8 Noyabr – Zəfər Günü milli birliyimizin, sarsılmaz iradəmizin, Vətən sevgimizin və dövlətimizin qüdrətinin təntənəsini özündə əks etdirən möhtəşəm tarixi gün və Azərbaycan dövlətinin hərbi-siyasi gücünü, Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini, xalqımızın milli həmrəyliyini və Vətən uğrunda fədakarlığını bütün dünyaya nümayiş etdirən tarixi hadisənin rəmzidir.

Azərbaycan xalqının müasir tarixində ən ağrılı və faciəli hadisələrdən biri Ermənistanın ölkəmizə qarşı həyata keçirdiyi hərbi təcavüz və torpaqlarımızın işğalı olmuşdur. XX əsrin sonlarında baş verən bu hadisələr nəticəsində Azərbaycan ərazilərinin bir hissəsi işğal edilmiş, yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin salınmış, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, tarixi-mədəni irsimizə ciddi ziyan vurulmuşdur.

Uzun illər ərzində Azərbaycan dövləti münaqişənin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında, sülh yolu ilə həllinə çalışmışdır. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoyulması və işğalçı qüvvələrin çıxarılması ilə bağlı tələblər öz əksini tapmışdır. Lakin beynəlxalq təşkilatların qərar və qətnamələrinin uzun müddət icra edilməməsi, Ermənistanın işğalçılıq siyasətini davam etdirməsi münaqişənin həllini uzatmış, regionda sülh və təhlükəsizliyə ciddi maneələr yaramışdır.

Dövlətimizin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri ərazi bütövlüyümüzün bərpası, suverenliyimizin təmin edilməsi və məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışının reallaşdırılması idi. Bu istiqamətdə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət, güclü iqtisadiyyatın formalaşdırılması, müasir ordu quruculuğu və beynəlxalq diplomatik fəaliyyət gələcək tarixi Zəfərin əsasını təşkil etdi.

27 sentyabr 2020-ci ildə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutmasına cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Beləliklə, tarixə 44 günlük Vətən müharibəsi kimi daxil olan müharibənin yeni mərhələsi başlandı.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu bütün cəbhə boyu uğurlu hərbi əməliyyatlar həyata keçirərək işğal altında olan torpaqlarımızın azad edilməsinə başladı.

Müharibənin ilk günlərindən etibarən Azərbaycan əsgər və zabitləri misilsiz qəhrəmanlıq, yüksək döyüş hazırlığı, peşəkarlıq və Vətənə sədaqət nümayiş etdirdilər. Uzun illər ərzində qurulmuş müdafiə istehkamlarının yarılması, strateji yüksəkliklərin və yaşayış məntəqələrinin azad edilməsi Azərbaycan Ordusunun gücünü və üstün döyüş qabiliyyətini ortaya qoydu. Vətən müharibəsi günlərində Azərbaycan xalqı vahid amal ətrafında birləşərək dövlətinə, ordusuna və Ali Baş Komandanına dəstəyini nümayiş etdirdi.

Müharibə dövründə informasiya müstəvisində aparılan mübarizə də xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan dövləti beynəlxalq ictimaiyyətə hadisələrin real mahiyyətini çatdırmaq, ölkəmizin haqlı mövqeyini müdafiə etmək və Ermənistanın təbliğat cəhdlərinin qarşısını almaq istiqamətində mühüm fəaliyyət göstərdi.

Beləliklə də, 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının milli iradəsinin, dövlətçilik əzminin və hərbi qüdrətinin tarixi təntənəsinə çevrildi.

Vətən müharibəsinin ən mühüm və həlledici hadisələrindən biri 8 noyabr 2020-ci il tarixində Şuşa şəhərinin işğaldan azad edilməsi oldu. Şuşa Azərbaycan xalqının tarixində, mədəniyyətində, ədəbiyyatında və milli-mənəvi dəyərlər sistemində xüsusi yer tutur. Qarabağın tacı adlandırılan bu qədim şəhər əsrlər boyu Azərbaycanın mədəniyyət və incəsənət mərkəzlərindən biri olmuş, xalqımızın görkəmli şəxsiyyətlərinin yetişməsində mühüm rol oynamışdır. Şuşanın işğaldan azad edilməsi böyük hərbi-strateji əhəmiyyətlə yanaşı, müstəsna mənəvi və tarixi əhəmiyyət daşıyırdı.

Şuşanın azad edilməsi həm də Vətən müharibəsinin gedişində həlledici dönüş nöqtəsi oldu. Bu qələbə Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin məğlubiyyətini etiraf etməsinə və 2020-ci il noyabrın 10-da üçtərəfli bəyanatın imzalanmasına gətirib çıxardı.

2020-ci il noyabrın 8-də Prezident İlham Əliyev Şəhidlər xiyabanından Azərbaycan xalqına müraciət edərək tarixi Zəfər xəbərini elan etdi.

Azərbaycan xalqının qazandığı möhtəşəm qələbənin tarixi əhəmiyyətini nəzərə alaraq, Prezident cənab İlham Əliyevin 2020-ci il dekabrın 3-də «Azərbaycan Respublikasında Zəfər Gününün təsis edilməsi haqqında» imzaladığı Sərəncama əsasən, hər il noyabrın 8-i Azərbaycan Respublikasında Zəfər Günü kimi təntənəli şəkildə qeyd edilir. Bu qərar xalqımızın milli qürurunun, dövlətimizin qüdrətinin və Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığının əbədiləşdirilməsi baxımından mühüm tarixi əhəmiyyət daşıyır.

Zəfər Gününün noyabrın 8-də qeyd olunması təsadüfi deyil. Məhz həmin gün Şuşa şəhəri işğaldan azad edilmiş, Vətən müharibəsinin taleyini müəyyən edən ən mühüm hərbi-strateji uğurlardan biri əldə olunmuşdur.

Azərbaycanın tarixi qələbəsinin əldə olunmasında Azərbaycan Ordusunun müstəsna xidmətləri vardır. Müasir silah və texnologiyalarla təchiz edilmiş, yüksək peşəkarlığa və döyüş hazırlığına malik Azərbaycan Ordusu 44 günlük Vətən müharibəsində öz gücünü və imkanlarını nümayiş etdirdi. Azərbaycan əsgəri döyüş meydanında yalnız hərbi tapşırığı yerinə yetirmirdi. O, ata-baba yurdlarının azadlığı, xalqının gələcəyi, dövlətinin müstəqilliyi və milli ləyaqəti uğrunda mübarizə aparırdı.

Vətən müharibəsində iştirak edən hər bir hərbçinin göstərdiyi qəhrəmanlıq xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaqdır. Bu Zəfər şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı və hər bir Azərbaycan əsgərinin misilsiz şücaəti hesabına qazanılmışdır.

Qazilərimizin sağlamlığının qorunması, sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların cəmiyyətə inteqrasiyası və məşğulluğunun təmin edilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir.

Azərbaycanın tarixi Zəfəri işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə yeni quruculuq və inkişaf mərhələsinin başlanmasına şərait yaratdı. İşğal dövründə şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, infrastruktur sıradan çıxarılmış, tarixi və dini abidələrimizə ciddi ziyan vurulmuşdu. Bir sıra ərazilərdə minalanma və partlamamış hərbi sursatlar insanların təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaradırdı. Azərbaycan dövləti qələbədən sonra bu ərazilərin bərpası və yenidən qurulması istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirməyə başladı. Yolların, tunellərin, körpülərin, hava limanlarının, elektrik və su təchizatı sistemlərinin, sosial obyektlərin tikintisi Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun iqtisadi potensialının bərpasına xidmət edir.

Ağıllı kənd və ağıllı şəhər konsepsiyaları əsasında həyata keçirilən layihələr müasir yaşayış mühitinin formalaşdırılmasını, innovativ texnologiyaların tətbiqini və əhalinin rahat yaşayışının təmin edilməsini hədəfləyir. Doğma torpaqlarından uzun illər ayrı düşmüş insanların mərhələli şəkildə öz yurdlarına qayıtması – Böyük Qayıdış prosesi Zəfərin ən mühüm humanitar nəticələrindən biridir.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyat yenidən canlanır, yeni yaşayış məntəqələri salınır, məktəblər, xəstəxanalar, sosial və iqtisadi obyektlər istifadəyə verilir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə Azərbaycan Bayrağının dalğalanması dövlətimizin suverenliyinin, milli iradəsinin və tarixi Zəfərinin əyani təcəssümüdür.

2020-ci ildə əldə edilmiş tarixi qələbə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin və nüfuzunun daha da möhkəmlənməsinə mühüm təsir göstərdi. Azərbaycan dövləti öz ərazi bütövlüyünün bərpası ilə suveren hüquqlarının təmin edilməsi istiqamətində prinsipial mövqeyini ortaya qoydu. Vətən müharibəsində əldə edilən qələbə regionda yeni siyasi və geosiyasi reallıqlar yaratdı. Eyni zamanda, bölgədə davamlı sülhün, təhlükəsizliyin və iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı üçün yeni imkanlar formalaşdırdı.

Azərbaycanın əsas məqsədlərindən biri regionda uzunmüddətli sülhün və sabitliyin təmin olunması, nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsidir. Bu baxımdan Zəfər yalnız hərbi qələbə deyil, həm də ölkəmizin gələcək inkişafı, regional əməkdaşlıq və beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi üçün yeni tarixi mərhələnin başlanğıcıdır.

Pərvanə Vəliyeva,

8 Noyabr – Zəfər Günü milli birliyimizin, sarsılmaz iradəmizin, Vətən sevgimizin və dövlətimizin qüdrətinin təntənəsini özündə əks etdirən möhtəşəm tarixi gün və Azərbaycan dövlətinin hərbi-siyasi gücünü, Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini, xalqımızın milli həmrəyliyini və Vətən uğrunda fədakarlığını bütün dünyaya nümayiş etdirən tarixi hadisənin rəmzidir.

Azərbaycan xalqının müasir tarixində ən ağrılı və faciəli hadisələrdən biri Ermənistanın ölkəmizə qarşı həyata keçirdiyi hərbi təcavüz və torpaqlarımızın işğalı olmuşdur. XX əsrin sonlarında baş verən bu hadisələr nəticəsində Azərbaycan ərazilərinin bir hissəsi işğal edilmiş, yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin salınmış, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, tarixi-mədəni irsimizə ciddi ziyan vurulmuşdur.

Uzun illər ərzində Azərbaycan dövləti münaqişənin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında, sülh yolu ilə həllinə çalışmışdır. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoyulması və işğalçı qüvvələrin çıxarılması ilə bağlı tələblər öz əksini tapmışdır. Lakin beynəlxalq təşkilatların qərar və qətnamələrinin uzun müddət icra edilməməsi, Ermənistanın işğalçılıq siyasətini davam etdirməsi münaqişənin həllini uzatmış, regionda sülh və təhlükəsizliyə ciddi maneələr yaramışdır.

Dövlətimizin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri ərazi bütövlüyümüzün bərpası, suverenliyimizin təmin edilməsi və məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışının reallaşdırılması idi. Bu istiqamətdə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət, güclü iqtisadiyyatın formalaşdırılması, müasir ordu quruculuğu və beynəlxalq diplomatik fəaliyyət gələcək tarixi Zəfərin əsasını təşkil etdi.

27 sentyabr 2020-ci ildə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutmasına cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Beləliklə, tarixə 44 günlük Vətən müharibəsi kimi daxil olan müharibənin yeni mərhələsi başlandı.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu bütün cəbhə boyu uğurlu hərbi əməliyyatlar həyata keçirərək işğal altında olan torpaqlarımızın azad edilməsinə başladı.

Müharibənin ilk günlərindən etibarən Azərbaycan əsgər və zabitləri misilsiz qəhrəmanlıq, yüksək döyüş hazırlığı, peşəkarlıq və Vətənə sədaqət nümayiş etdirdilər. Uzun illər ərzində qurulmuş müdafiə istehkamlarının yarılması, strateji yüksəkliklərin və yaşayış məntəqələrinin azad edilməsi Azərbaycan Ordusunun gücünü və üstün döyüş qabiliyyətini ortaya qoydu. Vətən müharibəsi günlərində Azərbaycan xalqı vahid amal ətrafında birləşərək dövlətinə, ordusuna və Ali Baş Komandanına dəstəyini nümayiş etdirdi.

Müharibə dövründə informasiya müstəvisində aparılan mübarizə də xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan dövləti beynəlxalq ictimaiyyətə hadisələrin real mahiyyətini çatdırmaq, ölkəmizin haqlı mövqeyini müdafiə etmək və Ermənistanın təbliğat cəhdlərinin qarşısını almaq istiqamətində mühüm fəaliyyət göstərdi.

Beləliklə də, 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının milli iradəsinin, dövlətçilik əzminin və hərbi qüdrətinin tarixi təntənəsinə çevrildi.

Vətən müharibəsinin ən mühüm və həlledici hadisələrindən biri 8 noyabr 2020-ci il tarixində Şuşa şəhərinin işğaldan azad edilməsi oldu. Şuşa Azərbaycan xalqının tarixində, mədəniyyətində, ədəbiyyatında və milli-mənəvi dəyərlər sistemində xüsusi yer tutur. Qarabağın tacı adlandırılan bu qədim şəhər əsrlər boyu Azərbaycanın mədəniyyət və incəsənət mərkəzlərindən biri olmuş, xalqımızın görkəmli şəxsiyyətlərinin yetişməsində mühüm rol oynamışdır. Şuşanın işğaldan azad edilməsi böyük hərbi-strateji əhəmiyyətlə yanaşı, müstəsna mənəvi və tarixi əhəmiyyət daşıyırdı.

Şuşanın azad edilməsi həm də Vətən müharibəsinin gedişində həlledici dönüş nöqtəsi oldu. Bu qələbə Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin məğlubiyyətini etiraf etməsinə və 2020-ci il noyabrın 10-da üçtərəfli bəyanatın imzalanmasına gətirib çıxardı.

2020-ci il noyabrın 8-də Prezident İlham Əliyev Şəhidlər xiyabanından Azərbaycan xalqına müraciət edərək tarixi Zəfər xəbərini elan etdi.

Azərbaycan xalqının qazandığı möhtəşəm qələbənin tarixi əhəmiyyətini nəzərə alaraq, Prezident cənab İlham Əliyevin 2020-ci il dekabrın 3-də «Azərbaycan Respublikasında Zəfər Gününün təsis edilməsi haqqında» imzaladığı Sərəncama əsasən, hər il noyabrın 8-i Azərbaycan Respublikasında Zəfər Günü kimi təntənəli şəkildə qeyd edilir. Bu qərar xalqımızın milli qürurunun, dövlətimizin qüdrətinin və Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığının əbədiləşdirilməsi baxımından mühüm tarixi əhəmiyyət daşıyır.

Zəfər Gününün noyabrın 8-də qeyd olunması təsadüfi deyil. Məhz həmin gün Şuşa şəhəri işğaldan azad edilmiş, Vətən müharibəsinin taleyini müəyyən edən ən mühüm hərbi-strateji uğurlardan biri əldə olunmuşdur.

Azərbaycanın tarixi qələbəsinin əldə olunmasında Azərbaycan Ordusunun müstəsna xidmətləri vardır. Müasir silah və texnologiyalarla təchiz edilmiş, yüksək peşəkarlığa və döyüş hazırlığına malik Azərbaycan Ordusu 44 günlük Vətən müharibəsində öz gücünü və imkanlarını nümayiş etdirdi. Azərbaycan əsgəri döyüş meydanında yalnız hərbi tapşırığı yerinə yetirmirdi. O, ata-baba yurdlarının azadlığı, xalqının gələcəyi, dövlətinin müstəqilliyi və milli ləyaqəti uğrunda mübarizə aparırdı.

Vətən müharibəsində iştirak edən hər bir hərbçinin göstərdiyi qəhrəmanlıq xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaqdır. Bu Zəfər şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı və hər bir Azərbaycan əsgərinin misilsiz şücaəti hesabına qazanılmışdır.

Qazilərimizin sağlamlığının qorunması, sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların cəmiyyətə inteqrasiyası və məşğulluğunun təmin edilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir.

Azərbaycanın tarixi Zəfəri işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə yeni quruculuq və inkişaf mərhələsinin başlanmasına şərait yaratdı. İşğal dövründə şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, infrastruktur sıradan çıxarılmış, tarixi və dini abidələrimizə ciddi ziyan vurulmuşdu. Bir sıra ərazilərdə minalanma və partlamamış hərbi sursatlar insanların təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaradırdı. Azərbaycan dövləti qələbədən sonra bu ərazilərin bərpası və yenidən qurulması istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirməyə başladı. Yolların, tunellərin, körpülərin, hava limanlarının, elektrik və su təchizatı sistemlərinin, sosial obyektlərin tikintisi Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun iqtisadi potensialının bərpasına xidmət edir.

Ağıllı kənd və ağıllı şəhər konsepsiyaları əsasında həyata keçirilən layihələr müasir yaşayış mühitinin formalaşdırılmasını, innovativ texnologiyaların tətbiqini və əhalinin rahat yaşayışının təmin edilməsini hədəfləyir. Doğma torpaqlarından uzun illər ayrı düşmüş insanların mərhələli şəkildə öz yurdlarına qayıtması – Böyük Qayıdış prosesi Zəfərin ən mühüm humanitar nəticələrindən biridir.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyat yenidən canlanır, yeni yaşayış məntəqələri salınır, məktəblər, xəstəxanalar, sosial və iqtisadi obyektlər istifadəyə verilir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə Azərbaycan Bayrağının dalğalanması dövlətimizin suverenliyinin, milli iradəsinin və tarixi Zəfərinin əyani təcəssümüdür.

2020-ci ildə əldə edilmiş tarixi qələbə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin və nüfuzunun daha da möhkəmlənməsinə mühüm təsir göstərdi. Azərbaycan dövləti öz ərazi bütövlüyünün bərpası ilə suveren hüquqlarının təmin edilməsi istiqamətində prinsipial mövqeyini ortaya qoydu. Vətən müharibəsində əldə edilən qələbə regionda yeni siyasi və geosiyasi reallıqlar yaratdı. Eyni zamanda, bölgədə davamlı sülhün, təhlükəsizliyin və iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı üçün yeni imkanlar formalaşdırdı.

Azərbaycanın əsas məqsədlərindən biri regionda uzunmüddətli sülhün və sabitliyin təmin olunması, nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsidir. Bu baxımdan Zəfər yalnız hərbi qələbə deyil, həm də ölkəmizin gələcək inkişafı, regional əməkdaşlıq və beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi üçün yeni tarixi mərhələnin başlanğıcıdır.

Pərvanə Vəliyeva,

8 Noyabr – Zəfər Günü milli birliyimizin, sarsılmaz iradəmizin, Vətən sevgimizin və dövlətimizin qüdrətinin təntənəsini özündə əks etdirən möhtəşəm tarixi gün və Azərbaycan dövlətinin hərbi-siyasi gücünü, Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini, xalqımızın milli həmrəyliyini və Vətən uğrunda fədakarlığını bütün dünyaya nümayiş etdirən tarixi hadisənin rəmzidir.

Azərbaycan xalqının müasir tarixində ən ağrılı və faciəli hadisələrdən biri Ermənistanın ölkəmizə qarşı həyata keçirdiyi hərbi təcavüz və torpaqlarımızın işğalı olmuşdur. XX əsrin sonlarında baş verən bu hadisələr nəticəsində Azərbaycan ərazilərinin bir hissəsi işğal edilmiş, yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin salınmış, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, tarixi-mədəni irsimizə ciddi ziyan vurulmuşdur.

Uzun illər ərzində Azərbaycan dövləti münaqişənin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında, sülh yolu ilə həllinə çalışmışdır. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoyulması və işğalçı qüvvələrin çıxarılması ilə bağlı tələblər öz əksini tapmışdır. Lakin beynəlxalq təşkilatların qərar və qətnamələrinin uzun müddət icra edilməməsi, Ermənistanın işğalçılıq siyasətini davam etdirməsi münaqişənin həllini uzatmış, regionda sülh və təhlükəsizliyə ciddi maneələr yaramışdır.

Dövlətimizin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri ərazi bütövlüyümüzün bərpası, suverenliyimizin təmin edilməsi və məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışının reallaşdırılması idi. Bu istiqamətdə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət, güclü iqtisadiyyatın formalaşdırılması, müasir ordu quruculuğu və beynəlxalq diplomatik fəaliyyət gələcək tarixi Zəfərin əsasını təşkil etdi.

27 sentyabr 2020-ci ildə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutmasına cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Beləliklə, tarixə 44 günlük Vətən müharibəsi kimi daxil olan müharibənin yeni mərhələsi başlandı.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu bütün cəbhə boyu uğurlu hərbi əməliyyatlar həyata keçirərək işğal altında olan torpaqlarımızın azad edilməsinə başladı.

Müharibənin ilk günlərindən etibarən Azərbaycan əsgər və zabitləri misilsiz qəhrəmanlıq, yüksək döyüş hazırlığı, peşəkarlıq və Vətənə sədaqət nümayiş etdirdilər. Uzun illər ərzində qurulmuş müdafiə istehkamlarının yarılması, strateji yüksəkliklərin və yaşayış məntəqələrinin azad edilməsi Azərbaycan Ordusunun gücünü və üstün döyüş qabiliyyətini ortaya qoydu. Vətən müharibəsi günlərində Azərbaycan xalqı vahid amal ətrafında birləşərək dövlətinə, ordusuna və Ali Baş Komandanına dəstəyini nümayiş etdirdi.

Müharibə dövründə informasiya müstəvisində aparılan mübarizə də xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan dövləti beynəlxalq ictimaiyyətə hadisələrin real mahiyyətini çatdırmaq, ölkəmizin haqlı mövqeyini müdafiə etmək və Ermənistanın təbliğat cəhdlərinin qarşısını almaq istiqamətində mühüm fəaliyyət göstərdi.

Beləliklə də, 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının milli iradəsinin, dövlətçilik əzminin və hərbi qüdrətinin tarixi təntənəsinə çevrildi.

Vətən müharibəsinin ən mühüm və həlledici hadisələrindən biri 8 noyabr 2020-ci il tarixində Şuşa şəhərinin işğaldan azad edilməsi oldu. Şuşa Azərbaycan xalqının tarixində, mədəniyyətində, ədəbiyyatında və milli-mənəvi dəyərlər sistemində xüsusi yer tutur. Qarabağın tacı adlandırılan bu qədim şəhər əsrlər boyu Azərbaycanın mədəniyyət və incəsənət mərkəzlərindən biri olmuş, xalqımızın görkəmli şəxsiyyətlərinin yetişməsində mühüm rol oynamışdır. Şuşanın işğaldan azad edilməsi böyük hərbi-strateji əhəmiyyətlə yanaşı, müstəsna mənəvi və tarixi əhəmiyyət daşıyırdı.

Şuşanın azad edilməsi həm də Vətən müharibəsinin gedişində həlledici dönüş nöqtəsi oldu. Bu qələbə Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin məğlubiyyətini etiraf etməsinə və 2020-ci il noyabrın 10-da üçtərəfli bəyanatın imzalanmasına gətirib çıxardı.

2020-ci il noyabrın 8-də Prezident İlham Əliyev Şəhidlər xiyabanından Azərbaycan xalqına müraciət edərək tarixi Zəfər xəbərini elan etdi.

Azərbaycan xalqının qazandığı möhtəşəm qələbənin tarixi əhəmiyyətini nəzərə alaraq, Prezident cənab İlham Əliyevin 2020-ci il dekabrın 3-də «Azərbaycan Respublikasında Zəfər Gününün təsis edilməsi haqqında» imzaladığı Sərəncama əsasən, hər il noyabrın 8-i Azərbaycan Respublikasında Zəfər Günü kimi təntənəli şəkildə qeyd edilir. Bu qərar xalqımızın milli qürurunun, dövlətimizin qüdrətinin və Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığının əbədiləşdirilməsi baxımından mühüm tarixi əhəmiyyət daşıyır.

Zəfər Gününün noyabrın 8-də qeyd olunması təsadüfi deyil. Məhz həmin gün Şuşa şəhəri işğaldan azad edilmiş, Vətən müharibəsinin taleyini müəyyən edən ən mühüm hərbi-strateji uğurlardan biri əldə olunmuşdur.

Azərbaycanın tarixi qələbəsinin əldə olunmasında Azərbaycan Ordusunun müstəsna xidmətləri vardır. Müasir silah və texnologiyalarla təchiz edilmiş, yüksək peşəkarlığa və döyüş hazırlığına malik Azərbaycan Ordusu 44 günlük Vətən müharibəsində öz gücünü və imkanlarını nümayiş etdirdi. Azərbaycan əsgəri döyüş meydanında yalnız hərbi tapşırığı yerinə yetirmirdi. O, ata-baba yurdlarının azadlığı, xalqının gələcəyi, dövlətinin müstəqilliyi və milli ləyaqəti uğrunda mübarizə aparırdı.

Vətən müharibəsində iştirak edən hər bir hərbçinin göstərdiyi qəhrəmanlıq xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaqdır. Bu Zəfər şəhidlərimizin müqəddəs qanı, qazilərimizin fədakarlığı və hər bir Azərbaycan əsgərinin misilsiz şücaəti hesabına qazanılmışdır.

Qazilərimizin sağlamlığının qorunması, sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların cəmiyyətə inteqrasiyası və məşğulluğunun təmin edilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir.

Azərbaycanın tarixi Zəfəri işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə yeni quruculuq və inkişaf mərhələsinin başlanmasına şərait yaratdı. İşğal dövründə şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, infrastruktur sıradan çıxarılmış, tarixi və dini abidələrimizə ciddi ziyan vurulmuşdu. Bir sıra ərazilərdə minalanma və partlamamış hərbi sursatlar insanların təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaradırdı. Azərbaycan dövləti qələbədən sonra bu ərazilərin bərpası və yenidən qurulması istiqamətində genişmiqyaslı layihələr həyata keçirməyə başladı. Yolların, tunellərin, körpülərin, hava limanlarının, elektrik və su təchizatı sistemlərinin, sosial obyektlərin tikintisi Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun iqtisadi potensialının bərpasına xidmət edir.

Ağıllı kənd və ağıllı şəhər konsepsiyaları əsasında həyata keçirilən layihələr müasir yaşayış mühitinin formalaşdırılmasını, innovativ texnologiyaların tətbiqini və əhalinin rahat yaşayışının təmin edilməsini hədəfləyir. Doğma torpaqlarından uzun illər ayrı düşmüş insanların mərhələli şəkildə öz yurdlarına qayıtması – Böyük Qayıdış prosesi Zəfərin ən mühüm humanitar nəticələrindən biridir.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyat yenidən canlanır, yeni yaşayış məntəqələri salınır, məktəblər, xəstəxanalar, sosial və iqtisadi obyektlər istifadəyə verilir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə Azərbaycan Bayrağının dalğalanması dövlətimizin suverenliyinin, milli iradəsinin və tarixi Zəfərinin əyani təcəssümüdür.

2020-ci ildə əldə edilmiş tarixi qələbə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin və nüfuzunun daha da möhkəmlənməsinə mühüm təsir göstərdi. Azərbaycan dövləti öz ərazi bütövlüyünün bərpası ilə suveren hüquqlarının təmin edilməsi istiqamətində prinsipial mövqeyini ortaya qoydu. Vətən müharibəsində əldə edilən qələbə regionda yeni siyasi və geosiyasi reallıqlar yaratdı. Eyni zamanda, bölgədə davamlı sülhün, təhlükəsizliyin və iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı üçün yeni imkanlar formalaşdırdı.

Azərbaycanın əsas məqsədlərindən biri regionda uzunmüddətli sülhün və sabitliyin təmin olunması, nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsidir. Bu baxımdan Zəfər yalnız hərbi qələbə deyil, həm də ölkəmizin gələcək inkişafı, regional əməkdaşlıq və beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi üçün yeni tarixi mərhələnin başlanğıcıdır.

Pərvanə Vəliyeva,

31 oktyabr 2003-cü il tarixindən başlayan prezidentlik yolunun tarixi nəticələri

2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkilərində İlham Əliyev seçicilərin 76 faizindən çoxunun səsini qazanaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Oktyabrın 31-də and içərək səlahiyyətlərinin icrasına başladı. Qarşıda ölkənin iqtisadi potensialının artırılması, əhalinin rifahının yüksəldilməsi, müasir dövlət institutlarının inkişafı, beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi və ən başlıcası, Ermənistanın işğalı altında qalan Azərbaycan torpaqlarının azad edilməsi kimi mühüm vəzifələr dayanırdı.

Bu yolun başlanğıcında dövlət başçısının üzərinə götürdüyü öhdəliyin əsasını Konstitusiyaya sədaqət, dövlətin müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması, xalqa xidmət təşkil edirdi. Sonrakı illərin hadisələri göstərdi ki, Azərbaycan üçün bu vəzifələr bir-biri ilə sıx bağlıdır. Çünki ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün güclü dövlət, güclü dövlət qurmaq üçün isə dayanıqlı iqtisadiyyat, müasir ordu, düşünülmüş xarici siyasət və milli birlik lazımdır.

İlham Əliyevin prezidentlik fəaliyyətinin ilk illərindən həyata keçirilən siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi oldu. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi inkişaf strategiyasının davam etdirilməsi, ölkənin enerji potensialından səmərəli istifadə edilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və müasir infrastrukturun yaradılması dövlət siyasətinin əsas prioritetləri sırasında yer aldı.

Azərbaycanın enerji siyasəti yeni mərhələyə qədəm qoydu. Neft və qaz ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılması, beynəlxalq enerji layihələrinin reallaşdırılması ölkənin iqtisadi imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, onun regional və beynəlxalq əhəmiyyətini də artırdı. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin tam fəaliyyətə başlaması, sonradan Cənub Qaz Dəhlizinin yaradılması və Avropanın enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın rolunun genişlənməsi bu siyasətin mühüm nəticələrindəndir.

Bununla yanaşı, nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi, beynəlxalq dəmir yolu və avtomobil yollarının inkişafı, hava limanlarının tikintisi Azərbaycanın tranzit imkanlarını artırdı. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ölkəmizin Şərq ilə Qərb arasında nəqliyyat əlaqələrində rolunu gücləndirdi. Bütün bunlar Azərbaycanın yalnız enerji ixracatçısı kimi deyil, həm də beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin mühüm iştirakçısı kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət etdi.

İqtisadi inkişafın nəticələri regionların sosial-iqtisadi həyatında da özünü göstərdi. Yeni müəssisələrin yaradılması, yolların çəkilməsi, elektrik və qaz təchizatının yaxşılaşdırılması, təhsil və səhiyyə infrastrukturunun yenilənməsi əhalinin yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılmasına yönəldi. Dövlət proqramları vasitəsilə bölgələrdə iqtisadi fəallığın artırılması, sahibkarlığın dəstəklənməsi və yeni iş yerlərinin yaradılması istiqamətində tədbirlər həyata keçirildi.

Bu siyasətin nəticələrini qiymətləndirərkən Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidə Dövlət Bayrağını ucaltdıqdan sonra söylədiyi fikirlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısı həmin çıxışında iyirmi il ərzində ölkənin iqtisadi inkişafını konkret göstəricilərlə ifadə etmişdi. Onun sözlərinə görə, 2003-cü ildə Azərbaycanın ümumi daxili məhsulu 7 milyard dollar olduğu halda, 2022-ci ilin yekununda bu göstərici 72 milyard dollara çatmışdı. Prezident eyni çıxışında 2003-cü ildə 1,6 milyard dollar təşkil edən valyuta ehtiyatlarının 2023-cü ildə 69,5 milyard dollara yüksəldiyini bildirmişdi.

Bu rəqəmlər dövlətin iqtisadi və maliyyə imkanlarının genişlənməsini göstərirdi. İqtisadi müstəqillik Azərbaycanın qarşısında duran strateji vəzifələrin həyata keçirilməsi, milli maraqlara əsaslanan müstəqil siyasətin aparılması və müdafiə potensialının gücləndirilməsi üçün mühüm zəmin yaratdı.

Lakin Azərbaycan qarşısında duran ən ağır vəzifə işğal altında qalan torpaqların azad edilməsi idi. Ermənistanın otuz ilə yaxın davam edən işğalı nəticəsində yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin düşmüş, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, xalqımız ağır mənəvi və humanitar itkilərlə üzləşmişdi. Bu problemin həlli həm diplomatik səylər, həm beynəlxalq hüquqa əsaslanan prinsipial mövqe, həm də güclü hərbi potensial tələb edirdi.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ordu quruculuğu dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. Silahlı Qüvvələrin maddi-texniki bazası möhkəmləndirildi, müasir silah və texnologiyaların tətbiqi genişləndirildi, hərbi qulluqçuların döyüş hazırlığının yüksəldilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi. Azərbaycanın müdafiə sənayesinin inkişafı da bu strategiyanın tərkib hissəsi idi.

2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini nümayiş etdirdi. Lələtəpə yüksəkliyinin və bir sıra strateji mövqelərin azad edilməsi xalqımızda qələbəyə inamı gücləndirdi. 2018-ci ildə Günnüt əməliyyatı zamanı strateji mövqelərin nəzarətə götürülməsi də hərbi baxımdan əhəmiyyətli hadisələrdən oldu. Bu uğurlar sonrakı mərhələdə Azərbaycanın hərbi üstünlüyünün təmin edilməsində rol oynayan amillər sırasında idi.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi isə dövlətimizin hərbi-siyasi strategiyasının həlledici sınağına çevrildi. Azərbaycan Ordusu Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında əks-hücum əməliyyatları həyata keçirərək işğal altındakı torpaqlarımızı azad etməyə başladı. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı və digər ərazilərin azad edilməsi, noyabrın 8-də Şuşanın düşmən işğalından qurtarılması müharibənin gedişində həlledici mərhələlər oldu.

Qırx dörd gün davam edən müharibə noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatla başa çatdı. Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması ilə ərazi bütövlüyümüzün bərpası istiqamətində mühüm nəticələr əldə edildi. Azərbaycan xalqı uzun illər arzuladığı Qələbəyə qovuşdu. Bu Zəfər hər şeydən əvvəl şəhidlərimizin canı və qanı, qazilərimizin fədakarlığı, əsgər və zabitlərimizin qəhrəmanlığı hesabına qazanıldı.

Prezident İlham Əliyev 2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidəki çıxışında iyirmi il əvvəl qarşısına qoyduğu məqsədi belə xatırladırdı: “İyirmi il bundan əvvəl Prezident kimi öz vəzifə borcumu yerinə yetirməyə başlayanda qarşıma bir nömrəli vəzifə qoymuşdum ki, Azərbaycan Bayrağı o vaxt işğal altında olan bütün ərazilərdə, bütün torpaqlarda, bütün şəhər və kəndlərdə qaldırılsın”.

Dövlət başçısının bu fikirləri 2003-cü ildəki andla iyirmi il sonra əldə edilmiş tarixi nəticə arasındakı əlaqəni aydın göstərirdi. Qarşıya qoyulan məqsəd yalnız siyasi bəyanat olaraq qalmamış, onun həyata keçirilməsi üçün iqtisadi, hərbi və diplomatik istiqamətlərdə ardıcıl fəaliyyət göstərilmişdi.

2020-ci il Zəfəri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasında həlledici mərhələ olsa da, Qarabağ bölgəsində dövlət suverenliyinin tam təmin edilməsi üçün qarşıda əlavə vəzifələr qalırdı. 2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Ordusu Qarabağ bölgəsində lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başladı. Sentyabrın 20-də əldə olunan razılaşma nəticəsində hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Bununla da bölgədəki qanunsuz silahlı birləşmələrin tərksilah edilməsi və Azərbaycan Respublikasının konstitusiya quruluşunun bərpası üçün yeni mərhələ başlandı.

2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidə Azərbaycan Bayrağının ucaldılması isə bu tarixi prosesin rəmzinə çevrildi. Prezident İlham Əliyev həmin gün xalqa müraciətində iyirmi il əvvəl verilən vədlərin yerinə yetirildiyini bildirərək demişdi: “Şadam ki, son 20 il ərzində verdiyim bütün vədlər, qarşıma qoyduğum bütün vəzifələr icra edildi”.

Bu sözlər dövlət başçısının öz fəaliyyətinə verdiyi siyasi qiymət olmaqla yanaşı, Azərbaycanın müasir tarixində baş vermiş böyük dəyişikliklərin də ifadəsi idi. İyirmi il əvvəl işğal altında olan torpaqlarda Azərbaycan Bayrağının dalğalanması məqsəd kimi qarşıya qoyulmuşdu. 2023-cü ildə isə həmin məqsəd ölkənin bütün ərazilərində suverenliyin təmin edilməsi ilə tarixi reallığa çevrildi.

Azərbaycanın əldə etdiyi bu nəticələr xalqın birliyi və dövlətin gücü ilə sıx bağlıdır. Vətən müharibəsi zamanı cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinin vahid amal ətrafında birləşməsi, əsgər və zabitlərimizin döyüş meydanında göstərdiyi qəhrəmanlıq, şəhid ailələrinin və qazilərin fədakarlığı milli tariximizin ən qürurlu səhifələrini təşkil edir. Bu Qələbə Azərbaycan xalqının öz taleyinə sahib çıxmaq əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

İyirmi ilin mühüm nəticələrindən biri də Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsidir. 2011-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasına qeyri-daimi üzv seçilməsi ölkəmizin diplomatik tarixində mühüm hadisə oldu. 2019-cu ildə Qoşulmama Hərəkatına sədrlik etməyə başlayan Azərbaycan bu təşkilatın beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə töhfə verdi. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat əlaqələri və regional əməkdaşlıq sahələrində həyata keçirilən layihələr ölkəmizin beynəlxalq əhəmiyyətini artırdı.

Azərbaycanın xarici siyasətində milli maraqların qorunması, dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanılması əsas istiqamətlər olaraq qaldı. Qarabağ məsələsinin həlli, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası və regional sülhün təmin olunması istiqamətində aparılan fəaliyyətlər bu siyasətin mühüm tərkib hissəsi idi.

Qələbədən sonra qarşıda duran ən mühüm vəzifələrdən biri azad edilmiş ərazilərdə həyatın yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri yolların, enerji və kommunikasiya xətlərinin bərpasını, yeni yaşayış məntəqələrinin salınmasını, məktəb və səhiyyə müəssisələrinin tikintisini əhatə edir. Füzuli, Zəngilan və Laçın beynəlxalq hava limanlarının istifadəyə verilməsi həmin ərazilərin nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir.

Böyük Qayıdış prosesi yalnız insanların öz evlərinə qayıtması ilə məhdudlaşmır. Məqsəd doğma torpaqlarda təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılması, məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi, iqtisadi fəaliyyətin bərpası və bölgənin ölkənin ümumi inkişafına inteqrasiyasının təmin edilməsidir. İllərlə yurd həsrəti çəkən insanların öz kənd və şəhərlərində yeni həyata başlaması Qələbənin ən mühüm insani nəticələrindən biridir.

Bu gün 31 oktyabr tarixinə nəzər salarkən 2003-cü ildə içilən andın məsuliyyətini və ötən 23 ilin tarixi nəticələrini birlikdə qiymətləndirmək mümkündür. Bu illər ərzində Azərbaycan iqtisadi potensialını genişləndirib, müasir ordu qurub, beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirib, Vətən müharibəsində tarixi Qələbə qazanıb və 2023-cü ildə dövlət suverenliyini ölkənin bütün ərazilərində təmin edib. Bu nailiyyətlər dövlətin ardıcıl siyasətinin, xalqın birliyinin, ordunun qəhrəmanlığının və şəhidlərimizin fədakarlığının nəticəsidir.

Əlbəttə, dövlət quruculuğu davamlı prosesdir. Qazanılmış nailiyyətlərin qorunması, iqtisadiyyatın daha da şaxələndirilməsi, təhsilin və elmin inkişafı, insan kapitalının gücləndirilməsi, azad edilmiş ərazilərin dirçəldilməsi və əhalinin rifahının yüksəldilməsi qarşıdakı dövrün əsas vəzifələridir. Tarixi Qələbənin davamlı uğura çevrilməsi məhz bu hədəflərin həyata keçirilməsi ilə bağlıdır.

İyirmi üç il əvvəl içilən anddan başlayan prezidentlik yolu Azərbaycanın müasir tarixində böyük dəyişikliklərlə yadda qalıb. Bu gün üçrəngli bayrağımızın ölkəmizin bütün ərazilərində dalğalanması müstəqilliyimizin, milli iradəmizin və tarixi Zəfərimizin rəmzidir. Azərbaycan qazandığı nailiyyətlərə söykənərək qarşısında duran yeni hədəflərə doğru inamla irəliləyir. Qarabağda başlanan quruculuq, güclənən iqtisadiyyat və möhkəmlənən dövlətçilik gələcəyə hesablanmış inkişaf yolunun əsas istiqamətləridir. Əldə edilmiş Zəfər bu yolun ən böyük tarixi dayağı, gələcək uğurlarımızın isə möhkəm təməlidir.

Nurəngiz Adilqızı

31 oktyabr 2003-cü il tarixindən başlayan prezidentlik yolunun tarixi nəticələri

2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkilərində İlham Əliyev seçicilərin 76 faizindən çoxunun səsini qazanaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Oktyabrın 31-də and içərək səlahiyyətlərinin icrasına başladı. Qarşıda ölkənin iqtisadi potensialının artırılması, əhalinin rifahının yüksəldilməsi, müasir dövlət institutlarının inkişafı, beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi və ən başlıcası, Ermənistanın işğalı altında qalan Azərbaycan torpaqlarının azad edilməsi kimi mühüm vəzifələr dayanırdı.

Bu yolun başlanğıcında dövlət başçısının üzərinə götürdüyü öhdəliyin əsasını Konstitusiyaya sədaqət, dövlətin müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması, xalqa xidmət təşkil edirdi. Sonrakı illərin hadisələri göstərdi ki, Azərbaycan üçün bu vəzifələr bir-biri ilə sıx bağlıdır. Çünki ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün güclü dövlət, güclü dövlət qurmaq üçün isə dayanıqlı iqtisadiyyat, müasir ordu, düşünülmüş xarici siyasət və milli birlik lazımdır.

İlham Əliyevin prezidentlik fəaliyyətinin ilk illərindən həyata keçirilən siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi oldu. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi inkişaf strategiyasının davam etdirilməsi, ölkənin enerji potensialından səmərəli istifadə edilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və müasir infrastrukturun yaradılması dövlət siyasətinin əsas prioritetləri sırasında yer aldı.

Azərbaycanın enerji siyasəti yeni mərhələyə qədəm qoydu. Neft və qaz ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılması, beynəlxalq enerji layihələrinin reallaşdırılması ölkənin iqtisadi imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, onun regional və beynəlxalq əhəmiyyətini də artırdı. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin tam fəaliyyətə başlaması, sonradan Cənub Qaz Dəhlizinin yaradılması və Avropanın enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın rolunun genişlənməsi bu siyasətin mühüm nəticələrindəndir.

Bununla yanaşı, nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi, beynəlxalq dəmir yolu və avtomobil yollarının inkişafı, hava limanlarının tikintisi Azərbaycanın tranzit imkanlarını artırdı. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ölkəmizin Şərq ilə Qərb arasında nəqliyyat əlaqələrində rolunu gücləndirdi. Bütün bunlar Azərbaycanın yalnız enerji ixracatçısı kimi deyil, həm də beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin mühüm iştirakçısı kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət etdi.

İqtisadi inkişafın nəticələri regionların sosial-iqtisadi həyatında da özünü göstərdi. Yeni müəssisələrin yaradılması, yolların çəkilməsi, elektrik və qaz təchizatının yaxşılaşdırılması, təhsil və səhiyyə infrastrukturunun yenilənməsi əhalinin yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılmasına yönəldi. Dövlət proqramları vasitəsilə bölgələrdə iqtisadi fəallığın artırılması, sahibkarlığın dəstəklənməsi və yeni iş yerlərinin yaradılması istiqamətində tədbirlər həyata keçirildi.

Bu siyasətin nəticələrini qiymətləndirərkən Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidə Dövlət Bayrağını ucaltdıqdan sonra söylədiyi fikirlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısı həmin çıxışında iyirmi il ərzində ölkənin iqtisadi inkişafını konkret göstəricilərlə ifadə etmişdi. Onun sözlərinə görə, 2003-cü ildə Azərbaycanın ümumi daxili məhsulu 7 milyard dollar olduğu halda, 2022-ci ilin yekununda bu göstərici 72 milyard dollara çatmışdı. Prezident eyni çıxışında 2003-cü ildə 1,6 milyard dollar təşkil edən valyuta ehtiyatlarının 2023-cü ildə 69,5 milyard dollara yüksəldiyini bildirmişdi.

Bu rəqəmlər dövlətin iqtisadi və maliyyə imkanlarının genişlənməsini göstərirdi. İqtisadi müstəqillik Azərbaycanın qarşısında duran strateji vəzifələrin həyata keçirilməsi, milli maraqlara əsaslanan müstəqil siyasətin aparılması və müdafiə potensialının gücləndirilməsi üçün mühüm zəmin yaratdı.

Lakin Azərbaycan qarşısında duran ən ağır vəzifə işğal altında qalan torpaqların azad edilməsi idi. Ermənistanın otuz ilə yaxın davam edən işğalı nəticəsində yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin düşmüş, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, xalqımız ağır mənəvi və humanitar itkilərlə üzləşmişdi. Bu problemin həlli həm diplomatik səylər, həm beynəlxalq hüquqa əsaslanan prinsipial mövqe, həm də güclü hərbi potensial tələb edirdi.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ordu quruculuğu dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. Silahlı Qüvvələrin maddi-texniki bazası möhkəmləndirildi, müasir silah və texnologiyaların tətbiqi genişləndirildi, hərbi qulluqçuların döyüş hazırlığının yüksəldilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi. Azərbaycanın müdafiə sənayesinin inkişafı da bu strategiyanın tərkib hissəsi idi.

2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini nümayiş etdirdi. Lələtəpə yüksəkliyinin və bir sıra strateji mövqelərin azad edilməsi xalqımızda qələbəyə inamı gücləndirdi. 2018-ci ildə Günnüt əməliyyatı zamanı strateji mövqelərin nəzarətə götürülməsi də hərbi baxımdan əhəmiyyətli hadisələrdən oldu. Bu uğurlar sonrakı mərhələdə Azərbaycanın hərbi üstünlüyünün təmin edilməsində rol oynayan amillər sırasında idi.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi isə dövlətimizin hərbi-siyasi strategiyasının həlledici sınağına çevrildi. Azərbaycan Ordusu Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında əks-hücum əməliyyatları həyata keçirərək işğal altındakı torpaqlarımızı azad etməyə başladı. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı və digər ərazilərin azad edilməsi, noyabrın 8-də Şuşanın düşmən işğalından qurtarılması müharibənin gedişində həlledici mərhələlər oldu.

Qırx dörd gün davam edən müharibə noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatla başa çatdı. Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması ilə ərazi bütövlüyümüzün bərpası istiqamətində mühüm nəticələr əldə edildi. Azərbaycan xalqı uzun illər arzuladığı Qələbəyə qovuşdu. Bu Zəfər hər şeydən əvvəl şəhidlərimizin canı və qanı, qazilərimizin fədakarlığı, əsgər və zabitlərimizin qəhrəmanlığı hesabına qazanıldı.

Prezident İlham Əliyev 2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidəki çıxışında iyirmi il əvvəl qarşısına qoyduğu məqsədi belə xatırladırdı: “İyirmi il bundan əvvəl Prezident kimi öz vəzifə borcumu yerinə yetirməyə başlayanda qarşıma bir nömrəli vəzifə qoymuşdum ki, Azərbaycan Bayrağı o vaxt işğal altında olan bütün ərazilərdə, bütün torpaqlarda, bütün şəhər və kəndlərdə qaldırılsın”.

Dövlət başçısının bu fikirləri 2003-cü ildəki andla iyirmi il sonra əldə edilmiş tarixi nəticə arasındakı əlaqəni aydın göstərirdi. Qarşıya qoyulan məqsəd yalnız siyasi bəyanat olaraq qalmamış, onun həyata keçirilməsi üçün iqtisadi, hərbi və diplomatik istiqamətlərdə ardıcıl fəaliyyət göstərilmişdi.

2020-ci il Zəfəri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasında həlledici mərhələ olsa da, Qarabağ bölgəsində dövlət suverenliyinin tam təmin edilməsi üçün qarşıda əlavə vəzifələr qalırdı. 2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Ordusu Qarabağ bölgəsində lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başladı. Sentyabrın 20-də əldə olunan razılaşma nəticəsində hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Bununla da bölgədəki qanunsuz silahlı birləşmələrin tərksilah edilməsi və Azərbaycan Respublikasının konstitusiya quruluşunun bərpası üçün yeni mərhələ başlandı.

2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidə Azərbaycan Bayrağının ucaldılması isə bu tarixi prosesin rəmzinə çevrildi. Prezident İlham Əliyev həmin gün xalqa müraciətində iyirmi il əvvəl verilən vədlərin yerinə yetirildiyini bildirərək demişdi: “Şadam ki, son 20 il ərzində verdiyim bütün vədlər, qarşıma qoyduğum bütün vəzifələr icra edildi”.

Bu sözlər dövlət başçısının öz fəaliyyətinə verdiyi siyasi qiymət olmaqla yanaşı, Azərbaycanın müasir tarixində baş vermiş böyük dəyişikliklərin də ifadəsi idi. İyirmi il əvvəl işğal altında olan torpaqlarda Azərbaycan Bayrağının dalğalanması məqsəd kimi qarşıya qoyulmuşdu. 2023-cü ildə isə həmin məqsəd ölkənin bütün ərazilərində suverenliyin təmin edilməsi ilə tarixi reallığa çevrildi.

Azərbaycanın əldə etdiyi bu nəticələr xalqın birliyi və dövlətin gücü ilə sıx bağlıdır. Vətən müharibəsi zamanı cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinin vahid amal ətrafında birləşməsi, əsgər və zabitlərimizin döyüş meydanında göstərdiyi qəhrəmanlıq, şəhid ailələrinin və qazilərin fədakarlığı milli tariximizin ən qürurlu səhifələrini təşkil edir. Bu Qələbə Azərbaycan xalqının öz taleyinə sahib çıxmaq əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

İyirmi ilin mühüm nəticələrindən biri də Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsidir. 2011-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasına qeyri-daimi üzv seçilməsi ölkəmizin diplomatik tarixində mühüm hadisə oldu. 2019-cu ildə Qoşulmama Hərəkatına sədrlik etməyə başlayan Azərbaycan bu təşkilatın beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə töhfə verdi. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat əlaqələri və regional əməkdaşlıq sahələrində həyata keçirilən layihələr ölkəmizin beynəlxalq əhəmiyyətini artırdı.

Azərbaycanın xarici siyasətində milli maraqların qorunması, dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanılması əsas istiqamətlər olaraq qaldı. Qarabağ məsələsinin həlli, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası və regional sülhün təmin olunması istiqamətində aparılan fəaliyyətlər bu siyasətin mühüm tərkib hissəsi idi.

Qələbədən sonra qarşıda duran ən mühüm vəzifələrdən biri azad edilmiş ərazilərdə həyatın yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri yolların, enerji və kommunikasiya xətlərinin bərpasını, yeni yaşayış məntəqələrinin salınmasını, məktəb və səhiyyə müəssisələrinin tikintisini əhatə edir. Füzuli, Zəngilan və Laçın beynəlxalq hava limanlarının istifadəyə verilməsi həmin ərazilərin nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir.

Böyük Qayıdış prosesi yalnız insanların öz evlərinə qayıtması ilə məhdudlaşmır. Məqsəd doğma torpaqlarda təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılması, məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi, iqtisadi fəaliyyətin bərpası və bölgənin ölkənin ümumi inkişafına inteqrasiyasının təmin edilməsidir. İllərlə yurd həsrəti çəkən insanların öz kənd və şəhərlərində yeni həyata başlaması Qələbənin ən mühüm insani nəticələrindən biridir.

Bu gün 31 oktyabr tarixinə nəzər salarkən 2003-cü ildə içilən andın məsuliyyətini və ötən 23 ilin tarixi nəticələrini birlikdə qiymətləndirmək mümkündür. Bu illər ərzində Azərbaycan iqtisadi potensialını genişləndirib, müasir ordu qurub, beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirib, Vətən müharibəsində tarixi Qələbə qazanıb və 2023-cü ildə dövlət suverenliyini ölkənin bütün ərazilərində təmin edib. Bu nailiyyətlər dövlətin ardıcıl siyasətinin, xalqın birliyinin, ordunun qəhrəmanlığının və şəhidlərimizin fədakarlığının nəticəsidir.

Əlbəttə, dövlət quruculuğu davamlı prosesdir. Qazanılmış nailiyyətlərin qorunması, iqtisadiyyatın daha da şaxələndirilməsi, təhsilin və elmin inkişafı, insan kapitalının gücləndirilməsi, azad edilmiş ərazilərin dirçəldilməsi və əhalinin rifahının yüksəldilməsi qarşıdakı dövrün əsas vəzifələridir. Tarixi Qələbənin davamlı uğura çevrilməsi məhz bu hədəflərin həyata keçirilməsi ilə bağlıdır.

İyirmi üç il əvvəl içilən anddan başlayan prezidentlik yolu Azərbaycanın müasir tarixində böyük dəyişikliklərlə yadda qalıb. Bu gün üçrəngli bayrağımızın ölkəmizin bütün ərazilərində dalğalanması müstəqilliyimizin, milli iradəmizin və tarixi Zəfərimizin rəmzidir. Azərbaycan qazandığı nailiyyətlərə söykənərək qarşısında duran yeni hədəflərə doğru inamla irəliləyir. Qarabağda başlanan quruculuq, güclənən iqtisadiyyat və möhkəmlənən dövlətçilik gələcəyə hesablanmış inkişaf yolunun əsas istiqamətləridir. Əldə edilmiş Zəfər bu yolun ən böyük tarixi dayağı, gələcək uğurlarımızın isə möhkəm təməlidir.

Nurəngiz Adilqızı

31 oktyabr 2003-cü il tarixindən başlayan prezidentlik yolunun tarixi nəticələri

2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkilərində İlham Əliyev seçicilərin 76 faizindən çoxunun səsini qazanaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Oktyabrın 31-də and içərək səlahiyyətlərinin icrasına başladı. Qarşıda ölkənin iqtisadi potensialının artırılması, əhalinin rifahının yüksəldilməsi, müasir dövlət institutlarının inkişafı, beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi və ən başlıcası, Ermənistanın işğalı altında qalan Azərbaycan torpaqlarının azad edilməsi kimi mühüm vəzifələr dayanırdı.

Bu yolun başlanğıcında dövlət başçısının üzərinə götürdüyü öhdəliyin əsasını Konstitusiyaya sədaqət, dövlətin müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması, xalqa xidmət təşkil edirdi. Sonrakı illərin hadisələri göstərdi ki, Azərbaycan üçün bu vəzifələr bir-biri ilə sıx bağlıdır. Çünki ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün güclü dövlət, güclü dövlət qurmaq üçün isə dayanıqlı iqtisadiyyat, müasir ordu, düşünülmüş xarici siyasət və milli birlik lazımdır.

İlham Əliyevin prezidentlik fəaliyyətinin ilk illərindən həyata keçirilən siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi oldu. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi inkişaf strategiyasının davam etdirilməsi, ölkənin enerji potensialından səmərəli istifadə edilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və müasir infrastrukturun yaradılması dövlət siyasətinin əsas prioritetləri sırasında yer aldı.

Azərbaycanın enerji siyasəti yeni mərhələyə qədəm qoydu. Neft və qaz ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılması, beynəlxalq enerji layihələrinin reallaşdırılması ölkənin iqtisadi imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, onun regional və beynəlxalq əhəmiyyətini də artırdı. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin tam fəaliyyətə başlaması, sonradan Cənub Qaz Dəhlizinin yaradılması və Avropanın enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın rolunun genişlənməsi bu siyasətin mühüm nəticələrindəndir.

Bununla yanaşı, nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi, beynəlxalq dəmir yolu və avtomobil yollarının inkişafı, hava limanlarının tikintisi Azərbaycanın tranzit imkanlarını artırdı. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ölkəmizin Şərq ilə Qərb arasında nəqliyyat əlaqələrində rolunu gücləndirdi. Bütün bunlar Azərbaycanın yalnız enerji ixracatçısı kimi deyil, həm də beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin mühüm iştirakçısı kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət etdi.

İqtisadi inkişafın nəticələri regionların sosial-iqtisadi həyatında da özünü göstərdi. Yeni müəssisələrin yaradılması, yolların çəkilməsi, elektrik və qaz təchizatının yaxşılaşdırılması, təhsil və səhiyyə infrastrukturunun yenilənməsi əhalinin yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılmasına yönəldi. Dövlət proqramları vasitəsilə bölgələrdə iqtisadi fəallığın artırılması, sahibkarlığın dəstəklənməsi və yeni iş yerlərinin yaradılması istiqamətində tədbirlər həyata keçirildi.

Bu siyasətin nəticələrini qiymətləndirərkən Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidə Dövlət Bayrağını ucaltdıqdan sonra söylədiyi fikirlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısı həmin çıxışında iyirmi il ərzində ölkənin iqtisadi inkişafını konkret göstəricilərlə ifadə etmişdi. Onun sözlərinə görə, 2003-cü ildə Azərbaycanın ümumi daxili məhsulu 7 milyard dollar olduğu halda, 2022-ci ilin yekununda bu göstərici 72 milyard dollara çatmışdı. Prezident eyni çıxışında 2003-cü ildə 1,6 milyard dollar təşkil edən valyuta ehtiyatlarının 2023-cü ildə 69,5 milyard dollara yüksəldiyini bildirmişdi.

Bu rəqəmlər dövlətin iqtisadi və maliyyə imkanlarının genişlənməsini göstərirdi. İqtisadi müstəqillik Azərbaycanın qarşısında duran strateji vəzifələrin həyata keçirilməsi, milli maraqlara əsaslanan müstəqil siyasətin aparılması və müdafiə potensialının gücləndirilməsi üçün mühüm zəmin yaratdı.

Lakin Azərbaycan qarşısında duran ən ağır vəzifə işğal altında qalan torpaqların azad edilməsi idi. Ermənistanın otuz ilə yaxın davam edən işğalı nəticəsində yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin düşmüş, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, xalqımız ağır mənəvi və humanitar itkilərlə üzləşmişdi. Bu problemin həlli həm diplomatik səylər, həm beynəlxalq hüquqa əsaslanan prinsipial mövqe, həm də güclü hərbi potensial tələb edirdi.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ordu quruculuğu dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. Silahlı Qüvvələrin maddi-texniki bazası möhkəmləndirildi, müasir silah və texnologiyaların tətbiqi genişləndirildi, hərbi qulluqçuların döyüş hazırlığının yüksəldilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi. Azərbaycanın müdafiə sənayesinin inkişafı da bu strategiyanın tərkib hissəsi idi.

2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini nümayiş etdirdi. Lələtəpə yüksəkliyinin və bir sıra strateji mövqelərin azad edilməsi xalqımızda qələbəyə inamı gücləndirdi. 2018-ci ildə Günnüt əməliyyatı zamanı strateji mövqelərin nəzarətə götürülməsi də hərbi baxımdan əhəmiyyətli hadisələrdən oldu. Bu uğurlar sonrakı mərhələdə Azərbaycanın hərbi üstünlüyünün təmin edilməsində rol oynayan amillər sırasında idi.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi isə dövlətimizin hərbi-siyasi strategiyasının həlledici sınağına çevrildi. Azərbaycan Ordusu Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında əks-hücum əməliyyatları həyata keçirərək işğal altındakı torpaqlarımızı azad etməyə başladı. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı və digər ərazilərin azad edilməsi, noyabrın 8-də Şuşanın düşmən işğalından qurtarılması müharibənin gedişində həlledici mərhələlər oldu.

Qırx dörd gün davam edən müharibə noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatla başa çatdı. Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması ilə ərazi bütövlüyümüzün bərpası istiqamətində mühüm nəticələr əldə edildi. Azərbaycan xalqı uzun illər arzuladığı Qələbəyə qovuşdu. Bu Zəfər hər şeydən əvvəl şəhidlərimizin canı və qanı, qazilərimizin fədakarlığı, əsgər və zabitlərimizin qəhrəmanlığı hesabına qazanıldı.

Prezident İlham Əliyev 2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidəki çıxışında iyirmi il əvvəl qarşısına qoyduğu məqsədi belə xatırladırdı: “İyirmi il bundan əvvəl Prezident kimi öz vəzifə borcumu yerinə yetirməyə başlayanda qarşıma bir nömrəli vəzifə qoymuşdum ki, Azərbaycan Bayrağı o vaxt işğal altında olan bütün ərazilərdə, bütün torpaqlarda, bütün şəhər və kəndlərdə qaldırılsın”.

Dövlət başçısının bu fikirləri 2003-cü ildəki andla iyirmi il sonra əldə edilmiş tarixi nəticə arasındakı əlaqəni aydın göstərirdi. Qarşıya qoyulan məqsəd yalnız siyasi bəyanat olaraq qalmamış, onun həyata keçirilməsi üçün iqtisadi, hərbi və diplomatik istiqamətlərdə ardıcıl fəaliyyət göstərilmişdi.

2020-ci il Zəfəri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasında həlledici mərhələ olsa da, Qarabağ bölgəsində dövlət suverenliyinin tam təmin edilməsi üçün qarşıda əlavə vəzifələr qalırdı. 2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Ordusu Qarabağ bölgəsində lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başladı. Sentyabrın 20-də əldə olunan razılaşma nəticəsində hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Bununla da bölgədəki qanunsuz silahlı birləşmələrin tərksilah edilməsi və Azərbaycan Respublikasının konstitusiya quruluşunun bərpası üçün yeni mərhələ başlandı.

2023-cü il oktyabrın 15-də Xankəndidə Azərbaycan Bayrağının ucaldılması isə bu tarixi prosesin rəmzinə çevrildi. Prezident İlham Əliyev həmin gün xalqa müraciətində iyirmi il əvvəl verilən vədlərin yerinə yetirildiyini bildirərək demişdi: “Şadam ki, son 20 il ərzində verdiyim bütün vədlər, qarşıma qoyduğum bütün vəzifələr icra edildi”.

Bu sözlər dövlət başçısının öz fəaliyyətinə verdiyi siyasi qiymət olmaqla yanaşı, Azərbaycanın müasir tarixində baş vermiş böyük dəyişikliklərin də ifadəsi idi. İyirmi il əvvəl işğal altında olan torpaqlarda Azərbaycan Bayrağının dalğalanması məqsəd kimi qarşıya qoyulmuşdu. 2023-cü ildə isə həmin məqsəd ölkənin bütün ərazilərində suverenliyin təmin edilməsi ilə tarixi reallığa çevrildi.

Azərbaycanın əldə etdiyi bu nəticələr xalqın birliyi və dövlətin gücü ilə sıx bağlıdır. Vətən müharibəsi zamanı cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinin vahid amal ətrafında birləşməsi, əsgər və zabitlərimizin döyüş meydanında göstərdiyi qəhrəmanlıq, şəhid ailələrinin və qazilərin fədakarlığı milli tariximizin ən qürurlu səhifələrini təşkil edir. Bu Qələbə Azərbaycan xalqının öz taleyinə sahib çıxmaq əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

İyirmi ilin mühüm nəticələrindən biri də Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsidir. 2011-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasına qeyri-daimi üzv seçilməsi ölkəmizin diplomatik tarixində mühüm hadisə oldu. 2019-cu ildə Qoşulmama Hərəkatına sədrlik etməyə başlayan Azərbaycan bu təşkilatın beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə töhfə verdi. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat əlaqələri və regional əməkdaşlıq sahələrində həyata keçirilən layihələr ölkəmizin beynəlxalq əhəmiyyətini artırdı.

Azərbaycanın xarici siyasətində milli maraqların qorunması, dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanılması əsas istiqamətlər olaraq qaldı. Qarabağ məsələsinin həlli, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası və regional sülhün təmin olunması istiqamətində aparılan fəaliyyətlər bu siyasətin mühüm tərkib hissəsi idi.

Qələbədən sonra qarşıda duran ən mühüm vəzifələrdən biri azad edilmiş ərazilərdə həyatın yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri yolların, enerji və kommunikasiya xətlərinin bərpasını, yeni yaşayış məntəqələrinin salınmasını, məktəb və səhiyyə müəssisələrinin tikintisini əhatə edir. Füzuli, Zəngilan və Laçın beynəlxalq hava limanlarının istifadəyə verilməsi həmin ərazilərin nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir.

Böyük Qayıdış prosesi yalnız insanların öz evlərinə qayıtması ilə məhdudlaşmır. Məqsəd doğma torpaqlarda təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılması, məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi, iqtisadi fəaliyyətin bərpası və bölgənin ölkənin ümumi inkişafına inteqrasiyasının təmin edilməsidir. İllərlə yurd həsrəti çəkən insanların öz kənd və şəhərlərində yeni həyata başlaması Qələbənin ən mühüm insani nəticələrindən biridir.

Bu gün 31 oktyabr tarixinə nəzər salarkən 2003-cü ildə içilən andın məsuliyyətini və ötən 23 ilin tarixi nəticələrini birlikdə qiymətləndirmək mümkündür. Bu illər ərzində Azərbaycan iqtisadi potensialını genişləndirib, müasir ordu qurub, beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirib, Vətən müharibəsində tarixi Qələbə qazanıb və 2023-cü ildə dövlət suverenliyini ölkənin bütün ərazilərində təmin edib. Bu nailiyyətlər dövlətin ardıcıl siyasətinin, xalqın birliyinin, ordunun qəhrəmanlığının və şəhidlərimizin fədakarlığının nəticəsidir.

Əlbəttə, dövlət quruculuğu davamlı prosesdir. Qazanılmış nailiyyətlərin qorunması, iqtisadiyyatın daha da şaxələndirilməsi, təhsilin və elmin inkişafı, insan kapitalının gücləndirilməsi, azad edilmiş ərazilərin dirçəldilməsi və əhalinin rifahının yüksəldilməsi qarşıdakı dövrün əsas vəzifələridir. Tarixi Qələbənin davamlı uğura çevrilməsi məhz bu hədəflərin həyata keçirilməsi ilə bağlıdır.

İyirmi üç il əvvəl içilən anddan başlayan prezidentlik yolu Azərbaycanın müasir tarixində böyük dəyişikliklərlə yadda qalıb. Bu gün üçrəngli bayrağımızın ölkəmizin bütün ərazilərində dalğalanması müstəqilliyimizin, milli iradəmizin və tarixi Zəfərimizin rəmzidir. Azərbaycan qazandığı nailiyyətlərə söykənərək qarşısında duran yeni hədəflərə doğru inamla irəliləyir. Qarabağda başlanan quruculuq, güclənən iqtisadiyyat və möhkəmlənən dövlətçilik gələcəyə hesablanmış inkişaf yolunun əsas istiqamətləridir. Əldə edilmiş Zəfər bu yolun ən böyük tarixi dayağı, gələcək uğurlarımızın isə möhkəm təməlidir.

Nurəngiz Adilqızı

29 oktyabr Türkiyə tarixinin ən mühüm günlərindən biridir. Bu gün qardaş Türkiyə Cümhuriyyətinin elan olunmasının 103-cü ildönümünü qeyd edir. Bir əsrdən artıqdır ki, bu əlamətdar tarix türk xalqının müstəqillik əzmini, milli iradəsini və gələcəyə inamını təcəssüm etdirir. Cümhuriyyətin yaranması yalnız dövlət idarəçiliyində dəyişiklik deyil, həm də ağır sınaqlardan keçən bir xalqın öz taleyinə sahib çıxmasının tarixi ifadəsi idi.Türkiyə Cümhuriyyətinin yaranmasına aparan yol asan olmayıb. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Osmanlı imperiyasının süqutu, Anadolu torpaqlarının işğalı vəölkənin gələcəyinin sual altında qalması xalqı taleyüklü seçim qarşısında qoymuşdu. Məhz belə bir dövrdə Mustafa Kamal Atatürkün rəhbərliyi ilə başlanan Milli Mübarizə türk xalqının azadlıq və müstəqillik iradəsini vahid məqsəd ətrafında birləşdirdi.

1919-cu il mayın 19-da Mustafa Kamal Paşanın Samsuna gəlməsi Milli Mübarizənin başlanğıc mərhələsinin rəmzinəçevrildi. 1920-ci il aprelin 23-də Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) açılması isə milli suverenliyin dövlət quruculuğunda əsas prinsip kimi möhkəmlənməsində mühüm rol oynadı. Xalqın iradəsinə söykənən yeni siyasi sistemin təməli məhz həmin dövrdə qoyuldu.

Milli Mübarizənin qələbə ilə nəticələnməsi Türkiyənin gələcək dövlət quruluşunu müəyyənləşdirmək üçün tarixi imkan yaratdı. 1923-cü il oktyabrın 13-də Ankaranın paytaxt elan edilməsi bu istiqamətdə atılan mühüm addımlardan biri oldu. Bununla belə, yeni dövlətin idarəçilik formasının hüquqi cəhətdən dəqiq müəyyənləşdirilməsinə ehtiyac qalırdı.

1923-cü il oktyabrın 28-də Ankara şəhərində, Çankaya köşkündə keçirilən görüş zamanı Mustafa Kamal Atatürk yaxın silahdaşlarına ertəsi gün Cümhuriyyətin elan olunacağını bildirdi. Oktyabrın 29-da Türkiyə Böyük Millət Məclisində 1921-ci il Konstitusiyasına dəyişiklik qəbul edildi və dövlətin idarəetmə formasının Cümhuriyyət olduğu təsbit edildi. Həmin gün keçirilən səsvermədə iştirak edən 158 deputatın hamısı qərarı dəstəklədi. Mustafa Kamal Atatürk isə Türkiyə Cümhuriyyətinin ilk prezidenti seçildi.

Bu qərar türk xalqının müstəqillik uğrunda apardığı mübarizənin siyasi və hüquqi nəticəsini rəsmiləşdirdi. Cümhuriyyətin elan edilməsi ilə milli suverenlik prinsipi dövlət idarəçiliyinin əsasına çevrildi. Atatürkün rəhbərliyi ilə qarşıya qoyulan başlıca məqsədlərdən biri müstəqil dövlət qurmaqla yanaşı, ölkəni müasir dünyanın inkişaf proseslərinə uyğunlaşdırmaq idi.

Cümhuriyyətin qurulması Türkiyənin siyasi, hüquqi, təhsil və ictimai həyatında geniş dəyişikliklərin başlanğıcını qoydu. Sonrakı illərdə həyata keçirilən islahatlar dövlətin institusional quruluşuna, təhsil sisteminə və cəmiyyətin inkişaf istiqamətlərinə təsir göstərdi. Bu dəyişikliklərin miqyası və nəticələri tarix boyu müxtəlif aspektlərdən qiymətləndirilsə də, Cümhuriyyətin elanının Türkiyənin müasir dövlətçilik tarixində dönüş nöqtəsi olması mübahisəsizdir.

Bu gün 103 yaşını qeyd edən Türkiyə Cümhuriyyəti öz tarixinin yeni mərhələsindədir. Dövlətin qarşısında duran iqtisadi inkişaf, texnoloji yenilənmə, təhsil, təhlükəsizlik və beynəlxalq əməkdaşlıq kimi məsələlər Cümhuriyyətin ikinci əsrində də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tarixi təcrübə göstərir ki, dövlətlərin davamlı inkişafı yalnız keçmişin uğurları ilə deyil, həmin təcrübəni gələcəyin çağırışları ilə uzlaşdırmaq bacarığı ilə də müəyyən olunur.

29 oktyabrın mənası Türkiyənin sərhədlərini aşaraq daha geniş coğrafiyada hiss edilir. Xüsusilə Azərbaycan üçün bu bayramın özünəməxsus yeri var. Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ortaq tarixi, dil və mədəniyyət bağları, qarşılıqlı etimad və strateji tərəfdaşlıq üzərində inkişaf edir. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci il yanvarın 14-də qurulub. Sonrakı illərdəəlaqələr siyasi, iqtisadi, hərbi, humanitar və digər sahələrdə daha da genişlənib.

Azərbaycan və Türkiyənin münasibətlərini səciyyələndirən qardaşlıq anlayışı yalnız tarixi yaxınlıqdan qaynaqlanmır. Bu münasibətlər qarşılıqlı dəstək, ortaq maraqlar və regional əməkdaşlıqla da möhkəmlənir. Buna görə Türkiyənin dövlətçilik tarixindəki əlamətdar günlər Azərbaycanda da səmimi rəğbət və qardaşlıq duyğuları ilə qarşılanır.

103 il əvvəl elan edilmiş Cümhuriyyət bu gün də türk xalqının milli yaddaşında müstəqilliyin, dövlətçilik iradəsinin və tarixi məsuliyyətin rəmzi olaraq yaşayır. Hər bir yubiley keçmişə nəzər salmaqla yanaşı, gələcək qarşısında duran vəzifələri də xatırladır. Türkiyənin qarşıdakı illərdəəldə edəcəyi nailiyyətlər onun tarixi irsini qorumaq, cəmiyyətin potensialını inkişaf etdirmək və beynəlxalq aləmdəki mövqeyini möhkəmləndirmək bacarığından asılı olacaq.

29 oktyabr -Türkiyə Cümhuriyyətinin elan olunduğu gün - bir xalqın öz gələcəyini müəyyənləşdirmək əzminin tarixəçevrildiyi gündür. Bu əlamətdar tarix münasibətilə qardaş Türkiyə xalqına sülh, əmin-amanlıq və davamlı inkişaf arzulayırıq. Cümhuriyyətin qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün və istiqlal mübarizəsinin bütün qəhrəmanlarının xatirəsi isə türk xalqının dövlətçilik salnaməsində daim ehtiramla anılacaq.

29 oktyabr Türkiyə tarixinin ən mühüm günlərindən biridir. Bu gün qardaş Türkiyə Cümhuriyyətinin elan olunmasının 103-cü ildönümünü qeyd edir. Bir əsrdən artıqdır ki, bu əlamətdar tarix türk xalqının müstəqillik əzmini, milli iradəsini və gələcəyə inamını təcəssüm etdirir. Cümhuriyyətin yaranması yalnız dövlət idarəçiliyində dəyişiklik deyil, həm də ağır sınaqlardan keçən bir xalqın öz taleyinə sahib çıxmasının tarixi ifadəsi idi.Türkiyə Cümhuriyyətinin yaranmasına aparan yol asan olmayıb. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Osmanlı imperiyasının süqutu, Anadolu torpaqlarının işğalı vəölkənin gələcəyinin sual altında qalması xalqı taleyüklü seçim qarşısında qoymuşdu. Məhz belə bir dövrdə Mustafa Kamal Atatürkün rəhbərliyi ilə başlanan Milli Mübarizə türk xalqının azadlıq və müstəqillik iradəsini vahid məqsəd ətrafında birləşdirdi.

1919-cu il mayın 19-da Mustafa Kamal Paşanın Samsuna gəlməsi Milli Mübarizənin başlanğıc mərhələsinin rəmzinəçevrildi. 1920-ci il aprelin 23-də Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) açılması isə milli suverenliyin dövlət quruculuğunda əsas prinsip kimi möhkəmlənməsində mühüm rol oynadı. Xalqın iradəsinə söykənən yeni siyasi sistemin təməli məhz həmin dövrdə qoyuldu.

Milli Mübarizənin qələbə ilə nəticələnməsi Türkiyənin gələcək dövlət quruluşunu müəyyənləşdirmək üçün tarixi imkan yaratdı. 1923-cü il oktyabrın 13-də Ankaranın paytaxt elan edilməsi bu istiqamətdə atılan mühüm addımlardan biri oldu. Bununla belə, yeni dövlətin idarəçilik formasının hüquqi cəhətdən dəqiq müəyyənləşdirilməsinə ehtiyac qalırdı.

1923-cü il oktyabrın 28-də Ankara şəhərində, Çankaya köşkündə keçirilən görüş zamanı Mustafa Kamal Atatürk yaxın silahdaşlarına ertəsi gün Cümhuriyyətin elan olunacağını bildirdi. Oktyabrın 29-da Türkiyə Böyük Millət Məclisində 1921-ci il Konstitusiyasına dəyişiklik qəbul edildi və dövlətin idarəetmə formasının Cümhuriyyət olduğu təsbit edildi. Həmin gün keçirilən səsvermədə iştirak edən 158 deputatın hamısı qərarı dəstəklədi. Mustafa Kamal Atatürk isə Türkiyə Cümhuriyyətinin ilk prezidenti seçildi.

Bu qərar türk xalqının müstəqillik uğrunda apardığı mübarizənin siyasi və hüquqi nəticəsini rəsmiləşdirdi. Cümhuriyyətin elan edilməsi ilə milli suverenlik prinsipi dövlət idarəçiliyinin əsasına çevrildi. Atatürkün rəhbərliyi ilə qarşıya qoyulan başlıca məqsədlərdən biri müstəqil dövlət qurmaqla yanaşı, ölkəni müasir dünyanın inkişaf proseslərinə uyğunlaşdırmaq idi.

Cümhuriyyətin qurulması Türkiyənin siyasi, hüquqi, təhsil və ictimai həyatında geniş dəyişikliklərin başlanğıcını qoydu. Sonrakı illərdə həyata keçirilən islahatlar dövlətin institusional quruluşuna, təhsil sisteminə və cəmiyyətin inkişaf istiqamətlərinə təsir göstərdi. Bu dəyişikliklərin miqyası və nəticələri tarix boyu müxtəlif aspektlərdən qiymətləndirilsə də, Cümhuriyyətin elanının Türkiyənin müasir dövlətçilik tarixində dönüş nöqtəsi olması mübahisəsizdir.

Bu gün 103 yaşını qeyd edən Türkiyə Cümhuriyyəti öz tarixinin yeni mərhələsindədir. Dövlətin qarşısında duran iqtisadi inkişaf, texnoloji yenilənmə, təhsil, təhlükəsizlik və beynəlxalq əməkdaşlıq kimi məsələlər Cümhuriyyətin ikinci əsrində də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tarixi təcrübə göstərir ki, dövlətlərin davamlı inkişafı yalnız keçmişin uğurları ilə deyil, həmin təcrübəni gələcəyin çağırışları ilə uzlaşdırmaq bacarığı ilə də müəyyən olunur.

29 oktyabrın mənası Türkiyənin sərhədlərini aşaraq daha geniş coğrafiyada hiss edilir. Xüsusilə Azərbaycan üçün bu bayramın özünəməxsus yeri var. Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ortaq tarixi, dil və mədəniyyət bağları, qarşılıqlı etimad və strateji tərəfdaşlıq üzərində inkişaf edir. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci il yanvarın 14-də qurulub. Sonrakı illərdəəlaqələr siyasi, iqtisadi, hərbi, humanitar və digər sahələrdə daha da genişlənib.

Azərbaycan və Türkiyənin münasibətlərini səciyyələndirən qardaşlıq anlayışı yalnız tarixi yaxınlıqdan qaynaqlanmır. Bu münasibətlər qarşılıqlı dəstək, ortaq maraqlar və regional əməkdaşlıqla da möhkəmlənir. Buna görə Türkiyənin dövlətçilik tarixindəki əlamətdar günlər Azərbaycanda da səmimi rəğbət və qardaşlıq duyğuları ilə qarşılanır.

103 il əvvəl elan edilmiş Cümhuriyyət bu gün də türk xalqının milli yaddaşında müstəqilliyin, dövlətçilik iradəsinin və tarixi məsuliyyətin rəmzi olaraq yaşayır. Hər bir yubiley keçmişə nəzər salmaqla yanaşı, gələcək qarşısında duran vəzifələri də xatırladır. Türkiyənin qarşıdakı illərdəəldə edəcəyi nailiyyətlər onun tarixi irsini qorumaq, cəmiyyətin potensialını inkişaf etdirmək və beynəlxalq aləmdəki mövqeyini möhkəmləndirmək bacarığından asılı olacaq.

29 oktyabr -Türkiyə Cümhuriyyətinin elan olunduğu gün - bir xalqın öz gələcəyini müəyyənləşdirmək əzminin tarixəçevrildiyi gündür. Bu əlamətdar tarix münasibətilə qardaş Türkiyə xalqına sülh, əmin-amanlıq və davamlı inkişaf arzulayırıq. Cümhuriyyətin qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün və istiqlal mübarizəsinin bütün qəhrəmanlarının xatirəsi isə türk xalqının dövlətçilik salnaməsində daim ehtiramla anılacaq.