Bəşər tarixinin ən qədim və ən müqəddəs duyğularından biri paylaşmaqdır. İnsan ilk dəfə odu qorumağı, torpağı becərməyi, ailəsini və toplumunu yaratmağı öyrəndiyi gündən bəri bir həqiqəti də dərk edib: insan yalnız özü üçün yaşadıqda yox, başqası üçün də yaşadıqda kamilləşir. Elə buna görə də minilliklərin yaddaşından süzülüb gələn böyük bayramlar arasında Qurban bayramı təkcə dini mərasim deyil, həm də insan vicdanının, mərhəmətin və mənəvi ucalığın təntənəsidir.

Qurban bayramı İslam dünyasında ən müqəddəs bayramlardan biridir. AMEA Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının hesablamalarına əsasən Azərbаycаn üfüqündə Hilalın görünməsinə uyğun olaraq Qurbаn bаyrаmı Zül-hiccə ayının 10-na – Miladi təqvimlə 27 may tarixinə təsadüf edir. Şəriətə uyğun olaraq Qurban kəsimi 27 may tarixindən başlayaraq 3 gün davam edə bilər. Bu gün ölkəmizdəki bütün məscidlərdə bayram namazı qılınacaq. Mərasimlərdə adətən qoyun, qoç, keçi, dana və ya dəvə kəsilir. İslam dininin qaydalarına əsasən kəsilən heyvanlar sağlam olmalıdır. Qurban kəsimləri Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Bakıda və onun ətrafı, habelə ölkənin bölgələri üzrə xüsusi ayırdığı ünvanlarda şəriət qaydalarına uyğun şəkildə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin din xadimlərinin nəzarəti ilə həyata keçiriləcək.

Bu bayramın mahiyyətində duran ən böyük həqiqət insanın Allaha bağlılığının sınağıdır. Tarixə və müqəddəs mənbələrə nəzər saldıqda görürük ki, Qurban bayramının kökü İbrahim peyğəmbərin misilsiz fədakarlıq nümunəsinə dayanır. Rəvayətə görə, Uca Yaradan İbrahim peyğəmbəri ən sevdiyi varlıqdan keçməyə hazır olub-olmaması ilə imtahan edir. O isə ilahi əmri tərəddüdsüz qəbul edir. Lakin Allah onun sədaqətini qəbul edərək insan qurbanını qoçla əvəz edir. Beləliklə, bəşər tarixində qurban anlayışı qan və qorxu simvolu olmaqdan çıxaraq mərhəmətin, itaətin və mənəvi təmizliyin rəmzinə çevrilir.

Maraqlıdır ki, qurban vermək ənənəsi müxtəlif qədim sivilizasiyalarda da mövcud olub. Mesopotamiya, Misir və qədim türk inanclarında insanlar Tanrıya yaxınlaşmaq üçün müxtəlif qurban mərasimləri keçirirdilər. Lakin İslam dini bu anlayışa tamamilə yeni məna verdi: artıq əsas olan axıdılan qan deyil, insanın niyyəti, vicdanı və paylaşmaq iradəsidir.

Əsrlər boyu Azərbaycan xalqı da bu müqəddəs bayramı xüsusi ehtiramla yaşadıb. Kəndlərdə ocaq tüstüsünün yüksəldiyi, həyətlərdə duaların oxunduğu, qapılardan ehtiyac sahiblərinə pay aparıldığı günlər xalq yaddaşında həmişə xeyirxahlıq və birlik rəmzi kimi qalıb. Keçmişdə ağsaqqallar deyərdilər ki, “Qurban payı verilən evdən bərəkət əskik olmaz.” Bu, sadəcə inanc yox, sosial həmrəyliyin əsrlərlə sınaqdan çıxmış həyat fəlsəfəsi idi.

Respublikamız müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Qurban bayramı dövlət səviyyəsində qeyd edilir. Bu münasibətlə keçirilən müxtəlif xeyriyyə tədbirlərində adətən aztəminatlı ailələrə, sosial müdafiəyə ehtiyacı olan vətəndaşlara, şəhid ailələrinə qurbanlıq əti və ərzaq məhsullarından ibarət bayram sovqatı paylanılır.

Qurban bayramının ən təsirli tərəfi də elə insanları bir-birinə yaxınlaşdırmasıdır. Bu günlərdə varlı ilə kasıbın süfrəsi arasında görünməz körpü qurulur. İnsanlar təkcə ət paylaşmırlar; sevinc, qayğı və ümid bölüşürlər. Kimsənin unudulmaması, qapısının döyülməsi, halının soruşulması bayramın ən böyük mənəvi dəyəridir. Çünki insan bəzən bir tikə çörəkdən çox, xatırlandığını hiss etməyə ehtiyac duyur.

Müasir dünyanın sürətlə dəyişən mənzərəsində Qurban bayramı insanlığa unudulmamalı həqiqətləri yenidən aşılayır. Texnologiyanın inkişaf etdiyi, amma mənəvi tənhalığın artdığı bir zamanda bu bayram bizi paylaşmağa, mərhəmətli olmağa, ehtiyacı olanı görməyə çağırır. Qurban yalnız maddi imkan nümayişi deyil; nəfsdən, eqodan, biganəlikdən keçə bilməkdir. İnsan öz daxilindəki sərtliyi qurban vermədən həqiqi mənəvi yüksəlişə çata bilməz.

Artıq altıncı ildir ki, xalqımız Qurban bayramını Vətən müharibəsində Zəfər qazanmış qalib xalq kimi, Qələbə ab-havasında qarşılayır və bu bayram işğaldan azad edilən ərazilərimizdə də qeyd olunur. Müstəqillik tariximizdə ilk dəfə ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam təmin etmiş ölkəmizdə Böyük Qayıdışın ruh yüksəkliyi yaşanır, ata-baba torpaqlarına qayıdanlar həmrəylik, yardımlaşma və mənəvi təmizlənmə rəmzi olan müqəddəs bayram münasibətilə qurbanlar kəsilir.

Prezident İlham Əliyevin Qurban bayramı münasibətilə xalqımıza təbrikində deyilir: “...İslamın sonuncu səmavi din və mənəvi-əxlaqi qurtuluş yolu olaraq bəşəriyyətə göndərilməsini təcəssüm etdirən Qurban bayramı günlərində milyonlarla müsəlman Həcc ziyarətində bir araya gəlir, birlik və bərabərliyin, nəcib amallar uğrunda hər cür fədakarlığa hazır olmanın qürur və sevincini yaşayır.

Hər il ölkəmizdə ümumxalq bayramı kimi qeyd olunan Qurban mərasimləri insanlar arasında həmrəylik, humanizm və mərhəmət duyğularını daha da gücləndirir, cəmiyyətimizdə milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığın, xeyirxah əməllərin təntənəsinə çevrilir”.

Bəli, bu müqəddəs bayramın işığında bir həqiqət daha aydın görünür: dünyanı ayaqda saxlayan qüvvə insan qəlbindəki mərhəmətdir. Əgər insanlar bir-birinin ağrısını duyursa, paylaşmağı bacarırsa, deməli, həmin xalqın mənəvi kökləri yaşayır.

Qoy bu müqəddəs günlər hər evə ruzi, hər ürəyə mərhəmət, hər ailəyə birlik gətirsin. Çünki insanlıq tarixinin ən böyük zəfəri başqasının sevincində öz xoşbəxtliyini tapa bilməkdir.

Qurban bayramınız mübarək!

Nurəngiz Adilqızı.

Bəşər tarixinin ən qədim və ən müqəddəs duyğularından biri paylaşmaqdır. İnsan ilk dəfə odu qorumağı, torpağı becərməyi, ailəsini və toplumunu yaratmağı öyrəndiyi gündən bəri bir həqiqəti də dərk edib: insan yalnız özü üçün yaşadıqda yox, başqası üçün də yaşadıqda kamilləşir. Elə buna görə də minilliklərin yaddaşından süzülüb gələn böyük bayramlar arasında Qurban bayramı təkcə dini mərasim deyil, həm də insan vicdanının, mərhəmətin və mənəvi ucalığın təntənəsidir.

Qurban bayramı İslam dünyasında ən müqəddəs bayramlardan biridir. AMEA Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının hesablamalarına əsasən Azərbаycаn üfüqündə Hilalın görünməsinə uyğun olaraq Qurbаn bаyrаmı Zül-hiccə ayının 10-na – Miladi təqvimlə 27 may tarixinə təsadüf edir. Şəriətə uyğun olaraq Qurban kəsimi 27 may tarixindən başlayaraq 3 gün davam edə bilər. Bu gün ölkəmizdəki bütün məscidlərdə bayram namazı qılınacaq. Mərasimlərdə adətən qoyun, qoç, keçi, dana və ya dəvə kəsilir. İslam dininin qaydalarına əsasən kəsilən heyvanlar sağlam olmalıdır. Qurban kəsimləri Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Bakıda və onun ətrafı, habelə ölkənin bölgələri üzrə xüsusi ayırdığı ünvanlarda şəriət qaydalarına uyğun şəkildə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin din xadimlərinin nəzarəti ilə həyata keçiriləcək.

Bu bayramın mahiyyətində duran ən böyük həqiqət insanın Allaha bağlılığının sınağıdır. Tarixə və müqəddəs mənbələrə nəzər saldıqda görürük ki, Qurban bayramının kökü İbrahim peyğəmbərin misilsiz fədakarlıq nümunəsinə dayanır. Rəvayətə görə, Uca Yaradan İbrahim peyğəmbəri ən sevdiyi varlıqdan keçməyə hazır olub-olmaması ilə imtahan edir. O isə ilahi əmri tərəddüdsüz qəbul edir. Lakin Allah onun sədaqətini qəbul edərək insan qurbanını qoçla əvəz edir. Beləliklə, bəşər tarixində qurban anlayışı qan və qorxu simvolu olmaqdan çıxaraq mərhəmətin, itaətin və mənəvi təmizliyin rəmzinə çevrilir.

Maraqlıdır ki, qurban vermək ənənəsi müxtəlif qədim sivilizasiyalarda da mövcud olub. Mesopotamiya, Misir və qədim türk inanclarında insanlar Tanrıya yaxınlaşmaq üçün müxtəlif qurban mərasimləri keçirirdilər. Lakin İslam dini bu anlayışa tamamilə yeni məna verdi: artıq əsas olan axıdılan qan deyil, insanın niyyəti, vicdanı və paylaşmaq iradəsidir.

Əsrlər boyu Azərbaycan xalqı da bu müqəddəs bayramı xüsusi ehtiramla yaşadıb. Kəndlərdə ocaq tüstüsünün yüksəldiyi, həyətlərdə duaların oxunduğu, qapılardan ehtiyac sahiblərinə pay aparıldığı günlər xalq yaddaşında həmişə xeyirxahlıq və birlik rəmzi kimi qalıb. Keçmişdə ağsaqqallar deyərdilər ki, “Qurban payı verilən evdən bərəkət əskik olmaz.” Bu, sadəcə inanc yox, sosial həmrəyliyin əsrlərlə sınaqdan çıxmış həyat fəlsəfəsi idi.

Respublikamız müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Qurban bayramı dövlət səviyyəsində qeyd edilir. Bu münasibətlə keçirilən müxtəlif xeyriyyə tədbirlərində adətən aztəminatlı ailələrə, sosial müdafiəyə ehtiyacı olan vətəndaşlara, şəhid ailələrinə qurbanlıq əti və ərzaq məhsullarından ibarət bayram sovqatı paylanılır.

Qurban bayramının ən təsirli tərəfi də elə insanları bir-birinə yaxınlaşdırmasıdır. Bu günlərdə varlı ilə kasıbın süfrəsi arasında görünməz körpü qurulur. İnsanlar təkcə ət paylaşmırlar; sevinc, qayğı və ümid bölüşürlər. Kimsənin unudulmaması, qapısının döyülməsi, halının soruşulması bayramın ən böyük mənəvi dəyəridir. Çünki insan bəzən bir tikə çörəkdən çox, xatırlandığını hiss etməyə ehtiyac duyur.

Müasir dünyanın sürətlə dəyişən mənzərəsində Qurban bayramı insanlığa unudulmamalı həqiqətləri yenidən aşılayır. Texnologiyanın inkişaf etdiyi, amma mənəvi tənhalığın artdığı bir zamanda bu bayram bizi paylaşmağa, mərhəmətli olmağa, ehtiyacı olanı görməyə çağırır. Qurban yalnız maddi imkan nümayişi deyil; nəfsdən, eqodan, biganəlikdən keçə bilməkdir. İnsan öz daxilindəki sərtliyi qurban vermədən həqiqi mənəvi yüksəlişə çata bilməz.

Artıq altıncı ildir ki, xalqımız Qurban bayramını Vətən müharibəsində Zəfər qazanmış qalib xalq kimi, Qələbə ab-havasında qarşılayır və bu bayram işğaldan azad edilən ərazilərimizdə də qeyd olunur. Müstəqillik tariximizdə ilk dəfə ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam təmin etmiş ölkəmizdə Böyük Qayıdışın ruh yüksəkliyi yaşanır, ata-baba torpaqlarına qayıdanlar həmrəylik, yardımlaşma və mənəvi təmizlənmə rəmzi olan müqəddəs bayram münasibətilə qurbanlar kəsilir.

Prezident İlham Əliyevin Qurban bayramı münasibətilə xalqımıza təbrikində deyilir: “...İslamın sonuncu səmavi din və mənəvi-əxlaqi qurtuluş yolu olaraq bəşəriyyətə göndərilməsini təcəssüm etdirən Qurban bayramı günlərində milyonlarla müsəlman Həcc ziyarətində bir araya gəlir, birlik və bərabərliyin, nəcib amallar uğrunda hər cür fədakarlığa hazır olmanın qürur və sevincini yaşayır.

Hər il ölkəmizdə ümumxalq bayramı kimi qeyd olunan Qurban mərasimləri insanlar arasında həmrəylik, humanizm və mərhəmət duyğularını daha da gücləndirir, cəmiyyətimizdə milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığın, xeyirxah əməllərin təntənəsinə çevrilir”.

Bəli, bu müqəddəs bayramın işığında bir həqiqət daha aydın görünür: dünyanı ayaqda saxlayan qüvvə insan qəlbindəki mərhəmətdir. Əgər insanlar bir-birinin ağrısını duyursa, paylaşmağı bacarırsa, deməli, həmin xalqın mənəvi kökləri yaşayır.

Qoy bu müqəddəs günlər hər evə ruzi, hər ürəyə mərhəmət, hər ailəyə birlik gətirsin. Çünki insanlıq tarixinin ən böyük zəfəri başqasının sevincində öz xoşbəxtliyini tapa bilməkdir.

Qurban bayramınız mübarək!

Nurəngiz Adilqızı.

Bəşər tarixinin ən qədim və ən müqəddəs duyğularından biri paylaşmaqdır. İnsan ilk dəfə odu qorumağı, torpağı becərməyi, ailəsini və toplumunu yaratmağı öyrəndiyi gündən bəri bir həqiqəti də dərk edib: insan yalnız özü üçün yaşadıqda yox, başqası üçün də yaşadıqda kamilləşir. Elə buna görə də minilliklərin yaddaşından süzülüb gələn böyük bayramlar arasında Qurban bayramı təkcə dini mərasim deyil, həm də insan vicdanının, mərhəmətin və mənəvi ucalığın təntənəsidir.

Qurban bayramı İslam dünyasında ən müqəddəs bayramlardan biridir. AMEA Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının hesablamalarına əsasən Azərbаycаn üfüqündə Hilalın görünməsinə uyğun olaraq Qurbаn bаyrаmı Zül-hiccə ayının 10-na – Miladi təqvimlə 27 may tarixinə təsadüf edir. Şəriətə uyğun olaraq Qurban kəsimi 27 may tarixindən başlayaraq 3 gün davam edə bilər. Bu gün ölkəmizdəki bütün məscidlərdə bayram namazı qılınacaq. Mərasimlərdə adətən qoyun, qoç, keçi, dana və ya dəvə kəsilir. İslam dininin qaydalarına əsasən kəsilən heyvanlar sağlam olmalıdır. Qurban kəsimləri Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Bakıda və onun ətrafı, habelə ölkənin bölgələri üzrə xüsusi ayırdığı ünvanlarda şəriət qaydalarına uyğun şəkildə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin din xadimlərinin nəzarəti ilə həyata keçiriləcək.

Bu bayramın mahiyyətində duran ən böyük həqiqət insanın Allaha bağlılığının sınağıdır. Tarixə və müqəddəs mənbələrə nəzər saldıqda görürük ki, Qurban bayramının kökü İbrahim peyğəmbərin misilsiz fədakarlıq nümunəsinə dayanır. Rəvayətə görə, Uca Yaradan İbrahim peyğəmbəri ən sevdiyi varlıqdan keçməyə hazır olub-olmaması ilə imtahan edir. O isə ilahi əmri tərəddüdsüz qəbul edir. Lakin Allah onun sədaqətini qəbul edərək insan qurbanını qoçla əvəz edir. Beləliklə, bəşər tarixində qurban anlayışı qan və qorxu simvolu olmaqdan çıxaraq mərhəmətin, itaətin və mənəvi təmizliyin rəmzinə çevrilir.

Maraqlıdır ki, qurban vermək ənənəsi müxtəlif qədim sivilizasiyalarda da mövcud olub. Mesopotamiya, Misir və qədim türk inanclarında insanlar Tanrıya yaxınlaşmaq üçün müxtəlif qurban mərasimləri keçirirdilər. Lakin İslam dini bu anlayışa tamamilə yeni məna verdi: artıq əsas olan axıdılan qan deyil, insanın niyyəti, vicdanı və paylaşmaq iradəsidir.

Əsrlər boyu Azərbaycan xalqı da bu müqəddəs bayramı xüsusi ehtiramla yaşadıb. Kəndlərdə ocaq tüstüsünün yüksəldiyi, həyətlərdə duaların oxunduğu, qapılardan ehtiyac sahiblərinə pay aparıldığı günlər xalq yaddaşında həmişə xeyirxahlıq və birlik rəmzi kimi qalıb. Keçmişdə ağsaqqallar deyərdilər ki, “Qurban payı verilən evdən bərəkət əskik olmaz.” Bu, sadəcə inanc yox, sosial həmrəyliyin əsrlərlə sınaqdan çıxmış həyat fəlsəfəsi idi.

Respublikamız müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Qurban bayramı dövlət səviyyəsində qeyd edilir. Bu münasibətlə keçirilən müxtəlif xeyriyyə tədbirlərində adətən aztəminatlı ailələrə, sosial müdafiəyə ehtiyacı olan vətəndaşlara, şəhid ailələrinə qurbanlıq əti və ərzaq məhsullarından ibarət bayram sovqatı paylanılır.

Qurban bayramının ən təsirli tərəfi də elə insanları bir-birinə yaxınlaşdırmasıdır. Bu günlərdə varlı ilə kasıbın süfrəsi arasında görünməz körpü qurulur. İnsanlar təkcə ət paylaşmırlar; sevinc, qayğı və ümid bölüşürlər. Kimsənin unudulmaması, qapısının döyülməsi, halının soruşulması bayramın ən böyük mənəvi dəyəridir. Çünki insan bəzən bir tikə çörəkdən çox, xatırlandığını hiss etməyə ehtiyac duyur.

Müasir dünyanın sürətlə dəyişən mənzərəsində Qurban bayramı insanlığa unudulmamalı həqiqətləri yenidən aşılayır. Texnologiyanın inkişaf etdiyi, amma mənəvi tənhalığın artdığı bir zamanda bu bayram bizi paylaşmağa, mərhəmətli olmağa, ehtiyacı olanı görməyə çağırır. Qurban yalnız maddi imkan nümayişi deyil; nəfsdən, eqodan, biganəlikdən keçə bilməkdir. İnsan öz daxilindəki sərtliyi qurban vermədən həqiqi mənəvi yüksəlişə çata bilməz.

Artıq altıncı ildir ki, xalqımız Qurban bayramını Vətən müharibəsində Zəfər qazanmış qalib xalq kimi, Qələbə ab-havasında qarşılayır və bu bayram işğaldan azad edilən ərazilərimizdə də qeyd olunur. Müstəqillik tariximizdə ilk dəfə ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam təmin etmiş ölkəmizdə Böyük Qayıdışın ruh yüksəkliyi yaşanır, ata-baba torpaqlarına qayıdanlar həmrəylik, yardımlaşma və mənəvi təmizlənmə rəmzi olan müqəddəs bayram münasibətilə qurbanlar kəsilir.

Prezident İlham Əliyevin Qurban bayramı münasibətilə xalqımıza təbrikində deyilir: “...İslamın sonuncu səmavi din və mənəvi-əxlaqi qurtuluş yolu olaraq bəşəriyyətə göndərilməsini təcəssüm etdirən Qurban bayramı günlərində milyonlarla müsəlman Həcc ziyarətində bir araya gəlir, birlik və bərabərliyin, nəcib amallar uğrunda hər cür fədakarlığa hazır olmanın qürur və sevincini yaşayır.

Hər il ölkəmizdə ümumxalq bayramı kimi qeyd olunan Qurban mərasimləri insanlar arasında həmrəylik, humanizm və mərhəmət duyğularını daha da gücləndirir, cəmiyyətimizdə milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığın, xeyirxah əməllərin təntənəsinə çevrilir”.

Bəli, bu müqəddəs bayramın işığında bir həqiqət daha aydın görünür: dünyanı ayaqda saxlayan qüvvə insan qəlbindəki mərhəmətdir. Əgər insanlar bir-birinin ağrısını duyursa, paylaşmağı bacarırsa, deməli, həmin xalqın mənəvi kökləri yaşayır.

Qoy bu müqəddəs günlər hər evə ruzi, hər ürəyə mərhəmət, hər ailəyə birlik gətirsin. Çünki insanlıq tarixinin ən böyük zəfəri başqasının sevincində öz xoşbəxtliyini tapa bilməkdir.

Qurban bayramınız mübarək!

Nurəngiz Adilqızı.

Lider-media.az xəbər verir ki, konserti Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla Əliyeva və Alona Əliyeva izləyiblər.

Mərkəzin tələbələri müxtəlif vokal ifalar, "Cəngi", "Yallı" və digər rəqs nümunələri ilə çıxış ediblər.

Gənc istedadların təqdim etdiyi bu zəngin proqram uşaqların musiqi və rəqs sənətinə gətirdiyi yeni nəfəsin, bədii yaradıcılığa verdikləri real töhfənin göstəricisidir.

Lider-media.az xəbər verir ki, konserti Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla Əliyeva və Alona Əliyeva izləyiblər.

Mərkəzin tələbələri müxtəlif vokal ifalar, "Cəngi", "Yallı" və digər rəqs nümunələri ilə çıxış ediblər.

Gənc istedadların təqdim etdiyi bu zəngin proqram uşaqların musiqi və rəqs sənətinə gətirdiyi yeni nəfəsin, bədii yaradıcılığa verdikləri real töhfənin göstəricisidir.

Lider-media.az xəbər verir ki, konserti Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla Əliyeva və Alona Əliyeva izləyiblər.

Mərkəzin tələbələri müxtəlif vokal ifalar, "Cəngi", "Yallı" və digər rəqs nümunələri ilə çıxış ediblər.

Gənc istedadların təqdim etdiyi bu zəngin proqram uşaqların musiqi və rəqs sənətinə gətirdiyi yeni nəfəsin, bədii yaradıcılığa verdikləri real töhfənin göstəricisidir.

2026-cı ilin may ayında BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) himayəsi altında Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) dayanıqlı şəhər inkişafı sahəsində son illərin ən mühüm beynəlxalq tədbirlərindən biri kimi yadda qalıb. 176 ölkədən 57 000-dən çox iştirakçını bir araya gətirən forum Azərbaycanın qlobal dialoq və əməkdaşlıq platforması kimi artan rolunu bir daha nümayiş etdirib.

Lider-media.az xəbər verir ki, Azərbaycan ilk dəfə ev sahibliyi etdiyi bu mötəbər tədbirlə Bakını şəhərlərin gələcəyi, mənzil siyasəti, iqlim dayanıqlılığı və inklüziv inkişaf məsələlərinin müzakirə olunduğu beynəlxalq mərkəzə çevirib. Bu baxımdan, WUF13-ün Bakıda keçirilməsi yalnız region üçün deyil, bütövlükdə qlobal urbanizasiya gündəliyi üçün də əlamətdar hadisə hesab olunur.

“Hər kəs üçün yaşayış yerləri: təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər və yaşayış məskənləri” mövzusuna həsr olunan forum çərçivəsində dünyanın ən aktual problemlərindən biri olan mənzil böhranı əsas müzakirə mövzularından biri olub. BMT-nin qiymətləndirmələrinə görə, hazırda dünyada təxminən 2,8 milyard insan qeyri-qənaətbəxş yaşayış şəraitində yaşayır. Məhz bu səbəbdən WUF13 praktiki həllərin müzakirəsi və dayanıqlı şəhər inkişafı üzrə yeni yanaşmaların formalaşdırılması üçün mühüm platformaya çevrilib.

Forumun əsas nəticəsi isə “Bakı Fəaliyyətə Çağırışı” (Baku Call to Action) sənədinin qəbul edilməsi olub. Sözügedən sənəd qlobal mənzil böhranının aradan qaldırılması və Yeni Şəhər Gündəliyinin həyata keçirilməsi istiqamətində dövlətlərin, beynəlxalq təşkilatların, şəhərlərin, vətəndaş cəmiyyətinin və ekspertlərin ortaq baxışını əks etdirir.

Sənəddə xüsusilə bəyanatlardan real fəaliyyət mərhələsinə keçidin vacibliyi vurğulanır. Bununla yanaşı, beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi, iqlim maliyyələşməsinin genişləndirilməsi əsas prioritetlər kimi qeyd edilir. Eyni zamanda, mənzil siyasətinin infrastruktur, nəqliyyat, sosial müdafiə, ekologiya və iqtisadi inkişaf məsələləri ilə inteqrasiyasının əhəmiyyəti ön plana çəkilir.

Yeni Şəhər Gündəliyi üzrə Nazirlər Görüşü zamanı iştirakçılar bildiriblər ki, Kito şəhərində qəbul edilən proqramın üzərindən on il keçməsinə baxmayaraq, beynəlxalq ictimaiyyət indi onun icrasında həlledici mərhələyə daxil olur. Görüşdə xüsusi olaraq vurğulanıb ki, mənzil yalnız tikinti məsələsi deyil, həm də sosial ədalətin, insan ləyaqətinin, dayanıqlılığın və iqtisadi imkanların əsasını təşkil edir.

Bununla yanaşı, Forum Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf, şəhər mühitinin modernləşdirilməsi və post-münaqişə bərpası istiqamətində həyata keçirdiyi siyasətin beynəlxalq səviyyədə tanınması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyıb. Forum iştirakçıları azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa işlərini, müasir şəhər həllərini və dayanıqlı ərazi inkişafı yanaşmalarını yüksək qiymətləndiriblər.

WUF13 çərçivəsində diqqət çəkən təşəbbüslərdən biri də Azərbaycanın UN-Habitat, Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı və Bakı İqlim və Sülh Fəaliyyəti Mərkəzi ilə birlikdə hazırladığı “Təhlükəsiz qayıdış üçün ağıllı və dayanıqlı yaşayış məskənləri” (4SRP) təşəbbüsü olub. Bu təşəbbüs təhlükəsiz və dayanıqlı qayıdışın təmin olunması, həmçinin ekoloji dayanıqlılıq, iqlim adaptasiyası və sülh quruculuğu prinsiplərinə əsaslanan post-münaqişə bərpası üzrə beynəlxalq standartların formalaşdırılmasına yönəlib.

Beləliklə, WUF13 Bakının dövlətləri, şəhərləri və beynəlxalq təşkilatları inklüziv, təhlükəsiz və yaşanıla bilən şəhərlərin qurulması məqsədi ətrafında bir araya gətirən mühüm qlobal dialoq platforması olduğunu bir daha təsdiqləyib.

Forumun yekun nəticələrinin və “Bakı Fəaliyyətə Çağırışı” sənədinin 2026-cı ilin iyul ayında Nyu-Yorkda keçiriləcək BMT Baş Assambleyasının Yeni Şəhər Gündəliyinə dair yüksəksəviyyəli aralıq qiymətləndirmə iclasına da mühüm töhfə verəcəyi gözlənilir.

Ümumilikdə isə, WUF13-ün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf, iqlim dayanıqlılığı və beynəlxalq əməkdaşlıq sahələrində qlobal gündəliyin formalaşmasında artan rolunun növbəti təsdiqi kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin dayanıqlı inkişaf, müasir şəhərsalma, post-münaqişə bərpası və qlobal əməkdaşlıq sahələrində həyata keçirdiyi uzaqgörən siyasət və strateji liderlik xüsusi vurğulanıb.

Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikası Hökumətinə Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasının yüksək səviyyədə təşkilinə, göstərilən qonaqpərvərliyə və yaradılmış səmərəli dialoq mühitinə görə təşəkkür ifadə olunub.

Həmçinin Nazirlər Görüşünün yekunlarına dair “Sədrin Xülasəsi” (Chair Summary) sənədində şəhərlərin dayanıqlılığı, əlçatan mənzil siyasəti, iqlim dayanıqlılığı və inklüziv urban inkişaf istiqamətində beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsinin vacibliyi xüsusi qeyd olunub. Sənədə WUF13 çərçivəsində Bakıda aparılan müzakirələrin Yeni Şəhər Gündəliyinin icrasına və qlobal mənzil böhranının həlli istiqamətində praktiki fəaliyyətlərin təşviqinə mühüm töhfə verdiyi vurğulanıb.

2026-cı ilin may ayında BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) himayəsi altında Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) dayanıqlı şəhər inkişafı sahəsində son illərin ən mühüm beynəlxalq tədbirlərindən biri kimi yadda qalıb. 176 ölkədən 57 000-dən çox iştirakçını bir araya gətirən forum Azərbaycanın qlobal dialoq və əməkdaşlıq platforması kimi artan rolunu bir daha nümayiş etdirib.

Lider-media.az xəbər verir ki, Azərbaycan ilk dəfə ev sahibliyi etdiyi bu mötəbər tədbirlə Bakını şəhərlərin gələcəyi, mənzil siyasəti, iqlim dayanıqlılığı və inklüziv inkişaf məsələlərinin müzakirə olunduğu beynəlxalq mərkəzə çevirib. Bu baxımdan, WUF13-ün Bakıda keçirilməsi yalnız region üçün deyil, bütövlükdə qlobal urbanizasiya gündəliyi üçün də əlamətdar hadisə hesab olunur.

“Hər kəs üçün yaşayış yerləri: təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər və yaşayış məskənləri” mövzusuna həsr olunan forum çərçivəsində dünyanın ən aktual problemlərindən biri olan mənzil böhranı əsas müzakirə mövzularından biri olub. BMT-nin qiymətləndirmələrinə görə, hazırda dünyada təxminən 2,8 milyard insan qeyri-qənaətbəxş yaşayış şəraitində yaşayır. Məhz bu səbəbdən WUF13 praktiki həllərin müzakirəsi və dayanıqlı şəhər inkişafı üzrə yeni yanaşmaların formalaşdırılması üçün mühüm platformaya çevrilib.

Forumun əsas nəticəsi isə “Bakı Fəaliyyətə Çağırışı” (Baku Call to Action) sənədinin qəbul edilməsi olub. Sözügedən sənəd qlobal mənzil böhranının aradan qaldırılması və Yeni Şəhər Gündəliyinin həyata keçirilməsi istiqamətində dövlətlərin, beynəlxalq təşkilatların, şəhərlərin, vətəndaş cəmiyyətinin və ekspertlərin ortaq baxışını əks etdirir.

Sənəddə xüsusilə bəyanatlardan real fəaliyyət mərhələsinə keçidin vacibliyi vurğulanır. Bununla yanaşı, beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi, iqlim maliyyələşməsinin genişləndirilməsi əsas prioritetlər kimi qeyd edilir. Eyni zamanda, mənzil siyasətinin infrastruktur, nəqliyyat, sosial müdafiə, ekologiya və iqtisadi inkişaf məsələləri ilə inteqrasiyasının əhəmiyyəti ön plana çəkilir.

Yeni Şəhər Gündəliyi üzrə Nazirlər Görüşü zamanı iştirakçılar bildiriblər ki, Kito şəhərində qəbul edilən proqramın üzərindən on il keçməsinə baxmayaraq, beynəlxalq ictimaiyyət indi onun icrasında həlledici mərhələyə daxil olur. Görüşdə xüsusi olaraq vurğulanıb ki, mənzil yalnız tikinti məsələsi deyil, həm də sosial ədalətin, insan ləyaqətinin, dayanıqlılığın və iqtisadi imkanların əsasını təşkil edir.

Bununla yanaşı, Forum Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf, şəhər mühitinin modernləşdirilməsi və post-münaqişə bərpası istiqamətində həyata keçirdiyi siyasətin beynəlxalq səviyyədə tanınması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyıb. Forum iştirakçıları azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa işlərini, müasir şəhər həllərini və dayanıqlı ərazi inkişafı yanaşmalarını yüksək qiymətləndiriblər.

WUF13 çərçivəsində diqqət çəkən təşəbbüslərdən biri də Azərbaycanın UN-Habitat, Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı və Bakı İqlim və Sülh Fəaliyyəti Mərkəzi ilə birlikdə hazırladığı “Təhlükəsiz qayıdış üçün ağıllı və dayanıqlı yaşayış məskənləri” (4SRP) təşəbbüsü olub. Bu təşəbbüs təhlükəsiz və dayanıqlı qayıdışın təmin olunması, həmçinin ekoloji dayanıqlılıq, iqlim adaptasiyası və sülh quruculuğu prinsiplərinə əsaslanan post-münaqişə bərpası üzrə beynəlxalq standartların formalaşdırılmasına yönəlib.

Beləliklə, WUF13 Bakının dövlətləri, şəhərləri və beynəlxalq təşkilatları inklüziv, təhlükəsiz və yaşanıla bilən şəhərlərin qurulması məqsədi ətrafında bir araya gətirən mühüm qlobal dialoq platforması olduğunu bir daha təsdiqləyib.

Forumun yekun nəticələrinin və “Bakı Fəaliyyətə Çağırışı” sənədinin 2026-cı ilin iyul ayında Nyu-Yorkda keçiriləcək BMT Baş Assambleyasının Yeni Şəhər Gündəliyinə dair yüksəksəviyyəli aralıq qiymətləndirmə iclasına da mühüm töhfə verəcəyi gözlənilir.

Ümumilikdə isə, WUF13-ün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf, iqlim dayanıqlılığı və beynəlxalq əməkdaşlıq sahələrində qlobal gündəliyin formalaşmasında artan rolunun növbəti təsdiqi kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin dayanıqlı inkişaf, müasir şəhərsalma, post-münaqişə bərpası və qlobal əməkdaşlıq sahələrində həyata keçirdiyi uzaqgörən siyasət və strateji liderlik xüsusi vurğulanıb.

Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikası Hökumətinə Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasının yüksək səviyyədə təşkilinə, göstərilən qonaqpərvərliyə və yaradılmış səmərəli dialoq mühitinə görə təşəkkür ifadə olunub.

Həmçinin Nazirlər Görüşünün yekunlarına dair “Sədrin Xülasəsi” (Chair Summary) sənədində şəhərlərin dayanıqlılığı, əlçatan mənzil siyasəti, iqlim dayanıqlılığı və inklüziv urban inkişaf istiqamətində beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsinin vacibliyi xüsusi qeyd olunub. Sənədə WUF13 çərçivəsində Bakıda aparılan müzakirələrin Yeni Şəhər Gündəliyinin icrasına və qlobal mənzil böhranının həlli istiqamətində praktiki fəaliyyətlərin təşviqinə mühüm töhfə verdiyi vurğulanıb.

2026-cı ilin may ayında BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) himayəsi altında Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) dayanıqlı şəhər inkişafı sahəsində son illərin ən mühüm beynəlxalq tədbirlərindən biri kimi yadda qalıb. 176 ölkədən 57 000-dən çox iştirakçını bir araya gətirən forum Azərbaycanın qlobal dialoq və əməkdaşlıq platforması kimi artan rolunu bir daha nümayiş etdirib.

Lider-media.az xəbər verir ki, Azərbaycan ilk dəfə ev sahibliyi etdiyi bu mötəbər tədbirlə Bakını şəhərlərin gələcəyi, mənzil siyasəti, iqlim dayanıqlılığı və inklüziv inkişaf məsələlərinin müzakirə olunduğu beynəlxalq mərkəzə çevirib. Bu baxımdan, WUF13-ün Bakıda keçirilməsi yalnız region üçün deyil, bütövlükdə qlobal urbanizasiya gündəliyi üçün də əlamətdar hadisə hesab olunur.

“Hər kəs üçün yaşayış yerləri: təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər və yaşayış məskənləri” mövzusuna həsr olunan forum çərçivəsində dünyanın ən aktual problemlərindən biri olan mənzil böhranı əsas müzakirə mövzularından biri olub. BMT-nin qiymətləndirmələrinə görə, hazırda dünyada təxminən 2,8 milyard insan qeyri-qənaətbəxş yaşayış şəraitində yaşayır. Məhz bu səbəbdən WUF13 praktiki həllərin müzakirəsi və dayanıqlı şəhər inkişafı üzrə yeni yanaşmaların formalaşdırılması üçün mühüm platformaya çevrilib.

Forumun əsas nəticəsi isə “Bakı Fəaliyyətə Çağırışı” (Baku Call to Action) sənədinin qəbul edilməsi olub. Sözügedən sənəd qlobal mənzil böhranının aradan qaldırılması və Yeni Şəhər Gündəliyinin həyata keçirilməsi istiqamətində dövlətlərin, beynəlxalq təşkilatların, şəhərlərin, vətəndaş cəmiyyətinin və ekspertlərin ortaq baxışını əks etdirir.

Sənəddə xüsusilə bəyanatlardan real fəaliyyət mərhələsinə keçidin vacibliyi vurğulanır. Bununla yanaşı, beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi, iqlim maliyyələşməsinin genişləndirilməsi əsas prioritetlər kimi qeyd edilir. Eyni zamanda, mənzil siyasətinin infrastruktur, nəqliyyat, sosial müdafiə, ekologiya və iqtisadi inkişaf məsələləri ilə inteqrasiyasının əhəmiyyəti ön plana çəkilir.

Yeni Şəhər Gündəliyi üzrə Nazirlər Görüşü zamanı iştirakçılar bildiriblər ki, Kito şəhərində qəbul edilən proqramın üzərindən on il keçməsinə baxmayaraq, beynəlxalq ictimaiyyət indi onun icrasında həlledici mərhələyə daxil olur. Görüşdə xüsusi olaraq vurğulanıb ki, mənzil yalnız tikinti məsələsi deyil, həm də sosial ədalətin, insan ləyaqətinin, dayanıqlılığın və iqtisadi imkanların əsasını təşkil edir.

Bununla yanaşı, Forum Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf, şəhər mühitinin modernləşdirilməsi və post-münaqişə bərpası istiqamətində həyata keçirdiyi siyasətin beynəlxalq səviyyədə tanınması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyıb. Forum iştirakçıları azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa işlərini, müasir şəhər həllərini və dayanıqlı ərazi inkişafı yanaşmalarını yüksək qiymətləndiriblər.

WUF13 çərçivəsində diqqət çəkən təşəbbüslərdən biri də Azərbaycanın UN-Habitat, Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı və Bakı İqlim və Sülh Fəaliyyəti Mərkəzi ilə birlikdə hazırladığı “Təhlükəsiz qayıdış üçün ağıllı və dayanıqlı yaşayış məskənləri” (4SRP) təşəbbüsü olub. Bu təşəbbüs təhlükəsiz və dayanıqlı qayıdışın təmin olunması, həmçinin ekoloji dayanıqlılıq, iqlim adaptasiyası və sülh quruculuğu prinsiplərinə əsaslanan post-münaqişə bərpası üzrə beynəlxalq standartların formalaşdırılmasına yönəlib.

Beləliklə, WUF13 Bakının dövlətləri, şəhərləri və beynəlxalq təşkilatları inklüziv, təhlükəsiz və yaşanıla bilən şəhərlərin qurulması məqsədi ətrafında bir araya gətirən mühüm qlobal dialoq platforması olduğunu bir daha təsdiqləyib.

Forumun yekun nəticələrinin və “Bakı Fəaliyyətə Çağırışı” sənədinin 2026-cı ilin iyul ayında Nyu-Yorkda keçiriləcək BMT Baş Assambleyasının Yeni Şəhər Gündəliyinə dair yüksəksəviyyəli aralıq qiymətləndirmə iclasına da mühüm töhfə verəcəyi gözlənilir.

Ümumilikdə isə, WUF13-ün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf, iqlim dayanıqlılığı və beynəlxalq əməkdaşlıq sahələrində qlobal gündəliyin formalaşmasında artan rolunun növbəti təsdiqi kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin dayanıqlı inkişaf, müasir şəhərsalma, post-münaqişə bərpası və qlobal əməkdaşlıq sahələrində həyata keçirdiyi uzaqgörən siyasət və strateji liderlik xüsusi vurğulanıb.

Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikası Hökumətinə Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasının yüksək səviyyədə təşkilinə, göstərilən qonaqpərvərliyə və yaradılmış səmərəli dialoq mühitinə görə təşəkkür ifadə olunub.

Həmçinin Nazirlər Görüşünün yekunlarına dair “Sədrin Xülasəsi” (Chair Summary) sənədində şəhərlərin dayanıqlılığı, əlçatan mənzil siyasəti, iqlim dayanıqlılığı və inklüziv urban inkişaf istiqamətində beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsinin vacibliyi xüsusi qeyd olunub. Sənədə WUF13 çərçivəsində Bakıda aparılan müzakirələrin Yeni Şəhər Gündəliyinin icrasına və qlobal mənzil böhranının həlli istiqamətində praktiki fəaliyyətlərin təşviqinə mühüm töhfə verdiyi vurğulanıb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasının (WUF13) rəsmi bağlanış mərasimi keçirilib.

Əvvəlcə WUF13-ün bağlanışına həsr olunan videoçarx nümayiş etdirilib və mədəni proqram təqdim olunub.

Tədbirdə çıxış edən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinin müavini Amina Mohammed Bakıda Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasına (WUF13) ev sahibliyində göstərdikləri qonaqpərvərliyə və liderliyə görə Azərbaycan Hökumətinə, xalqına ən dərin minnətdarlığını bildirərək deyib: "Azərbaycan 2026-cı ili “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edərək, yeni çağırışlara cavab verən mütərəqqi yanaşmaları inkişaf etdirərək, həmçinin çoxəsrlik ənənələrə hörmətlə yanaşaraq, urbanizmi qlobal müstəviyə qaldırıb".

WUF13-ün milli koordinatoru, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri Anar Quliyev WUF13-ün təcrübəsini WUF14-ə hazırlıq prosesində bölüşməyə hazır olduqlarını qeyd edib. "WUF14-ə gedən yolda şəhərsalma gündəliyini irəli aparmaq və mənzil problemlərini işıqlandırmaq üçün əlimizdə daha bir mühüm platforma olacaq. Bu da Türkiyədə keçiriləcək olan COP31-dir", - deyə milli koordinator əlavə edib.

BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) icraçı direktoru Anaklaudia Rossbax WUF13-ün rekord sayda iştirakçını bir araya gətirdiyini və güclü, vahid bir mesaj verdiyini qeyd edib. "Biz mənzil təminatının gələcəyi üçün həlledici bir məqamdayıq. Artıq hərəkət vaxtıdır. Dünya cüzi tərəqqidən sistemli transformasiyaya doğru addımlamalıdır.

Bakıda verilən mesaj aydındır. Növbəti onillik sürətləndirilmiş icra, genişmiqyaslı fəaliyyət və insanların həyatında ölçüləbilən müsbət təsirlərlə xarakterizə olunmalıdır", - deyə A.Rossbax vurğulayıb.

Qambiyanın Banjul şəhərinin meri və “REFELA” Afrika şirkətinin prezidenti Rohey Malick Lowe deyib: “Bakıdan açıq şəkildə bəyan edirik ki, mənzil təminatı insan hüququdur. Bu, demokratik bir vəzifədir. Universal, əlçatan və ədalətli ictimai xidmətlər olmadan ləyaqətli mənzil şəraiti mövcud ola bilməz. Yerli və regional hakimiyyətlərin hər gün daşıdıqları nəhəng məsuliyyətə uyğun gücə, maliyyəyə və siyasi tanınmaya ehtiyacı var”.

Argentinanın Kordoba Milli Universitetinin professoru, Latın Amerikası Qadınlar və Mənzil Şəbəkəsinin həmtəsisçisi Ana Falu qadınların siyasət subyekti kimi nəzərə alınmamasının bərabərsizliyi daha da pisləşdirdiyini qeyd edərək deyib: "Bu, xüsusilə qadınlara və onlardan asılı olanların həyatına təsir edən gərginliklər və ziddiyyətlər dünyasıdır. Buna görə də bu siyasəti təşviq etmək, dünyanın genişlənməsini nəzərə alaraq hərtərəfli bir sistem qurmaq lazımdır".

UN-Habitat Gənclər Məsləhət Şurasının üzvü Jonathan Oriki Some bildirib ki, "Bakı Fəaliyyətə Çağırış” sənədi ehtiyac duyduğumuz transformativ dəyişikliyə yol göstərə biləcək praktik, əlçatan və aydın bir yol xəritəsi təqdim edir. Bu, bizə xatırladır ki, fəaliyyətsiz baxışlar nə ev, nə şəhər, nə də gələcək qura bilər.

“LUMANTI” Sığınacaq Dəstək Qrupunun və Asiya Mənzil Hüquqları Koalisiyasının icraçı direktoru Lajana Manandhar Azərbaycan Hökumətinə və xalqına göstərdiyi sevgi, qayğı və çox səmimi qonaqpərvərliyə görə təşəkkür edərək WUF13 çərçivəsində dünyanın gözəl şəhərlərindən biri olan Bakıda dünyanı təhlükəsiz və dözümlü şəhərlər, icmalarla təmin etmək mövzusunun müzakirə edildiyini vurğulayıb.

ADA Universitetinin dosenti Anar Vəliyev mənzil təminatı ilə bağlı qlobal çağırışın miqyasının qətiyyətli, birgə və təxirəsalınmaz cavab tədbirləri tələb etdiyini deyib. O, bu fəaliyyətə çağırışın mərkəzində mənzil təminatının yenidən prioritetləşdirilməsinin dayandığını qeyd edib.

Mexiko şəhərinin beynəlxalq əlaqələr üzrə baş koordinatoru Maria del Rosario Lombera Gonzalez şəhər hökuməti və Meksika nümayəndə heyəti adından, Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasını təşkil etdiklərinə görə Azərbaycan xalqına və hökumətinə ən səmimi təbriklərini çatdıraraq, Bakının qonaqları böyük səxavət, istilik, əzəmət və heyranedici qətiyyətlə qarşıladığını bildirib.

Göstərilən səylərin xüsusi təşəkkürə layiq olduğunu vurğulayan baş koordinator bu işin asan olmadığını, lakin Azərbaycan Hökumətinin buna baxmayaraq onu nümunəvi şəkildə həyata keçirdiyini qeyd edib.

Daha sonra Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun növbəti Sessiyasına (WUF13) sədrlik Azərbaycandan Meksikaya təhvil verilib.

Sonda BMT-nin Məskunlaşma Proqramının icraçı direktoru Anaklaudia Rossbax Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasını bağlı elan edib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasının (WUF13) rəsmi bağlanış mərasimi keçirilib.

Əvvəlcə WUF13-ün bağlanışına həsr olunan videoçarx nümayiş etdirilib və mədəni proqram təqdim olunub.

Tədbirdə çıxış edən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinin müavini Amina Mohammed Bakıda Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasına (WUF13) ev sahibliyində göstərdikləri qonaqpərvərliyə və liderliyə görə Azərbaycan Hökumətinə, xalqına ən dərin minnətdarlığını bildirərək deyib: "Azərbaycan 2026-cı ili “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edərək, yeni çağırışlara cavab verən mütərəqqi yanaşmaları inkişaf etdirərək, həmçinin çoxəsrlik ənənələrə hörmətlə yanaşaraq, urbanizmi qlobal müstəviyə qaldırıb".

WUF13-ün milli koordinatoru, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri Anar Quliyev WUF13-ün təcrübəsini WUF14-ə hazırlıq prosesində bölüşməyə hazır olduqlarını qeyd edib. "WUF14-ə gedən yolda şəhərsalma gündəliyini irəli aparmaq və mənzil problemlərini işıqlandırmaq üçün əlimizdə daha bir mühüm platforma olacaq. Bu da Türkiyədə keçiriləcək olan COP31-dir", - deyə milli koordinator əlavə edib.

BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) icraçı direktoru Anaklaudia Rossbax WUF13-ün rekord sayda iştirakçını bir araya gətirdiyini və güclü, vahid bir mesaj verdiyini qeyd edib. "Biz mənzil təminatının gələcəyi üçün həlledici bir məqamdayıq. Artıq hərəkət vaxtıdır. Dünya cüzi tərəqqidən sistemli transformasiyaya doğru addımlamalıdır.

Bakıda verilən mesaj aydındır. Növbəti onillik sürətləndirilmiş icra, genişmiqyaslı fəaliyyət və insanların həyatında ölçüləbilən müsbət təsirlərlə xarakterizə olunmalıdır", - deyə A.Rossbax vurğulayıb.

Qambiyanın Banjul şəhərinin meri və “REFELA” Afrika şirkətinin prezidenti Rohey Malick Lowe deyib: “Bakıdan açıq şəkildə bəyan edirik ki, mənzil təminatı insan hüququdur. Bu, demokratik bir vəzifədir. Universal, əlçatan və ədalətli ictimai xidmətlər olmadan ləyaqətli mənzil şəraiti mövcud ola bilməz. Yerli və regional hakimiyyətlərin hər gün daşıdıqları nəhəng məsuliyyətə uyğun gücə, maliyyəyə və siyasi tanınmaya ehtiyacı var”.

Argentinanın Kordoba Milli Universitetinin professoru, Latın Amerikası Qadınlar və Mənzil Şəbəkəsinin həmtəsisçisi Ana Falu qadınların siyasət subyekti kimi nəzərə alınmamasının bərabərsizliyi daha da pisləşdirdiyini qeyd edərək deyib: "Bu, xüsusilə qadınlara və onlardan asılı olanların həyatına təsir edən gərginliklər və ziddiyyətlər dünyasıdır. Buna görə də bu siyasəti təşviq etmək, dünyanın genişlənməsini nəzərə alaraq hərtərəfli bir sistem qurmaq lazımdır".

UN-Habitat Gənclər Məsləhət Şurasının üzvü Jonathan Oriki Some bildirib ki, "Bakı Fəaliyyətə Çağırış” sənədi ehtiyac duyduğumuz transformativ dəyişikliyə yol göstərə biləcək praktik, əlçatan və aydın bir yol xəritəsi təqdim edir. Bu, bizə xatırladır ki, fəaliyyətsiz baxışlar nə ev, nə şəhər, nə də gələcək qura bilər.

“LUMANTI” Sığınacaq Dəstək Qrupunun və Asiya Mənzil Hüquqları Koalisiyasının icraçı direktoru Lajana Manandhar Azərbaycan Hökumətinə və xalqına göstərdiyi sevgi, qayğı və çox səmimi qonaqpərvərliyə görə təşəkkür edərək WUF13 çərçivəsində dünyanın gözəl şəhərlərindən biri olan Bakıda dünyanı təhlükəsiz və dözümlü şəhərlər, icmalarla təmin etmək mövzusunun müzakirə edildiyini vurğulayıb.

ADA Universitetinin dosenti Anar Vəliyev mənzil təminatı ilə bağlı qlobal çağırışın miqyasının qətiyyətli, birgə və təxirəsalınmaz cavab tədbirləri tələb etdiyini deyib. O, bu fəaliyyətə çağırışın mərkəzində mənzil təminatının yenidən prioritetləşdirilməsinin dayandığını qeyd edib.

Mexiko şəhərinin beynəlxalq əlaqələr üzrə baş koordinatoru Maria del Rosario Lombera Gonzalez şəhər hökuməti və Meksika nümayəndə heyəti adından, Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasını təşkil etdiklərinə görə Azərbaycan xalqına və hökumətinə ən səmimi təbriklərini çatdıraraq, Bakının qonaqları böyük səxavət, istilik, əzəmət və heyranedici qətiyyətlə qarşıladığını bildirib.

Göstərilən səylərin xüsusi təşəkkürə layiq olduğunu vurğulayan baş koordinator bu işin asan olmadığını, lakin Azərbaycan Hökumətinin buna baxmayaraq onu nümunəvi şəkildə həyata keçirdiyini qeyd edib.

Daha sonra Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun növbəti Sessiyasına (WUF13) sədrlik Azərbaycandan Meksikaya təhvil verilib.

Sonda BMT-nin Məskunlaşma Proqramının icraçı direktoru Anaklaudia Rossbax Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasını bağlı elan edib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasının (WUF13) rəsmi bağlanış mərasimi keçirilib.

Əvvəlcə WUF13-ün bağlanışına həsr olunan videoçarx nümayiş etdirilib və mədəni proqram təqdim olunub.

Tədbirdə çıxış edən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinin müavini Amina Mohammed Bakıda Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasına (WUF13) ev sahibliyində göstərdikləri qonaqpərvərliyə və liderliyə görə Azərbaycan Hökumətinə, xalqına ən dərin minnətdarlığını bildirərək deyib: "Azərbaycan 2026-cı ili “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edərək, yeni çağırışlara cavab verən mütərəqqi yanaşmaları inkişaf etdirərək, həmçinin çoxəsrlik ənənələrə hörmətlə yanaşaraq, urbanizmi qlobal müstəviyə qaldırıb".

WUF13-ün milli koordinatoru, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri Anar Quliyev WUF13-ün təcrübəsini WUF14-ə hazırlıq prosesində bölüşməyə hazır olduqlarını qeyd edib. "WUF14-ə gedən yolda şəhərsalma gündəliyini irəli aparmaq və mənzil problemlərini işıqlandırmaq üçün əlimizdə daha bir mühüm platforma olacaq. Bu da Türkiyədə keçiriləcək olan COP31-dir", - deyə milli koordinator əlavə edib.

BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) icraçı direktoru Anaklaudia Rossbax WUF13-ün rekord sayda iştirakçını bir araya gətirdiyini və güclü, vahid bir mesaj verdiyini qeyd edib. "Biz mənzil təminatının gələcəyi üçün həlledici bir məqamdayıq. Artıq hərəkət vaxtıdır. Dünya cüzi tərəqqidən sistemli transformasiyaya doğru addımlamalıdır.

Bakıda verilən mesaj aydındır. Növbəti onillik sürətləndirilmiş icra, genişmiqyaslı fəaliyyət və insanların həyatında ölçüləbilən müsbət təsirlərlə xarakterizə olunmalıdır", - deyə A.Rossbax vurğulayıb.

Qambiyanın Banjul şəhərinin meri və “REFELA” Afrika şirkətinin prezidenti Rohey Malick Lowe deyib: “Bakıdan açıq şəkildə bəyan edirik ki, mənzil təminatı insan hüququdur. Bu, demokratik bir vəzifədir. Universal, əlçatan və ədalətli ictimai xidmətlər olmadan ləyaqətli mənzil şəraiti mövcud ola bilməz. Yerli və regional hakimiyyətlərin hər gün daşıdıqları nəhəng məsuliyyətə uyğun gücə, maliyyəyə və siyasi tanınmaya ehtiyacı var”.

Argentinanın Kordoba Milli Universitetinin professoru, Latın Amerikası Qadınlar və Mənzil Şəbəkəsinin həmtəsisçisi Ana Falu qadınların siyasət subyekti kimi nəzərə alınmamasının bərabərsizliyi daha da pisləşdirdiyini qeyd edərək deyib: "Bu, xüsusilə qadınlara və onlardan asılı olanların həyatına təsir edən gərginliklər və ziddiyyətlər dünyasıdır. Buna görə də bu siyasəti təşviq etmək, dünyanın genişlənməsini nəzərə alaraq hərtərəfli bir sistem qurmaq lazımdır".

UN-Habitat Gənclər Məsləhət Şurasının üzvü Jonathan Oriki Some bildirib ki, "Bakı Fəaliyyətə Çağırış” sənədi ehtiyac duyduğumuz transformativ dəyişikliyə yol göstərə biləcək praktik, əlçatan və aydın bir yol xəritəsi təqdim edir. Bu, bizə xatırladır ki, fəaliyyətsiz baxışlar nə ev, nə şəhər, nə də gələcək qura bilər.

“LUMANTI” Sığınacaq Dəstək Qrupunun və Asiya Mənzil Hüquqları Koalisiyasının icraçı direktoru Lajana Manandhar Azərbaycan Hökumətinə və xalqına göstərdiyi sevgi, qayğı və çox səmimi qonaqpərvərliyə görə təşəkkür edərək WUF13 çərçivəsində dünyanın gözəl şəhərlərindən biri olan Bakıda dünyanı təhlükəsiz və dözümlü şəhərlər, icmalarla təmin etmək mövzusunun müzakirə edildiyini vurğulayıb.

ADA Universitetinin dosenti Anar Vəliyev mənzil təminatı ilə bağlı qlobal çağırışın miqyasının qətiyyətli, birgə və təxirəsalınmaz cavab tədbirləri tələb etdiyini deyib. O, bu fəaliyyətə çağırışın mərkəzində mənzil təminatının yenidən prioritetləşdirilməsinin dayandığını qeyd edib.

Mexiko şəhərinin beynəlxalq əlaqələr üzrə baş koordinatoru Maria del Rosario Lombera Gonzalez şəhər hökuməti və Meksika nümayəndə heyəti adından, Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasını təşkil etdiklərinə görə Azərbaycan xalqına və hökumətinə ən səmimi təbriklərini çatdıraraq, Bakının qonaqları böyük səxavət, istilik, əzəmət və heyranedici qətiyyətlə qarşıladığını bildirib.

Göstərilən səylərin xüsusi təşəkkürə layiq olduğunu vurğulayan baş koordinator bu işin asan olmadığını, lakin Azərbaycan Hökumətinin buna baxmayaraq onu nümunəvi şəkildə həyata keçirdiyini qeyd edib.

Daha sonra Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun növbəti Sessiyasına (WUF13) sədrlik Azərbaycandan Meksikaya təhvil verilib.

Sonda BMT-nin Məskunlaşma Proqramının icraçı direktoru Anaklaudia Rossbax Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasını bağlı elan edib.

Təbiətin səsi susarsa...

İnsanlıq əsrlər boyu texnologiya, sənaye və iqtisadi inkişafla fəxr edib. Lakin çox vaxt unudub ki, həyatın özü görünməyən bir tarazlıq üzərində qurulub - biomüxtəliflik üzərində. Meşədəki bir ağacın, çayda üzən bir balığın, torpaqda yaşayan mikroorqanizmin yox olması təkcə təbiətin deyil, insanın gələcəyinin də zəifləməsi deməkdir. Bu gün dünya artıq biomüxtəlifliyin itirilməsini iqlim böhranı qədər ciddi təhlükə hesab edir. Məhz buna görə hər il mayın 22-si bütün dünyada Beynəlxalq Biomüxtəliflik Günü kimi qeyd olunur.

BMT-nin qərarı ilə təsis olunan bu günün əsas məqsədi cəmiyyətin biomüxtəlifliyin qorunmasına diqqətini artırmaqdır. 2026-cı il üçün müəyyənləşdirilən “Qlobal təsir üçün yerli fəaliyyət” mövzusu isə mühüm mesaj verir: təbiətin xilası hər bir insanın yaşadığı mühitdən başlayır.

Rəsmi məlumatlara görə, əvvəllər bu gün dekabrın 29-da qeyd olunurdu. Lakin 2000-ci il dekabrın 20-də BMT-nin Baş Assambleyası tərəfindən 22 may Bioloji müxtəliflik üzrə Konvensiyası qəbul olunub və həmin gün Beynəlxalq Bioloji Müxtəliflik Günü elan edilib. Azərbaycan da Beynəlxalq Konvensiyaya həmin ildən qoşulub. Konvensiyanın təməl prinsiplərinə uyğun olaraq respublika ərazisində bioloji müxtəlifliyin qorunması ilə bağlı xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin mövcud şəbəkəsi genişləndirilib, yeni milli parklar, dövlət təbiət qoruqları yaradılıb, həmin ərazilərdə mühafizə rejiminin gücləndirilməsi, bu sahədə hüquqi bazanın möhkəmləndirilməsi və mövcud qanunvericiliyin beynəlxalq hüquq normalarına uyğunlaşdırılması istiqamətində müvafiq tədbirlər görülüb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi biomüxtəlifliyin qorunması istiqamətində işlər görür, təbiətə zərər verənləri cəzalandırır.

Mütəxəssislərin fikrincə, biomüxtəliflik təkcə flora və fauna zənginliyi deyil. Bu anlayış ekosistemlərin, genetik ehtiyatların və bütün canlıların qarşılıqlı əlaqəsinin qorunmasını əhatə edir. BMT-nin məlumatına görə, hazırda Yer kürəsində təxminən 1 milyon heyvan və bitki növü məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. İnsan fəaliyyəti nəticəsində quru ərazilərinin 75 faizi, dəniz ekosistemlərinin isə 66 faizi ciddi şəkildə dəyişdirilib.

Statistik göstəricilər vəziyyətin nə qədər təhlükəli olduğunu açıq şəkildə göstərir. Dünyada insanların qida rasionunun 80 faizdən çoxu bitkilərdən əldə olunur. Təxminən 3 milyard insanın əsas zülal mənbəyi balıq məhsullarıdır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə kənd əhalisinin 80 faizi ilkin tibbi müalicədə bitki mənşəli vasitələrdən istifadə edir. Biomüxtəlifliyin azalması isə qida təhlükəsizliyinə, səhiyyəyə və iqtisadiyyata birbaşa təsir göstərir.

Bu baxımdan biomüxtəlifliyin qorunması artıq təkcə alimlərin deyil, bütün cəmiyyətin məsuliyyətidir. İqlim dəyişmələri, qanunsuz ovçuluq, meşələrin qırılması və su ehtiyatlarının çirklənməsi canlı aləmin sürətlə azalmasına səbəb olur. Təbiətdə hər növ bir zəncirin halqasıdır. Bir növün yox olması digər canlıların da həyatına təsir edir. Əgər biomüxtəlifliyi qoruya bilməsək, gələcəkdə ərzaq, su və sağlamlıq problemləri daha da dərinləşəcək.

Azərbaycan biomüxtəliflik baxımından dünyanın nadir regionlarından biri hesab olunur. Qafqaz ekoregionunun mühüm hissəsi olan ölkəmizdə minlərlə bitki və heyvan növü yaşayır. Burada relikt meşələr, nadir endemik bitkilər, Xəzər suitisi kimi xüsusi qorunan canlılar mövcuddur. Eldar şamı isə dünyada təbii halda əsasən yalnız Azərbaycanda yayılan nadir ağac növlərindən biridir.

Son illərdə ölkədə xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin genişləndirilməsi, milli parkların yaradılması və “Qırmızı kitab”a daxil edilən növlərin qorunması istiqamətində mühüm addımlar atılır. Bununla belə, urbanizasiya, su ehtiyatlarının azalması və iqlim dəyişiklikləri Azərbaycanın biomüxtəlifliyi üçün də ciddi risklər yaradır.

BMT-nin qəbul etdiyi Kunmin-Monreal Qlobal Biomüxtəliflik Çərçivəsinə əsasən, 2030-cu ilə qədər dünyada deqradasiyaya uğramış ekosistemlərin ən azı 30 faizinin bərpası və quru-sahil ərazilərinin 30 faizinin qorunması nəzərdə tutulur.

Biomüxtəlifliyin qorunması yalnız dövlət proqramları ilə mümkün deyil. Hər bir insanın gündəlik davranışı - ağac əkməsi, suya qənaət etməsi, tullantıları azaltması, təbiətə münasibəti gələcək üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki təbiət insanın sahib olduğu sərvət deyil, gələcək nəsillərdən alınmış əmanətdir.

Bu gün biomüxtəlifliyi qorumaq əslində həyatın özünü qorumaq deməkdir. Təbiətin səsi susarsa, insanlığın gələcəyi də səssiz qalacaq. Ona görə də mayın 22-si sadəcə təqvim günü deyil - insanın təbiətlə münasibətinə yenidən baxması üçün mühüm çağırışdır.

Nurəngiz Adilqızı

Təbiətin səsi susarsa...

İnsanlıq əsrlər boyu texnologiya, sənaye və iqtisadi inkişafla fəxr edib. Lakin çox vaxt unudub ki, həyatın özü görünməyən bir tarazlıq üzərində qurulub - biomüxtəliflik üzərində. Meşədəki bir ağacın, çayda üzən bir balığın, torpaqda yaşayan mikroorqanizmin yox olması təkcə təbiətin deyil, insanın gələcəyinin də zəifləməsi deməkdir. Bu gün dünya artıq biomüxtəlifliyin itirilməsini iqlim böhranı qədər ciddi təhlükə hesab edir. Məhz buna görə hər il mayın 22-si bütün dünyada Beynəlxalq Biomüxtəliflik Günü kimi qeyd olunur.

BMT-nin qərarı ilə təsis olunan bu günün əsas məqsədi cəmiyyətin biomüxtəlifliyin qorunmasına diqqətini artırmaqdır. 2026-cı il üçün müəyyənləşdirilən “Qlobal təsir üçün yerli fəaliyyət” mövzusu isə mühüm mesaj verir: təbiətin xilası hər bir insanın yaşadığı mühitdən başlayır.

Rəsmi məlumatlara görə, əvvəllər bu gün dekabrın 29-da qeyd olunurdu. Lakin 2000-ci il dekabrın 20-də BMT-nin Baş Assambleyası tərəfindən 22 may Bioloji müxtəliflik üzrə Konvensiyası qəbul olunub və həmin gün Beynəlxalq Bioloji Müxtəliflik Günü elan edilib. Azərbaycan da Beynəlxalq Konvensiyaya həmin ildən qoşulub. Konvensiyanın təməl prinsiplərinə uyğun olaraq respublika ərazisində bioloji müxtəlifliyin qorunması ilə bağlı xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin mövcud şəbəkəsi genişləndirilib, yeni milli parklar, dövlət təbiət qoruqları yaradılıb, həmin ərazilərdə mühafizə rejiminin gücləndirilməsi, bu sahədə hüquqi bazanın möhkəmləndirilməsi və mövcud qanunvericiliyin beynəlxalq hüquq normalarına uyğunlaşdırılması istiqamətində müvafiq tədbirlər görülüb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi biomüxtəlifliyin qorunması istiqamətində işlər görür, təbiətə zərər verənləri cəzalandırır.

Mütəxəssislərin fikrincə, biomüxtəliflik təkcə flora və fauna zənginliyi deyil. Bu anlayış ekosistemlərin, genetik ehtiyatların və bütün canlıların qarşılıqlı əlaqəsinin qorunmasını əhatə edir. BMT-nin məlumatına görə, hazırda Yer kürəsində təxminən 1 milyon heyvan və bitki növü məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. İnsan fəaliyyəti nəticəsində quru ərazilərinin 75 faizi, dəniz ekosistemlərinin isə 66 faizi ciddi şəkildə dəyişdirilib.

Statistik göstəricilər vəziyyətin nə qədər təhlükəli olduğunu açıq şəkildə göstərir. Dünyada insanların qida rasionunun 80 faizdən çoxu bitkilərdən əldə olunur. Təxminən 3 milyard insanın əsas zülal mənbəyi balıq məhsullarıdır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə kənd əhalisinin 80 faizi ilkin tibbi müalicədə bitki mənşəli vasitələrdən istifadə edir. Biomüxtəlifliyin azalması isə qida təhlükəsizliyinə, səhiyyəyə və iqtisadiyyata birbaşa təsir göstərir.

Bu baxımdan biomüxtəlifliyin qorunması artıq təkcə alimlərin deyil, bütün cəmiyyətin məsuliyyətidir. İqlim dəyişmələri, qanunsuz ovçuluq, meşələrin qırılması və su ehtiyatlarının çirklənməsi canlı aləmin sürətlə azalmasına səbəb olur. Təbiətdə hər növ bir zəncirin halqasıdır. Bir növün yox olması digər canlıların da həyatına təsir edir. Əgər biomüxtəlifliyi qoruya bilməsək, gələcəkdə ərzaq, su və sağlamlıq problemləri daha da dərinləşəcək.

Azərbaycan biomüxtəliflik baxımından dünyanın nadir regionlarından biri hesab olunur. Qafqaz ekoregionunun mühüm hissəsi olan ölkəmizdə minlərlə bitki və heyvan növü yaşayır. Burada relikt meşələr, nadir endemik bitkilər, Xəzər suitisi kimi xüsusi qorunan canlılar mövcuddur. Eldar şamı isə dünyada təbii halda əsasən yalnız Azərbaycanda yayılan nadir ağac növlərindən biridir.

Son illərdə ölkədə xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin genişləndirilməsi, milli parkların yaradılması və “Qırmızı kitab”a daxil edilən növlərin qorunması istiqamətində mühüm addımlar atılır. Bununla belə, urbanizasiya, su ehtiyatlarının azalması və iqlim dəyişiklikləri Azərbaycanın biomüxtəlifliyi üçün də ciddi risklər yaradır.

BMT-nin qəbul etdiyi Kunmin-Monreal Qlobal Biomüxtəliflik Çərçivəsinə əsasən, 2030-cu ilə qədər dünyada deqradasiyaya uğramış ekosistemlərin ən azı 30 faizinin bərpası və quru-sahil ərazilərinin 30 faizinin qorunması nəzərdə tutulur.

Biomüxtəlifliyin qorunması yalnız dövlət proqramları ilə mümkün deyil. Hər bir insanın gündəlik davranışı - ağac əkməsi, suya qənaət etməsi, tullantıları azaltması, təbiətə münasibəti gələcək üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki təbiət insanın sahib olduğu sərvət deyil, gələcək nəsillərdən alınmış əmanətdir.

Bu gün biomüxtəlifliyi qorumaq əslində həyatın özünü qorumaq deməkdir. Təbiətin səsi susarsa, insanlığın gələcəyi də səssiz qalacaq. Ona görə də mayın 22-si sadəcə təqvim günü deyil - insanın təbiətlə münasibətinə yenidən baxması üçün mühüm çağırışdır.

Nurəngiz Adilqızı

Təbiətin səsi susarsa...

İnsanlıq əsrlər boyu texnologiya, sənaye və iqtisadi inkişafla fəxr edib. Lakin çox vaxt unudub ki, həyatın özü görünməyən bir tarazlıq üzərində qurulub - biomüxtəliflik üzərində. Meşədəki bir ağacın, çayda üzən bir balığın, torpaqda yaşayan mikroorqanizmin yox olması təkcə təbiətin deyil, insanın gələcəyinin də zəifləməsi deməkdir. Bu gün dünya artıq biomüxtəlifliyin itirilməsini iqlim böhranı qədər ciddi təhlükə hesab edir. Məhz buna görə hər il mayın 22-si bütün dünyada Beynəlxalq Biomüxtəliflik Günü kimi qeyd olunur.

BMT-nin qərarı ilə təsis olunan bu günün əsas məqsədi cəmiyyətin biomüxtəlifliyin qorunmasına diqqətini artırmaqdır. 2026-cı il üçün müəyyənləşdirilən “Qlobal təsir üçün yerli fəaliyyət” mövzusu isə mühüm mesaj verir: təbiətin xilası hər bir insanın yaşadığı mühitdən başlayır.

Rəsmi məlumatlara görə, əvvəllər bu gün dekabrın 29-da qeyd olunurdu. Lakin 2000-ci il dekabrın 20-də BMT-nin Baş Assambleyası tərəfindən 22 may Bioloji müxtəliflik üzrə Konvensiyası qəbul olunub və həmin gün Beynəlxalq Bioloji Müxtəliflik Günü elan edilib. Azərbaycan da Beynəlxalq Konvensiyaya həmin ildən qoşulub. Konvensiyanın təməl prinsiplərinə uyğun olaraq respublika ərazisində bioloji müxtəlifliyin qorunması ilə bağlı xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin mövcud şəbəkəsi genişləndirilib, yeni milli parklar, dövlət təbiət qoruqları yaradılıb, həmin ərazilərdə mühafizə rejiminin gücləndirilməsi, bu sahədə hüquqi bazanın möhkəmləndirilməsi və mövcud qanunvericiliyin beynəlxalq hüquq normalarına uyğunlaşdırılması istiqamətində müvafiq tədbirlər görülüb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi biomüxtəlifliyin qorunması istiqamətində işlər görür, təbiətə zərər verənləri cəzalandırır.

Mütəxəssislərin fikrincə, biomüxtəliflik təkcə flora və fauna zənginliyi deyil. Bu anlayış ekosistemlərin, genetik ehtiyatların və bütün canlıların qarşılıqlı əlaqəsinin qorunmasını əhatə edir. BMT-nin məlumatına görə, hazırda Yer kürəsində təxminən 1 milyon heyvan və bitki növü məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. İnsan fəaliyyəti nəticəsində quru ərazilərinin 75 faizi, dəniz ekosistemlərinin isə 66 faizi ciddi şəkildə dəyişdirilib.

Statistik göstəricilər vəziyyətin nə qədər təhlükəli olduğunu açıq şəkildə göstərir. Dünyada insanların qida rasionunun 80 faizdən çoxu bitkilərdən əldə olunur. Təxminən 3 milyard insanın əsas zülal mənbəyi balıq məhsullarıdır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə kənd əhalisinin 80 faizi ilkin tibbi müalicədə bitki mənşəli vasitələrdən istifadə edir. Biomüxtəlifliyin azalması isə qida təhlükəsizliyinə, səhiyyəyə və iqtisadiyyata birbaşa təsir göstərir.

Bu baxımdan biomüxtəlifliyin qorunması artıq təkcə alimlərin deyil, bütün cəmiyyətin məsuliyyətidir. İqlim dəyişmələri, qanunsuz ovçuluq, meşələrin qırılması və su ehtiyatlarının çirklənməsi canlı aləmin sürətlə azalmasına səbəb olur. Təbiətdə hər növ bir zəncirin halqasıdır. Bir növün yox olması digər canlıların da həyatına təsir edir. Əgər biomüxtəlifliyi qoruya bilməsək, gələcəkdə ərzaq, su və sağlamlıq problemləri daha da dərinləşəcək.

Azərbaycan biomüxtəliflik baxımından dünyanın nadir regionlarından biri hesab olunur. Qafqaz ekoregionunun mühüm hissəsi olan ölkəmizdə minlərlə bitki və heyvan növü yaşayır. Burada relikt meşələr, nadir endemik bitkilər, Xəzər suitisi kimi xüsusi qorunan canlılar mövcuddur. Eldar şamı isə dünyada təbii halda əsasən yalnız Azərbaycanda yayılan nadir ağac növlərindən biridir.

Son illərdə ölkədə xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin genişləndirilməsi, milli parkların yaradılması və “Qırmızı kitab”a daxil edilən növlərin qorunması istiqamətində mühüm addımlar atılır. Bununla belə, urbanizasiya, su ehtiyatlarının azalması və iqlim dəyişiklikləri Azərbaycanın biomüxtəlifliyi üçün də ciddi risklər yaradır.

BMT-nin qəbul etdiyi Kunmin-Monreal Qlobal Biomüxtəliflik Çərçivəsinə əsasən, 2030-cu ilə qədər dünyada deqradasiyaya uğramış ekosistemlərin ən azı 30 faizinin bərpası və quru-sahil ərazilərinin 30 faizinin qorunması nəzərdə tutulur.

Biomüxtəlifliyin qorunması yalnız dövlət proqramları ilə mümkün deyil. Hər bir insanın gündəlik davranışı - ağac əkməsi, suya qənaət etməsi, tullantıları azaltması, təbiətə münasibəti gələcək üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki təbiət insanın sahib olduğu sərvət deyil, gələcək nəsillərdən alınmış əmanətdir.

Bu gün biomüxtəlifliyi qorumaq əslində həyatın özünü qorumaq deməkdir. Təbiətin səsi susarsa, insanlığın gələcəyi də səssiz qalacaq. Ona görə də mayın 22-si sadəcə təqvim günü deyil - insanın təbiətlə münasibətinə yenidən baxması üçün mühüm çağırışdır.

Nurəngiz Adilqızı

Ürəyimiz yananda – çay...

Bu nida Azərbaycan xalqının çaya olan sevgisini, ona bağlı mənəvi münasibətini ən dolğun şəkildə ifadə edir. Çay əsrlərdir insanların həyat tərzinə çevrilib. Evə gələn qonağın qarşısına ilk qoyulan nemət də çaydır, ən səmimi söhbətlərin başlanğıcı da. Məhz buna görə hər il qeyd olunan Beynəlxalq Çay Günü dünyanın müxtəlif xalqlarını ortaq mədəniyyət ətrafında birləşdirən xüsusi günlərdən hesab olunur.

2019-cu ilin dekabrında BMT Baş Assambleyasında mayın 21-nin Beynəlxalq Çay Günü elan edilməsi barədə qətnamə qəbul olunub. Dünyada tanınan içkilər arasında bəlkə də ən məşhuru çaydır. Ölkəmizin çay süfrəsinin özünəməxsusluğu da hər zaman seçilib. Armudu stəkanın içində süzülən tünd qara çay, yanında mürəbbə, limon və şirniyyat milli qonaqpərvərliyimizin rəmzi olaraq dəyərləndirilir. Xalq arasında təsadüfən demirlər ki, “çay olan evdə söhbət də isti olar”. Çay könlümüzə rahatlıq və dinclik gətirən içki olmaqla yanaşı, həm də mədəniyyət nişanəsidir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, çay gündəlik qida rasionunda əhəmiyyətli yer tutur. Onun tərkibində sağlamlıq üçün faydalı müxtəlif minerallar var. Lakin həddindən artıq çay istifadəsi müəyyən risklər də yarada bilər. Mövzu ilə bağlı kardioloq-həkim Tahirə Qədirova ilə həmsöhbət olduq. Həkim bildirdi ki, həm qara, həm də yaşıl çayın faydaları elmi araşdırmalarla təsdiqlənsə də, normadan artıq istifadə ürək-damar sistemi üçün müəyyən problemlər yarada bilər: “Araşdırmalar göstərir ki, yaşıl çayın müntəzəm və ölçülü istifadəsi arterial təzyiqin və ürək-damar xəstəlikləri riskinin azalmasına müsbət təsir göstərə bilər.”

Həkim qeyd etdi ki, qara çayın da ürək sağlamlığı baxımından faydalı tərəfləri var: “2022-ci ildə Böyük Britaniyada təxminən 500 min insan üzərində aparılmış müşahidələr göstərib ki, gündə iki və daha çox fincan qara çay qəbul edən şəxslərdə ürək xəstəlikləri və insultdan ölüm riski daha aşağı olub”.

Kardioloqun sözlərinə görə, əsas məsələ qəbul edilən kofein miqdarıdır: “Bir fincan qara çayda orta hesabla 40-70 milliqram, yaşıl çayda isə 30-50 milliqram kofein olur. Gün ərzində həddindən artıq tünd çay içilməsi ürəkdöyünmə, ritm pozuntusu, əsəbilik, yuxusuzluq və arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə nəticələnə bilər”.

Həkim əlavə etdi ki, sağlam yetkin insan üçün gündəlik təhlükəsiz kofein norması təxminən 400 milliqrama qədər hesab olunur. Bu isə gün ərzində qəbul edilən digər kofeinli məhsullarla birlikdə orta hesabla 4-5 fincan çayı keçməməyi tələb edir.

Mütəxəssis xüsusilə ürək-damar xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlara ehtiyatlı olmağı da tövsiyə etdi: “Hipertoniya, aritmiya və ürək çatışmazlığı olan şəxslər tünd çayın qəbulunu nəzarətdə saxlamalıdırlar. Çayı xüsusilə gecə saatlarında çox qəbul etmək ürək ritminə və yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər”.

Nurəngiz ADİLQIZI

Ürəyimiz yananda – çay...

Bu nida Azərbaycan xalqının çaya olan sevgisini, ona bağlı mənəvi münasibətini ən dolğun şəkildə ifadə edir. Çay əsrlərdir insanların həyat tərzinə çevrilib. Evə gələn qonağın qarşısına ilk qoyulan nemət də çaydır, ən səmimi söhbətlərin başlanğıcı da. Məhz buna görə hər il qeyd olunan Beynəlxalq Çay Günü dünyanın müxtəlif xalqlarını ortaq mədəniyyət ətrafında birləşdirən xüsusi günlərdən hesab olunur.

2019-cu ilin dekabrında BMT Baş Assambleyasında mayın 21-nin Beynəlxalq Çay Günü elan edilməsi barədə qətnamə qəbul olunub. Dünyada tanınan içkilər arasında bəlkə də ən məşhuru çaydır. Ölkəmizin çay süfrəsinin özünəməxsusluğu da hər zaman seçilib. Armudu stəkanın içində süzülən tünd qara çay, yanında mürəbbə, limon və şirniyyat milli qonaqpərvərliyimizin rəmzi olaraq dəyərləndirilir. Xalq arasında təsadüfən demirlər ki, “çay olan evdə söhbət də isti olar”. Çay könlümüzə rahatlıq və dinclik gətirən içki olmaqla yanaşı, həm də mədəniyyət nişanəsidir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, çay gündəlik qida rasionunda əhəmiyyətli yer tutur. Onun tərkibində sağlamlıq üçün faydalı müxtəlif minerallar var. Lakin həddindən artıq çay istifadəsi müəyyən risklər də yarada bilər. Mövzu ilə bağlı kardioloq-həkim Tahirə Qədirova ilə həmsöhbət olduq. Həkim bildirdi ki, həm qara, həm də yaşıl çayın faydaları elmi araşdırmalarla təsdiqlənsə də, normadan artıq istifadə ürək-damar sistemi üçün müəyyən problemlər yarada bilər: “Araşdırmalar göstərir ki, yaşıl çayın müntəzəm və ölçülü istifadəsi arterial təzyiqin və ürək-damar xəstəlikləri riskinin azalmasına müsbət təsir göstərə bilər.”

Həkim qeyd etdi ki, qara çayın da ürək sağlamlığı baxımından faydalı tərəfləri var: “2022-ci ildə Böyük Britaniyada təxminən 500 min insan üzərində aparılmış müşahidələr göstərib ki, gündə iki və daha çox fincan qara çay qəbul edən şəxslərdə ürək xəstəlikləri və insultdan ölüm riski daha aşağı olub”.

Kardioloqun sözlərinə görə, əsas məsələ qəbul edilən kofein miqdarıdır: “Bir fincan qara çayda orta hesabla 40-70 milliqram, yaşıl çayda isə 30-50 milliqram kofein olur. Gün ərzində həddindən artıq tünd çay içilməsi ürəkdöyünmə, ritm pozuntusu, əsəbilik, yuxusuzluq və arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə nəticələnə bilər”.

Həkim əlavə etdi ki, sağlam yetkin insan üçün gündəlik təhlükəsiz kofein norması təxminən 400 milliqrama qədər hesab olunur. Bu isə gün ərzində qəbul edilən digər kofeinli məhsullarla birlikdə orta hesabla 4-5 fincan çayı keçməməyi tələb edir.

Mütəxəssis xüsusilə ürək-damar xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlara ehtiyatlı olmağı da tövsiyə etdi: “Hipertoniya, aritmiya və ürək çatışmazlığı olan şəxslər tünd çayın qəbulunu nəzarətdə saxlamalıdırlar. Çayı xüsusilə gecə saatlarında çox qəbul etmək ürək ritminə və yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər”.

Nurəngiz ADİLQIZI

Ürəyimiz yananda – çay...

Bu nida Azərbaycan xalqının çaya olan sevgisini, ona bağlı mənəvi münasibətini ən dolğun şəkildə ifadə edir. Çay əsrlərdir insanların həyat tərzinə çevrilib. Evə gələn qonağın qarşısına ilk qoyulan nemət də çaydır, ən səmimi söhbətlərin başlanğıcı da. Məhz buna görə hər il qeyd olunan Beynəlxalq Çay Günü dünyanın müxtəlif xalqlarını ortaq mədəniyyət ətrafında birləşdirən xüsusi günlərdən hesab olunur.

2019-cu ilin dekabrında BMT Baş Assambleyasında mayın 21-nin Beynəlxalq Çay Günü elan edilməsi barədə qətnamə qəbul olunub. Dünyada tanınan içkilər arasında bəlkə də ən məşhuru çaydır. Ölkəmizin çay süfrəsinin özünəməxsusluğu da hər zaman seçilib. Armudu stəkanın içində süzülən tünd qara çay, yanında mürəbbə, limon və şirniyyat milli qonaqpərvərliyimizin rəmzi olaraq dəyərləndirilir. Xalq arasında təsadüfən demirlər ki, “çay olan evdə söhbət də isti olar”. Çay könlümüzə rahatlıq və dinclik gətirən içki olmaqla yanaşı, həm də mədəniyyət nişanəsidir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, çay gündəlik qida rasionunda əhəmiyyətli yer tutur. Onun tərkibində sağlamlıq üçün faydalı müxtəlif minerallar var. Lakin həddindən artıq çay istifadəsi müəyyən risklər də yarada bilər. Mövzu ilə bağlı kardioloq-həkim Tahirə Qədirova ilə həmsöhbət olduq. Həkim bildirdi ki, həm qara, həm də yaşıl çayın faydaları elmi araşdırmalarla təsdiqlənsə də, normadan artıq istifadə ürək-damar sistemi üçün müəyyən problemlər yarada bilər: “Araşdırmalar göstərir ki, yaşıl çayın müntəzəm və ölçülü istifadəsi arterial təzyiqin və ürək-damar xəstəlikləri riskinin azalmasına müsbət təsir göstərə bilər.”

Həkim qeyd etdi ki, qara çayın da ürək sağlamlığı baxımından faydalı tərəfləri var: “2022-ci ildə Böyük Britaniyada təxminən 500 min insan üzərində aparılmış müşahidələr göstərib ki, gündə iki və daha çox fincan qara çay qəbul edən şəxslərdə ürək xəstəlikləri və insultdan ölüm riski daha aşağı olub”.

Kardioloqun sözlərinə görə, əsas məsələ qəbul edilən kofein miqdarıdır: “Bir fincan qara çayda orta hesabla 40-70 milliqram, yaşıl çayda isə 30-50 milliqram kofein olur. Gün ərzində həddindən artıq tünd çay içilməsi ürəkdöyünmə, ritm pozuntusu, əsəbilik, yuxusuzluq və arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə nəticələnə bilər”.

Həkim əlavə etdi ki, sağlam yetkin insan üçün gündəlik təhlükəsiz kofein norması təxminən 400 milliqrama qədər hesab olunur. Bu isə gün ərzində qəbul edilən digər kofeinli məhsullarla birlikdə orta hesabla 4-5 fincan çayı keçməməyi tələb edir.

Mütəxəssis xüsusilə ürək-damar xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlara ehtiyatlı olmağı da tövsiyə etdi: “Hipertoniya, aritmiya və ürək çatışmazlığı olan şəxslər tünd çayın qəbulunu nəzarətdə saxlamalıdırlar. Çayı xüsusilə gecə saatlarında çox qəbul etmək ürək ritminə və yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər”.

Nurəngiz ADİLQIZI

BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) çərçivəsində mayın 20-də Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (BMTM) təşkilatçılığı ilə “Dirçəliş və urbisid: Dayanıqlı şəhərsalma və davamlı icmalar” adlı beynəlxalq panel sessiya keçirilib.

BMTM-in İdarə Heyətinin sədri Fərid Şəfiyevin moderatorluğu ilə təşkil olunan tədbirə dövlət və hökumət nümayəndələri ilə yanaşı, ekspertlər, xarici ölkələrin Azərbaycanda akkreditə olunmuş səfirləri, bu sahə üzrə dünyanın aparıcı universitet və şirkətlərindən ixtisaslaşmış mütəxəssislər qatılıblar.

Əvvəlcə işğaldan azad olunmuş ərazilərin əvvəlki vəziyyətini və sonrakı bərpa prosesini əks etdirən görüntülər nümayiş etdirilib.

Sonra çıxış edən Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi İdarə Heyətinin sədri Fərid Şəfiyev urbisid anlayışının beynəlxalq hüquq və təhlükəsizlik kontekstində daha geniş tanınmasının vacibliyini vurğulayıb.

Fərid Şəfiyev diqqətə çatdırıb ki, Qarabağda baş verən urbisid digər nümunələrdən fərqlənərək hərbi əməliyyatlardan sonra sistemli şəkildə həyata keçirilib və məqsəd yalnız şəhərlərin dağıdılması deyil, həm də azərbaycanlı əhalinin həmin ərazilərə qayıdışının qarşısını almaq, bölgənin mədəni yaddaşını və tarixi kimliyini silmək olub. O, ATƏT-in 2005-ci il Faktaraşdırıcı Missiyasının hesabatına istinad edərək Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan və digər rayonların tamamilə dağıdıldığını, yaşayış məntəqələrinin talan edildiyini və tikinti materiallarının belə sökülərək aparıldığını qeyd edib.

Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan rayonlarında Prezidentin xüsusi nümayəndəsi Vahid Hacıyev deyib ki, son illərdə Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan rayonlarında genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri həyata keçirilir. İşğal dövründə yüz minlərlə insan öz doğma yurdlarından didərgin salınıb, yaşayış məskənləri, mədəni və dini abidələr dağıdılıb, bölgənin tarixi və mənəvi kimliyini məhv etməyə cəhd göstərilib.

Digər çıxış edənlər - London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində (LSE) coğrafiya və ətraf mühit üzrə qonaq tədqiqatçı Din Şarp, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin azad edilmiş ərazilərdə layihə idarəetməsi üzrə şöbə müdiri Ramil Cahangirov, İsveçrədə Cenevrə Universitetinin baş müəllimi Aleksandr Hecazi, İsveçrədə “Drees & Sommer” şirkətində İnteqrasiya olunmuş Şəhər Həlləri üzrə direktor Haris Piplas və Almaniyanı təmsil edən mədəni irs strategiyası və mədəni turizm üzrə mütəxəssis Dalya Altuntepe bildiriblər ki, müasir dövrdə urbisidin müharibə aləti kimi istifadəsi şəhərlərin sosial-iqtisadi inkişafına və dayanıqlılığına ciddi zərbə vurur. Onların sözlərinə görə, münaqişələr zamanı şəhərlərin, yaşayış məntəqələrinin, mühüm infrastruktur obyektlərinin və mədəni irs nümunələrinin məqsədli şəkildə dağıdılması yalnız fiziki mühitə deyil, həm də cəmiyyətin sosial strukturuna və tarixi yaddaşına ağır təsir göstərir.

Çıxışlarda vurğulanıb ki, Qarabağ və ətraf bölgələrdə baş verən dağıntılar bunun bariz nümunəsidir. Şəhərlərin və kəndlərin viran qoyulması, infrastrukturun məhv edilməsi və mədəni irs abidələrinin dağıdılması regionun uzun illər ərzində inkişaf imkanlarını məhdudlaşdırıb.

Beləliklə, müzakirələr urbisid, postmünaqişə dövründə şəhərlərin bərpası və Azərbaycanın yenidənqurma təcrübəsinin beynəlxalq səviyyədə təhlili üçün mühüm platforma rolunu oynayır.

BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) çərçivəsində mayın 20-də Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (BMTM) təşkilatçılığı ilə “Dirçəliş və urbisid: Dayanıqlı şəhərsalma və davamlı icmalar” adlı beynəlxalq panel sessiya keçirilib.

BMTM-in İdarə Heyətinin sədri Fərid Şəfiyevin moderatorluğu ilə təşkil olunan tədbirə dövlət və hökumət nümayəndələri ilə yanaşı, ekspertlər, xarici ölkələrin Azərbaycanda akkreditə olunmuş səfirləri, bu sahə üzrə dünyanın aparıcı universitet və şirkətlərindən ixtisaslaşmış mütəxəssislər qatılıblar.

Əvvəlcə işğaldan azad olunmuş ərazilərin əvvəlki vəziyyətini və sonrakı bərpa prosesini əks etdirən görüntülər nümayiş etdirilib.

Sonra çıxış edən Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi İdarə Heyətinin sədri Fərid Şəfiyev urbisid anlayışının beynəlxalq hüquq və təhlükəsizlik kontekstində daha geniş tanınmasının vacibliyini vurğulayıb.

Fərid Şəfiyev diqqətə çatdırıb ki, Qarabağda baş verən urbisid digər nümunələrdən fərqlənərək hərbi əməliyyatlardan sonra sistemli şəkildə həyata keçirilib və məqsəd yalnız şəhərlərin dağıdılması deyil, həm də azərbaycanlı əhalinin həmin ərazilərə qayıdışının qarşısını almaq, bölgənin mədəni yaddaşını və tarixi kimliyini silmək olub. O, ATƏT-in 2005-ci il Faktaraşdırıcı Missiyasının hesabatına istinad edərək Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan və digər rayonların tamamilə dağıdıldığını, yaşayış məntəqələrinin talan edildiyini və tikinti materiallarının belə sökülərək aparıldığını qeyd edib.

Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan rayonlarında Prezidentin xüsusi nümayəndəsi Vahid Hacıyev deyib ki, son illərdə Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan rayonlarında genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri həyata keçirilir. İşğal dövründə yüz minlərlə insan öz doğma yurdlarından didərgin salınıb, yaşayış məskənləri, mədəni və dini abidələr dağıdılıb, bölgənin tarixi və mənəvi kimliyini məhv etməyə cəhd göstərilib.

Digər çıxış edənlər - London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində (LSE) coğrafiya və ətraf mühit üzrə qonaq tədqiqatçı Din Şarp, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin azad edilmiş ərazilərdə layihə idarəetməsi üzrə şöbə müdiri Ramil Cahangirov, İsveçrədə Cenevrə Universitetinin baş müəllimi Aleksandr Hecazi, İsveçrədə “Drees & Sommer” şirkətində İnteqrasiya olunmuş Şəhər Həlləri üzrə direktor Haris Piplas və Almaniyanı təmsil edən mədəni irs strategiyası və mədəni turizm üzrə mütəxəssis Dalya Altuntepe bildiriblər ki, müasir dövrdə urbisidin müharibə aləti kimi istifadəsi şəhərlərin sosial-iqtisadi inkişafına və dayanıqlılığına ciddi zərbə vurur. Onların sözlərinə görə, münaqişələr zamanı şəhərlərin, yaşayış məntəqələrinin, mühüm infrastruktur obyektlərinin və mədəni irs nümunələrinin məqsədli şəkildə dağıdılması yalnız fiziki mühitə deyil, həm də cəmiyyətin sosial strukturuna və tarixi yaddaşına ağır təsir göstərir.

Çıxışlarda vurğulanıb ki, Qarabağ və ətraf bölgələrdə baş verən dağıntılar bunun bariz nümunəsidir. Şəhərlərin və kəndlərin viran qoyulması, infrastrukturun məhv edilməsi və mədəni irs abidələrinin dağıdılması regionun uzun illər ərzində inkişaf imkanlarını məhdudlaşdırıb.

Beləliklə, müzakirələr urbisid, postmünaqişə dövründə şəhərlərin bərpası və Azərbaycanın yenidənqurma təcrübəsinin beynəlxalq səviyyədə təhlili üçün mühüm platforma rolunu oynayır.

BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) çərçivəsində mayın 20-də Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (BMTM) təşkilatçılığı ilə “Dirçəliş və urbisid: Dayanıqlı şəhərsalma və davamlı icmalar” adlı beynəlxalq panel sessiya keçirilib.

BMTM-in İdarə Heyətinin sədri Fərid Şəfiyevin moderatorluğu ilə təşkil olunan tədbirə dövlət və hökumət nümayəndələri ilə yanaşı, ekspertlər, xarici ölkələrin Azərbaycanda akkreditə olunmuş səfirləri, bu sahə üzrə dünyanın aparıcı universitet və şirkətlərindən ixtisaslaşmış mütəxəssislər qatılıblar.

Əvvəlcə işğaldan azad olunmuş ərazilərin əvvəlki vəziyyətini və sonrakı bərpa prosesini əks etdirən görüntülər nümayiş etdirilib.

Sonra çıxış edən Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi İdarə Heyətinin sədri Fərid Şəfiyev urbisid anlayışının beynəlxalq hüquq və təhlükəsizlik kontekstində daha geniş tanınmasının vacibliyini vurğulayıb.

Fərid Şəfiyev diqqətə çatdırıb ki, Qarabağda baş verən urbisid digər nümunələrdən fərqlənərək hərbi əməliyyatlardan sonra sistemli şəkildə həyata keçirilib və məqsəd yalnız şəhərlərin dağıdılması deyil, həm də azərbaycanlı əhalinin həmin ərazilərə qayıdışının qarşısını almaq, bölgənin mədəni yaddaşını və tarixi kimliyini silmək olub. O, ATƏT-in 2005-ci il Faktaraşdırıcı Missiyasının hesabatına istinad edərək Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan və digər rayonların tamamilə dağıdıldığını, yaşayış məntəqələrinin talan edildiyini və tikinti materiallarının belə sökülərək aparıldığını qeyd edib.

Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan rayonlarında Prezidentin xüsusi nümayəndəsi Vahid Hacıyev deyib ki, son illərdə Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan rayonlarında genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri həyata keçirilir. İşğal dövründə yüz minlərlə insan öz doğma yurdlarından didərgin salınıb, yaşayış məskənləri, mədəni və dini abidələr dağıdılıb, bölgənin tarixi və mənəvi kimliyini məhv etməyə cəhd göstərilib.

Digər çıxış edənlər - London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində (LSE) coğrafiya və ətraf mühit üzrə qonaq tədqiqatçı Din Şarp, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin azad edilmiş ərazilərdə layihə idarəetməsi üzrə şöbə müdiri Ramil Cahangirov, İsveçrədə Cenevrə Universitetinin baş müəllimi Aleksandr Hecazi, İsveçrədə “Drees & Sommer” şirkətində İnteqrasiya olunmuş Şəhər Həlləri üzrə direktor Haris Piplas və Almaniyanı təmsil edən mədəni irs strategiyası və mədəni turizm üzrə mütəxəssis Dalya Altuntepe bildiriblər ki, müasir dövrdə urbisidin müharibə aləti kimi istifadəsi şəhərlərin sosial-iqtisadi inkişafına və dayanıqlılığına ciddi zərbə vurur. Onların sözlərinə görə, münaqişələr zamanı şəhərlərin, yaşayış məntəqələrinin, mühüm infrastruktur obyektlərinin və mədəni irs nümunələrinin məqsədli şəkildə dağıdılması yalnız fiziki mühitə deyil, həm də cəmiyyətin sosial strukturuna və tarixi yaddaşına ağır təsir göstərir.

Çıxışlarda vurğulanıb ki, Qarabağ və ətraf bölgələrdə baş verən dağıntılar bunun bariz nümunəsidir. Şəhərlərin və kəndlərin viran qoyulması, infrastrukturun məhv edilməsi və mədəni irs abidələrinin dağıdılması regionun uzun illər ərzində inkişaf imkanlarını məhdudlaşdırıb.

Beləliklə, müzakirələr urbisid, postmünaqişə dövründə şəhərlərin bərpası və Azərbaycanın yenidənqurma təcrübəsinin beynəlxalq səviyyədə təhlili üçün mühüm platforma rolunu oynayır.