı” istirahət kompleksində Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışında iştirak etdi. Həmçinin 518 mənzildən ibarət sosial evlər kompleksinin təməli qoyuldu.

Daha sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Naxçıvanda Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verdi. Dövlət başçımız müsahibəsində Naxçıvanın gələcək inkişaf modelindən Azərbaycanın regional təhlükəsizlik və enerji siyasətindən, eləcə də Zəngəzur dəhlizinin ölkənin geosiyasi strategiyasındakı yerindən bəhs etdi. Müsahibədə səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Azərbaycanın ayrılmaz ərazi hissəsi Naxçıvan, həm də ölkənin enerji, nəqliyyat, müdafiə, sənaye və mədəniyyət siyasətinin mühüm strateji dayaqlarından biridir.

Cənab Prezidentin müsahibəsində Naxçıvanın bundan sonra da sürətli sosial-iqtisadi inkişafının təmin ediləcəyinin vurğulanması artıq görülmüş işlərin yeni mərhələdə daha geniş miqyasda davam etdiriləcəyinə işarədir.

Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənaye parkının yaradılması yeni istehsal müəssisələrinin formalaşmasına, investisiyaların cəlbinə, məşğulluğun artırılmasına və regionun iqtisadi strukturunun şaxələndirilməsinə imkan verəcək.

Naxçıvanın coğrafi mövqeyi onun təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi yanaşmanı zəruri edir. Dövlət başçımızın müsahibəsində vurğuladığı kimi Əlahiddə Ordunun yaradılması və Naxçıvanda hərbi potensialın davamlı şəkildə gücləndirilməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir.

Müasir hərbi texnika ilə təchizat və yeni komando qüvvələrinin yaradılması Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsi siyasətinin Naxçıvan istiqamətində də ardıcıl həyata keçirildiyini göstərir.

Burada diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, təhlükəsizlik və iqtisadi inkişaf bir-birindən ayrı proseslər kimi deyil, vahid strateji modelin tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilir. Dayanıqlı iqtisadi inkişaf üçün təhlükəsizliyin təmin olunması fundamental şərtdir.

Cənab Prezidentin “Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölgədə söz sahibidir” fikri isə Azərbaycanın hərbi potensialının regional təhlükəsizlik sistemində oynadığı rolun siyasi ifadəsidir.

Səfər zamanı təməli qoyulan 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyası Naxçıvanın enerji siyasətində mühüm dönüş nöqtələrindən birdir. Naxçıvanın mövcud generasiya gücünün təqribən 200 meqavat olduğu nəzərə alınarsa, yeni stansiyanın 300 meqavat gücündə olması regionun enerji istehsal potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Dövlət başçısının layihənin iki əsas məqsədini — Naxçıvanın dayanıqlı enerji ilə təmin olunması və elektrik enerjisinin ixracını — vurğulaması isə Azərbaycanın enerji siyasətində yeni yanaşmanı nümayiş etdirdi. Məqsəd yalnız daxili tələbatı ödəmək deyil, artıq yaranan potensialı regional enerji bazarlarına çıxarmaqdır.

Bu baxımdan Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi Azərbaycanın daha geniş enerji strategiyasının tərkib hissəsinə çevrilir.

Naxçıvanın bərpaolunan enerji potensialı cənab Prezidentin müsahibəsində xüsusi diqqət çəkən istiqamətlərdən biri oldu.

600 hektardan artıq ərazinin müəyyən edilməsi və burada yüzlərlə meqavat gücündə günəş elektrik stansiyalarının inşasının nəzərdə tutulması Naxçıvanın gələcəkdə Azərbaycanın yaşıl enerji xəritəsində mühüm mövqeyə sahib ola biləcəyini göstərir. 50 meqavat gücündə iki günəş elektrik stansiyası ilə bağlı görülən işlər isə bu strategiyanın artıq praktik mərhələyə keçdiyini göstərir.

Burada digər mühüm məqam özəl sektorun bərpaolunan enerji layihələrinə cəlb edilməsidir. Bu, dövlət investisiyalarının özəl kapital ilə tamamlanmasına, enerji sektorunda rəqabət və investisiya imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.

Beləliklə, Naxçıvan üçün enerji siyasəti yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, eyni zamanda iqtisadi artım və ixrac potensialı məsələsidir.

Prezident İlham Əliyev Naxçıvanda qazlaşma səviyyəsinin 100 faizə çatdırıldığını qeyd etdi. Bu isə, sosial infrastruktur baxımından mühüm göstəricidir. İranla qaz mübadiləsi mexanizminin yaradılması isə Naxçıvanın enerji təminatında alternativ və dayanıqlı mexanizmlərin formalaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Cənab Prezidentin müsahibəsində iqtisadi və enerji layihələri ilə yanaşı, Naxçıvanın tarixi və mədəni irsinə geniş yer verilməsi diqqətçəkən məqamlardandır.

Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və qorunması, Əcəmi Naxçıvaninin şərəfinə abidənin ucaldılması Naxçıvanın yalnız iqtisadi potensialının deyil, sivilizasiya və mədəniyyət tarixindəki rolunun da önə çəkildiyini göstərir.

Dövlət başçımızın vurğuladığı kimi, görülən bütün işlərin təməlində milli kimlik, milli ruh, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır. Bu baxımdan tarixi irsin qorunması keçmişə münasibət olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin milli kimliyinin qorunması məsələsidir.

Naxçıvanın siyasi əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri də bu torpağın Ümummilli Liderimiz Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində mühüm yer tutmasıdır.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanı Azərbaycana Heydər Əliyev kimi dahi şəxsiyyət bəxş etmiş məkan kimi təqdim etməsi bölgənin dövlətçilik tarixindəki xüsusi roluna diqqət çəkir.

Naxçıvan həm də müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin siyasi yaddaşında mühüm simvollardan biridir. Buna görə də burada həyata keçirilən layihələr yalnız sosial-iqtisadi nəticələri ilə deyil, milli yaddaş və dövlətçilik baxımından da əhəmiyyət daşıyır.

Naxçıvanın iqtisadi inkişafının mühüm istiqamətlərindən biri də kənd təsərrüfatıdır. Yeni Dövlət Proqramında Naxçıvana xüsusi yer ayrılması bu sahənin gələcəkdə region iqtisadiyyatında daha böyük rol oynayacağını göstərir.

Müsahibənin ən mühüm siyasi-strateji hissələrindən biri Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı fikirlərdir. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat bağlantısının yaradılması uzun illərdir ölkənin strateji prioritetlərindən biridir. Cənab Prezidentin açıqlamalarından görünür ki, bu məsələ yalnız nəqliyyat infrastrukturu deyil, həm də Azərbaycanın regional geosiyasi mövqeyini müəyyənləşdirən əsas amillərdən biridir.

2025-ci il 8 avqust tarixində Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşma və TRIPP layihəsinin icrasına başlanılması ilə bağlı səsləndirilən fikirlər də bu prosesin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.

Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa nəqliyyat bağlantısını təmin etməklə yanaşı, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutları genişləndirəcək və Azərbaycanın tranzit imkanlarını artıracaq.

Horadiz–Ağbənd avtomobil yolunun demək olar ki, hazır vəziyyətə gətirilməsi və dəmir yolu tikintisinin sürətlə davam etdirilməsi Zəngəzur istiqamətində Azərbaycanın infrastruktur hazırlığını nümayiş etdirir.

Naxçıvan dəmir yolunun Ordubad və Sədərək istiqamətlərində çatışmayan hissələrinin yenidən qurulması da gələcək nəqliyyat inteqrasiyasının mühüm elementidir.

Hazırda mövcud dəmir yolunun 1,5 milyon ton yükaşırma qabiliyyətinin olduğu, perspektivdə isə bu göstəricinin 15 milyon tona çatdırılmasının nəzərdə tutulması Azərbaycanın layihəyə yalnız regional deyil, böyük həcmli beynəlxalq tranzit layihəsi kimi yanaşdığını göstərir.

Bu, eyni zamanda, Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu sahəsində uzunmüddətli planlaşdırmaya üstünlük verdiyini nümayiş etdirir.

Şərq-Qərb və digər nəqliyyat dəhlizləri ilə bağlantı Naxçıvanı Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların mühüm halqalarından birinə çevirə bilər.

Bu proses Azərbaycanın tranzit ölkə statusunun möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, Naxçıvanın öz iqtisadi potensialının da genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Enerji baxımından özünü təmin edən və ixrac imkanlarını genişləndirən, sənaye potensialını artıran, müdafiə imkanlarını gücləndirən, tarixi-mədəni irsini qoruyan və yeni nəqliyyat dəhlizlərinə inteqrasiya olunan Naxçıvan Azərbaycanın gələcək regional strategiyasında mühüm rol oynamaqdadır.

Azərbaycanın enerji siyasətinin əsas fəlsəfələrindən biri alternativ marşrutların artırılmasıdır.

Naxçıvanın enerji sisteminin İran və Türkiyə ilə bağlantılarının genişləndirilməsi, Gürcüstan-Türkiyə xətti vasitəsilə Avropaya çıxışın inkişaf etdirilməsi, Qara dəniz enerji kabeli və Xəzərin dibi ilə elektrik kabeli layihələri Azərbaycanın enerji ixrac coğrafiyasını şaxələndirməyə yönəlib. Bu strategiyanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, enerji ixracının bir marşrutdan asılılığı azalır.

Azərbaycan beləliklə, təkcə enerji istehsal edən ölkə deyil, enerjinin qəbul edilməsi, ötürülməsi, tranziti və ixracını bir sistemdə birləşdirən regional enerji platforması yaratmaqdadır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yaşıl enerji zonası kimi inkişaf etdirilməsi ilə Naxçıvanın yaşıl enerji potensialının eyni strateji yanaşmada təqdim olunması diqqətçəkəndir.

Günəş və su elektrik stansiyalarının inkişafı ilə yanaşı, Naxçıvanda ən azı 100 meqavat gücündə batareya saxlanc qurğusunun yaradılması planı bərpaolunan enerjinin davamlılığının təmin edilməsi baxımından mühüm addımdır.

Bərpaolunan enerji mənbələrinin əsas xüsusiyyətlərindən biri istehsalın hava şəraitindən asılı olmasıdır. Enerji saxlanc sistemləri isə istehsal olunan enerjinin daha səmərəli idarə edilməsinə və şəbəkənin sabitliyinin qorunmasına imkan verir.

Müsahibədə ən geniş strateji məna daşıyan fikirlərdən biri Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid konsepsiya əsasında inkişaf etdirilməsinin nəzərdə tutulmasıdır.

Bu yanaşma Azərbaycanın müxtəlif regionlarında tətbiq olunan idarəetmə və inkişaf modellərinin əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur.

Zəngilanla Ordubad arasındakı coğrafi yaxınlığın vurğulanması isə bu üç məkan arasında iqtisadi, nəqliyyat və enerji əlaqələrinin gələcəkdə daha da genişləndirilə biləcəyini göstərir.

Naxçıvanın inkişaf strategiyasının sosial ölçüsü də diqqətdən kənarda qalmır.

Yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi şəhər nəqliyyatının müasirləşdirilməsinin və ekoloji standartların yüksəldilməsinin göstəricisidir. 217 müasir rayonlararası avtobusun alınması isə yalnız şəhər nəqliyyatının deyil, regionlararası hərəkətliliyin də yaxşılaşdırılmasına xidmət edəcək.

Bununla yanaşı, 420 kilometr uzunluğunda müxtəlif kateqoriyalı yolların tikintisi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. 26 yaşayış məntəqəsini və təxminən 160 min nəfəri əhatə edəcək bu layihələr regionun kənd və rayonlarının iqtisadi əlaqələrini gücləndirəcək.

İnfrastrukturun inkişafı nəticə etibarilə insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə, sahibkarlıq imkanlarına və region daxilində iqtisadi fəallığa birbaşa təsir göstərir.

Naxçıvanın zəngin tarixi, təbii resursları və mədəni irsi turizmin inkişafı üçün böyük potensial yaradır.

Lakin turizmin iqtisadi sektora çevrilməsi üçün təkcə təbii və tarixi imkanların mövcudluğu kifayət deyil. Müasir mehmanxana infrastrukturu, nəqliyyat əlçatanlığı, xidmət keyfiyyəti və beynəlxalq tanıtım da vacibdir. Şəhər mərkəzində beşulduzlu mehmanxananın inşasına başlanılması bu istiqamətdə mühüm addımlardandır.

Naxçıvanın nəqliyyat əlçatanlığının artması və regional dəhlizlərə inteqrasiyası isə turizm üçün yeni imkanlar yarada bilər. Beləliklə, nəqliyyat və turizm siyasəti bir-birini tamamlayan sahələrə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi Naxçıvanın inkişafına dair dövlət siyasətinin çoxşaxəli xarakterini bir daha nümayiş etdirdi. Burada müdafiə, enerji, sənaye, kənd təsərrüfatı, sosial xidmətlər, mədəni irs və nəqliyyat infrastrukturu vahid strateji yanaşmanın müxtəlif istiqamətləridir.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana 17-ci səfəri təkcə növbəti işgüzar səfər kimi deyil, Naxçıvanın inkişafında yeni mərhələnin konturlarının təqdim edilməsidir. Səfər zamanı təqdim olunan layihələr göstərir ki, Naxçıvanın qarşıdakı illərdəki inkişaf gündəliyinin əsasını təhlükəsizlik, dayanıqlı enerji, sənayeləşmə, nəqliyyat bağlantıları, sosial rifah və milli-mədəni irsin qorunması təşkil edəcək.

Bütövlükdə, dövlət başçısının Naxçıvana səfəri bölgənin iqtisadiyyat, enerji, sənaye, nəqliyyat, sosial təminat, şəhərsalma, turizm və müdafiə sahələrində inkişafının kompleks şəkildə davam etdirildiyini göstərdi. Həyata keçirilən layihələr Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu və onun strateji potensialından səmərəli istifadənin dövlət siyasətində xüsusi yer tutduğunu nümayiş etdirir.

Ziyafət ƏSGƏROV,
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədr müavini

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi praqmatik və çoxşaxəli siyasətdə ölkənin bütün regionlarının davamlı inkişafının təmin edilməsi prioritet istiqamətlərdən biridir. Bu baxımdan, Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan Muxtar Respublikası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının Naxçıvana mütəmadi səfərləri bölgənin inkişafına, infrastrukturun yenilənməsinə və yeni layihələrin reallaşdırılmasına xüsusi diqqətin göstəricisidir.

Avqustun 11-də Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasına növbəti səfərini həyata keçirdi. Səfər çərçivəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Naxçıvan şəhərinin mərkəzində ucaldılmış abidəsi ziyarət edildi, ümumi gücü 50 MVt olan “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarında görülən işlərlə tanışlıq oldu və Naxçıvan Sənaye Parkının təməli qoyuldu.

Səfər zamanı nəqliyyat infrastrukturunun müasirləşdirilməsi də diqqət mərkəzində oldu. Prezident İlham Əliyev elektrik mühərrikli yeni avtobuslara baxdı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının dəmir yolu infrastrukturunda aparılan yenidənqurma işləri ilə tanış oldu. Həmçinin DOST Agentliyinin Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin açılışında iştirak etdi.

Müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri də səfərin mühüm istiqamətlərindən biri oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yeni yaradılmış əməliyyat (komando) hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim olunması mərasimində iştirak etdi.

Bununla yanaşı, Naxçıvanın şəhərsalma, turizm və sosial inkişafı istiqamətində mühüm layihələrə start verildi. “Naxçıvan” Mehmanxana Kompleksinin təməli qoyuldu, şəhərin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Plan təqdim olundu. Prezident İlham Əliyev Möminə xatun türbəsində aparılan bərpa və konservasiya işləri ilə tanış oldu, “Əcəmi seyrangahı” istirahət kompleksində Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışında iştirak etdi. Həmçinin 518 mənzildən ibarət sosial evlər kompleksinin təməli qoyuldu.

Daha sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Naxçıvanda Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verdi. Dövlət başçımız müsahibəsində Naxçıvanın gələcək inkişaf modelindən Azərbaycanın regional təhlükəsizlik və enerji siyasətindən, eləcə də Zəngəzur dəhlizinin ölkənin geosiyasi strategiyasındakı yerindən bəhs etdi. Müsahibədə səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Azərbaycanın ayrılmaz ərazi hissəsi Naxçıvan, həm də ölkənin enerji, nəqliyyat, müdafiə, sənaye və mədəniyyət siyasətinin mühüm strateji dayaqlarından biridir.

Cənab Prezidentin müsahibəsində Naxçıvanın bundan sonra da sürətli sosial-iqtisadi inkişafının təmin ediləcəyinin vurğulanması artıq görülmüş işlərin yeni mərhələdə daha geniş miqyasda davam etdiriləcəyinə işarədir.

Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənaye parkının yaradılması yeni istehsal müəssisələrinin formalaşmasına, investisiyaların cəlbinə, məşğulluğun artırılmasına və regionun iqtisadi strukturunun şaxələndirilməsinə imkan verəcək.

Naxçıvanın coğrafi mövqeyi onun təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi yanaşmanı zəruri edir. Dövlət başçımızın müsahibəsində vurğuladığı kimi Əlahiddə Ordunun yaradılması və Naxçıvanda hərbi potensialın davamlı şəkildə gücləndirilməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir.

Müasir hərbi texnika ilə təchizat və yeni komando qüvvələrinin yaradılması Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsi siyasətinin Naxçıvan istiqamətində də ardıcıl həyata keçirildiyini göstərir.

Burada diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, təhlükəsizlik və iqtisadi inkişaf bir-birindən ayrı proseslər kimi deyil, vahid strateji modelin tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilir. Dayanıqlı iqtisadi inkişaf üçün təhlükəsizliyin təmin olunması fundamental şərtdir.

Cənab Prezidentin “Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölgədə söz sahibidir” fikri isə Azərbaycanın hərbi potensialının regional təhlükəsizlik sistemində oynadığı rolun siyasi ifadəsidir.

Səfər zamanı təməli qoyulan 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyası Naxçıvanın enerji siyasətində mühüm dönüş nöqtələrindən birdir. Naxçıvanın mövcud generasiya gücünün təqribən 200 meqavat olduğu nəzərə alınarsa, yeni stansiyanın 300 meqavat gücündə olması regionun enerji istehsal potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Dövlət başçısının layihənin iki əsas məqsədini — Naxçıvanın dayanıqlı enerji ilə təmin olunması və elektrik enerjisinin ixracını — vurğulaması isə Azərbaycanın enerji siyasətində yeni yanaşmanı nümayiş etdirdi. Məqsəd yalnız daxili tələbatı ödəmək deyil, artıq yaranan potensialı regional enerji bazarlarına çıxarmaqdır.

Bu baxımdan Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi Azərbaycanın daha geniş enerji strategiyasının tərkib hissəsinə çevrilir.

Naxçıvanın bərpaolunan enerji potensialı cənab Prezidentin müsahibəsində xüsusi diqqət çəkən istiqamətlərdən biri oldu.

600 hektardan artıq ərazinin müəyyən edilməsi və burada yüzlərlə meqavat gücündə günəş elektrik stansiyalarının inşasının nəzərdə tutulması Naxçıvanın gələcəkdə Azərbaycanın yaşıl enerji xəritəsində mühüm mövqeyə sahib ola biləcəyini göstərir. 50 meqavat gücündə iki günəş elektrik stansiyası ilə bağlı görülən işlər isə bu strategiyanın artıq praktik mərhələyə keçdiyini göstərir.

Burada digər mühüm məqam özəl sektorun bərpaolunan enerji layihələrinə cəlb edilməsidir. Bu, dövlət investisiyalarının özəl kapital ilə tamamlanmasına, enerji sektorunda rəqabət və investisiya imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.

Beləliklə, Naxçıvan üçün enerji siyasəti yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, eyni zamanda iqtisadi artım və ixrac potensialı məsələsidir.

Prezident İlham Əliyev Naxçıvanda qazlaşma səviyyəsinin 100 faizə çatdırıldığını qeyd etdi. Bu isə, sosial infrastruktur baxımından mühüm göstəricidir. İranla qaz mübadiləsi mexanizminin yaradılması isə Naxçıvanın enerji təminatında alternativ və dayanıqlı mexanizmlərin formalaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Cənab Prezidentin müsahibəsində iqtisadi və enerji layihələri ilə yanaşı, Naxçıvanın tarixi və mədəni irsinə geniş yer verilməsi diqqətçəkən məqamlardandır.

Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və qorunması, Əcəmi Naxçıvaninin şərəfinə abidənin ucaldılması Naxçıvanın yalnız iqtisadi potensialının deyil, sivilizasiya və mədəniyyət tarixindəki rolunun da önə çəkildiyini göstərir.

Dövlət başçımızın vurğuladığı kimi, görülən bütün işlərin təməlində milli kimlik, milli ruh, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır. Bu baxımdan tarixi irsin qorunması keçmişə münasibət olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin milli kimliyinin qorunması məsələsidir.

Naxçıvanın siyasi əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri də bu torpağın Ümummilli Liderimiz Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində mühüm yer tutmasıdır.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanı Azərbaycana Heydər Əliyev kimi dahi şəxsiyyət bəxş etmiş məkan kimi təqdim etməsi bölgənin dövlətçilik tarixindəki xüsusi roluna diqqət çəkir.

Naxçıvan həm də müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin siyasi yaddaşında mühüm simvollardan biridir. Buna görə də burada həyata keçirilən layihələr yalnız sosial-iqtisadi nəticələri ilə deyil, milli yaddaş və dövlətçilik baxımından da əhəmiyyət daşıyır.

Naxçıvanın iqtisadi inkişafının mühüm istiqamətlərindən biri də kənd təsərrüfatıdır. Yeni Dövlət Proqramında Naxçıvana xüsusi yer ayrılması bu sahənin gələcəkdə region iqtisadiyyatında daha böyük rol oynayacağını göstərir.

Müsahibənin ən mühüm siyasi-strateji hissələrindən biri Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı fikirlərdir. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat bağlantısının yaradılması uzun illərdir ölkənin strateji prioritetlərindən biridir. Cənab Prezidentin açıqlamalarından görünür ki, bu məsələ yalnız nəqliyyat infrastrukturu deyil, həm də Azərbaycanın regional geosiyasi mövqeyini müəyyənləşdirən əsas amillərdən biridir.

2025-ci il 8 avqust tarixində Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşma və TRIPP layihəsinin icrasına başlanılması ilə bağlı səsləndirilən fikirlər də bu prosesin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.

Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa nəqliyyat bağlantısını təmin etməklə yanaşı, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutları genişləndirəcək və Azərbaycanın tranzit imkanlarını artıracaq.

Horadiz–Ağbənd avtomobil yolunun demək olar ki, hazır vəziyyətə gətirilməsi və dəmir yolu tikintisinin sürətlə davam etdirilməsi Zəngəzur istiqamətində Azərbaycanın infrastruktur hazırlığını nümayiş etdirir.

Naxçıvan dəmir yolunun Ordubad və Sədərək istiqamətlərində çatışmayan hissələrinin yenidən qurulması da gələcək nəqliyyat inteqrasiyasının mühüm elementidir.

Hazırda mövcud dəmir yolunun 1,5 milyon ton yükaşırma qabiliyyətinin olduğu, perspektivdə isə bu göstəricinin 15 milyon tona çatdırılmasının nəzərdə tutulması Azərbaycanın layihəyə yalnız regional deyil, böyük həcmli beynəlxalq tranzit layihəsi kimi yanaşdığını göstərir.

Bu, eyni zamanda, Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu sahəsində uzunmüddətli planlaşdırmaya üstünlük verdiyini nümayiş etdirir.

Şərq-Qərb və digər nəqliyyat dəhlizləri ilə bağlantı Naxçıvanı Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların mühüm halqalarından birinə çevirə bilər.

Bu proses Azərbaycanın tranzit ölkə statusunun möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, Naxçıvanın öz iqtisadi potensialının da genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Enerji baxımından özünü təmin edən və ixrac imkanlarını genişləndirən, sənaye potensialını artıran, müdafiə imkanlarını gücləndirən, tarixi-mədəni irsini qoruyan və yeni nəqliyyat dəhlizlərinə inteqrasiya olunan Naxçıvan Azərbaycanın gələcək regional strategiyasında mühüm rol oynamaqdadır.

Azərbaycanın enerji siyasətinin əsas fəlsəfələrindən biri alternativ marşrutların artırılmasıdır.

Naxçıvanın enerji sisteminin İran və Türkiyə ilə bağlantılarının genişləndirilməsi, Gürcüstan-Türkiyə xətti vasitəsilə Avropaya çıxışın inkişaf etdirilməsi, Qara dəniz enerji kabeli və Xəzərin dibi ilə elektrik kabeli layihələri Azərbaycanın enerji ixrac coğrafiyasını şaxələndirməyə yönəlib. Bu strategiyanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, enerji ixracının bir marşrutdan asılılığı azalır.

Azərbaycan beləliklə, təkcə enerji istehsal edən ölkə deyil, enerjinin qəbul edilməsi, ötürülməsi, tranziti və ixracını bir sistemdə birləşdirən regional enerji platforması yaratmaqdadır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yaşıl enerji zonası kimi inkişaf etdirilməsi ilə Naxçıvanın yaşıl enerji potensialının eyni strateji yanaşmada təqdim olunması diqqətçəkəndir.

Günəş və su elektrik stansiyalarının inkişafı ilə yanaşı, Naxçıvanda ən azı 100 meqavat gücündə batareya saxlanc qurğusunun yaradılması planı bərpaolunan enerjinin davamlılığının təmin edilməsi baxımından mühüm addımdır.

Bərpaolunan enerji mənbələrinin əsas xüsusiyyətlərindən biri istehsalın hava şəraitindən asılı olmasıdır. Enerji saxlanc sistemləri isə istehsal olunan enerjinin daha səmərəli idarə edilməsinə və şəbəkənin sabitliyinin qorunmasına imkan verir.

Müsahibədə ən geniş strateji məna daşıyan fikirlərdən biri Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid konsepsiya əsasında inkişaf etdirilməsinin nəzərdə tutulmasıdır.

Bu yanaşma Azərbaycanın müxtəlif regionlarında tətbiq olunan idarəetmə və inkişaf modellərinin əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur.

Zəngilanla Ordubad arasındakı coğrafi yaxınlığın vurğulanması isə bu üç məkan arasında iqtisadi, nəqliyyat və enerji əlaqələrinin gələcəkdə daha da genişləndirilə biləcəyini göstərir.

Naxçıvanın inkişaf strategiyasının sosial ölçüsü də diqqətdən kənarda qalmır.

Yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi şəhər nəqliyyatının müasirləşdirilməsinin və ekoloji standartların yüksəldilməsinin göstəricisidir. 217 müasir rayonlararası avtobusun alınması isə yalnız şəhər nəqliyyatının deyil, regionlararası hərəkətliliyin də yaxşılaşdırılmasına xidmət edəcək.

Bununla yanaşı, 420 kilometr uzunluğunda müxtəlif kateqoriyalı yolların tikintisi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. 26 yaşayış məntəqəsini və təxminən 160 min nəfəri əhatə edəcək bu layihələr regionun kənd və rayonlarının iqtisadi əlaqələrini gücləndirəcək.

İnfrastrukturun inkişafı nəticə etibarilə insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə, sahibkarlıq imkanlarına və region daxilində iqtisadi fəallığa birbaşa təsir göstərir.

Naxçıvanın zəngin tarixi, təbii resursları və mədəni irsi turizmin inkişafı üçün böyük potensial yaradır.

Lakin turizmin iqtisadi sektora çevrilməsi üçün təkcə təbii və tarixi imkanların mövcudluğu kifayət deyil. Müasir mehmanxana infrastrukturu, nəqliyyat əlçatanlığı, xidmət keyfiyyəti və beynəlxalq tanıtım da vacibdir. Şəhər mərkəzində beşulduzlu mehmanxananın inşasına başlanılması bu istiqamətdə mühüm addımlardandır.

Naxçıvanın nəqliyyat əlçatanlığının artması və regional dəhlizlərə inteqrasiyası isə turizm üçün yeni imkanlar yarada bilər. Beləliklə, nəqliyyat və turizm siyasəti bir-birini tamamlayan sahələrə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi Naxçıvanın inkişafına dair dövlət siyasətinin çoxşaxəli xarakterini bir daha nümayiş etdirdi. Burada müdafiə, enerji, sənaye, kənd təsərrüfatı, sosial xidmətlər, mədəni irs və nəqliyyat infrastrukturu vahid strateji yanaşmanın müxtəlif istiqamətləridir.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana 17-ci səfəri təkcə növbəti işgüzar səfər kimi deyil, Naxçıvanın inkişafında yeni mərhələnin konturlarının təqdim edilməsidir. Səfər zamanı təqdim olunan layihələr göstərir ki, Naxçıvanın qarşıdakı illərdəki inkişaf gündəliyinin əsasını təhlükəsizlik, dayanıqlı enerji, sənayeləşmə, nəqliyyat bağlantıları, sosial rifah və milli-mədəni irsin qorunması təşkil edəcək.

Bütövlükdə, dövlət başçısının Naxçıvana səfəri bölgənin iqtisadiyyat, enerji, sənaye, nəqliyyat, sosial təminat, şəhərsalma, turizm və müdafiə sahələrində inkişafının kompleks şəkildə davam etdirildiyini göstərdi. Həyata keçirilən layihələr Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu və onun strateji potensialından səmərəli istifadənin dövlət siyasətində xüsusi yer tutduğunu nümayiş etdirir.

Ziyafət ƏSGƏROV,
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədr müavini

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi, bölgədə həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işlərinin yeni mərhələyə yüksəldilməsi və Naxçıvanın strateji əhəmiyyətinin daha da artırılması baxımından mühüm hadisədir. Deputat Pərvanə Vəliyeva “Xalq qəzeti”nə açıqlamasında dövlət başçısının səfərinin əhəmiyyətindən danışaraq qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana növbəti səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi simasını tamamilə dəyişəcək və onu regionun ən müasir mərkəzlərindən birinə çevirəcək yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Səfər çərçivəsində Dövlət Başçımız tərəfindən səsləndirilən fikirlər və təməli qoyulan layihələr Naxçıvanın strateji gələcəyini müəyyən edir.

İran, Türkiyə və Ermənistanla sərhədi olan Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi geosiyasi və milli təhlükəsizlik sistemindəki strateji əhəmiyyəti daim xüsusi diqqətdə saxlanılıb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə bu siyasət davam etdirilib və muxtar respublikanın infrastrukturunun yenilənməsi, nəqliyyat imkanlarının artırılması, sosial obyektlərin yaradılması və iqtisadi potensialının gücləndirilməsi istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilib.

Prezident İlham Əliyev azad edilmiş ərazilərdə (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) tətbiq edilən müasir şəhərsalma təcrübəsinin Naxçıvanda da reallaşdırılması üçün konkret göstəriş vermişdir.

Dövlət başçısı işğaldan azad edilmiş bütün ərazilərdə şəhərlərin baş planlarının təsdiqləndiyini xatırladaraq, Naxçıvan şəhərinin də Baş planının hazırlanması barədə tapşırıq verdiyini açıqlayıb. Bu plan çərçivəsində şəhərdə müasir infrastrukturun yaradılması üçün əlavə tədbirlər görüləcək.

Nəqliyyatın modernləşdirilməsi də prioritet sahələrdən biridir. Naxçıvan şəhərində ekoloji təmiz nəqliyyata keçid formalaşdırılır. Şəhərdə köhnə avtobuslar tamamilə sıradan çıxarılıb və yeni elektrik avtobusları xəttə buraxılıb. Həmçinin, rayonlararası nəqliyyatın yaxşılaşdırılması üçün 217 yeni müasir avtobusun alınması nəzərdə tutulur. Naxçıvan, həm də Azərbaycanın yaşıl enerji zonalarından biridir. Elektrik avtobuslarından və günəş enerjisindən istifadənin genişləndirilməsi ilə Naxçıvanın 2050-ci ilədək xalis sıfır karbonlu əraziyə çevrilmək potensialı var və bu istiqamətdə artıq öhdəliklər götürülüb.

Şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməli qoyulub ki, bu da bölgənin zəngin turizm potensialının reallaşdırılmasına xidmət edəcək. Eyni zamanda, uşaq bağçalarının tikintisi və təmiri kimi sosial məsələlərin həlli də plana daxildir.

Cənab Prezidentin sayca 17-ci olan bu səfəri bir neçə mühüm strateji hədəfə yönəlib.

Naxçıvan artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla birlikdə vahid inkişaf konsepsiyası əsasında idarə olunur. Bu, həm inzibati islahatları, Prezidentin xüsusi nümayəndəliyi institutu, həm də iqtisadi planlaşdırmanı əhatə edir.

Sumqayıtdan sonra ölkədə ikinci ən böyük sənaye parkı olacaq Naxçıvan Sənaye Parkının və burada 300 meqavatlıq istilik elektrik stansiyasının təməlinin qoyulması muxtar respublikanı ixracatçı regiona çevirir.

Naxçıvanın Yaşıl enerji zonası elan edilməsi və burada 500-1000 meqavat günəş enerjisi potensialından geniş istifadə edilməsi hədəflənir. Bu isə regionda Azərbaycanı bu sahədə lider edir.

Naxçıvan artıq yalnız Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan strateji bir ərazi kimi deyil, regionun yeni nəqliyyat və iqtisadi arxitekturasının mühüm qovşaqlarından birinə çevrilir. 8 avqust Vaşinqton razılaşmalarından sonra Naxçıvan nəhayət ki, Zəngəzur dəhlizinin tam fəaliyyətə başlaması ilə avtomobil yolu, dəmir yolu və digər bağlantılarla Azərbaycanın digər ərazilərinə birləşəcək. Bu, yalnız Azərbaycanla Naxçıvan arasında maneəsiz və çoxmodallı bağlantının təmin edilməsi demək deyil. Naxçıvan, eyni zamanda, Avropanı Asiya ilə birləşdirən Orta Dəhlizin əsas həlqələrindən birinə çevriləcək. Bu yolların ətrafında iqtisadi fəallıq, yeni iş yerləri, turizm, ticarət, mədəni mübadilə və insanların rifahı artacaqdır.

Marşrutun Türkiyə ilə birləşdirilməsi regional və qlobal miqyasda böyük əhəmiyyətə malikdir. Mərkəzi Asiyadan Transxəzər marşrutu vasitəsilə Türkiyəyə və oradan Avropaya uzanan bu xətt ticarətdə fasiləsiz nəqliyyat bağlantısının yaradacaq və Şərq-Qərb, eləcə də Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri boyunca yerləşən tranzit ölkələr üçün əhəmiyyətli faydalar yaradacaq.

Prezidentin qeyd etdiyi kimi, Naxçıvanda həyata keçirilən bütün bu layihələrin təməlində milli kimlik, milli ruh və insanların firavan yaşayışı dayanır.

Nurəngiz Adilqızı

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi, bölgədə həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işlərinin yeni mərhələyə yüksəldilməsi və Naxçıvanın strateji əhəmiyyətinin daha da artırılması baxımından mühüm hadisədir. Deputat Pərvanə Vəliyeva “Xalq qəzeti”nə açıqlamasında dövlət başçısının səfərinin əhəmiyyətindən danışaraq qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana növbəti səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi simasını tamamilə dəyişəcək və onu regionun ən müasir mərkəzlərindən birinə çevirəcək yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Səfər çərçivəsində Dövlət Başçımız tərəfindən səsləndirilən fikirlər və təməli qoyulan layihələr Naxçıvanın strateji gələcəyini müəyyən edir.

İran, Türkiyə və Ermənistanla sərhədi olan Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi geosiyasi və milli təhlükəsizlik sistemindəki strateji əhəmiyyəti daim xüsusi diqqətdə saxlanılıb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə bu siyasət davam etdirilib və muxtar respublikanın infrastrukturunun yenilənməsi, nəqliyyat imkanlarının artırılması, sosial obyektlərin yaradılması və iqtisadi potensialının gücləndirilməsi istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilib.

Prezident İlham Əliyev azad edilmiş ərazilərdə (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) tətbiq edilən müasir şəhərsalma təcrübəsinin Naxçıvanda da reallaşdırılması üçün konkret göstəriş vermişdir.

Dövlət başçısı işğaldan azad edilmiş bütün ərazilərdə şəhərlərin baş planlarının təsdiqləndiyini xatırladaraq, Naxçıvan şəhərinin də Baş planının hazırlanması barədə tapşırıq verdiyini açıqlayıb. Bu plan çərçivəsində şəhərdə müasir infrastrukturun yaradılması üçün əlavə tədbirlər görüləcək.

Nəqliyyatın modernləşdirilməsi də prioritet sahələrdən biridir. Naxçıvan şəhərində ekoloji təmiz nəqliyyata keçid formalaşdırılır. Şəhərdə köhnə avtobuslar tamamilə sıradan çıxarılıb və yeni elektrik avtobusları xəttə buraxılıb. Həmçinin, rayonlararası nəqliyyatın yaxşılaşdırılması üçün 217 yeni müasir avtobusun alınması nəzərdə tutulur. Naxçıvan, həm də Azərbaycanın yaşıl enerji zonalarından biridir. Elektrik avtobuslarından və günəş enerjisindən istifadənin genişləndirilməsi ilə Naxçıvanın 2050-ci ilədək xalis sıfır karbonlu əraziyə çevrilmək potensialı var və bu istiqamətdə artıq öhdəliklər götürülüb.

Şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməli qoyulub ki, bu da bölgənin zəngin turizm potensialının reallaşdırılmasına xidmət edəcək. Eyni zamanda, uşaq bağçalarının tikintisi və təmiri kimi sosial məsələlərin həlli də plana daxildir.

Cənab Prezidentin sayca 17-ci olan bu səfəri bir neçə mühüm strateji hədəfə yönəlib.

Naxçıvan artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla birlikdə vahid inkişaf konsepsiyası əsasında idarə olunur. Bu, həm inzibati islahatları, Prezidentin xüsusi nümayəndəliyi institutu, həm də iqtisadi planlaşdırmanı əhatə edir.

Sumqayıtdan sonra ölkədə ikinci ən böyük sənaye parkı olacaq Naxçıvan Sənaye Parkının və burada 300 meqavatlıq istilik elektrik stansiyasının təməlinin qoyulması muxtar respublikanı ixracatçı regiona çevirir.

Naxçıvanın Yaşıl enerji zonası elan edilməsi və burada 500-1000 meqavat günəş enerjisi potensialından geniş istifadə edilməsi hədəflənir. Bu isə regionda Azərbaycanı bu sahədə lider edir.

Naxçıvan artıq yalnız Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan strateji bir ərazi kimi deyil, regionun yeni nəqliyyat və iqtisadi arxitekturasının mühüm qovşaqlarından birinə çevrilir. 8 avqust Vaşinqton razılaşmalarından sonra Naxçıvan nəhayət ki, Zəngəzur dəhlizinin tam fəaliyyətə başlaması ilə avtomobil yolu, dəmir yolu və digər bağlantılarla Azərbaycanın digər ərazilərinə birləşəcək. Bu, yalnız Azərbaycanla Naxçıvan arasında maneəsiz və çoxmodallı bağlantının təmin edilməsi demək deyil. Naxçıvan, eyni zamanda, Avropanı Asiya ilə birləşdirən Orta Dəhlizin əsas həlqələrindən birinə çevriləcək. Bu yolların ətrafında iqtisadi fəallıq, yeni iş yerləri, turizm, ticarət, mədəni mübadilə və insanların rifahı artacaqdır.

Marşrutun Türkiyə ilə birləşdirilməsi regional və qlobal miqyasda böyük əhəmiyyətə malikdir. Mərkəzi Asiyadan Transxəzər marşrutu vasitəsilə Türkiyəyə və oradan Avropaya uzanan bu xətt ticarətdə fasiləsiz nəqliyyat bağlantısının yaradacaq və Şərq-Qərb, eləcə də Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri boyunca yerləşən tranzit ölkələr üçün əhəmiyyətli faydalar yaradacaq.

Prezidentin qeyd etdiyi kimi, Naxçıvanda həyata keçirilən bütün bu layihələrin təməlində milli kimlik, milli ruh və insanların firavan yaşayışı dayanır.

Nurəngiz Adilqızı

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi, bölgədə həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işlərinin yeni mərhələyə yüksəldilməsi və Naxçıvanın strateji əhəmiyyətinin daha da artırılması baxımından mühüm hadisədir. Deputat Pərvanə Vəliyeva “Xalq qəzeti”nə açıqlamasında dövlət başçısının səfərinin əhəmiyyətindən danışaraq qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana növbəti səfəri muxtar respublikanın sosial-iqtisadi simasını tamamilə dəyişəcək və onu regionun ən müasir mərkəzlərindən birinə çevirəcək yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Səfər çərçivəsində Dövlət Başçımız tərəfindən səsləndirilən fikirlər və təməli qoyulan layihələr Naxçıvanın strateji gələcəyini müəyyən edir.

İran, Türkiyə və Ermənistanla sərhədi olan Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi geosiyasi və milli təhlükəsizlik sistemindəki strateji əhəmiyyəti daim xüsusi diqqətdə saxlanılıb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə bu siyasət davam etdirilib və muxtar respublikanın infrastrukturunun yenilənməsi, nəqliyyat imkanlarının artırılması, sosial obyektlərin yaradılması və iqtisadi potensialının gücləndirilməsi istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilib.

Prezident İlham Əliyev azad edilmiş ərazilərdə (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) tətbiq edilən müasir şəhərsalma təcrübəsinin Naxçıvanda da reallaşdırılması üçün konkret göstəriş vermişdir.

Dövlət başçısı işğaldan azad edilmiş bütün ərazilərdə şəhərlərin baş planlarının təsdiqləndiyini xatırladaraq, Naxçıvan şəhərinin də Baş planının hazırlanması barədə tapşırıq verdiyini açıqlayıb. Bu plan çərçivəsində şəhərdə müasir infrastrukturun yaradılması üçün əlavə tədbirlər görüləcək.

Nəqliyyatın modernləşdirilməsi də prioritet sahələrdən biridir. Naxçıvan şəhərində ekoloji təmiz nəqliyyata keçid formalaşdırılır. Şəhərdə köhnə avtobuslar tamamilə sıradan çıxarılıb və yeni elektrik avtobusları xəttə buraxılıb. Həmçinin, rayonlararası nəqliyyatın yaxşılaşdırılması üçün 217 yeni müasir avtobusun alınması nəzərdə tutulur. Naxçıvan, həm də Azərbaycanın yaşıl enerji zonalarından biridir. Elektrik avtobuslarından və günəş enerjisindən istifadənin genişləndirilməsi ilə Naxçıvanın 2050-ci ilədək xalis sıfır karbonlu əraziyə çevrilmək potensialı var və bu istiqamətdə artıq öhdəliklər götürülüb.

Şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməli qoyulub ki, bu da bölgənin zəngin turizm potensialının reallaşdırılmasına xidmət edəcək. Eyni zamanda, uşaq bağçalarının tikintisi və təmiri kimi sosial məsələlərin həlli də plana daxildir.

Cənab Prezidentin sayca 17-ci olan bu səfəri bir neçə mühüm strateji hədəfə yönəlib.

Naxçıvan artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla birlikdə vahid inkişaf konsepsiyası əsasında idarə olunur. Bu, həm inzibati islahatları, Prezidentin xüsusi nümayəndəliyi institutu, həm də iqtisadi planlaşdırmanı əhatə edir.

Sumqayıtdan sonra ölkədə ikinci ən böyük sənaye parkı olacaq Naxçıvan Sənaye Parkının və burada 300 meqavatlıq istilik elektrik stansiyasının təməlinin qoyulması muxtar respublikanı ixracatçı regiona çevirir.

Naxçıvanın Yaşıl enerji zonası elan edilməsi və burada 500-1000 meqavat günəş enerjisi potensialından geniş istifadə edilməsi hədəflənir. Bu isə regionda Azərbaycanı bu sahədə lider edir.

Naxçıvan artıq yalnız Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan strateji bir ərazi kimi deyil, regionun yeni nəqliyyat və iqtisadi arxitekturasının mühüm qovşaqlarından birinə çevrilir. 8 avqust Vaşinqton razılaşmalarından sonra Naxçıvan nəhayət ki, Zəngəzur dəhlizinin tam fəaliyyətə başlaması ilə avtomobil yolu, dəmir yolu və digər bağlantılarla Azərbaycanın digər ərazilərinə birləşəcək. Bu, yalnız Azərbaycanla Naxçıvan arasında maneəsiz və çoxmodallı bağlantının təmin edilməsi demək deyil. Naxçıvan, eyni zamanda, Avropanı Asiya ilə birləşdirən Orta Dəhlizin əsas həlqələrindən birinə çevriləcək. Bu yolların ətrafında iqtisadi fəallıq, yeni iş yerləri, turizm, ticarət, mədəni mübadilə və insanların rifahı artacaqdır.

Marşrutun Türkiyə ilə birləşdirilməsi regional və qlobal miqyasda böyük əhəmiyyətə malikdir. Mərkəzi Asiyadan Transxəzər marşrutu vasitəsilə Türkiyəyə və oradan Avropaya uzanan bu xətt ticarətdə fasiləsiz nəqliyyat bağlantısının yaradacaq və Şərq-Qərb, eləcə də Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri boyunca yerləşən tranzit ölkələr üçün əhəmiyyətli faydalar yaradacaq.

Prezidentin qeyd etdiyi kimi, Naxçıvanda həyata keçirilən bütün bu layihələrin təməlində milli kimlik, milli ruh və insanların firavan yaşayışı dayanır.

Nurəngiz Adilqızı

Hər il iyulun 22-si Azərbaycanda böyük ehtiramla qeyd olunan Milli Mətbuat Günü təkcə jurnalistlərin peşə bayramı deyil, həm də xalqımızın maarifçilik tarixinin, milli düşüncə salnaməsinin və dövlətçilik ənənələrinin təntənəsidir. Düz 151 il əvvəl – 1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi Həsən bəy Zərdabi tərəfindən nəşr edilən "Əkinçi" qəzeti Azərbaycan milli mətbuatının əsasını qoymaqla yanaşı, xalqın milli özünüdərkinə, elmə, maarifə və azad fikrə çağırış edən böyük ideoloji məktəb yaratdı. Bu məktəbin ideyaları zamanın sərt sınaqlarından keçərək müasir Azərbaycanın müstəqil mediasında öz layiqli davamını tapmışdır.

Milli mətbuatın keçdiyi yol mürəkkəb, lakin şərəfli olmuşdur. Müxtəlif tarixi mərhələlərdə siyasi təzyiqlərə, senzura və məhdudiyyətlərə baxmayaraq, Azərbaycan mətbuatı milli kimliyin, dövlətçilik ideyalarının və ictimai fikrin formalaşmasında müstəsna rol oynamışdır. Xüsusilə müstəqillik illərində bu sahənin inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra Azərbaycanda bütün sahələrdə olduğu kimi, mətbuatın inkişafında da yeni mərhələ başlandı. O, demokratik cəmiyyətin əsas sütunlarından biri olan söz və mətbuat azadlığını dövlət quruculuğunun mühüm prinsipi kimi dəyərləndirirdi. Məhz Ulu Öndərin siyasi iradəsi nəticəsində 1998-ci il 6 avqust tarixində Azərbaycanda kütləvi informasiya vasitələri üzərində dövlət senzurası ləğv edildi. Bu mühüm qərar ölkəmizdə azad sözün inkişafına geniş yol açmaqla yanaşı, Azərbaycanı postsovet məkanında senzuranı ləğv edən ilk dövlətlərdən birinə çevirdi.

Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə qəbul edilən "Kütləvi informasiya vasitələri haqqında" Qanun, milli mətbuatın hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsinə xidmət etdi. Sonrakı illərdə qəzetlərin vergi yükünün azaldılması, nəşriyyat borclarının silinməsi, media qurumlarına dövlət dəstəyinin göstərilməsi, jurnalistlərin fəaliyyətinə əlverişli şərait yaradılması istiqamətində ardıcıl addımlar atıldı. 2000-ci il martın 27-də imzalanmış "Azərbaycanda milli mətbuatın yaradılmasının 125 illiyi haqqında" Fərman isə milli mətbuat tarixində ilk dəfə yubiley tədbirlərinin dövlət səviyyəsində qeyd olunmasına zəmin yaratdı.

Bu gün həmin siyasi kurs Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir və zənginləşdirilir. Dövlət başçısı informasiya cəmiyyətinin çağırışlarını nəzərə alaraq milli medianın müasir inkişaf konsepsiyasını formalaşdırmış, jurnalistikanın rəqabət qabiliyyətinin artırılması, peşəkarlığın yüksəldilməsi və informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində ardıcıl islahatlar həyata keçirmişdir.

Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamlarla Azərbaycan mətbuatının 130, 135, 140, 145, 150 illik yubileyləri yüksək səviyyədə qeyd edilmiş, yüzlərlə media əməkdaşı dövlət mükafatları ilə təltif olunmuşdur. Dövlət başçısının təşəbbüsü ilə jurnalistlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində mühüm layihələr reallaşdırılmış, media subyektlərinə sistemli dövlət dəstəyi göstərilmişdir.

Müasir dövrdə media sahəsində aparılan islahatların mühüm mərhələlərindən biri də "Media haqqında" Qanunun qəbul olunması və Medianın İnkişafı Agentliyinin fəaliyyətinin təşkilidir. Bu addımlar informasiya məkanında şəffaflığın, peşəkarlığın və milli maraqların qorunmasına xidmət edən yeni institusional model formqalaşdırmışdır. Rəqəmsallaşmanın sürətlə genişləndiyi, dezinformasiyanın qlobal təhlükəyə çevrildiyi bir dövrdə Azərbaycan mediasının müasir standartlar4a uyğun inkişafı dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi davam etdirilir.

Azərbaycan mətbuatı 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə də üzərinə düşən tarixi missiyanı şərəflə yerinə yetirdi. Jurnalistlər cəbhədən operativ və obyektiv məlumatlar yayaraq informasiya savaşında dövlətimizin mövqeyinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasına mühüm töhfələr verdilər. Bu, milli medianın dövlətçilik maraqlarına sadiqliyinin və peşəkar məsuliyyətinin parlaq nümunəsi oldu.

Bu gün Azərbaycan milli mətbuatı “Əkinçi”nin işığından qidalanaraq müasir medianın bütün imkanlarını özündə birləşdirən yeni inkişaf mərhələsini yaşayır. Qarşıda duran əsas vəzifə yalnız operativ informasiya yaymaq deyil, milli mənəvi dəyərləri qorumaq, dövlətçilik maraqlarını müdafiə etmək, cəmiyyətdə sağlam ictimai rəy formalaşdırmaq və peşə etikası prinsiplərinə sadiq qalmaqdır.

Bu gün böyük inamla demək olar ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi və Prezident İlham Əliyevin uğurla davam etdirdiyi media siyasəti milli mətbuatımızın gələcək inkişafının etibarlı təminatıdır. Əsası Həsən bəy Zərdabinin qoyduğu maarifçilik missiyası bu gün müstəqil Azərbaycanın güclü dövlətçilik ənənələri ilə vəhdət təşkil edərək xalqımızın tərəqqisinə xidmət edir. Bu şərəfli yol Azərbaycan jurnalistikasının dünəninin qüruru, bu gününün məsuliyyəti və sabahının ən möhkəm təminatıdır.

Nurəngiz Adilqızı

Hər il iyulun 22-si Azərbaycanda böyük ehtiramla qeyd olunan Milli Mətbuat Günü təkcə jurnalistlərin peşə bayramı deyil, həm də xalqımızın maarifçilik tarixinin, milli düşüncə salnaməsinin və dövlətçilik ənənələrinin təntənəsidir. Düz 151 il əvvəl – 1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi Həsən bəy Zərdabi tərəfindən nəşr edilən "Əkinçi" qəzeti Azərbaycan milli mətbuatının əsasını qoymaqla yanaşı, xalqın milli özünüdərkinə, elmə, maarifə və azad fikrə çağırış edən böyük ideoloji məktəb yaratdı. Bu məktəbin ideyaları zamanın sərt sınaqlarından keçərək müasir Azərbaycanın müstəqil mediasında öz layiqli davamını tapmışdır.

Milli mətbuatın keçdiyi yol mürəkkəb, lakin şərəfli olmuşdur. Müxtəlif tarixi mərhələlərdə siyasi təzyiqlərə, senzura və məhdudiyyətlərə baxmayaraq, Azərbaycan mətbuatı milli kimliyin, dövlətçilik ideyalarının və ictimai fikrin formalaşmasında müstəsna rol oynamışdır. Xüsusilə müstəqillik illərində bu sahənin inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra Azərbaycanda bütün sahələrdə olduğu kimi, mətbuatın inkişafında da yeni mərhələ başlandı. O, demokratik cəmiyyətin əsas sütunlarından biri olan söz və mətbuat azadlığını dövlət quruculuğunun mühüm prinsipi kimi dəyərləndirirdi. Məhz Ulu Öndərin siyasi iradəsi nəticəsində 1998-ci il 6 avqust tarixində Azərbaycanda kütləvi informasiya vasitələri üzərində dövlət senzurası ləğv edildi. Bu mühüm qərar ölkəmizdə azad sözün inkişafına geniş yol açmaqla yanaşı, Azərbaycanı postsovet məkanında senzuranı ləğv edən ilk dövlətlərdən birinə çevirdi.

Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə qəbul edilən "Kütləvi informasiya vasitələri haqqında" Qanun, milli mətbuatın hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsinə xidmət etdi. Sonrakı illərdə qəzetlərin vergi yükünün azaldılması, nəşriyyat borclarının silinməsi, media qurumlarına dövlət dəstəyinin göstərilməsi, jurnalistlərin fəaliyyətinə əlverişli şərait yaradılması istiqamətində ardıcıl addımlar atıldı. 2000-ci il martın 27-də imzalanmış "Azərbaycanda milli mətbuatın yaradılmasının 125 illiyi haqqında" Fərman isə milli mətbuat tarixində ilk dəfə yubiley tədbirlərinin dövlət səviyyəsində qeyd olunmasına zəmin yaratdı.

Bu gün həmin siyasi kurs Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir və zənginləşdirilir. Dövlət başçısı informasiya cəmiyyətinin çağırışlarını nəzərə alaraq milli medianın müasir inkişaf konsepsiyasını formalaşdırmış, jurnalistikanın rəqabət qabiliyyətinin artırılması, peşəkarlığın yüksəldilməsi və informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində ardıcıl islahatlar həyata keçirmişdir.

Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamlarla Azərbaycan mətbuatının 130, 135, 140, 145, 150 illik yubileyləri yüksək səviyyədə qeyd edilmiş, yüzlərlə media əməkdaşı dövlət mükafatları ilə təltif olunmuşdur. Dövlət başçısının təşəbbüsü ilə jurnalistlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində mühüm layihələr reallaşdırılmış, media subyektlərinə sistemli dövlət dəstəyi göstərilmişdir.

Müasir dövrdə media sahəsində aparılan islahatların mühüm mərhələlərindən biri də "Media haqqında" Qanunun qəbul olunması və Medianın İnkişafı Agentliyinin fəaliyyətinin təşkilidir. Bu addımlar informasiya məkanında şəffaflığın, peşəkarlığın və milli maraqların qorunmasına xidmət edən yeni institusional model formqalaşdırmışdır. Rəqəmsallaşmanın sürətlə genişləndiyi, dezinformasiyanın qlobal təhlükəyə çevrildiyi bir dövrdə Azərbaycan mediasının müasir standartlar4a uyğun inkişafı dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi davam etdirilir.

Azərbaycan mətbuatı 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə də üzərinə düşən tarixi missiyanı şərəflə yerinə yetirdi. Jurnalistlər cəbhədən operativ və obyektiv məlumatlar yayaraq informasiya savaşında dövlətimizin mövqeyinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasına mühüm töhfələr verdilər. Bu, milli medianın dövlətçilik maraqlarına sadiqliyinin və peşəkar məsuliyyətinin parlaq nümunəsi oldu.

Bu gün Azərbaycan milli mətbuatı “Əkinçi”nin işığından qidalanaraq müasir medianın bütün imkanlarını özündə birləşdirən yeni inkişaf mərhələsini yaşayır. Qarşıda duran əsas vəzifə yalnız operativ informasiya yaymaq deyil, milli mənəvi dəyərləri qorumaq, dövlətçilik maraqlarını müdafiə etmək, cəmiyyətdə sağlam ictimai rəy formalaşdırmaq və peşə etikası prinsiplərinə sadiq qalmaqdır.

Bu gün böyük inamla demək olar ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi və Prezident İlham Əliyevin uğurla davam etdirdiyi media siyasəti milli mətbuatımızın gələcək inkişafının etibarlı təminatıdır. Əsası Həsən bəy Zərdabinin qoyduğu maarifçilik missiyası bu gün müstəqil Azərbaycanın güclü dövlətçilik ənənələri ilə vəhdət təşkil edərək xalqımızın tərəqqisinə xidmət edir. Bu şərəfli yol Azərbaycan jurnalistikasının dünəninin qüruru, bu gününün məsuliyyəti və sabahının ən möhkəm təminatıdır.

Nurəngiz Adilqızı

Hər il iyulun 22-si Azərbaycanda böyük ehtiramla qeyd olunan Milli Mətbuat Günü təkcə jurnalistlərin peşə bayramı deyil, həm də xalqımızın maarifçilik tarixinin, milli düşüncə salnaməsinin və dövlətçilik ənənələrinin təntənəsidir. Düz 151 il əvvəl – 1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi Həsən bəy Zərdabi tərəfindən nəşr edilən "Əkinçi" qəzeti Azərbaycan milli mətbuatının əsasını qoymaqla yanaşı, xalqın milli özünüdərkinə, elmə, maarifə və azad fikrə çağırış edən böyük ideoloji məktəb yaratdı. Bu məktəbin ideyaları zamanın sərt sınaqlarından keçərək müasir Azərbaycanın müstəqil mediasında öz layiqli davamını tapmışdır.

Milli mətbuatın keçdiyi yol mürəkkəb, lakin şərəfli olmuşdur. Müxtəlif tarixi mərhələlərdə siyasi təzyiqlərə, senzura və məhdudiyyətlərə baxmayaraq, Azərbaycan mətbuatı milli kimliyin, dövlətçilik ideyalarının və ictimai fikrin formalaşmasında müstəsna rol oynamışdır. Xüsusilə müstəqillik illərində bu sahənin inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra Azərbaycanda bütün sahələrdə olduğu kimi, mətbuatın inkişafında da yeni mərhələ başlandı. O, demokratik cəmiyyətin əsas sütunlarından biri olan söz və mətbuat azadlığını dövlət quruculuğunun mühüm prinsipi kimi dəyərləndirirdi. Məhz Ulu Öndərin siyasi iradəsi nəticəsində 1998-ci il 6 avqust tarixində Azərbaycanda kütləvi informasiya vasitələri üzərində dövlət senzurası ləğv edildi. Bu mühüm qərar ölkəmizdə azad sözün inkişafına geniş yol açmaqla yanaşı, Azərbaycanı postsovet məkanında senzuranı ləğv edən ilk dövlətlərdən birinə çevirdi.

Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə qəbul edilən "Kütləvi informasiya vasitələri haqqında" Qanun, milli mətbuatın hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsinə xidmət etdi. Sonrakı illərdə qəzetlərin vergi yükünün azaldılması, nəşriyyat borclarının silinməsi, media qurumlarına dövlət dəstəyinin göstərilməsi, jurnalistlərin fəaliyyətinə əlverişli şərait yaradılması istiqamətində ardıcıl addımlar atıldı. 2000-ci il martın 27-də imzalanmış "Azərbaycanda milli mətbuatın yaradılmasının 125 illiyi haqqında" Fərman isə milli mətbuat tarixində ilk dəfə yubiley tədbirlərinin dövlət səviyyəsində qeyd olunmasına zəmin yaratdı.

Bu gün həmin siyasi kurs Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir və zənginləşdirilir. Dövlət başçısı informasiya cəmiyyətinin çağırışlarını nəzərə alaraq milli medianın müasir inkişaf konsepsiyasını formalaşdırmış, jurnalistikanın rəqabət qabiliyyətinin artırılması, peşəkarlığın yüksəldilməsi və informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində ardıcıl islahatlar həyata keçirmişdir.

Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamlarla Azərbaycan mətbuatının 130, 135, 140, 145, 150 illik yubileyləri yüksək səviyyədə qeyd edilmiş, yüzlərlə media əməkdaşı dövlət mükafatları ilə təltif olunmuşdur. Dövlət başçısının təşəbbüsü ilə jurnalistlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində mühüm layihələr reallaşdırılmış, media subyektlərinə sistemli dövlət dəstəyi göstərilmişdir.

Müasir dövrdə media sahəsində aparılan islahatların mühüm mərhələlərindən biri də "Media haqqında" Qanunun qəbul olunması və Medianın İnkişafı Agentliyinin fəaliyyətinin təşkilidir. Bu addımlar informasiya məkanında şəffaflığın, peşəkarlığın və milli maraqların qorunmasına xidmət edən yeni institusional model formqalaşdırmışdır. Rəqəmsallaşmanın sürətlə genişləndiyi, dezinformasiyanın qlobal təhlükəyə çevrildiyi bir dövrdə Azərbaycan mediasının müasir standartlar4a uyğun inkişafı dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi davam etdirilir.

Azərbaycan mətbuatı 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə də üzərinə düşən tarixi missiyanı şərəflə yerinə yetirdi. Jurnalistlər cəbhədən operativ və obyektiv məlumatlar yayaraq informasiya savaşında dövlətimizin mövqeyinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasına mühüm töhfələr verdilər. Bu, milli medianın dövlətçilik maraqlarına sadiqliyinin və peşəkar məsuliyyətinin parlaq nümunəsi oldu.

Bu gün Azərbaycan milli mətbuatı “Əkinçi”nin işığından qidalanaraq müasir medianın bütün imkanlarını özündə birləşdirən yeni inkişaf mərhələsini yaşayır. Qarşıda duran əsas vəzifə yalnız operativ informasiya yaymaq deyil, milli mənəvi dəyərləri qorumaq, dövlətçilik maraqlarını müdafiə etmək, cəmiyyətdə sağlam ictimai rəy formalaşdırmaq və peşə etikası prinsiplərinə sadiq qalmaqdır.

Bu gün böyük inamla demək olar ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi və Prezident İlham Əliyevin uğurla davam etdirdiyi media siyasəti milli mətbuatımızın gələcək inkişafının etibarlı təminatıdır. Əsası Həsən bəy Zərdabinin qoyduğu maarifçilik missiyası bu gün müstəqil Azərbaycanın güclü dövlətçilik ənənələri ilə vəhdət təşkil edərək xalqımızın tərəqqisinə xidmət edir. Bu şərəfli yol Azərbaycan jurnalistikasının dünəninin qüruru, bu gününün məsuliyyəti və sabahının ən möhkəm təminatıdır.

Nurəngiz Adilqızı

Azərbaycan dövlətçilik tarixində elə tarixlər vardır ki, onların əhəmiyyəti yalnız qəbul edilən hüquqi sənədlə məhdudlaşmır, bütöv bir milli inkişaf strategiyasının əsasını təşkil edir. 7 iyul da məhz belə əlamətdar günlərdən biridir.

2021-ci il iyulun 7-də Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı müvafiq Fərmanla ölkənin iqtisadi rayonlarının yeni bölgüsü təsdiq edildi. Həmin sənədlə ilk dəfə olaraq Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonları yaradıldı. Bu qərar sadəcə inzibati bölgünün yenilənməsi deyildi. Bu, Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfərin siyasi, iqtisadi və strateji nəticələrinin dövlət idarəçiliyi sistemində hüquqi ifadəsi idi.

İşğaldan azad olunmuş torpaqların vahid inkişaf konsepsiyası əsasında bərpası, iqtisadi potensialının reallaşdırılması, müasir idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqi və Böyük Qayıdış prosesinin sistemli şəkildə həyata keçirilməsi məhz həmin fərmanla yeni mərhələyə qədəm qoydu. Sonradan qəbul edilən "Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı" bu strateji yanaşmanın əsas icra mexanizminə çevrildi.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzur təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə regionun ən genişmiqyaslı yenidənqurma məkanlarından biri hesab olunur. Qısa müddət ərzində min kilometrlərlə avtomobil yolu salınıb, beynəlxalq hava limanları istifadəyə verilib, elektrik, qaz, su və rəqəmsal kommunikasiya infrastrukturu yaradılıb, yaşayış məntəqələri müasir şəhərsalma prinsiplərinə uyğun şəkildə yenidən qurulub. Ərazilərin "yaşıl enerji zonası"na çevrilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir.

Bərpa prosesi yalnız tikinti layihələri ilə məhdudlaşmır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda iqtisadi həyat yenidən formalaşdırılır, sənaye parkları və aqroparklar yaradılır, sahibkarlığın inkişafı üçün geniş imkanlar açılır. Yeni istehsal müəssisələri, xidmət sektoru və logistika infrastrukturu bölgənin gələcək iqtisadi gücünü müəyyən edən əsas amillər sırasındadır.

Ən böyük nailiyyət isə doğma torpaqlarına qayıdan insanların həyatında öz əksini tapır. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində minlərlə keçmiş məcburi köçkün artıq öz yurdlarına qayıdıb, yüzlərlə ailə müasir yaşayış məntəqələrində məskunlaşıb. Dövlət tərəfindən təhlükəsiz yaşayış, məşğulluq, sosial xidmətlər və dayanıqlı iqtisadi fəaliyyət üçün zəruri şərait yaradılır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəldilməsi həm də milli yaddaşın bərpasıdır. Uzun illər işğal altında qalmış şəhər və kəndlər yenidən qurulmaqla yanaşı, tarixi və mədəni irs abidələri bərpa edilir, məscidlər, muzeylər, tarixi tikililər əvvəlki görkəminə qaytarılır. Bu proses milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasının və gələcək nəsillərə ötürülməsinin mühüm göstəricisidir.

Bu gün artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yalnız keçmişin ağrılarının deyil, gələcəyin böyük inkişaf modelinin simvoluna çevrilib. Burada həyata keçirilən layihələr müasir şəhərsalma, "ağıllı kənd", "ağıllı şəhər", yaşıl enerji, rəqəmsal idarəetmə və dayanıqlı iqtisadiyyat prinsipləri əsasında qurulur. Bu isə Azərbaycanın gələcək onilliklər üçün müəyyən etdiyi inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir.

7 iyul tarixi bu baxımdan yalnız inzibati islahatın ildönümü deyil. O, dövlətimizin tarixi Zəfərdən sonra yeni inkişaf mərhələsinə keçidini ifadə edən mühüm siyasi hadisənin simvoludur. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəlişi Azərbaycanın iqtisadi qüdrətinin, milli birliyinin, siyasi iradəsinin və gələcəyə hesablanmış strateji baxışının parlaq təzahürüdür.

Bu torpaqlarda yenidən ucalan hər bina, istifadəyə verilən hər yol, doğma yurduna qayıdan hər ailə bir həqiqəti təsdiqləyir: Qarabağ və Şərqi Zəngəzur artıq yalnız Zəfərin rəmzi deyil, həm də Azərbaycanın yeni inkişaf salnaməsinin ən parlaq səhifələrindən biridir.

Nurəngiz Adilqızı

Azərbaycan dövlətçilik tarixində elə tarixlər vardır ki, onların əhəmiyyəti yalnız qəbul edilən hüquqi sənədlə məhdudlaşmır, bütöv bir milli inkişaf strategiyasının əsasını təşkil edir. 7 iyul da məhz belə əlamətdar günlərdən biridir.

2021-ci il iyulun 7-də Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı müvafiq Fərmanla ölkənin iqtisadi rayonlarının yeni bölgüsü təsdiq edildi. Həmin sənədlə ilk dəfə olaraq Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonları yaradıldı. Bu qərar sadəcə inzibati bölgünün yenilənməsi deyildi. Bu, Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfərin siyasi, iqtisadi və strateji nəticələrinin dövlət idarəçiliyi sistemində hüquqi ifadəsi idi.

İşğaldan azad olunmuş torpaqların vahid inkişaf konsepsiyası əsasında bərpası, iqtisadi potensialının reallaşdırılması, müasir idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqi və Böyük Qayıdış prosesinin sistemli şəkildə həyata keçirilməsi məhz həmin fərmanla yeni mərhələyə qədəm qoydu. Sonradan qəbul edilən "Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı" bu strateji yanaşmanın əsas icra mexanizminə çevrildi.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzur təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə regionun ən genişmiqyaslı yenidənqurma məkanlarından biri hesab olunur. Qısa müddət ərzində min kilometrlərlə avtomobil yolu salınıb, beynəlxalq hava limanları istifadəyə verilib, elektrik, qaz, su və rəqəmsal kommunikasiya infrastrukturu yaradılıb, yaşayış məntəqələri müasir şəhərsalma prinsiplərinə uyğun şəkildə yenidən qurulub. Ərazilərin "yaşıl enerji zonası"na çevrilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir.

Bərpa prosesi yalnız tikinti layihələri ilə məhdudlaşmır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda iqtisadi həyat yenidən formalaşdırılır, sənaye parkları və aqroparklar yaradılır, sahibkarlığın inkişafı üçün geniş imkanlar açılır. Yeni istehsal müəssisələri, xidmət sektoru və logistika infrastrukturu bölgənin gələcək iqtisadi gücünü müəyyən edən əsas amillər sırasındadır.

Ən böyük nailiyyət isə doğma torpaqlarına qayıdan insanların həyatında öz əksini tapır. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində minlərlə keçmiş məcburi köçkün artıq öz yurdlarına qayıdıb, yüzlərlə ailə müasir yaşayış məntəqələrində məskunlaşıb. Dövlət tərəfindən təhlükəsiz yaşayış, məşğulluq, sosial xidmətlər və dayanıqlı iqtisadi fəaliyyət üçün zəruri şərait yaradılır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəldilməsi həm də milli yaddaşın bərpasıdır. Uzun illər işğal altında qalmış şəhər və kəndlər yenidən qurulmaqla yanaşı, tarixi və mədəni irs abidələri bərpa edilir, məscidlər, muzeylər, tarixi tikililər əvvəlki görkəminə qaytarılır. Bu proses milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasının və gələcək nəsillərə ötürülməsinin mühüm göstəricisidir.

Bu gün artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yalnız keçmişin ağrılarının deyil, gələcəyin böyük inkişaf modelinin simvoluna çevrilib. Burada həyata keçirilən layihələr müasir şəhərsalma, "ağıllı kənd", "ağıllı şəhər", yaşıl enerji, rəqəmsal idarəetmə və dayanıqlı iqtisadiyyat prinsipləri əsasında qurulur. Bu isə Azərbaycanın gələcək onilliklər üçün müəyyən etdiyi inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir.

7 iyul tarixi bu baxımdan yalnız inzibati islahatın ildönümü deyil. O, dövlətimizin tarixi Zəfərdən sonra yeni inkişaf mərhələsinə keçidini ifadə edən mühüm siyasi hadisənin simvoludur. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəlişi Azərbaycanın iqtisadi qüdrətinin, milli birliyinin, siyasi iradəsinin və gələcəyə hesablanmış strateji baxışının parlaq təzahürüdür.

Bu torpaqlarda yenidən ucalan hər bina, istifadəyə verilən hər yol, doğma yurduna qayıdan hər ailə bir həqiqəti təsdiqləyir: Qarabağ və Şərqi Zəngəzur artıq yalnız Zəfərin rəmzi deyil, həm də Azərbaycanın yeni inkişaf salnaməsinin ən parlaq səhifələrindən biridir.

Nurəngiz Adilqızı

Azərbaycan dövlətçilik tarixində elə tarixlər vardır ki, onların əhəmiyyəti yalnız qəbul edilən hüquqi sənədlə məhdudlaşmır, bütöv bir milli inkişaf strategiyasının əsasını təşkil edir. 7 iyul da məhz belə əlamətdar günlərdən biridir.

2021-ci il iyulun 7-də Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı müvafiq Fərmanla ölkənin iqtisadi rayonlarının yeni bölgüsü təsdiq edildi. Həmin sənədlə ilk dəfə olaraq Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonları yaradıldı. Bu qərar sadəcə inzibati bölgünün yenilənməsi deyildi. Bu, Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfərin siyasi, iqtisadi və strateji nəticələrinin dövlət idarəçiliyi sistemində hüquqi ifadəsi idi.

İşğaldan azad olunmuş torpaqların vahid inkişaf konsepsiyası əsasında bərpası, iqtisadi potensialının reallaşdırılması, müasir idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqi və Böyük Qayıdış prosesinin sistemli şəkildə həyata keçirilməsi məhz həmin fərmanla yeni mərhələyə qədəm qoydu. Sonradan qəbul edilən "Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı" bu strateji yanaşmanın əsas icra mexanizminə çevrildi.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzur təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə regionun ən genişmiqyaslı yenidənqurma məkanlarından biri hesab olunur. Qısa müddət ərzində min kilometrlərlə avtomobil yolu salınıb, beynəlxalq hava limanları istifadəyə verilib, elektrik, qaz, su və rəqəmsal kommunikasiya infrastrukturu yaradılıb, yaşayış məntəqələri müasir şəhərsalma prinsiplərinə uyğun şəkildə yenidən qurulub. Ərazilərin "yaşıl enerji zonası"na çevrilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir.

Bərpa prosesi yalnız tikinti layihələri ilə məhdudlaşmır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda iqtisadi həyat yenidən formalaşdırılır, sənaye parkları və aqroparklar yaradılır, sahibkarlığın inkişafı üçün geniş imkanlar açılır. Yeni istehsal müəssisələri, xidmət sektoru və logistika infrastrukturu bölgənin gələcək iqtisadi gücünü müəyyən edən əsas amillər sırasındadır.

Ən böyük nailiyyət isə doğma torpaqlarına qayıdan insanların həyatında öz əksini tapır. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində minlərlə keçmiş məcburi köçkün artıq öz yurdlarına qayıdıb, yüzlərlə ailə müasir yaşayış məntəqələrində məskunlaşıb. Dövlət tərəfindən təhlükəsiz yaşayış, məşğulluq, sosial xidmətlər və dayanıqlı iqtisadi fəaliyyət üçün zəruri şərait yaradılır.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəldilməsi həm də milli yaddaşın bərpasıdır. Uzun illər işğal altında qalmış şəhər və kəndlər yenidən qurulmaqla yanaşı, tarixi və mədəni irs abidələri bərpa edilir, məscidlər, muzeylər, tarixi tikililər əvvəlki görkəminə qaytarılır. Bu proses milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasının və gələcək nəsillərə ötürülməsinin mühüm göstəricisidir.

Bu gün artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yalnız keçmişin ağrılarının deyil, gələcəyin böyük inkişaf modelinin simvoluna çevrilib. Burada həyata keçirilən layihələr müasir şəhərsalma, "ağıllı kənd", "ağıllı şəhər", yaşıl enerji, rəqəmsal idarəetmə və dayanıqlı iqtisadiyyat prinsipləri əsasında qurulur. Bu isə Azərbaycanın gələcək onilliklər üçün müəyyən etdiyi inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir.

7 iyul tarixi bu baxımdan yalnız inzibati islahatın ildönümü deyil. O, dövlətimizin tarixi Zəfərdən sonra yeni inkişaf mərhələsinə keçidini ifadə edən mühüm siyasi hadisənin simvoludur. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəlişi Azərbaycanın iqtisadi qüdrətinin, milli birliyinin, siyasi iradəsinin və gələcəyə hesablanmış strateji baxışının parlaq təzahürüdür.

Bu torpaqlarda yenidən ucalan hər bina, istifadəyə verilən hər yol, doğma yurduna qayıdan hər ailə bir həqiqəti təsdiqləyir: Qarabağ və Şərqi Zəngəzur artıq yalnız Zəfərin rəmzi deyil, həm də Azərbaycanın yeni inkişaf salnaməsinin ən parlaq səhifələrindən biridir.

Nurəngiz Adilqızı

Ətraf mühitin mühafizəsi müasir dövrün ən mühüm qlobal çağırışlarından biridir. İqlim dəyişmələri, biomüxtəlifliyin azalması, su və torpaq ehtiyatlarının çirklənməsi, plastik tullantıların sürətlə artması artıq ayrı-ayrı ölkələrin deyil, bütün bəşəriyyətin ortaq probleminə çevrilib. Bu gün planetimizin gələcəyi ilə bağlı qəbul edilən hər bir qərar, həyata keçirilən hər bir təşəbbüs insanlığın sabahının təminatına xidmət edir. Məhz buna görə də son onilliklərdə ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması, dayanıqlı inkişaf prinsiplərinin təşviqi və cəmiyyətlərdə ekoloji məsuliyyətin formalaşdırılması beynəlxalq gündəliyin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

Hər il iyulun 3-də qeyd olunan Beynəlxalq Polietilen Paketsiz Gün də məhz bu məqsədlərə xidmət edən qlobal ekoloji təşəbbüslərdəndir. Bu gün birdəfəlik polietilen paketlərdən istifadənin azaldılması, təkrar istifadə oluna bilən alternativlərin təşviqi, tullantıların minimuma endirilməsi və insanlarda ekoloji düşüncə tərzinin formalaşdırılması məqsədi daşıyır.

Beynəlxalq Polietilen Paketsiz Günün əsası 2008-ci ildə İspaniyanın Kataloniya bölgəsində fəaliyyət göstərən "Rezero" ("Yenidən Sıfır Tullantı") ekoloji təşkilatının təşəbbüsü ilə qoyulmuşdur. Əvvəlcə yerli ekoloji kampaniya kimi başlayan bu təşəbbüs qısa müddət ərzində Avropanın müxtəlif ölkələrində geniş dəstək qazanmış, sonradan "Sıfır Tullantı Avropa" şəbəkəsinin və digər beynəlxalq ekoloji təşkilatların iştirakı ilə qlobal maarifləndirmə hərəkatına çevrilmişdir. Hazırda iyulun 3-də dünyanın müxtəlif ölkələrində maarifləndirici aksiyalar, ictimai müzakirələr, təmizlik kampaniyaları və ekoloji layihələr həyata keçirilir. Bu təşəbbüs insanlara bir daha xatırladır ki, təbiətin qorunması böyük qərarlardan əvvəl gündəlik həyatımızda etdiyimiz kiçik seçimlərdən başlayır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının məlumatlarına görə, hər il dünyada yüz milyonlarla ton plastik tullantı yaranır və bunun mühüm hissəsini birdəfəlik plastik məhsullar təşkil edir. Cəmi bir neçə dəqiqə istifadə edilən polietilen paketlər təbiətdə yüz illərlə qalaraq torpağı, çayları, gölləri və dənizləri çirkləndirir, canlı aləmin məhvinə səbəb olur. Plastik tullantılar zamanla mikroplastik hissəciklərə çevrilərək qida zəncirinə daxil olur və insan sağlamlığı üçün də ciddi təhlükə yaradır. Bu səbəbdən plastik tullantılarla mübarizə artıq ekoloji deyil, həm də sosial və iqtisadi təhlükəsizlik məsələsi kimi qiymətləndirilir.

Qlobal ekoloji çağırışların həllində Azərbaycan da fəal mövqe nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması, təbii ehtiyatların səmərəli idarə edilməsi, biomüxtəlifliyin qorunması, yaşıl enerji mənbələrinin inkişafı və dayanıqlı inkişaf prinsiplərinin tətbiqi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Son illərdə "yaşıl enerji" layihələrinin həyata keçirilməsi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun "yaşıl enerji zonası" elan olunması, meşə fondunun genişləndirilməsi, su ehtiyatlarının qorunması və tullantıların idarə olunmasının təkmilləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.

Ölkəmizdə birdəfəlik plastik paketlərin istifadəsinin məhdudlaşdırılması istiqamətində həyata keçirilən qanunvericilik islahatları da bu siyasətin mühüm tərkib hissəsidir. "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında", "İstehsalat və məişət tullantıları haqqında" və digər normativ-hüquqi aktlara edilən dəyişikliklər nəticəsində qalınlığı 15 mikrondan az olan plastik paketlərin istehsalı, idxalı və dövriyyəsi qadağan edilmiş, sonrakı mərhələdə birdəfəlik plastik çəngəl, qaşıq, bıçaq, boşqab və digər oxşar məhsulların istifadəsinə də məhdudiyyətlər tətbiq olunmuşdur. Bu qərarlar cəmiyyətimizdə məsuliyyətli istehlak mədəniyyətinin formalaşmasına və plastik tullantıların həcminin azalmasına mühüm töhfə verir.

Azərbaycanda ekoloji mədəniyyətin inkişafında dövlət qurumları ilə yanaşı, ictimai təşkilatların da fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA – Ətraf Mühitin Mühafizəsi Naminə Beynəlxalq Dialoq İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla Əliyevanın təşəbbüsləri ölkəmizdə ekoloji hərəkatın formalaşmasına mühüm töhfə vermişdir. 2011-ci ildə təsis olunan IDEA qısa müddətdə Azərbaycanda ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində ən nüfuzlu ictimai platformalardan birinə çevrilmişdir.

Leyla Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən layihələr sırasında ağacəkmə kampaniyaları, Xəzər dənizi sahillərinin təmizlənməsi aksiyaları, biomüxtəlifliyin qorunması proqramları, ceyranların təbii areallarına qaytarılması, Qafqaz bəbirinin, Xəzər suitisinin və digər nadir növlərin mühafizəsinə yönəlmiş layihələr xüsusi yer tutur. Eyni zamanda, məktəblilər və gənclər arasında ekoloji maarifləndirmə, tullantıların çeşidlənməsi və təkrar emal mədəniyyətinin təşviqi istiqamətində genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilmişdir.

IDEA İctimai Birliyi 2013-cü ildə ölkəmizdə ilk dəfə olaraq bioparçalana bilən alış-veriş paketlərinin tətbiqinə başlamış, bu təşəbbüs sonradan ekoloji cəhətdən təhlükəsiz alternativlərin istifadəsinə geniş yol açmışdır. Bu layihə plastik tullantıların azaldılması sahəsində Azərbaycanda həyata keçirilən ilk sistemli ictimai təşəbbüslərdən biri kimi böyük əhəmiyyət kəsb edir. IDEA-nın fəaliyyəti bir daha sübut edir ki, ekoloji problemlərin həlli yalnız dövlət proqramları ilə deyil, cəmiyyətin bütün təbəqələrinin fəal iştirakı ilə mümkündür.

Azərbaycanın BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasına – COP29-a ev sahibliyi etməsi də ölkəmizin qlobal ekoloji siyasətdə artan rolunun və beynəlxalq nüfuzunun bariz göstəricisidir. COP29 çərçivəsində yaşıl iqtisadiyyat, iqlim maliyyəsi, biomüxtəlifliyin qorunması, tullantıların azaldılması və dayanıqlı istehlak məsələləri əsas müzakirə mövzuları olmuşdur. Bu mötəbər tədbir Azərbaycanın yaşıl inkişaf strategiyasına sadiqliyini və beynəlxalq ekoloji əməkdaşlığa verdiyi töhfəni bir daha nümayiş etdirdi.

Ətraf mühitin qorunması hər bir vətəndaşın gündəlik davranışından başlayır. Mağazaya gedərkən parça çantaya üstünlük vermək, birdəfəlik polietilen paketdən imtina etmək, tullantıları çeşidləmək və təkrar emala dəstək olmaq sadə görünən, lakin böyük əhəmiyyət kəsb edən addımlardır. Məhz belə məsuliyyətli davranış cəmiyyətimizdə ekoloji mədəniyyətin formalaşmasına, təbii sərvətlərimizin qorunmasına və gələcək nəsillərə sağlam ətraf mühitin miras qoyulmasına xidmət edir.

Beynəlxalq Polietilen Paketsiz Gün bir daha xatırladır ki, yaşıl gələcək yalnız dövlətlərin qəbul etdiyi qərarlarla deyil, hər bir insanın gündəlik seçimləri ilə formalaşır. Azərbaycanın həyata keçirdiyi ardıcıl ekoloji siyasət, beynəlxalq təşəbbüslərdə fəal iştirakı, ictimai təşkilatların, xüsusilə IDEA İctimai Birliyinin və onun təsisçisi Leyla Əliyevanın ətraf mühitin mühafizəsinə yönəlmiş fəaliyyətləri ölkəmizdə ekoloji dəyərlərin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir. Təbiəti qorumaq, plastik çirklənməsinin qarşısını almaq və yaşıl həyat tərzini gündəlik davranış normasına çevirmək həm bugünkü nəslin, həm də gələcək nəsillər qarşısında daşıdığımız ən ali vətəndaşlıq məsuliyyətidir.

Nurəngiz Adilqızı

Ətraf mühitin mühafizəsi müasir dövrün ən mühüm qlobal çağırışlarından biridir. İqlim dəyişmələri, biomüxtəlifliyin azalması, su və torpaq ehtiyatlarının çirklənməsi, plastik tullantıların sürətlə artması artıq ayrı-ayrı ölkələrin deyil, bütün bəşəriyyətin ortaq probleminə çevrilib. Bu gün planetimizin gələcəyi ilə bağlı qəbul edilən hər bir qərar, həyata keçirilən hər bir təşəbbüs insanlığın sabahının təminatına xidmət edir. Məhz buna görə də son onilliklərdə ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması, dayanıqlı inkişaf prinsiplərinin təşviqi və cəmiyyətlərdə ekoloji məsuliyyətin formalaşdırılması beynəlxalq gündəliyin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

Hər il iyulun 3-də qeyd olunan Beynəlxalq Polietilen Paketsiz Gün də məhz bu məqsədlərə xidmət edən qlobal ekoloji təşəbbüslərdəndir. Bu gün birdəfəlik polietilen paketlərdən istifadənin azaldılması, təkrar istifadə oluna bilən alternativlərin təşviqi, tullantıların minimuma endirilməsi və insanlarda ekoloji düşüncə tərzinin formalaşdırılması məqsədi daşıyır.

Beynəlxalq Polietilen Paketsiz Günün əsası 2008-ci ildə İspaniyanın Kataloniya bölgəsində fəaliyyət göstərən "Rezero" ("Yenidən Sıfır Tullantı") ekoloji təşkilatının təşəbbüsü ilə qoyulmuşdur. Əvvəlcə yerli ekoloji kampaniya kimi başlayan bu təşəbbüs qısa müddət ərzində Avropanın müxtəlif ölkələrində geniş dəstək qazanmış, sonradan "Sıfır Tullantı Avropa" şəbəkəsinin və digər beynəlxalq ekoloji təşkilatların iştirakı ilə qlobal maarifləndirmə hərəkatına çevrilmişdir. Hazırda iyulun 3-də dünyanın müxtəlif ölkələrində maarifləndirici aksiyalar, ictimai müzakirələr, təmizlik kampaniyaları və ekoloji layihələr həyata keçirilir. Bu təşəbbüs insanlara bir daha xatırladır ki, təbiətin qorunması böyük qərarlardan əvvəl gündəlik həyatımızda etdiyimiz kiçik seçimlərdən başlayır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının məlumatlarına görə, hər il dünyada yüz milyonlarla ton plastik tullantı yaranır və bunun mühüm hissəsini birdəfəlik plastik məhsullar təşkil edir. Cəmi bir neçə dəqiqə istifadə edilən polietilen paketlər təbiətdə yüz illərlə qalaraq torpağı, çayları, gölləri və dənizləri çirkləndirir, canlı aləmin məhvinə səbəb olur. Plastik tullantılar zamanla mikroplastik hissəciklərə çevrilərək qida zəncirinə daxil olur və insan sağlamlığı üçün də ciddi təhlükə yaradır. Bu səbəbdən plastik tullantılarla mübarizə artıq ekoloji deyil, həm də sosial və iqtisadi təhlükəsizlik məsələsi kimi qiymətləndirilir.

Qlobal ekoloji çağırışların həllində Azərbaycan da fəal mövqe nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması, təbii ehtiyatların səmərəli idarə edilməsi, biomüxtəlifliyin qorunması, yaşıl enerji mənbələrinin inkişafı və dayanıqlı inkişaf prinsiplərinin tətbiqi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Son illərdə "yaşıl enerji" layihələrinin həyata keçirilməsi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun "yaşıl enerji zonası" elan olunması, meşə fondunun genişləndirilməsi, su ehtiyatlarının qorunması və tullantıların idarə olunmasının təkmilləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.

Ölkəmizdə birdəfəlik plastik paketlərin istifadəsinin məhdudlaşdırılması istiqamətində həyata keçirilən qanunvericilik islahatları da bu siyasətin mühüm tərkib hissəsidir. "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında", "İstehsalat və məişət tullantıları haqqında" və digər normativ-hüquqi aktlara edilən dəyişikliklər nəticəsində qalınlığı 15 mikrondan az olan plastik paketlərin istehsalı, idxalı və dövriyyəsi qadağan edilmiş, sonrakı mərhələdə birdəfəlik plastik çəngəl, qaşıq, bıçaq, boşqab və digər oxşar məhsulların istifadəsinə də məhdudiyyətlər tətbiq olunmuşdur. Bu qərarlar cəmiyyətimizdə məsuliyyətli istehlak mədəniyyətinin formalaşmasına və plastik tullantıların həcminin azalmasına mühüm töhfə verir.

Azərbaycanda ekoloji mədəniyyətin inkişafında dövlət qurumları ilə yanaşı, ictimai təşkilatların da fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA – Ətraf Mühitin Mühafizəsi Naminə Beynəlxalq Dialoq İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla Əliyevanın təşəbbüsləri ölkəmizdə ekoloji hərəkatın formalaşmasına mühüm töhfə vermişdir. 2011-ci ildə təsis olunan IDEA qısa müddətdə Azərbaycanda ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində ən nüfuzlu ictimai platformalardan birinə çevrilmişdir.

Leyla Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən layihələr sırasında ağacəkmə kampaniyaları, Xəzər dənizi sahillərinin təmizlənməsi aksiyaları, biomüxtəlifliyin qorunması proqramları, ceyranların təbii areallarına qaytarılması, Qafqaz bəbirinin, Xəzər suitisinin və digər nadir növlərin mühafizəsinə yönəlmiş layihələr xüsusi yer tutur. Eyni zamanda, məktəblilər və gənclər arasında ekoloji maarifləndirmə, tullantıların çeşidlənməsi və təkrar emal mədəniyyətinin təşviqi istiqamətində genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilmişdir.

IDEA İctimai Birliyi 2013-cü ildə ölkəmizdə ilk dəfə olaraq bioparçalana bilən alış-veriş paketlərinin tətbiqinə başlamış, bu təşəbbüs sonradan ekoloji cəhətdən təhlükəsiz alternativlərin istifadəsinə geniş yol açmışdır. Bu layihə plastik tullantıların azaldılması sahəsində Azərbaycanda həyata keçirilən ilk sistemli ictimai təşəbbüslərdən biri kimi böyük əhəmiyyət kəsb edir. IDEA-nın fəaliyyəti bir daha sübut edir ki, ekoloji problemlərin həlli yalnız dövlət proqramları ilə deyil, cəmiyyətin bütün təbəqələrinin fəal iştirakı ilə mümkündür.

Azərbaycanın BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasına – COP29-a ev sahibliyi etməsi də ölkəmizin qlobal ekoloji siyasətdə artan rolunun və beynəlxalq nüfuzunun bariz göstəricisidir. COP29 çərçivəsində yaşıl iqtisadiyyat, iqlim maliyyəsi, biomüxtəlifliyin qorunması, tullantıların azaldılması və dayanıqlı istehlak məsələləri əsas müzakirə mövzuları olmuşdur. Bu mötəbər tədbir Azərbaycanın yaşıl inkişaf strategiyasına sadiqliyini və beynəlxalq ekoloji əməkdaşlığa verdiyi töhfəni bir daha nümayiş etdirdi.

Ətraf mühitin qorunması hər bir vətəndaşın gündəlik davranışından başlayır. Mağazaya gedərkən parça çantaya üstünlük vermək, birdəfəlik polietilen paketdən imtina etmək, tullantıları çeşidləmək və təkrar emala dəstək olmaq sadə görünən, lakin böyük əhəmiyyət kəsb edən addımlardır. Məhz belə məsuliyyətli davranış cəmiyyətimizdə ekoloji mədəniyyətin formalaşmasına, təbii sərvətlərimizin qorunmasına və gələcək nəsillərə sağlam ətraf mühitin miras qoyulmasına xidmət edir.

Beynəlxalq Polietilen Paketsiz Gün bir daha xatırladır ki, yaşıl gələcək yalnız dövlətlərin qəbul etdiyi qərarlarla deyil, hər bir insanın gündəlik seçimləri ilə formalaşır. Azərbaycanın həyata keçirdiyi ardıcıl ekoloji siyasət, beynəlxalq təşəbbüslərdə fəal iştirakı, ictimai təşkilatların, xüsusilə IDEA İctimai Birliyinin və onun təsisçisi Leyla Əliyevanın ətraf mühitin mühafizəsinə yönəlmiş fəaliyyətləri ölkəmizdə ekoloji dəyərlərin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir. Təbiəti qorumaq, plastik çirklənməsinin qarşısını almaq və yaşıl həyat tərzini gündəlik davranış normasına çevirmək həm bugünkü nəslin, həm də gələcək nəsillər qarşısında daşıdığımız ən ali vətəndaşlıq məsuliyyətidir.

Nurəngiz Adilqızı

Ətraf mühitin mühafizəsi müasir dövrün ən mühüm qlobal çağırışlarından biridir. İqlim dəyişmələri, biomüxtəlifliyin azalması, su və torpaq ehtiyatlarının çirklənməsi, plastik tullantıların sürətlə artması artıq ayrı-ayrı ölkələrin deyil, bütün bəşəriyyətin ortaq probleminə çevrilib. Bu gün planetimizin gələcəyi ilə bağlı qəbul edilən hər bir qərar, həyata keçirilən hər bir təşəbbüs insanlığın sabahının təminatına xidmət edir. Məhz buna görə də son onilliklərdə ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması, dayanıqlı inkişaf prinsiplərinin təşviqi və cəmiyyətlərdə ekoloji məsuliyyətin formalaşdırılması beynəlxalq gündəliyin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

Hər il iyulun 3-də qeyd olunan Beynəlxalq Polietilen Paketsiz Gün də məhz bu məqsədlərə xidmət edən qlobal ekoloji təşəbbüslərdəndir. Bu gün birdəfəlik polietilen paketlərdən istifadənin azaldılması, təkrar istifadə oluna bilən alternativlərin təşviqi, tullantıların minimuma endirilməsi və insanlarda ekoloji düşüncə tərzinin formalaşdırılması məqsədi daşıyır.

Beynəlxalq Polietilen Paketsiz Günün əsası 2008-ci ildə İspaniyanın Kataloniya bölgəsində fəaliyyət göstərən "Rezero" ("Yenidən Sıfır Tullantı") ekoloji təşkilatının təşəbbüsü ilə qoyulmuşdur. Əvvəlcə yerli ekoloji kampaniya kimi başlayan bu təşəbbüs qısa müddət ərzində Avropanın müxtəlif ölkələrində geniş dəstək qazanmış, sonradan "Sıfır Tullantı Avropa" şəbəkəsinin və digər beynəlxalq ekoloji təşkilatların iştirakı ilə qlobal maarifləndirmə hərəkatına çevrilmişdir. Hazırda iyulun 3-də dünyanın müxtəlif ölkələrində maarifləndirici aksiyalar, ictimai müzakirələr, təmizlik kampaniyaları və ekoloji layihələr həyata keçirilir. Bu təşəbbüs insanlara bir daha xatırladır ki, təbiətin qorunması böyük qərarlardan əvvəl gündəlik həyatımızda etdiyimiz kiçik seçimlərdən başlayır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının məlumatlarına görə, hər il dünyada yüz milyonlarla ton plastik tullantı yaranır və bunun mühüm hissəsini birdəfəlik plastik məhsullar təşkil edir. Cəmi bir neçə dəqiqə istifadə edilən polietilen paketlər təbiətdə yüz illərlə qalaraq torpağı, çayları, gölləri və dənizləri çirkləndirir, canlı aləmin məhvinə səbəb olur. Plastik tullantılar zamanla mikroplastik hissəciklərə çevrilərək qida zəncirinə daxil olur və insan sağlamlığı üçün də ciddi təhlükə yaradır. Bu səbəbdən plastik tullantılarla mübarizə artıq ekoloji deyil, həm də sosial və iqtisadi təhlükəsizlik məsələsi kimi qiymətləndirilir.

Qlobal ekoloji çağırışların həllində Azərbaycan da fəal mövqe nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması, təbii ehtiyatların səmərəli idarə edilməsi, biomüxtəlifliyin qorunması, yaşıl enerji mənbələrinin inkişafı və dayanıqlı inkişaf prinsiplərinin tətbiqi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Son illərdə "yaşıl enerji" layihələrinin həyata keçirilməsi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun "yaşıl enerji zonası" elan olunması, meşə fondunun genişləndirilməsi, su ehtiyatlarının qorunması və tullantıların idarə olunmasının təkmilləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.

Ölkəmizdə birdəfəlik plastik paketlərin istifadəsinin məhdudlaşdırılması istiqamətində həyata keçirilən qanunvericilik islahatları da bu siyasətin mühüm tərkib hissəsidir. "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında", "İstehsalat və məişət tullantıları haqqında" və digər normativ-hüquqi aktlara edilən dəyişikliklər nəticəsində qalınlığı 15 mikrondan az olan plastik paketlərin istehsalı, idxalı və dövriyyəsi qadağan edilmiş, sonrakı mərhələdə birdəfəlik plastik çəngəl, qaşıq, bıçaq, boşqab və digər oxşar məhsulların istifadəsinə də məhdudiyyətlər tətbiq olunmuşdur. Bu qərarlar cəmiyyətimizdə məsuliyyətli istehlak mədəniyyətinin formalaşmasına və plastik tullantıların həcminin azalmasına mühüm töhfə verir.

Azərbaycanda ekoloji mədəniyyətin inkişafında dövlət qurumları ilə yanaşı, ictimai təşkilatların da fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA – Ətraf Mühitin Mühafizəsi Naminə Beynəlxalq Dialoq İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla Əliyevanın təşəbbüsləri ölkəmizdə ekoloji hərəkatın formalaşmasına mühüm töhfə vermişdir. 2011-ci ildə təsis olunan IDEA qısa müddətdə Azərbaycanda ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində ən nüfuzlu ictimai platformalardan birinə çevrilmişdir.

Leyla Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən layihələr sırasında ağacəkmə kampaniyaları, Xəzər dənizi sahillərinin təmizlənməsi aksiyaları, biomüxtəlifliyin qorunması proqramları, ceyranların təbii areallarına qaytarılması, Qafqaz bəbirinin, Xəzər suitisinin və digər nadir növlərin mühafizəsinə yönəlmiş layihələr xüsusi yer tutur. Eyni zamanda, məktəblilər və gənclər arasında ekoloji maarifləndirmə, tullantıların çeşidlənməsi və təkrar emal mədəniyyətinin təşviqi istiqamətində genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilmişdir.

IDEA İctimai Birliyi 2013-cü ildə ölkəmizdə ilk dəfə olaraq bioparçalana bilən alış-veriş paketlərinin tətbiqinə başlamış, bu təşəbbüs sonradan ekoloji cəhətdən təhlükəsiz alternativlərin istifadəsinə geniş yol açmışdır. Bu layihə plastik tullantıların azaldılması sahəsində Azərbaycanda həyata keçirilən ilk sistemli ictimai təşəbbüslərdən biri kimi böyük əhəmiyyət kəsb edir. IDEA-nın fəaliyyəti bir daha sübut edir ki, ekoloji problemlərin həlli yalnız dövlət proqramları ilə deyil, cəmiyyətin bütün təbəqələrinin fəal iştirakı ilə mümkündür.

Azərbaycanın BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasına – COP29-a ev sahibliyi etməsi də ölkəmizin qlobal ekoloji siyasətdə artan rolunun və beynəlxalq nüfuzunun bariz göstəricisidir. COP29 çərçivəsində yaşıl iqtisadiyyat, iqlim maliyyəsi, biomüxtəlifliyin qorunması, tullantıların azaldılması və dayanıqlı istehlak məsələləri əsas müzakirə mövzuları olmuşdur. Bu mötəbər tədbir Azərbaycanın yaşıl inkişaf strategiyasına sadiqliyini və beynəlxalq ekoloji əməkdaşlığa verdiyi töhfəni bir daha nümayiş etdirdi.

Ətraf mühitin qorunması hər bir vətəndaşın gündəlik davranışından başlayır. Mağazaya gedərkən parça çantaya üstünlük vermək, birdəfəlik polietilen paketdən imtina etmək, tullantıları çeşidləmək və təkrar emala dəstək olmaq sadə görünən, lakin böyük əhəmiyyət kəsb edən addımlardır. Məhz belə məsuliyyətli davranış cəmiyyətimizdə ekoloji mədəniyyətin formalaşmasına, təbii sərvətlərimizin qorunmasına və gələcək nəsillərə sağlam ətraf mühitin miras qoyulmasına xidmət edir.

Beynəlxalq Polietilen Paketsiz Gün bir daha xatırladır ki, yaşıl gələcək yalnız dövlətlərin qəbul etdiyi qərarlarla deyil, hər bir insanın gündəlik seçimləri ilə formalaşır. Azərbaycanın həyata keçirdiyi ardıcıl ekoloji siyasət, beynəlxalq təşəbbüslərdə fəal iştirakı, ictimai təşkilatların, xüsusilə IDEA İctimai Birliyinin və onun təsisçisi Leyla Əliyevanın ətraf mühitin mühafizəsinə yönəlmiş fəaliyyətləri ölkəmizdə ekoloji dəyərlərin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir. Təbiəti qorumaq, plastik çirklənməsinin qarşısını almaq və yaşıl həyat tərzini gündəlik davranış normasına çevirmək həm bugünkü nəslin, həm də gələcək nəsillər qarşısında daşıdığımız ən ali vətəndaşlıq məsuliyyətidir.

Nurəngiz Adilqızı

Müasir dövrdə rəqəmsal transformasiya dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətinin artırılması, innovasiyaların təşviqi və vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə həyata keçirilən ardıcıl islahatlar çərçivəsində rəqəmsallaşma dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən birinə çevrilib. Bu istiqamətdə institusional idarəetmənin gücləndirilməsi, rəqəmsal ekosistemin formalaşdırılması və müasir texnologiyaların tətbiqinin genişləndirilməsi ölkənin dayanıqlı inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsini təşkil edir.

Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın sədrliyi ilə Rəqəmsal İnkişaf Şurasının ilk iclasının keçirilməsi ölkəmizdə rəqəmsal transformasiyanın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərən mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir. Şuranın fəaliyyəti dövlət qurumları arasında əlaqələndirmənin daha da təkmilləşdirilməsinə, rəqəmsal idarəetmənin səmərəliliyinin artırılmasına və innovativ həllərin geniş tətbiqinə əlavə imkanlar yaradacaq.

Mövzu ilə bağlı XQ-yə açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Pərvanə Vəliyeva bildirib ki, Şura Azərbaycanın regionda rəqəmsal transformasiya və innovasiya sahəsində lider mövqeyini daha da möhkəmləndirməyi hədəfləyir.

Dövlət xidmətlərinin tam rəqəmsallaşdırılması, xidmət təminatında innovasiyanın, süni intellektin tətbiq edilməsilə vətəndaşlara göstərilən xidmətlər asanlaşacaq, vətəndaş məmnunluğu artacaq və vətəndaş-məmur təması minimuma enəcəkdir. Bununla yanaşı, data suverenliyinin qorunması və süni intellektdən mənfi məqsədlərlə istifadənin qarşısının alınmasına yönəlmiş siyasətin hazırlanması və həyata keçirilməsi əsas məqsədlərdəndir.

Prezident İlham Əliyevin təsdiq etdiyi “Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026–2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı” bu istiqamətdə ölkənin strateji yol xəritəsini müəyyən edir. Eyni zamanda Azərbaycanda 2025–2028-ci illər üçün “Süni İntellekt Strategiyası” təsdiq edilib. Azərbaycan Respublikasının Qanunvericiliyində də geniş dəyişikliklər paketi hazırlanıb. Məsələn, son dövrlər “İnformasiya, İnformasiyalaşdırma və İnformasiyanın mühafizəsi” adlı qanunda mütərəqqi dəyişikliklər edilir.

Dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşma sahəsində əsas yeniliklərdən biri vahid “mygov” ekosisteminin tətbiqidir. Bu yanaşma xidmətlərin daha operativ və rahat şəkildə təqdim olunmasını təmin edəcək. Eyni zamanda, proaktiv dövlət xidmətlərinin genişləndirilməsi nəticəsində bir sıra xidmətlər vətəndaşın əlavə müraciətinə ehtiyac olmadan avtomatik təqdim ediləcək.

O cümlədən sürücülük vəsiqəsinin dəyişdirilməsi üçün müraciətin "mygov" üzərindən həyata keçirilməsi, ali təhsil müəssisələrinə qəbul olan şəxslərin qeydiyyatı onlayn tamamlaya bilməsi, azyaşlının ölkəni tərk etməsi üçün razılıq ərizəsinin əldə edilməsi, eləcə də tərcümə sənədlərinin təsdiqi kimi daha bir çox xidmətin artıq mygov üzərindən aparıla bilməsi vətəndaşlara operativ və keyfiyyətli xidmətin göstərilməsini və məmnunluğu daha da artmasını təmin edir. Qeyd edim ki, bu, həm də ekologiyamıza müsbət təsir edir, kağızdan istifadə, nəqliyyatdan istifadə, yol xərcləri xeyli azalır, vaxta qənaət edilir. Artıq evdən, iş yerindən ayrılmadan vətəndaş bir çox problemini rəqəmsal mühitdə həll edə biləcək.

“Mygov biznes” platforması isə sahibkarların işlərini asanlaşdıracaq, onlar üçün vahid platforma təklif edəcək ki, bu da səmərəliliyi artıracaq.

Dövlət xidmətlərində süni intellekt əsaslı həllərin tətbiqi, virtual köməkçilərin istifadəsi, milli hesablama infrastrukturunun yaradılması və tənzimləyici test mühitinin formalaşdırılması bu sahədə Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Bütün bu proseslər milli maraqların qorunması və məlumat suverenliyinin təmin edilməsi prinsipləri əsasında həyata keçirilir.

Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin yaradılması, informasiya infrastrukturunun qorunması, süni intellekt əsaslı kibermüdafiə mexanizmlərinin tətbiqi və kibergigiyena üzrə maarifləndirmə tədbirləri Azərbaycanın rəqəmsal təhlükəsizlik sistemini yeni səviyyəyə yüksəldəcək.

Rəqəmsal transformasiyanın mühüm istiqamətlərindən biri də təhsildir. Yeni nəsildə rəqəmsal kompetensiyaların formalaşdırılması, tədris prosesində süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi və insan kapitalının gücləndirilməsi gələcəyin rəqabətqabiliyyətli cəmiyyətinin qurulmasına xidmət edir.

Həyata keçirilən islahatlar göstərir ki, Azərbaycan üçün rəqəmsal inkişaf texniki bir məsələ deyil, dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsi, iqtisadi şaxələndirmə, milli təhlükəsizlik və insan kapitalının inkişafını əhatə edən kompleks strateji prioritetdir.

Nurəngiz Adilqızı

XQ

Müasir dövrdə rəqəmsal transformasiya dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətinin artırılması, innovasiyaların təşviqi və vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə həyata keçirilən ardıcıl islahatlar çərçivəsində rəqəmsallaşma dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən birinə çevrilib. Bu istiqamətdə institusional idarəetmənin gücləndirilməsi, rəqəmsal ekosistemin formalaşdırılması və müasir texnologiyaların tətbiqinin genişləndirilməsi ölkənin dayanıqlı inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsini təşkil edir.

Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın sədrliyi ilə Rəqəmsal İnkişaf Şurasının ilk iclasının keçirilməsi ölkəmizdə rəqəmsal transformasiyanın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərən mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir. Şuranın fəaliyyəti dövlət qurumları arasında əlaqələndirmənin daha da təkmilləşdirilməsinə, rəqəmsal idarəetmənin səmərəliliyinin artırılmasına və innovativ həllərin geniş tətbiqinə əlavə imkanlar yaradacaq.

Mövzu ilə bağlı XQ-yə açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Pərvanə Vəliyeva bildirib ki, Şura Azərbaycanın regionda rəqəmsal transformasiya və innovasiya sahəsində lider mövqeyini daha da möhkəmləndirməyi hədəfləyir.

Dövlət xidmətlərinin tam rəqəmsallaşdırılması, xidmət təminatında innovasiyanın, süni intellektin tətbiq edilməsilə vətəndaşlara göstərilən xidmətlər asanlaşacaq, vətəndaş məmnunluğu artacaq və vətəndaş-məmur təması minimuma enəcəkdir. Bununla yanaşı, data suverenliyinin qorunması və süni intellektdən mənfi məqsədlərlə istifadənin qarşısının alınmasına yönəlmiş siyasətin hazırlanması və həyata keçirilməsi əsas məqsədlərdəndir.

Prezident İlham Əliyevin təsdiq etdiyi “Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026–2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı” bu istiqamətdə ölkənin strateji yol xəritəsini müəyyən edir. Eyni zamanda Azərbaycanda 2025–2028-ci illər üçün “Süni İntellekt Strategiyası” təsdiq edilib. Azərbaycan Respublikasının Qanunvericiliyində də geniş dəyişikliklər paketi hazırlanıb. Məsələn, son dövrlər “İnformasiya, İnformasiyalaşdırma və İnformasiyanın mühafizəsi” adlı qanunda mütərəqqi dəyişikliklər edilir.

Dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşma sahəsində əsas yeniliklərdən biri vahid “mygov” ekosisteminin tətbiqidir. Bu yanaşma xidmətlərin daha operativ və rahat şəkildə təqdim olunmasını təmin edəcək. Eyni zamanda, proaktiv dövlət xidmətlərinin genişləndirilməsi nəticəsində bir sıra xidmətlər vətəndaşın əlavə müraciətinə ehtiyac olmadan avtomatik təqdim ediləcək.

O cümlədən sürücülük vəsiqəsinin dəyişdirilməsi üçün müraciətin "mygov" üzərindən həyata keçirilməsi, ali təhsil müəssisələrinə qəbul olan şəxslərin qeydiyyatı onlayn tamamlaya bilməsi, azyaşlının ölkəni tərk etməsi üçün razılıq ərizəsinin əldə edilməsi, eləcə də tərcümə sənədlərinin təsdiqi kimi daha bir çox xidmətin artıq mygov üzərindən aparıla bilməsi vətəndaşlara operativ və keyfiyyətli xidmətin göstərilməsini və məmnunluğu daha da artmasını təmin edir. Qeyd edim ki, bu, həm də ekologiyamıza müsbət təsir edir, kağızdan istifadə, nəqliyyatdan istifadə, yol xərcləri xeyli azalır, vaxta qənaət edilir. Artıq evdən, iş yerindən ayrılmadan vətəndaş bir çox problemini rəqəmsal mühitdə həll edə biləcək.

“Mygov biznes” platforması isə sahibkarların işlərini asanlaşdıracaq, onlar üçün vahid platforma təklif edəcək ki, bu da səmərəliliyi artıracaq.

Dövlət xidmətlərində süni intellekt əsaslı həllərin tətbiqi, virtual köməkçilərin istifadəsi, milli hesablama infrastrukturunun yaradılması və tənzimləyici test mühitinin formalaşdırılması bu sahədə Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Bütün bu proseslər milli maraqların qorunması və məlumat suverenliyinin təmin edilməsi prinsipləri əsasında həyata keçirilir.

Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin yaradılması, informasiya infrastrukturunun qorunması, süni intellekt əsaslı kibermüdafiə mexanizmlərinin tətbiqi və kibergigiyena üzrə maarifləndirmə tədbirləri Azərbaycanın rəqəmsal təhlükəsizlik sistemini yeni səviyyəyə yüksəldəcək.

Rəqəmsal transformasiyanın mühüm istiqamətlərindən biri də təhsildir. Yeni nəsildə rəqəmsal kompetensiyaların formalaşdırılması, tədris prosesində süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi və insan kapitalının gücləndirilməsi gələcəyin rəqabətqabiliyyətli cəmiyyətinin qurulmasına xidmət edir.

Həyata keçirilən islahatlar göstərir ki, Azərbaycan üçün rəqəmsal inkişaf texniki bir məsələ deyil, dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsi, iqtisadi şaxələndirmə, milli təhlükəsizlik və insan kapitalının inkişafını əhatə edən kompleks strateji prioritetdir.

Nurəngiz Adilqızı

XQ

Müasir dövrdə rəqəmsal transformasiya dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətinin artırılması, innovasiyaların təşviqi və vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə həyata keçirilən ardıcıl islahatlar çərçivəsində rəqəmsallaşma dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən birinə çevrilib. Bu istiqamətdə institusional idarəetmənin gücləndirilməsi, rəqəmsal ekosistemin formalaşdırılması və müasir texnologiyaların tətbiqinin genişləndirilməsi ölkənin dayanıqlı inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsini təşkil edir.

Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın sədrliyi ilə Rəqəmsal İnkişaf Şurasının ilk iclasının keçirilməsi ölkəmizdə rəqəmsal transformasiyanın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərən mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir. Şuranın fəaliyyəti dövlət qurumları arasında əlaqələndirmənin daha da təkmilləşdirilməsinə, rəqəmsal idarəetmənin səmərəliliyinin artırılmasına və innovativ həllərin geniş tətbiqinə əlavə imkanlar yaradacaq.

Mövzu ilə bağlı XQ-yə açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Pərvanə Vəliyeva bildirib ki, Şura Azərbaycanın regionda rəqəmsal transformasiya və innovasiya sahəsində lider mövqeyini daha da möhkəmləndirməyi hədəfləyir.

Dövlət xidmətlərinin tam rəqəmsallaşdırılması, xidmət təminatında innovasiyanın, süni intellektin tətbiq edilməsilə vətəndaşlara göstərilən xidmətlər asanlaşacaq, vətəndaş məmnunluğu artacaq və vətəndaş-məmur təması minimuma enəcəkdir. Bununla yanaşı, data suverenliyinin qorunması və süni intellektdən mənfi məqsədlərlə istifadənin qarşısının alınmasına yönəlmiş siyasətin hazırlanması və həyata keçirilməsi əsas məqsədlərdəndir.

Prezident İlham Əliyevin təsdiq etdiyi “Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026–2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı” bu istiqamətdə ölkənin strateji yol xəritəsini müəyyən edir. Eyni zamanda Azərbaycanda 2025–2028-ci illər üçün “Süni İntellekt Strategiyası” təsdiq edilib. Azərbaycan Respublikasının Qanunvericiliyində də geniş dəyişikliklər paketi hazırlanıb. Məsələn, son dövrlər “İnformasiya, İnformasiyalaşdırma və İnformasiyanın mühafizəsi” adlı qanunda mütərəqqi dəyişikliklər edilir.

Dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşma sahəsində əsas yeniliklərdən biri vahid “mygov” ekosisteminin tətbiqidir. Bu yanaşma xidmətlərin daha operativ və rahat şəkildə təqdim olunmasını təmin edəcək. Eyni zamanda, proaktiv dövlət xidmətlərinin genişləndirilməsi nəticəsində bir sıra xidmətlər vətəndaşın əlavə müraciətinə ehtiyac olmadan avtomatik təqdim ediləcək.

O cümlədən sürücülük vəsiqəsinin dəyişdirilməsi üçün müraciətin "mygov" üzərindən həyata keçirilməsi, ali təhsil müəssisələrinə qəbul olan şəxslərin qeydiyyatı onlayn tamamlaya bilməsi, azyaşlının ölkəni tərk etməsi üçün razılıq ərizəsinin əldə edilməsi, eləcə də tərcümə sənədlərinin təsdiqi kimi daha bir çox xidmətin artıq mygov üzərindən aparıla bilməsi vətəndaşlara operativ və keyfiyyətli xidmətin göstərilməsini və məmnunluğu daha da artmasını təmin edir. Qeyd edim ki, bu, həm də ekologiyamıza müsbət təsir edir, kağızdan istifadə, nəqliyyatdan istifadə, yol xərcləri xeyli azalır, vaxta qənaət edilir. Artıq evdən, iş yerindən ayrılmadan vətəndaş bir çox problemini rəqəmsal mühitdə həll edə biləcək.

“Mygov biznes” platforması isə sahibkarların işlərini asanlaşdıracaq, onlar üçün vahid platforma təklif edəcək ki, bu da səmərəliliyi artıracaq.

Dövlət xidmətlərində süni intellekt əsaslı həllərin tətbiqi, virtual köməkçilərin istifadəsi, milli hesablama infrastrukturunun yaradılması və tənzimləyici test mühitinin formalaşdırılması bu sahədə Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Bütün bu proseslər milli maraqların qorunması və məlumat suverenliyinin təmin edilməsi prinsipləri əsasında həyata keçirilir.

Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin yaradılması, informasiya infrastrukturunun qorunması, süni intellekt əsaslı kibermüdafiə mexanizmlərinin tətbiqi və kibergigiyena üzrə maarifləndirmə tədbirləri Azərbaycanın rəqəmsal təhlükəsizlik sistemini yeni səviyyəyə yüksəldəcək.

Rəqəmsal transformasiyanın mühüm istiqamətlərindən biri də təhsildir. Yeni nəsildə rəqəmsal kompetensiyaların formalaşdırılması, tədris prosesində süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi və insan kapitalının gücləndirilməsi gələcəyin rəqabətqabiliyyətli cəmiyyətinin qurulmasına xidmət edir.

Həyata keçirilən islahatlar göstərir ki, Azərbaycan üçün rəqəmsal inkişaf texniki bir məsələ deyil, dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsi, iqtisadi şaxələndirmə, milli təhlükəsizlik və insan kapitalının inkişafını əhatə edən kompleks strateji prioritetdir.

Nurəngiz Adilqızı

XQ

2 iyul – Azərbaycan Polisi Günü

Hər bir dövlətin gücü təkcə onun iqtisadi inkişafı, hərbi qüdrəti və siyasi nüfuzu ilə deyil, həm də qanunun aliliyinin təmin olunması, ictimai asayişin qorunması və vətəndaş təhlükəsizliyinin etibarlı şəkildə təmin edilməsi ilə ölçülür. Bu baxımdan Azərbaycan Polisi dövlətçiliyimizin mühüm dayaqlarından biri, milli təhlükəsizliyin və hüquq-mühafizə sisteminin aparıcı sütunlarından hesab edilir.

Bu gün Azərbaycan Polisi yaranmasının 108-ci ildönümünü qeyd edir. 1918-ci il iyulun 2-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində milli polis orqanlarının yaradılması ilə əsası qoyulan bu şərəfli tarix sonradan ümummilli lider Heydər Əliyevin 24 may 1998-ci il tarixli Fərmanı ilə rəsmi olaraq "Azərbaycan Polisi Günü" elan edilmişdir. Bununla da milli polisimizin tarixi köklərinə verilən yüksək qiymət dövlət səviyyəsində təsbit edilmişdir.

Azərbaycan polisinin keçdiyi yol əslində müstəqil dövlətçilik tariximizin ayrılmaz hissəsidir. Cəmi 23 ay mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milli dövlət institutlarının yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atmış, polis orqanları isə dövlət hakimiyyətinin təmin olunmasında, hüquq qaydasının qorunmasında və ölkənin sabitliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynamışdır.

1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra daxili işlər orqanları sovet hüquq-mühafizə sisteminin tərkibində fəaliyyət göstərsə də, bu dövrdə də peşəkar kadr potensialı formalaşmış, cinayətkarlığa qarşı mübarizə və ictimai asayişin qorunması sahəsində zəngin təcrübə toplanmışdır. Xüsusilə 1970–1980-ci illərdə ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərliyi dövründə daxili işlər orqanlarının maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, milli kadrların hazırlanması və peşəkarlığın artırılması istiqamətində mühüm islahatlar həyata keçirilmişdir.

Azərbaycan yenidən müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra daxili işlər orqanları qarşısında tamamilə yeni və daha mürəkkəb vəzifələr meydana çıxdı. Dövlətçiliyin qorunması, ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması, cinayətkarlıqla mübarizə, separatizmə və terrora qarşı qətiyyətli fəaliyyət məhz polis əməkdaşlarının üzərinə düşən ən məsuliyyətli missiyalardan idi.

1990-cı illərin əvvəllərində ölkədə hökm sürən mürəkkəb ictimai-siyasi vəziyyət, Ermənistanın hərbi təcavüzü, dövlət çevrilişi cəhdləri və daxili qarşıdurmalar zamanı Azərbaycan polisi böyük fədakarlıq nümayiş etdirdi. Yüzlərlə polis əməkdaşı dövlət müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün müdafiəsi uğrunda qəhrəmancasına şəhid oldu, minlərlə əməkdaş sağlamlığını itirdi. Onların igidliyi xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayır.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkədə hüquqi dövlət quruculuğu prosesinin mühüm istiqamətlərindən biri daxili işlər orqanlarının əsaslı şəkildə yenidən formalaşdırılması oldu. Polis orqanlarında peşəkarlıq, intizam, qanunçuluq prinsipləri daha da möhkəmləndirildi, müasir idarəetmə sistemi yaradıldı, beynəlxalq standartlara uyğun islahatlar həyata keçirildi. Məhz həmin dövrdən etibarən Azərbaycan polisi cəmiyyətin etimadını qazanan, dövlətçiliyin etibarlı dayaqlarından birinə çevrildi.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə son illərdə daxili işlər orqanlarının fəaliyyətinin müasirləşdirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər görülmüşdür. Müasir informasiya texnologiyalarının tətbiqi, rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin yaradılması, "Elektron polis" xidmətlərinin genişləndirilməsi, videomüşahidə şəbəkələrinin inkişafı, kriminalistik laboratoriyaların yenilənməsi və polis əməkdaşlarının sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi bu siyasətin mühüm istiqamətləridir.

Azərbaycan Polisi bu gün təkcə cinayətkarlıqla mübarizə aparan qurum deyil. O, eyni zamanda insan hüquq və azadlıqlarının qorunması, ictimai təhlükəsizliyin təmin edilməsi, yol hərəkətinin təhlükəsizliyinin təşkili, kibercinayətkarlığa qarşı mübarizə, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinin qarşısının alınması, transmilli cinayətkarlıqla mübarizə və fövqəladə hallarda əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması kimi çoxşaxəli vəzifələri uğurla yerinə yetirir.

2020-ci ildə Vətən müharibəsi və sonrakı dövrdə Azərbaycan polisi yenidən öz peşəkarlığını və vətənpərvərliyini nümayiş etdirdi. Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları və Daxili Qoşunların şəxsi heyəti döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirərək ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpasında mühüm rol oynadılar. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə ictimai asayişin təmin olunması, təhlükəsizlik tədbirlərinin həyata keçirilməsi, qanunçuluğun bərpası istiqamətində görülən işlər bu gün də uğurla davam etdirilir.

Azərbaycan polisi beynəlxalq əməkdaşlıq sahəsində də nüfuzunu davamlı olaraq artırır. İnterpol və digər beynəlxalq hüquq-mühafizə təşkilatları ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq transmilli cinayətkarlığa qarşı mübarizənin səmərəliliyini yüksəldir, ölkəmizin beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində mövqeyini gücləndirir.

Bu gün Azərbaycan polisi müasir texnologiyalara yiyələnmiş, yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirən, qanunun aliliyini əsas fəaliyyət prinsipi kimi qəbul edən güclü hüquq-mühafizə institutudur. Onun fəaliyyəti dövlət təhlükəsizliyinin, vətəndaş rifahının və ictimai sabitliyin təmin edilməsinə xidmət edir.

Azərbaycan polisinin şərəfli salnaməsi minlərlə əməkdaşın sədaqəti, vicdanlı xidməti, fədakarlığı və qəhrəmanlığı ilə yazılmışdır. Bu salnamədə şəhid polis əməkdaşlarının müqəddəs xatirəsi xüsusi ehtiramla yaşayır. Onların göstərdiyi qəhrəmanlıq gələcək nəsil hüquq-mühafizə orqanları əməkdaşları üçün vətənpərvərlik məktəbi olaraq qalacaq.

108 illik inkişaf yolu göstərir ki, Azərbaycan Polisi dünən olduğu kimi bu gün də dövlətçiliyimizin keşiyində ayıq-sayıq dayanır, qanunun aliliyinin təmin edilməsinə, vətəndaşların təhlükəsizliyinə və ölkəmizin sabit inkişafına ləyaqətlə xidmət edir.

2 İyul – Azərbaycan Polisi Günü münasibətilə daxili işlər orqanlarının bütün şəxsi heyətini, müharibə veteranlarını və ehtiyatda olan əməkdaşları ürəkdən təbrik edir, xidməti fəaliyyətlərində uğurlar, möhkəm cansağlığı və Vətənə şərəfli xidmət yolunda yeni nailiyyətlər arzulayırıq.

Nurəngiz Adilqızı

2 iyul – Azərbaycan Polisi Günü

Hər bir dövlətin gücü təkcə onun iqtisadi inkişafı, hərbi qüdrəti və siyasi nüfuzu ilə deyil, həm də qanunun aliliyinin təmin olunması, ictimai asayişin qorunması və vətəndaş təhlükəsizliyinin etibarlı şəkildə təmin edilməsi ilə ölçülür. Bu baxımdan Azərbaycan Polisi dövlətçiliyimizin mühüm dayaqlarından biri, milli təhlükəsizliyin və hüquq-mühafizə sisteminin aparıcı sütunlarından hesab edilir.

Bu gün Azərbaycan Polisi yaranmasının 108-ci ildönümünü qeyd edir. 1918-ci il iyulun 2-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində milli polis orqanlarının yaradılması ilə əsası qoyulan bu şərəfli tarix sonradan ümummilli lider Heydər Əliyevin 24 may 1998-ci il tarixli Fərmanı ilə rəsmi olaraq "Azərbaycan Polisi Günü" elan edilmişdir. Bununla da milli polisimizin tarixi köklərinə verilən yüksək qiymət dövlət səviyyəsində təsbit edilmişdir.

Azərbaycan polisinin keçdiyi yol əslində müstəqil dövlətçilik tariximizin ayrılmaz hissəsidir. Cəmi 23 ay mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milli dövlət institutlarının yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atmış, polis orqanları isə dövlət hakimiyyətinin təmin olunmasında, hüquq qaydasının qorunmasında və ölkənin sabitliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynamışdır.

1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra daxili işlər orqanları sovet hüquq-mühafizə sisteminin tərkibində fəaliyyət göstərsə də, bu dövrdə də peşəkar kadr potensialı formalaşmış, cinayətkarlığa qarşı mübarizə və ictimai asayişin qorunması sahəsində zəngin təcrübə toplanmışdır. Xüsusilə 1970–1980-ci illərdə ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərliyi dövründə daxili işlər orqanlarının maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, milli kadrların hazırlanması və peşəkarlığın artırılması istiqamətində mühüm islahatlar həyata keçirilmişdir.

Azərbaycan yenidən müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra daxili işlər orqanları qarşısında tamamilə yeni və daha mürəkkəb vəzifələr meydana çıxdı. Dövlətçiliyin qorunması, ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması, cinayətkarlıqla mübarizə, separatizmə və terrora qarşı qətiyyətli fəaliyyət məhz polis əməkdaşlarının üzərinə düşən ən məsuliyyətli missiyalardan idi.

1990-cı illərin əvvəllərində ölkədə hökm sürən mürəkkəb ictimai-siyasi vəziyyət, Ermənistanın hərbi təcavüzü, dövlət çevrilişi cəhdləri və daxili qarşıdurmalar zamanı Azərbaycan polisi böyük fədakarlıq nümayiş etdirdi. Yüzlərlə polis əməkdaşı dövlət müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün müdafiəsi uğrunda qəhrəmancasına şəhid oldu, minlərlə əməkdaş sağlamlığını itirdi. Onların igidliyi xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayır.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkədə hüquqi dövlət quruculuğu prosesinin mühüm istiqamətlərindən biri daxili işlər orqanlarının əsaslı şəkildə yenidən formalaşdırılması oldu. Polis orqanlarında peşəkarlıq, intizam, qanunçuluq prinsipləri daha da möhkəmləndirildi, müasir idarəetmə sistemi yaradıldı, beynəlxalq standartlara uyğun islahatlar həyata keçirildi. Məhz həmin dövrdən etibarən Azərbaycan polisi cəmiyyətin etimadını qazanan, dövlətçiliyin etibarlı dayaqlarından birinə çevrildi.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə son illərdə daxili işlər orqanlarının fəaliyyətinin müasirləşdirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər görülmüşdür. Müasir informasiya texnologiyalarının tətbiqi, rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin yaradılması, "Elektron polis" xidmətlərinin genişləndirilməsi, videomüşahidə şəbəkələrinin inkişafı, kriminalistik laboratoriyaların yenilənməsi və polis əməkdaşlarının sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi bu siyasətin mühüm istiqamətləridir.

Azərbaycan Polisi bu gün təkcə cinayətkarlıqla mübarizə aparan qurum deyil. O, eyni zamanda insan hüquq və azadlıqlarının qorunması, ictimai təhlükəsizliyin təmin edilməsi, yol hərəkətinin təhlükəsizliyinin təşkili, kibercinayətkarlığa qarşı mübarizə, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinin qarşısının alınması, transmilli cinayətkarlıqla mübarizə və fövqəladə hallarda əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması kimi çoxşaxəli vəzifələri uğurla yerinə yetirir.

2020-ci ildə Vətən müharibəsi və sonrakı dövrdə Azərbaycan polisi yenidən öz peşəkarlığını və vətənpərvərliyini nümayiş etdirdi. Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları və Daxili Qoşunların şəxsi heyəti döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirərək ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpasında mühüm rol oynadılar. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə ictimai asayişin təmin olunması, təhlükəsizlik tədbirlərinin həyata keçirilməsi, qanunçuluğun bərpası istiqamətində görülən işlər bu gün də uğurla davam etdirilir.

Azərbaycan polisi beynəlxalq əməkdaşlıq sahəsində də nüfuzunu davamlı olaraq artırır. İnterpol və digər beynəlxalq hüquq-mühafizə təşkilatları ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq transmilli cinayətkarlığa qarşı mübarizənin səmərəliliyini yüksəldir, ölkəmizin beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində mövqeyini gücləndirir.

Bu gün Azərbaycan polisi müasir texnologiyalara yiyələnmiş, yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirən, qanunun aliliyini əsas fəaliyyət prinsipi kimi qəbul edən güclü hüquq-mühafizə institutudur. Onun fəaliyyəti dövlət təhlükəsizliyinin, vətəndaş rifahının və ictimai sabitliyin təmin edilməsinə xidmət edir.

Azərbaycan polisinin şərəfli salnaməsi minlərlə əməkdaşın sədaqəti, vicdanlı xidməti, fədakarlığı və qəhrəmanlığı ilə yazılmışdır. Bu salnamədə şəhid polis əməkdaşlarının müqəddəs xatirəsi xüsusi ehtiramla yaşayır. Onların göstərdiyi qəhrəmanlıq gələcək nəsil hüquq-mühafizə orqanları əməkdaşları üçün vətənpərvərlik məktəbi olaraq qalacaq.

108 illik inkişaf yolu göstərir ki, Azərbaycan Polisi dünən olduğu kimi bu gün də dövlətçiliyimizin keşiyində ayıq-sayıq dayanır, qanunun aliliyinin təmin edilməsinə, vətəndaşların təhlükəsizliyinə və ölkəmizin sabit inkişafına ləyaqətlə xidmət edir.

2 İyul – Azərbaycan Polisi Günü münasibətilə daxili işlər orqanlarının bütün şəxsi heyətini, müharibə veteranlarını və ehtiyatda olan əməkdaşları ürəkdən təbrik edir, xidməti fəaliyyətlərində uğurlar, möhkəm cansağlığı və Vətənə şərəfli xidmət yolunda yeni nailiyyətlər arzulayırıq.

Nurəngiz Adilqızı

2 iyul – Azərbaycan Polisi Günü

Hər bir dövlətin gücü təkcə onun iqtisadi inkişafı, hərbi qüdrəti və siyasi nüfuzu ilə deyil, həm də qanunun aliliyinin təmin olunması, ictimai asayişin qorunması və vətəndaş təhlükəsizliyinin etibarlı şəkildə təmin edilməsi ilə ölçülür. Bu baxımdan Azərbaycan Polisi dövlətçiliyimizin mühüm dayaqlarından biri, milli təhlükəsizliyin və hüquq-mühafizə sisteminin aparıcı sütunlarından hesab edilir.

Bu gün Azərbaycan Polisi yaranmasının 108-ci ildönümünü qeyd edir. 1918-ci il iyulun 2-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində milli polis orqanlarının yaradılması ilə əsası qoyulan bu şərəfli tarix sonradan ümummilli lider Heydər Əliyevin 24 may 1998-ci il tarixli Fərmanı ilə rəsmi olaraq "Azərbaycan Polisi Günü" elan edilmişdir. Bununla da milli polisimizin tarixi köklərinə verilən yüksək qiymət dövlət səviyyəsində təsbit edilmişdir.

Azərbaycan polisinin keçdiyi yol əslində müstəqil dövlətçilik tariximizin ayrılmaz hissəsidir. Cəmi 23 ay mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milli dövlət institutlarının yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atmış, polis orqanları isə dövlət hakimiyyətinin təmin olunmasında, hüquq qaydasının qorunmasında və ölkənin sabitliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynamışdır.

1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra daxili işlər orqanları sovet hüquq-mühafizə sisteminin tərkibində fəaliyyət göstərsə də, bu dövrdə də peşəkar kadr potensialı formalaşmış, cinayətkarlığa qarşı mübarizə və ictimai asayişin qorunması sahəsində zəngin təcrübə toplanmışdır. Xüsusilə 1970–1980-ci illərdə ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərliyi dövründə daxili işlər orqanlarının maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, milli kadrların hazırlanması və peşəkarlığın artırılması istiqamətində mühüm islahatlar həyata keçirilmişdir.

Azərbaycan yenidən müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra daxili işlər orqanları qarşısında tamamilə yeni və daha mürəkkəb vəzifələr meydana çıxdı. Dövlətçiliyin qorunması, ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması, cinayətkarlıqla mübarizə, separatizmə və terrora qarşı qətiyyətli fəaliyyət məhz polis əməkdaşlarının üzərinə düşən ən məsuliyyətli missiyalardan idi.

1990-cı illərin əvvəllərində ölkədə hökm sürən mürəkkəb ictimai-siyasi vəziyyət, Ermənistanın hərbi təcavüzü, dövlət çevrilişi cəhdləri və daxili qarşıdurmalar zamanı Azərbaycan polisi böyük fədakarlıq nümayiş etdirdi. Yüzlərlə polis əməkdaşı dövlət müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün müdafiəsi uğrunda qəhrəmancasına şəhid oldu, minlərlə əməkdaş sağlamlığını itirdi. Onların igidliyi xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayır.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkədə hüquqi dövlət quruculuğu prosesinin mühüm istiqamətlərindən biri daxili işlər orqanlarının əsaslı şəkildə yenidən formalaşdırılması oldu. Polis orqanlarında peşəkarlıq, intizam, qanunçuluq prinsipləri daha da möhkəmləndirildi, müasir idarəetmə sistemi yaradıldı, beynəlxalq standartlara uyğun islahatlar həyata keçirildi. Məhz həmin dövrdən etibarən Azərbaycan polisi cəmiyyətin etimadını qazanan, dövlətçiliyin etibarlı dayaqlarından birinə çevrildi.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə son illərdə daxili işlər orqanlarının fəaliyyətinin müasirləşdirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər görülmüşdür. Müasir informasiya texnologiyalarının tətbiqi, rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin yaradılması, "Elektron polis" xidmətlərinin genişləndirilməsi, videomüşahidə şəbəkələrinin inkişafı, kriminalistik laboratoriyaların yenilənməsi və polis əməkdaşlarının sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi bu siyasətin mühüm istiqamətləridir.

Azərbaycan Polisi bu gün təkcə cinayətkarlıqla mübarizə aparan qurum deyil. O, eyni zamanda insan hüquq və azadlıqlarının qorunması, ictimai təhlükəsizliyin təmin edilməsi, yol hərəkətinin təhlükəsizliyinin təşkili, kibercinayətkarlığa qarşı mübarizə, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinin qarşısının alınması, transmilli cinayətkarlıqla mübarizə və fövqəladə hallarda əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması kimi çoxşaxəli vəzifələri uğurla yerinə yetirir.

2020-ci ildə Vətən müharibəsi və sonrakı dövrdə Azərbaycan polisi yenidən öz peşəkarlığını və vətənpərvərliyini nümayiş etdirdi. Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları və Daxili Qoşunların şəxsi heyəti döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirərək ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpasında mühüm rol oynadılar. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə ictimai asayişin təmin olunması, təhlükəsizlik tədbirlərinin həyata keçirilməsi, qanunçuluğun bərpası istiqamətində görülən işlər bu gün də uğurla davam etdirilir.

Azərbaycan polisi beynəlxalq əməkdaşlıq sahəsində də nüfuzunu davamlı olaraq artırır. İnterpol və digər beynəlxalq hüquq-mühafizə təşkilatları ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq transmilli cinayətkarlığa qarşı mübarizənin səmərəliliyini yüksəldir, ölkəmizin beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində mövqeyini gücləndirir.

Bu gün Azərbaycan polisi müasir texnologiyalara yiyələnmiş, yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirən, qanunun aliliyini əsas fəaliyyət prinsipi kimi qəbul edən güclü hüquq-mühafizə institutudur. Onun fəaliyyəti dövlət təhlükəsizliyinin, vətəndaş rifahının və ictimai sabitliyin təmin edilməsinə xidmət edir.

Azərbaycan polisinin şərəfli salnaməsi minlərlə əməkdaşın sədaqəti, vicdanlı xidməti, fədakarlığı və qəhrəmanlığı ilə yazılmışdır. Bu salnamədə şəhid polis əməkdaşlarının müqəddəs xatirəsi xüsusi ehtiramla yaşayır. Onların göstərdiyi qəhrəmanlıq gələcək nəsil hüquq-mühafizə orqanları əməkdaşları üçün vətənpərvərlik məktəbi olaraq qalacaq.

108 illik inkişaf yolu göstərir ki, Azərbaycan Polisi dünən olduğu kimi bu gün də dövlətçiliyimizin keşiyində ayıq-sayıq dayanır, qanunun aliliyinin təmin edilməsinə, vətəndaşların təhlükəsizliyinə və ölkəmizin sabit inkişafına ləyaqətlə xidmət edir.

2 İyul – Azərbaycan Polisi Günü münasibətilə daxili işlər orqanlarının bütün şəxsi heyətini, müharibə veteranlarını və ehtiyatda olan əməkdaşları ürəkdən təbrik edir, xidməti fəaliyyətlərində uğurlar, möhkəm cansağlığı və Vətənə şərəfli xidmət yolunda yeni nailiyyətlər arzulayırıq.

Nurəngiz Adilqızı

Bəzi şəhərlər var ki, onların tarixi yalnız salnamələrdə deyil, insanların yaddaşında, həyat tərzində, adət-ənənəsində və mənəvi dünyasında yaşayır. Belə şəhərlərdən biri, heç şübhəsiz, Bakıdır. Xəzərin sahilində minilliklər boyu ucalan bu qədim şəhər təkcə Azərbaycanın paytaxtı deyil, həm də xalqımızın zəngin tarixi-mədəni irsinin, milli-mənəvi dəyərlərinin, tolerantlıq ənənələrinin və zəhmətsevərliyinin canlı salnaməsidir.

Məhz buna görə də son illər iyulun 1-i cəmiyyət arasında rəsmi dövlət bayramı statusu daşımamasına baxmayaraq, "Bakılılar günü" kimi ehtiramla qeyd olunur. Bu tarix Bakını sevən insanların, onun tarixinə, qədim məhəllələrinə, Bakı kəndlərinə və əsrlər boyu formalaşmış həyat tərzinə bağlılığının ifadəsinə çevrilib. Bu gün həm də Bakının daş yaddaşına, onu yaşadan insanlara və milli-mənəvi dəyərlərə hörmətin simvolu kimi qəbul edilir.

Uzun illər Bakı və Bakı kəndlərinin tarixi, etnoqrafiyası, toponimiyası, məişəti və mədəni irsi ilə bağlı tədqiqatlar aparan, bu mövzuda kitabların müəllifi olan tarixçi-etnoqraf alim, tədqiqatçı Təvəkkür Səlimov (Şaqani) hesab edir ki, "bakılı" anlayışı yalnız coğrafi mənsubiyyət deyil, daha geniş mənəvi və mədəni kimlik ifadəsidir. Onun sözlərinə görə, bakılı olmaq Bakının tarixini, ruhunu, şəhər mədəniyyətini və əsrlərlə formalaşmış milli dəyərləri yaşatmaq və gələcək nəsillərə ötürmək deməkdir.

Alim bildirir ki, Bakı kəndləri – Şağan, Mərdəkan, Buzovna, Bilgəh, Maştağa, Nardaran, Zirə, Türkan, Hövsan, Əmircan, Ramana, Kürdəxanı və digər qədim yaşayış məskənləri paytaxtın tarixi yaddaşını bu günə qədər qoruyub saxlayan əsas mədəni mərkəzlərdir. Bu kəndlərin hər biri özünəməxsus danışıq tərzi, məişət mədəniyyəti, ailə və qonşuluq münasibətləri, folkloru, mərasimləri və təsərrüfat ənənələri ilə Bakı kimliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir.

Təvəkkür Səlimovun sözlərinə görə, köhnə bakılıları fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər sadəlik, zəhmətsevərlik, sözə sədaqət, böyüyə hörmət, kiçiyə qayğı, qonaqpərvərlik, təmkin və yüksək davranış mədəniyyəti olub. Bakı məhəllələri və kəndləri yalnız yaşayış məkanı deyil, həm də insan yetişdirən böyük həyat məktəbi kimi formalaşıb. Burada qonşuluq münasibətləri ailə münasibətləri qədər möhkəm olub, ağsaqqal sözü həmişə uca tutulub, milli adət-ənənələr isə gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Alim qeyd edir ki, 1 iyulun cəmiyyət arasında "Bakılılar günü" kimi qeyd olunması hər hansı rəsmi tarixi hadisəyə əsaslanmır. Bu tarix daha çox rəmzi məna daşıyır. Yay fəslinin başlanması ilə Bakı kəndlərində həyat canlanır, insanlar ata-baba yurdlarına, bağ evlərinə üz tutur, ailələr və qohumlar bir araya gəlir, el məclisləri və görüşlər daha sıx xarakter alır. Məhz bu dövr Bakı kəndlərinə xas olan qədim adət-ənənələrin, milli-mənəvi dəyərlərin və ictimai münasibətlərin daha aydın şəkildə yaşandığı bir zaman kimi formalaşmışdır. Buna görə də 1 iyul Bakının tarixi yaddaşına, onun kəndlərinə və bu mədəni mühiti formalaşdıran insanlara ehtiramın simvolik günü kimi qəbul edilir.

Son illərdə Bakı kəndlərində bu münasibətlə keçirilən yığıncaqlar, görüşlər və müxtəlif ictimai tədbirlər də məhz bu ideyanın – şəhərin tarixi-mədəni irsinin yaşadılması, Bakı kimliyinin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması məqsədinə xidmət edir.

Təvəkkür Səlimov vurğulayır ki, Bakını sevən hər bir insan, harada doğulmasından asılı olmayaraq, bu şəhərin mədəni mühitinə, tarixinə və mənəvi irsinə sahib çıxmaqla onun yaşayan yaddaşının bir hissəsinə çevrilir. Çünki Bakı yalnız yerli bir məkan deyil, müxtəlif dövrlərdə müxtəlif bölgələrdən gələn insanların zəhməti, biliyi və sevgisi ilə formalaşmış böyük bir mədəniyyət mərkəzidir.

Bakı minilliklər boyu Şərqlə Qərbin qovuşduğu, müxtəlif mədəniyyətlərin bir-birini zənginləşdirdiyi, elmə, sənətə, zəhmətə və insan münasibətlərinə yüksək dəyər verilən şəhər kimi formalaşıb. İçərişəhərin qədim daş küçələri, Xəzərin sonsuz üfüqü, Bakı kəndlərinin həyətlərindəki tut və əncir ağacları, samovar ətrafında edilən söhbətlər, Novruz tonqalları, el adətləri, muğam sədaları və ailə ənənələri bu şəhərin görünməyən, lakin heç vaxt itirmədiyi ruhunu bu gün də yaşadır.

Qloballaşan dünyada bu ruhun qorunması daha böyük məsuliyyət tələb edir. Çünki gələcək yalnız yeni tikilən binalarla deyil, qorunan milli yaddaşla qurulur. Bakı isə məhz öz yaddaşı ilə böyükdür.

Araşdırmaçı alim hesab edir ki, müasir Bakının inkişafı ilə yanaşı, şəhərin tarixi simasının, qədim məhəllələrinin və Bakı kəndlərinin mənəvi irsinin qorunması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki şəhərin əsl zənginliyi yalnız müasir memarlıq nümunələri ilə deyil, əsrlər boyu formalaşmış mədəni yaddaşı ilə ölçülür.

Onun sözlərinə görə, cəmiyyət arasında qeyd olunan Bakılılar günü də məhz bu məqsədə xidmət edir. Bu gün insanların öz köklərinə, doğma şəhərlərinə, qədim Bakı mühitinə və milli yaddaşına daha sıx bağlanmasına, Bakı kəndlərinin zəngin tarixi-etnoqrafik irsinin təbliğinə və gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edən mənəvi dəyər kimi qəbul edilir.

Təvəkkür Səlimovun təbirincə desək, Bakı öz insanları ilə yaşayır. Bu şəhərin ən böyük sərvəti daşdan hörülmüş qala divarları deyil, o daşlara tarix yazan, Xəzərin nəfəsi ilə böyüyən, zəhməti, mərdliyi, qonaqpərvərliyi, yüksək mədəniyyəti və Vətən sevgisi ilə bu şəhərin mənəvi simasını əsrlər boyu qoruyub saxlayan insanlardır.

Doğrudan da, şəhərləri böyük edən təkcə onların memarlığı, geniş prospektləri və müasir inkişafı deyil. Şəhərləri yaşadan onların yaddaşıdır. O yaddaş isə daş abidələrdə olduğu qədər insanların həyat tərzində, düşüncəsində, davranışında və adət-ənənəsində yaşayır.

Bakı bu mənada yalnız qədim şəhər deyil, həm də milli yaddaşın daşıyıcısıdır. İçərişəhərin daş küçələrindən Abşeron kəndlərinin həyətlərinə, Xəzərin sahilindən müasir şəhər mənzərəsinə qədər uzanan bu mədəni xətt bir həqiqəti təsdiqləyir: şəhəri yaşadan onun insanıdır.

Bu gün Bakını öz doğma şəhəri hesab edən, onun inkişafına töhfə verən, tarixi irsinə hörmətlə yanaşan hər kəs bu böyük mədəniyyətin bir parçasıdır. Çünki şəhərlər yalnız keçmişlə deyil, həmin keçmişə sahib çıxan insanların məsuliyyəti ilə yaşayır.

Bakı var olduqca onun yaddaşı yaşayacaq, bu yaddaş yaşadıqca isə qədim şəhərin ruhu da nəsildən-nəslə ötürüləcək. O yaddaşın ən böyük daşıyıcıları isə bakılılardır.

Nurəngiz Adilqızı

Bəzi şəhərlər var ki, onların tarixi yalnız salnamələrdə deyil, insanların yaddaşında, həyat tərzində, adət-ənənəsində və mənəvi dünyasında yaşayır. Belə şəhərlərdən biri, heç şübhəsiz, Bakıdır. Xəzərin sahilində minilliklər boyu ucalan bu qədim şəhər təkcə Azərbaycanın paytaxtı deyil, həm də xalqımızın zəngin tarixi-mədəni irsinin, milli-mənəvi dəyərlərinin, tolerantlıq ənənələrinin və zəhmətsevərliyinin canlı salnaməsidir.

Məhz buna görə də son illər iyulun 1-i cəmiyyət arasında rəsmi dövlət bayramı statusu daşımamasına baxmayaraq, "Bakılılar günü" kimi ehtiramla qeyd olunur. Bu tarix Bakını sevən insanların, onun tarixinə, qədim məhəllələrinə, Bakı kəndlərinə və əsrlər boyu formalaşmış həyat tərzinə bağlılığının ifadəsinə çevrilib. Bu gün həm də Bakının daş yaddaşına, onu yaşadan insanlara və milli-mənəvi dəyərlərə hörmətin simvolu kimi qəbul edilir.

Uzun illər Bakı və Bakı kəndlərinin tarixi, etnoqrafiyası, toponimiyası, məişəti və mədəni irsi ilə bağlı tədqiqatlar aparan, bu mövzuda kitabların müəllifi olan tarixçi-etnoqraf alim, tədqiqatçı Təvəkkür Səlimov (Şaqani) hesab edir ki, "bakılı" anlayışı yalnız coğrafi mənsubiyyət deyil, daha geniş mənəvi və mədəni kimlik ifadəsidir. Onun sözlərinə görə, bakılı olmaq Bakının tarixini, ruhunu, şəhər mədəniyyətini və əsrlərlə formalaşmış milli dəyərləri yaşatmaq və gələcək nəsillərə ötürmək deməkdir.

Alim bildirir ki, Bakı kəndləri – Şağan, Mərdəkan, Buzovna, Bilgəh, Maştağa, Nardaran, Zirə, Türkan, Hövsan, Əmircan, Ramana, Kürdəxanı və digər qədim yaşayış məskənləri paytaxtın tarixi yaddaşını bu günə qədər qoruyub saxlayan əsas mədəni mərkəzlərdir. Bu kəndlərin hər biri özünəməxsus danışıq tərzi, məişət mədəniyyəti, ailə və qonşuluq münasibətləri, folkloru, mərasimləri və təsərrüfat ənənələri ilə Bakı kimliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir.

Təvəkkür Səlimovun sözlərinə görə, köhnə bakılıları fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər sadəlik, zəhmətsevərlik, sözə sədaqət, böyüyə hörmət, kiçiyə qayğı, qonaqpərvərlik, təmkin və yüksək davranış mədəniyyəti olub. Bakı məhəllələri və kəndləri yalnız yaşayış məkanı deyil, həm də insan yetişdirən böyük həyat məktəbi kimi formalaşıb. Burada qonşuluq münasibətləri ailə münasibətləri qədər möhkəm olub, ağsaqqal sözü həmişə uca tutulub, milli adət-ənənələr isə gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Alim qeyd edir ki, 1 iyulun cəmiyyət arasında "Bakılılar günü" kimi qeyd olunması hər hansı rəsmi tarixi hadisəyə əsaslanmır. Bu tarix daha çox rəmzi məna daşıyır. Yay fəslinin başlanması ilə Bakı kəndlərində həyat canlanır, insanlar ata-baba yurdlarına, bağ evlərinə üz tutur, ailələr və qohumlar bir araya gəlir, el məclisləri və görüşlər daha sıx xarakter alır. Məhz bu dövr Bakı kəndlərinə xas olan qədim adət-ənənələrin, milli-mənəvi dəyərlərin və ictimai münasibətlərin daha aydın şəkildə yaşandığı bir zaman kimi formalaşmışdır. Buna görə də 1 iyul Bakının tarixi yaddaşına, onun kəndlərinə və bu mədəni mühiti formalaşdıran insanlara ehtiramın simvolik günü kimi qəbul edilir.

Son illərdə Bakı kəndlərində bu münasibətlə keçirilən yığıncaqlar, görüşlər və müxtəlif ictimai tədbirlər də məhz bu ideyanın – şəhərin tarixi-mədəni irsinin yaşadılması, Bakı kimliyinin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması məqsədinə xidmət edir.

Təvəkkür Səlimov vurğulayır ki, Bakını sevən hər bir insan, harada doğulmasından asılı olmayaraq, bu şəhərin mədəni mühitinə, tarixinə və mənəvi irsinə sahib çıxmaqla onun yaşayan yaddaşının bir hissəsinə çevrilir. Çünki Bakı yalnız yerli bir məkan deyil, müxtəlif dövrlərdə müxtəlif bölgələrdən gələn insanların zəhməti, biliyi və sevgisi ilə formalaşmış böyük bir mədəniyyət mərkəzidir.

Bakı minilliklər boyu Şərqlə Qərbin qovuşduğu, müxtəlif mədəniyyətlərin bir-birini zənginləşdirdiyi, elmə, sənətə, zəhmətə və insan münasibətlərinə yüksək dəyər verilən şəhər kimi formalaşıb. İçərişəhərin qədim daş küçələri, Xəzərin sonsuz üfüqü, Bakı kəndlərinin həyətlərindəki tut və əncir ağacları, samovar ətrafında edilən söhbətlər, Novruz tonqalları, el adətləri, muğam sədaları və ailə ənənələri bu şəhərin görünməyən, lakin heç vaxt itirmədiyi ruhunu bu gün də yaşadır.

Qloballaşan dünyada bu ruhun qorunması daha böyük məsuliyyət tələb edir. Çünki gələcək yalnız yeni tikilən binalarla deyil, qorunan milli yaddaşla qurulur. Bakı isə məhz öz yaddaşı ilə böyükdür.

Araşdırmaçı alim hesab edir ki, müasir Bakının inkişafı ilə yanaşı, şəhərin tarixi simasının, qədim məhəllələrinin və Bakı kəndlərinin mənəvi irsinin qorunması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki şəhərin əsl zənginliyi yalnız müasir memarlıq nümunələri ilə deyil, əsrlər boyu formalaşmış mədəni yaddaşı ilə ölçülür.

Onun sözlərinə görə, cəmiyyət arasında qeyd olunan Bakılılar günü də məhz bu məqsədə xidmət edir. Bu gün insanların öz köklərinə, doğma şəhərlərinə, qədim Bakı mühitinə və milli yaddaşına daha sıx bağlanmasına, Bakı kəndlərinin zəngin tarixi-etnoqrafik irsinin təbliğinə və gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edən mənəvi dəyər kimi qəbul edilir.

Təvəkkür Səlimovun təbirincə desək, Bakı öz insanları ilə yaşayır. Bu şəhərin ən böyük sərvəti daşdan hörülmüş qala divarları deyil, o daşlara tarix yazan, Xəzərin nəfəsi ilə böyüyən, zəhməti, mərdliyi, qonaqpərvərliyi, yüksək mədəniyyəti və Vətən sevgisi ilə bu şəhərin mənəvi simasını əsrlər boyu qoruyub saxlayan insanlardır.

Doğrudan da, şəhərləri böyük edən təkcə onların memarlığı, geniş prospektləri və müasir inkişafı deyil. Şəhərləri yaşadan onların yaddaşıdır. O yaddaş isə daş abidələrdə olduğu qədər insanların həyat tərzində, düşüncəsində, davranışında və adət-ənənəsində yaşayır.

Bakı bu mənada yalnız qədim şəhər deyil, həm də milli yaddaşın daşıyıcısıdır. İçərişəhərin daş küçələrindən Abşeron kəndlərinin həyətlərinə, Xəzərin sahilindən müasir şəhər mənzərəsinə qədər uzanan bu mədəni xətt bir həqiqəti təsdiqləyir: şəhəri yaşadan onun insanıdır.

Bu gün Bakını öz doğma şəhəri hesab edən, onun inkişafına töhfə verən, tarixi irsinə hörmətlə yanaşan hər kəs bu böyük mədəniyyətin bir parçasıdır. Çünki şəhərlər yalnız keçmişlə deyil, həmin keçmişə sahib çıxan insanların məsuliyyəti ilə yaşayır.

Bakı var olduqca onun yaddaşı yaşayacaq, bu yaddaş yaşadıqca isə qədim şəhərin ruhu da nəsildən-nəslə ötürüləcək. O yaddaşın ən böyük daşıyıcıları isə bakılılardır.

Nurəngiz Adilqızı

Bəzi şəhərlər var ki, onların tarixi yalnız salnamələrdə deyil, insanların yaddaşında, həyat tərzində, adət-ənənəsində və mənəvi dünyasında yaşayır. Belə şəhərlərdən biri, heç şübhəsiz, Bakıdır. Xəzərin sahilində minilliklər boyu ucalan bu qədim şəhər təkcə Azərbaycanın paytaxtı deyil, həm də xalqımızın zəngin tarixi-mədəni irsinin, milli-mənəvi dəyərlərinin, tolerantlıq ənənələrinin və zəhmətsevərliyinin canlı salnaməsidir.

Məhz buna görə də son illər iyulun 1-i cəmiyyət arasında rəsmi dövlət bayramı statusu daşımamasına baxmayaraq, "Bakılılar günü" kimi ehtiramla qeyd olunur. Bu tarix Bakını sevən insanların, onun tarixinə, qədim məhəllələrinə, Bakı kəndlərinə və əsrlər boyu formalaşmış həyat tərzinə bağlılığının ifadəsinə çevrilib. Bu gün həm də Bakının daş yaddaşına, onu yaşadan insanlara və milli-mənəvi dəyərlərə hörmətin simvolu kimi qəbul edilir.

Uzun illər Bakı və Bakı kəndlərinin tarixi, etnoqrafiyası, toponimiyası, məişəti və mədəni irsi ilə bağlı tədqiqatlar aparan, bu mövzuda kitabların müəllifi olan tarixçi-etnoqraf alim, tədqiqatçı Təvəkkür Səlimov (Şaqani) hesab edir ki, "bakılı" anlayışı yalnız coğrafi mənsubiyyət deyil, daha geniş mənəvi və mədəni kimlik ifadəsidir. Onun sözlərinə görə, bakılı olmaq Bakının tarixini, ruhunu, şəhər mədəniyyətini və əsrlərlə formalaşmış milli dəyərləri yaşatmaq və gələcək nəsillərə ötürmək deməkdir.

Alim bildirir ki, Bakı kəndləri – Şağan, Mərdəkan, Buzovna, Bilgəh, Maştağa, Nardaran, Zirə, Türkan, Hövsan, Əmircan, Ramana, Kürdəxanı və digər qədim yaşayış məskənləri paytaxtın tarixi yaddaşını bu günə qədər qoruyub saxlayan əsas mədəni mərkəzlərdir. Bu kəndlərin hər biri özünəməxsus danışıq tərzi, məişət mədəniyyəti, ailə və qonşuluq münasibətləri, folkloru, mərasimləri və təsərrüfat ənənələri ilə Bakı kimliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir.

Təvəkkür Səlimovun sözlərinə görə, köhnə bakılıları fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər sadəlik, zəhmətsevərlik, sözə sədaqət, böyüyə hörmət, kiçiyə qayğı, qonaqpərvərlik, təmkin və yüksək davranış mədəniyyəti olub. Bakı məhəllələri və kəndləri yalnız yaşayış məkanı deyil, həm də insan yetişdirən böyük həyat məktəbi kimi formalaşıb. Burada qonşuluq münasibətləri ailə münasibətləri qədər möhkəm olub, ağsaqqal sözü həmişə uca tutulub, milli adət-ənənələr isə gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Alim qeyd edir ki, 1 iyulun cəmiyyət arasında "Bakılılar günü" kimi qeyd olunması hər hansı rəsmi tarixi hadisəyə əsaslanmır. Bu tarix daha çox rəmzi məna daşıyır. Yay fəslinin başlanması ilə Bakı kəndlərində həyat canlanır, insanlar ata-baba yurdlarına, bağ evlərinə üz tutur, ailələr və qohumlar bir araya gəlir, el məclisləri və görüşlər daha sıx xarakter alır. Məhz bu dövr Bakı kəndlərinə xas olan qədim adət-ənənələrin, milli-mənəvi dəyərlərin və ictimai münasibətlərin daha aydın şəkildə yaşandığı bir zaman kimi formalaşmışdır. Buna görə də 1 iyul Bakının tarixi yaddaşına, onun kəndlərinə və bu mədəni mühiti formalaşdıran insanlara ehtiramın simvolik günü kimi qəbul edilir.

Son illərdə Bakı kəndlərində bu münasibətlə keçirilən yığıncaqlar, görüşlər və müxtəlif ictimai tədbirlər də məhz bu ideyanın – şəhərin tarixi-mədəni irsinin yaşadılması, Bakı kimliyinin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması məqsədinə xidmət edir.

Təvəkkür Səlimov vurğulayır ki, Bakını sevən hər bir insan, harada doğulmasından asılı olmayaraq, bu şəhərin mədəni mühitinə, tarixinə və mənəvi irsinə sahib çıxmaqla onun yaşayan yaddaşının bir hissəsinə çevrilir. Çünki Bakı yalnız yerli bir məkan deyil, müxtəlif dövrlərdə müxtəlif bölgələrdən gələn insanların zəhməti, biliyi və sevgisi ilə formalaşmış böyük bir mədəniyyət mərkəzidir.

Bakı minilliklər boyu Şərqlə Qərbin qovuşduğu, müxtəlif mədəniyyətlərin bir-birini zənginləşdirdiyi, elmə, sənətə, zəhmətə və insan münasibətlərinə yüksək dəyər verilən şəhər kimi formalaşıb. İçərişəhərin qədim daş küçələri, Xəzərin sonsuz üfüqü, Bakı kəndlərinin həyətlərindəki tut və əncir ağacları, samovar ətrafında edilən söhbətlər, Novruz tonqalları, el adətləri, muğam sədaları və ailə ənənələri bu şəhərin görünməyən, lakin heç vaxt itirmədiyi ruhunu bu gün də yaşadır.

Qloballaşan dünyada bu ruhun qorunması daha böyük məsuliyyət tələb edir. Çünki gələcək yalnız yeni tikilən binalarla deyil, qorunan milli yaddaşla qurulur. Bakı isə məhz öz yaddaşı ilə böyükdür.

Araşdırmaçı alim hesab edir ki, müasir Bakının inkişafı ilə yanaşı, şəhərin tarixi simasının, qədim məhəllələrinin və Bakı kəndlərinin mənəvi irsinin qorunması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki şəhərin əsl zənginliyi yalnız müasir memarlıq nümunələri ilə deyil, əsrlər boyu formalaşmış mədəni yaddaşı ilə ölçülür.

Onun sözlərinə görə, cəmiyyət arasında qeyd olunan Bakılılar günü də məhz bu məqsədə xidmət edir. Bu gün insanların öz köklərinə, doğma şəhərlərinə, qədim Bakı mühitinə və milli yaddaşına daha sıx bağlanmasına, Bakı kəndlərinin zəngin tarixi-etnoqrafik irsinin təbliğinə və gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edən mənəvi dəyər kimi qəbul edilir.

Təvəkkür Səlimovun təbirincə desək, Bakı öz insanları ilə yaşayır. Bu şəhərin ən böyük sərvəti daşdan hörülmüş qala divarları deyil, o daşlara tarix yazan, Xəzərin nəfəsi ilə böyüyən, zəhməti, mərdliyi, qonaqpərvərliyi, yüksək mədəniyyəti və Vətən sevgisi ilə bu şəhərin mənəvi simasını əsrlər boyu qoruyub saxlayan insanlardır.

Doğrudan da, şəhərləri böyük edən təkcə onların memarlığı, geniş prospektləri və müasir inkişafı deyil. Şəhərləri yaşadan onların yaddaşıdır. O yaddaş isə daş abidələrdə olduğu qədər insanların həyat tərzində, düşüncəsində, davranışında və adət-ənənəsində yaşayır.

Bakı bu mənada yalnız qədim şəhər deyil, həm də milli yaddaşın daşıyıcısıdır. İçərişəhərin daş küçələrindən Abşeron kəndlərinin həyətlərinə, Xəzərin sahilindən müasir şəhər mənzərəsinə qədər uzanan bu mədəni xətt bir həqiqəti təsdiqləyir: şəhəri yaşadan onun insanıdır.

Bu gün Bakını öz doğma şəhəri hesab edən, onun inkişafına töhfə verən, tarixi irsinə hörmətlə yanaşan hər kəs bu böyük mədəniyyətin bir parçasıdır. Çünki şəhərlər yalnız keçmişlə deyil, həmin keçmişə sahib çıxan insanların məsuliyyəti ilə yaşayır.

Bakı var olduqca onun yaddaşı yaşayacaq, bu yaddaş yaşadıqca isə qədim şəhərin ruhu da nəsildən-nəslə ötürüləcək. O yaddaşın ən böyük daşıyıcıları isə bakılılardır.

Nurəngiz Adilqızı

Xalqın tarixi təkcə böyük zəfərlərlə, taleyüklü siyasi hadisələrlə deyil, həm də milli-mənəvi yaddaşda silinməz iz buraxan insan taleləri ilə yazılır. Elə ömürlər var ki, qısa sürsə də, mənəvi dəyəri əsrlərə bərabər olur. İlham və Fərizənin məhəbbəti də məhz belə talelərdəndir. Onların nakam sevgisi illər keçdikcə şəxsi həyat hekayəsindən çıxaraq sədaqətin, vətənpərvərliyin və ülvi hisslərin rəmzinə çevrilmişdir.

Bu gün Azərbaycan cəmiyyətində 30 iyun qeyri-rəsmi olaraq Milli Sevgililər Günü kimi anılır. Tarixin seçilməsi təsadüfi deyil. 1989-cu il iyunun 30-da ailə həyatı quran İlham və Fərizə Allahverdiyevlərin birgə ömrü cəmi bir neçə ay davam etdi. 1990-cı il 20 Yanvar faciəsi onların taleyini də dəyişdirdi. Sovet ordusunun Bakıda törətdiyi qanlı qırğın zamanı İlham Allahverdiyev şəhid oldu. Bu ağır itkinin sarsıntısına tab gətirə bilməyən Fərizə Allahverdiyeva da qısa müddət sonra dünyasını dəyişdi. Onların saf və nakam məhəbbəti zaman keçdikcə Azərbaycan cəmiyyətində əbədi sədaqətin mənəvi simvolu kimi qəbul olundu. 2003-cü ildən etibarən müxtəlif ictimai təşəbbüslər nəticəsində 30 iyun geniş ictimaiyyət arasında Milli Sevgililər Günü kimi qeyd edilməyə başlanmışdır.

İnsanlığın mənəvi tarixində sevgi haqqında saysız-hesabsız əsərlər yazılıb, poemalar qələmə alınıb, musiqilər bəstələnib. Lakin elə sevgilər var ki, onları nə poeziya tam ifadə edə bilir, nə də tarix yalnız bir ailənin taleyi kimi təqdim edir. Belə məhəbbət artıq bütöv bir xalqın mənəvi sərvətinə çevrilir. İlham və Fərizənin ömür yolu da məhz bu mənada Azərbaycan yaddaşında özünəməxsus yer tutur.

Onların arzuları hər bir gənc ailənin arzuları idi – birlikdə yaşamaq, ocaq qurmaq, xoşbəxt gələcək yaratmaq. Ancaq 20 Yanvar faciəsi yalnız insanların həyatına deyil, minlərlə arzunun taleyinə də son qoydu. O gecə bir gəncin şəhidliyi və bir gənc qadının sədaqəti zamanın sərhədlərini aşaraq xalqın mənəvi yaddaşında əbədi yaşamağa başladı.

Bu gün Şəhidlər xiyabanını ziyarət edən insanlar yalnız iki məzar önündə dayanıb ehtiram göstərmirlər. Onlar sevginin zaman və məkan anlayışını aşan mənəvi qüdrəti qarşısında baş əyirlər. Çünki həqiqi məhəbbət ömrün uzunluğu ilə deyil, insanın mənəviyyatında qoyduğu izlə ölçülür.

Dünyanın müxtəlif ölkələrində sevgi günləri daha çox romantik hisslərin və hədiyyələrin bayramı kimi qeyd olunur. Azərbaycanda isə 30 iyun tamam başqa məna daşıyır. Bu tarix sevginin sədaqətlə, sədaqətin isə Vətənə bağlılıq hissi ilə vəhdət təşkil etdiyini xatırladır. İlham və Fərizənin taleyi göstərdi ki, ülvi hisslər təkcə xoşbəxt günlərin deyil, həm də ən ağır sınaqların içində öz həqiqi dəyərini nümayiş etdirir.

Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması tarixə münasibətdən başlayır. Keçmişini unutmayan xalq gələcəyini daha möhkəm qurur. Bu baxımdan 30 iyun təkcə bir sevgi hekayəsinin xatırlandığı gün deyil. Bu tarix sədaqətin, mənəvi bütövlüyün, ailə dəyərlərinin və Vətən sevgisinin vəhdətini yaşadan mənəvi yaddaş günüdür.

İlham və Fərizənin ömür yolu bir daha sübut edir ki, zaman bəzi sevgiləri unutdura bilmir. Əksinə, illər ötdükcə belə talelər daha böyük mənəvi dəyər qazanır, yeni nəsillər üçün sədaqətin, fədakarlığın və insan ləyaqətinin örnəyinə çevrilir. Məhz buna görə də 30 iyun Azərbaycan cəmiyyətində yalnız iki gəncin toy günü kimi deyil, ülvi məhəbbətin, milli yaddaşın və əbədi sədaqətin rəmzi kimi yaşayır.

Nurəngiz Adilqızı

Xalqın tarixi təkcə böyük zəfərlərlə, taleyüklü siyasi hadisələrlə deyil, həm də milli-mənəvi yaddaşda silinməz iz buraxan insan taleləri ilə yazılır. Elə ömürlər var ki, qısa sürsə də, mənəvi dəyəri əsrlərə bərabər olur. İlham və Fərizənin məhəbbəti də məhz belə talelərdəndir. Onların nakam sevgisi illər keçdikcə şəxsi həyat hekayəsindən çıxaraq sədaqətin, vətənpərvərliyin və ülvi hisslərin rəmzinə çevrilmişdir.

Bu gün Azərbaycan cəmiyyətində 30 iyun qeyri-rəsmi olaraq Milli Sevgililər Günü kimi anılır. Tarixin seçilməsi təsadüfi deyil. 1989-cu il iyunun 30-da ailə həyatı quran İlham və Fərizə Allahverdiyevlərin birgə ömrü cəmi bir neçə ay davam etdi. 1990-cı il 20 Yanvar faciəsi onların taleyini də dəyişdirdi. Sovet ordusunun Bakıda törətdiyi qanlı qırğın zamanı İlham Allahverdiyev şəhid oldu. Bu ağır itkinin sarsıntısına tab gətirə bilməyən Fərizə Allahverdiyeva da qısa müddət sonra dünyasını dəyişdi. Onların saf və nakam məhəbbəti zaman keçdikcə Azərbaycan cəmiyyətində əbədi sədaqətin mənəvi simvolu kimi qəbul olundu. 2003-cü ildən etibarən müxtəlif ictimai təşəbbüslər nəticəsində 30 iyun geniş ictimaiyyət arasında Milli Sevgililər Günü kimi qeyd edilməyə başlanmışdır.

İnsanlığın mənəvi tarixində sevgi haqqında saysız-hesabsız əsərlər yazılıb, poemalar qələmə alınıb, musiqilər bəstələnib. Lakin elə sevgilər var ki, onları nə poeziya tam ifadə edə bilir, nə də tarix yalnız bir ailənin taleyi kimi təqdim edir. Belə məhəbbət artıq bütöv bir xalqın mənəvi sərvətinə çevrilir. İlham və Fərizənin ömür yolu da məhz bu mənada Azərbaycan yaddaşında özünəməxsus yer tutur.

Onların arzuları hər bir gənc ailənin arzuları idi – birlikdə yaşamaq, ocaq qurmaq, xoşbəxt gələcək yaratmaq. Ancaq 20 Yanvar faciəsi yalnız insanların həyatına deyil, minlərlə arzunun taleyinə də son qoydu. O gecə bir gəncin şəhidliyi və bir gənc qadının sədaqəti zamanın sərhədlərini aşaraq xalqın mənəvi yaddaşında əbədi yaşamağa başladı.

Bu gün Şəhidlər xiyabanını ziyarət edən insanlar yalnız iki məzar önündə dayanıb ehtiram göstərmirlər. Onlar sevginin zaman və məkan anlayışını aşan mənəvi qüdrəti qarşısında baş əyirlər. Çünki həqiqi məhəbbət ömrün uzunluğu ilə deyil, insanın mənəviyyatında qoyduğu izlə ölçülür.

Dünyanın müxtəlif ölkələrində sevgi günləri daha çox romantik hisslərin və hədiyyələrin bayramı kimi qeyd olunur. Azərbaycanda isə 30 iyun tamam başqa məna daşıyır. Bu tarix sevginin sədaqətlə, sədaqətin isə Vətənə bağlılıq hissi ilə vəhdət təşkil etdiyini xatırladır. İlham və Fərizənin taleyi göstərdi ki, ülvi hisslər təkcə xoşbəxt günlərin deyil, həm də ən ağır sınaqların içində öz həqiqi dəyərini nümayiş etdirir.

Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması tarixə münasibətdən başlayır. Keçmişini unutmayan xalq gələcəyini daha möhkəm qurur. Bu baxımdan 30 iyun təkcə bir sevgi hekayəsinin xatırlandığı gün deyil. Bu tarix sədaqətin, mənəvi bütövlüyün, ailə dəyərlərinin və Vətən sevgisinin vəhdətini yaşadan mənəvi yaddaş günüdür.

İlham və Fərizənin ömür yolu bir daha sübut edir ki, zaman bəzi sevgiləri unutdura bilmir. Əksinə, illər ötdükcə belə talelər daha böyük mənəvi dəyər qazanır, yeni nəsillər üçün sədaqətin, fədakarlığın və insan ləyaqətinin örnəyinə çevrilir. Məhz buna görə də 30 iyun Azərbaycan cəmiyyətində yalnız iki gəncin toy günü kimi deyil, ülvi məhəbbətin, milli yaddaşın və əbədi sədaqətin rəmzi kimi yaşayır.

Nurəngiz Adilqızı

Xalqın tarixi təkcə böyük zəfərlərlə, taleyüklü siyasi hadisələrlə deyil, həm də milli-mənəvi yaddaşda silinməz iz buraxan insan taleləri ilə yazılır. Elə ömürlər var ki, qısa sürsə də, mənəvi dəyəri əsrlərə bərabər olur. İlham və Fərizənin məhəbbəti də məhz belə talelərdəndir. Onların nakam sevgisi illər keçdikcə şəxsi həyat hekayəsindən çıxaraq sədaqətin, vətənpərvərliyin və ülvi hisslərin rəmzinə çevrilmişdir.

Bu gün Azərbaycan cəmiyyətində 30 iyun qeyri-rəsmi olaraq Milli Sevgililər Günü kimi anılır. Tarixin seçilməsi təsadüfi deyil. 1989-cu il iyunun 30-da ailə həyatı quran İlham və Fərizə Allahverdiyevlərin birgə ömrü cəmi bir neçə ay davam etdi. 1990-cı il 20 Yanvar faciəsi onların taleyini də dəyişdirdi. Sovet ordusunun Bakıda törətdiyi qanlı qırğın zamanı İlham Allahverdiyev şəhid oldu. Bu ağır itkinin sarsıntısına tab gətirə bilməyən Fərizə Allahverdiyeva da qısa müddət sonra dünyasını dəyişdi. Onların saf və nakam məhəbbəti zaman keçdikcə Azərbaycan cəmiyyətində əbədi sədaqətin mənəvi simvolu kimi qəbul olundu. 2003-cü ildən etibarən müxtəlif ictimai təşəbbüslər nəticəsində 30 iyun geniş ictimaiyyət arasında Milli Sevgililər Günü kimi qeyd edilməyə başlanmışdır.

İnsanlığın mənəvi tarixində sevgi haqqında saysız-hesabsız əsərlər yazılıb, poemalar qələmə alınıb, musiqilər bəstələnib. Lakin elə sevgilər var ki, onları nə poeziya tam ifadə edə bilir, nə də tarix yalnız bir ailənin taleyi kimi təqdim edir. Belə məhəbbət artıq bütöv bir xalqın mənəvi sərvətinə çevrilir. İlham və Fərizənin ömür yolu da məhz bu mənada Azərbaycan yaddaşında özünəməxsus yer tutur.

Onların arzuları hər bir gənc ailənin arzuları idi – birlikdə yaşamaq, ocaq qurmaq, xoşbəxt gələcək yaratmaq. Ancaq 20 Yanvar faciəsi yalnız insanların həyatına deyil, minlərlə arzunun taleyinə də son qoydu. O gecə bir gəncin şəhidliyi və bir gənc qadının sədaqəti zamanın sərhədlərini aşaraq xalqın mənəvi yaddaşında əbədi yaşamağa başladı.

Bu gün Şəhidlər xiyabanını ziyarət edən insanlar yalnız iki məzar önündə dayanıb ehtiram göstərmirlər. Onlar sevginin zaman və məkan anlayışını aşan mənəvi qüdrəti qarşısında baş əyirlər. Çünki həqiqi məhəbbət ömrün uzunluğu ilə deyil, insanın mənəviyyatında qoyduğu izlə ölçülür.

Dünyanın müxtəlif ölkələrində sevgi günləri daha çox romantik hisslərin və hədiyyələrin bayramı kimi qeyd olunur. Azərbaycanda isə 30 iyun tamam başqa məna daşıyır. Bu tarix sevginin sədaqətlə, sədaqətin isə Vətənə bağlılıq hissi ilə vəhdət təşkil etdiyini xatırladır. İlham və Fərizənin taleyi göstərdi ki, ülvi hisslər təkcə xoşbəxt günlərin deyil, həm də ən ağır sınaqların içində öz həqiqi dəyərini nümayiş etdirir.

Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması tarixə münasibətdən başlayır. Keçmişini unutmayan xalq gələcəyini daha möhkəm qurur. Bu baxımdan 30 iyun təkcə bir sevgi hekayəsinin xatırlandığı gün deyil. Bu tarix sədaqətin, mənəvi bütövlüyün, ailə dəyərlərinin və Vətən sevgisinin vəhdətini yaşadan mənəvi yaddaş günüdür.

İlham və Fərizənin ömür yolu bir daha sübut edir ki, zaman bəzi sevgiləri unutdura bilmir. Əksinə, illər ötdükcə belə talelər daha böyük mənəvi dəyər qazanır, yeni nəsillər üçün sədaqətin, fədakarlığın və insan ləyaqətinin örnəyinə çevrilir. Məhz buna görə də 30 iyun Azərbaycan cəmiyyətində yalnız iki gəncin toy günü kimi deyil, ülvi məhəbbətin, milli yaddaşın və əbədi sədaqətin rəmzi kimi yaşayır.

Nurəngiz Adilqızı