Martın 16-da AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanasında Azərbaycanın tanınmış hərbi, siyasi və dövlət xadimi, Birinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı, general-mayor, Polşanın görkəmli şərqşünas alimi Sadıq bəy Ağabəyzadənin 160 illik yubileyinə həsr olunmuş “Sadıq bəy Ağabəyzadə – XX əsr şərqşünaslıq elminin görkəmli nümayəndəsi kimi” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans öz işinə başlayıb.

Beynəlxalq konfrans AMEA akademik Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutu, AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi irs şöbəsi, Varşava Universitetinin Asiya və Afrika mədəniyyətləri fakültəsi və həmin fakültənin Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilir.

Sadıq bəy Ağazadənin çoxşaxəli fəaliyyətinə və şərqşünaslıq elminin müasir problemlərinə həsr olunan beynəlxalq konfransa elmi məruzə ilə 13 ölkədən 95 alim qatılıb. 20 xarici tədqiqatçı Polşa, Almaniya, İsveç, Rusiya, Ukrayna, Türkiyə, Gürcüstan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Fransa, İraq və Əlcəzairin elm və təhsil müəssisələrini təmsil edir.

Əvvəlcə tədbir iştirakçıları görkəmli şərqşünas alimin həyat və yaradıcılığını əks etdirən sərgi ilə tanış olublar. Sərgidə Polşa Elmlər Akademiyasının arxivi, Yagellon (Krakov) Universitetinin arxivi, Azərbaycanın Milli Arxiv İdarəsi, eləcə də Azərbaycan Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivinin fondlarında Sadıq bəy Ağabəyzadəyə aid saxlanılmış şəkillər, zəngin arxiv materialları və sənədlər nümayiş etdirilib.

Sərginin açılış mərasimində AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi irs şöbəsinin müdiri, tarix elmləri doktoru Zemfira Hacıyeva, Varşava Universitetinin Asiya və Afrika mədəniyyətləri fakültəsinin Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şəhla Kazımova, Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, tarix elmləri doktoru Eynulla Mədətli və Şərqşünaslıq İnstitutunun baş elmi işçisi, professor Solmaz Rüstəmova-Tohidi çıxış edərək sərginin Sadıq bəy Ağabəyzadənin parlaq bioqrafiyasını dolğun əks etdirdiyini bildiriblər. Qeyd olunub ki, AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi irs şöbəsi Sadıq bəy Ağazadəyə dair Azərbaycan və Polşa arxivlərində qorunan bütün sənədlərin surətlərini bir mərkəzdə toplayaraq bu dövlət və elm xadiminin vahid fondunu yaradıb.

Beynəlxalq konfrans Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb.

Tədbiri giriş sözü ilə AMEA-nın prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli açaraq tanınmış şərqşünas alim və ictimai-siyasi xadim Sadıq bəy Ağabəyzadənin Azərbaycanın istiqlal tarixində mühüm yer tutan görkəmli şəxsiyyətlərdən biri olduğunu diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, Azərbaycan torpağının yetişdirdiyi bu böyük şəxsiyyətin xatirəsi xalqımız üçün hər zaman əzizdir.

AMEA rəhbəri qeyd edib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin ömür yolu Rusiya, Ukrayna, Türkiyə, Türkmənistan və Polşa kimi ölkələrlə bağlı olub. Harada yaşamasından və hansı vəzifədə çalışmasından asılı olmayaraq, o, hər zaman öz milli-mənəvi dəyərlərinə sadiq qalıb, vətənpərvərlik ruhunu qoruyaraq Azərbaycançılıq ideologiyasına sədaqətlə xidmət edib.

Sadıq bəy Ağabəyzadənin çoxşaxəli fəaliyyətində hərbi xidmətin mühüm yer tutduğunu söyləyən akademik İsa Həbibbəyli vurğulayıb ki, Sadıq bəyin İkinci Dünya Müharibəsinin iştirakçısı olması onun yalnız elm və siyasət sahəsində deyil, eyni zamanda Vətən qarşısında silahlı xidmət missiyasını da ləyaqətlə yerinə yetirdiyini göstərir və bu xidmətlər Azərbaycan hərb tarixində dəyərli bir səhifə kimi qalmaqdadır.

“Sadıq bəy Ağabəyzadənin tarixi xidmətlərinin zirvəsində isə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) dövründə müstəqil dövlət quruculuğu prosesində fəal iştirakı dayanır. O, AXC-nin daxili işlər nazirinin müavini kimi Şərqdə ilk demokratik respublikanın institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi, dövlətçilik ənənələrinin formalaşdırılması, milli idealların qorunması və inkişaf etdirilməsi kimi taleyüklü vəzifələri böyük məsuliyyət və prinsipiallıqla həyata keçirmişdir. Sadıq bəy Ağabəyzadənin bu istiqamətdə yorulmaz fəaliyyəti onun şəxsiyyətində vətənpərvər dövlət xadimi ilə yüksək intellektual düşüncəyə malik ziyalının nadir vəhdətini aydın şəkildə nümayiş etdirir”, - deyə akademik İsa Həbibbəyli əlavə edib.

AMEA prezidenti bildirib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin həyat və fəaliyyətində elm amili aparıcı və müəyyənedici yer tutub. Alimin Türkmənistanda çalışdığı dövrdə yerli xalqların folklorunu, epik irsini və dil xüsusiyyətlərini dərindən araşdırması, xüsusilə də “Türküstan ləhcələri” adlı fundamental elmi əsəri şərqşünaslıq elminə mühüm töhfə kimi qiymətləndirilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu tədqiqat Sadıq bəy Ağabəyzadəni beynəlxalq elmi mühitdə tanıdıb, möhkəm elmi-metodoloji əsaslara söykənən və real faktları əks etdirən sanballı bir əsər kimi şərqşünaslıq elmi tarixində yeni mərhələ açıb.

Akademik İsa Həbibbəyli vurğulayıb ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin elmi fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri də alimin Polşa ilə bağlı fəaliyyəti olmuşdur. Bu ölkədə yaşadığı və çalışdığı illərdə elmi axtarışlarını ardıcıl şəkildə davam etdirən alim polyak şərqşünaslıq məktəbinin inkişafında əvəzsiz rol oynamışdır.

AMEA rəhbəri xatırladıb ki, Avropada şərqşünaslığın ən güclü və sistemli elmi mərkəzlərindən biri məhz Polşada formalaşıb və Sadıq bəy Ağabəyzadə XX əsrin əvvəllərində bu məktəbin elmi istiqamətlərinin genişlənməsində, yeni tədqiqat mərhələsinin yaranmasında aparıcı simalardan biri kimi tanınır. Onun adı bu gün də polyak elmi ictimaiyyətində böyük hörmət və ehtiramla çəkilir, elmi irsi isə Azərbaycan elmi düşüncəsi ilə Avropa şərqşünaslıq ənənələri arasında mühüm körpü rolunu oynayır.

AMEA-nın elmi müəssisələrində Sadıq bəy Ağabəyzadənin zəngin irsi ilə bağlı aparılan tədqiqatlardan bəhs edən akademik İsa Həbibbəyli bu kimi şəxsiyyətlərin elmi və ictimai irsinin sistemli şəkildə öyrənilməsinin və təbliğinin vacibliyini vurğulayıb. Bildirib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin irsi Azərbaycanda hələ də yetərincə tanınmır və onun fəaliyyəti ilə bağlı dərin elmi araşdırmalara ciddi ehtiyac duyulur.

O, Sadıq bəy Ağabəyzadənin arxiv sənədlərinin artıq bir neçə ildir Azərbaycan arxivlərində saxlanıldığını, Azərbaycan alimlərinin bu görkəmli şəxsiyyətlə bağlı Polşada araşdırmalar apardıqlarını, təqdimatlar və elmi tədbirlər keçirdiklərini diqqətə çatdırıb. Qeyd edib ki, buna baxmayaraq, geniş ictimaiyyət və elmi mühit bu böyük şəxsiyyət haqqında hələ də dolğun və sistemli məlumata malik deyil.

Akademik İsa Həbibbəyli beynəlxalq tədbirin bir neçə cəhətdən xüsusi əhəmiyyət daşıdığına diqqət çəkərək, Sadıq bəy Ağabəyzadənin zəngin elmi, ictimai və siyasi irsinin ilk dəfə olaraq geniş ictimaiyyətə bütöv və sistemli şəkildə təqdim olunduğunu vurğulayıb. O, konfransın Azərbaycan-Polşa elmi-mədəni əlaqələrinin inkişafında yeni və perspektivli bir mərhələnin əsasını qoyduğunu söyləyib.

AMEA prezidenti çıxışının sonunda qeyd edib ki, bugünkü tədbir yalnız xatirə xarakteri daşımır, həm də Sadıq bəy Ağabəyzadənin irsinin dərindən, kompleks və elmi əsaslarla tədqiqi üçün möhkəm zəmin yaradır.

“Bu istiqamətdə aparılacaq sistemli araşdırmalar görkəmli alimin irsinin milli elmi düşüncədə layiqli yer tutmasına, eyni zamanda beynəlxalq elmi ictimaiyyətə daha dolğun və obyektiv şəkildə təqdim olunmasına xidmət edəcək”, – deyə akademik İsa Həbibbəyli fikrini tamamlayıb.

Sonra çıxış edən AMEA-nın vitse-prezidenti vəzifəsini icra edən, Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, akademik Gövhər Baxşəliyeva Sadıq bəy Ağabəyzadənin mürəkkəb və keşməkeşli bir ömür yolu keçdiyini bildirib. Qeyd edib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadə Türkiyəyə mühacirət edilib, burada əmisi oğlu Əli bəy Hüseynzadənin evində yaşayıb. O, 1921-ci ilin əvvəllərində Parisə köçüb və iki il Sorbon şəhərində fars və türk dillərini tədris edib. 1927-ci ildən Lvov şəhərində məskunlaşan Sadıq bəy Ağabəyzadə buradakı universitetdə şərq dillərindən dərs deyib, eyni zamanda polyak və ukrayna dillərini öyrənib. Sadıq bəy Ağabəyzadənin həyatının əhəmiyyətli bir hissəsi Polşada keçib, Polşanın bir çox görkəmli türkoloqları onun tələbələri olublar.

Akademik Gövhər Baxşəliyeva vurğulayıb ki, I Dünya müharibəsinin iştirakçısı, general-mayor, Azərbaycan Cümhuriyyəti dövrünün tanınmış dövlət xadimi Sadıq bəy Ağabəyzadə ictimai-siyasi fəaliyyəti ilə seçilib. O, ərəb, fars və türk dilləri üzrə mütəxəssis olmaqla yanaşı, görkəmli şərqşünas alim kimi Polşa şərqşünaslıq elmində zəngin iz qoyub, Lvov elmi məktəbinin yaradıcılarından biri kimi şöhrət qazanıb.

Onun sözlərinə görə, Sadıq bəy Ağabəyzadə müəyyən müddət Türkmənistanda fəaliyyət göstərib, bir şərqşünas alim kimi xalq rəvayətlərinin, dastanlarının və əfsanələrinin toplanması ilə məşğul olub. Böyük əmək nəticəsində Sadıq bəy "Türkmən Ləhcəsi" dərsliyini nəşr etdirib, bu kitab rus məmurlarının türkmən dilini öyrənməsi baxımından mühüm vəsait olub.

Daha sonra Varşava Universitetinin Asiya və Afrika mədəniyyətləri fakültəsinin dekanı, professor Aqata Bereja Starjinska “Elmi ənənələrin varisliyi – Sadiq bəy Ağabəyzadə, Vladislav Kotviç və Marian Levitski” mövzusunda məruzəsini təqdim edib.

Azərbaycanın Bosniya və Herseqovinada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, filologiya elmləri doktoru Vilayət Quliyev “Sadıq bəy Ağabəyzadənin sahibsiz məzarı” adlı video-çıxışında Sadıq bəyin Lvovdakı sahibsiz məzarının aşkar edilməsi və təmiri ilə bağlı məlumatları bölüşüb.

Tədbirdə, həmçinin Berlin Humboldt Universitetinin professoru Yeva-Mariya Aux “Azərbaycan tarixinin öyrənilməsi Almaniya şərqşünaslığının bir hissəsi kimi”, AMEA akademik Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun baş elmi işçisi, professor Solmaz Rüstəmova-Tohidi “Məktublarda yaşanan həyat səhifələri. Əli bəy Hüseynzadəyə ünvanlanmış məktublar əsasında. 1921–1939-cu illər” adlı məruzələrlə çıxış ediblər.

Konfrans öz işini panel iclasları ilə davam etdirib.

“Şərqşünaslıq – siyasi və elmi fəaliyyət sahəsi kimi: görkəmli şərqşünas alimlər və xadimlər”, “Sadiq bəy Ağabəyzadə siyasi-hərbi xadim və şərqşünas alim kimi”, “Orientalizm və oksidentalizm şərqşünaslığın aktual problemləri siyasi problemlər kontekstində: Şərq və Qərb”, “Şərq dilləri və ədəbiyyatı”, “Din və fəlsəfə”, “Türkologiya. I Türkoloji Qurultay” və “Şərqşünaslıq elminin obyekti – Şərq xalqlarının tarixi, siyasi, ictimai və mədəni həyatı. Mənbəşünaslıq” adlı panel iclaslarında şərqşünaslıq elminin müxtəlif istiqamətlərini əhatə edən aktual mövzular üzrə məruzələr dinlənilib, geniş elmi müzakirələr aparılıb.

Qeyd edək ki, beynəlxalq konfransın işinə martın 17-də yekun vurulacaq.

Martın 16-da AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanasında Azərbaycanın tanınmış hərbi, siyasi və dövlət xadimi, Birinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı, general-mayor, Polşanın görkəmli şərqşünas alimi Sadıq bəy Ağabəyzadənin 160 illik yubileyinə həsr olunmuş “Sadıq bəy Ağabəyzadə – XX əsr şərqşünaslıq elminin görkəmli nümayəndəsi kimi” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans öz işinə başlayıb.

Beynəlxalq konfrans AMEA akademik Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutu, AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi irs şöbəsi, Varşava Universitetinin Asiya və Afrika mədəniyyətləri fakültəsi və həmin fakültənin Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilir.

Sadıq bəy Ağazadənin çoxşaxəli fəaliyyətinə və şərqşünaslıq elminin müasir problemlərinə həsr olunan beynəlxalq konfransa elmi məruzə ilə 13 ölkədən 95 alim qatılıb. 20 xarici tədqiqatçı Polşa, Almaniya, İsveç, Rusiya, Ukrayna, Türkiyə, Gürcüstan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Fransa, İraq və Əlcəzairin elm və təhsil müəssisələrini təmsil edir.

Əvvəlcə tədbir iştirakçıları görkəmli şərqşünas alimin həyat və yaradıcılığını əks etdirən sərgi ilə tanış olublar. Sərgidə Polşa Elmlər Akademiyasının arxivi, Yagellon (Krakov) Universitetinin arxivi, Azərbaycanın Milli Arxiv İdarəsi, eləcə də Azərbaycan Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivinin fondlarında Sadıq bəy Ağabəyzadəyə aid saxlanılmış şəkillər, zəngin arxiv materialları və sənədlər nümayiş etdirilib.

Sərginin açılış mərasimində AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi irs şöbəsinin müdiri, tarix elmləri doktoru Zemfira Hacıyeva, Varşava Universitetinin Asiya və Afrika mədəniyyətləri fakültəsinin Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şəhla Kazımova, Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, tarix elmləri doktoru Eynulla Mədətli və Şərqşünaslıq İnstitutunun baş elmi işçisi, professor Solmaz Rüstəmova-Tohidi çıxış edərək sərginin Sadıq bəy Ağabəyzadənin parlaq bioqrafiyasını dolğun əks etdirdiyini bildiriblər. Qeyd olunub ki, AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi irs şöbəsi Sadıq bəy Ağazadəyə dair Azərbaycan və Polşa arxivlərində qorunan bütün sənədlərin surətlərini bir mərkəzdə toplayaraq bu dövlət və elm xadiminin vahid fondunu yaradıb.

Beynəlxalq konfrans Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb.

Tədbiri giriş sözü ilə AMEA-nın prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli açaraq tanınmış şərqşünas alim və ictimai-siyasi xadim Sadıq bəy Ağabəyzadənin Azərbaycanın istiqlal tarixində mühüm yer tutan görkəmli şəxsiyyətlərdən biri olduğunu diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, Azərbaycan torpağının yetişdirdiyi bu böyük şəxsiyyətin xatirəsi xalqımız üçün hər zaman əzizdir.

AMEA rəhbəri qeyd edib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin ömür yolu Rusiya, Ukrayna, Türkiyə, Türkmənistan və Polşa kimi ölkələrlə bağlı olub. Harada yaşamasından və hansı vəzifədə çalışmasından asılı olmayaraq, o, hər zaman öz milli-mənəvi dəyərlərinə sadiq qalıb, vətənpərvərlik ruhunu qoruyaraq Azərbaycançılıq ideologiyasına sədaqətlə xidmət edib.

Sadıq bəy Ağabəyzadənin çoxşaxəli fəaliyyətində hərbi xidmətin mühüm yer tutduğunu söyləyən akademik İsa Həbibbəyli vurğulayıb ki, Sadıq bəyin İkinci Dünya Müharibəsinin iştirakçısı olması onun yalnız elm və siyasət sahəsində deyil, eyni zamanda Vətən qarşısında silahlı xidmət missiyasını da ləyaqətlə yerinə yetirdiyini göstərir və bu xidmətlər Azərbaycan hərb tarixində dəyərli bir səhifə kimi qalmaqdadır.

“Sadıq bəy Ağabəyzadənin tarixi xidmətlərinin zirvəsində isə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) dövründə müstəqil dövlət quruculuğu prosesində fəal iştirakı dayanır. O, AXC-nin daxili işlər nazirinin müavini kimi Şərqdə ilk demokratik respublikanın institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi, dövlətçilik ənənələrinin formalaşdırılması, milli idealların qorunması və inkişaf etdirilməsi kimi taleyüklü vəzifələri böyük məsuliyyət və prinsipiallıqla həyata keçirmişdir. Sadıq bəy Ağabəyzadənin bu istiqamətdə yorulmaz fəaliyyəti onun şəxsiyyətində vətənpərvər dövlət xadimi ilə yüksək intellektual düşüncəyə malik ziyalının nadir vəhdətini aydın şəkildə nümayiş etdirir”, - deyə akademik İsa Həbibbəyli əlavə edib.

AMEA prezidenti bildirib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin həyat və fəaliyyətində elm amili aparıcı və müəyyənedici yer tutub. Alimin Türkmənistanda çalışdığı dövrdə yerli xalqların folklorunu, epik irsini və dil xüsusiyyətlərini dərindən araşdırması, xüsusilə də “Türküstan ləhcələri” adlı fundamental elmi əsəri şərqşünaslıq elminə mühüm töhfə kimi qiymətləndirilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu tədqiqat Sadıq bəy Ağabəyzadəni beynəlxalq elmi mühitdə tanıdıb, möhkəm elmi-metodoloji əsaslara söykənən və real faktları əks etdirən sanballı bir əsər kimi şərqşünaslıq elmi tarixində yeni mərhələ açıb.

Akademik İsa Həbibbəyli vurğulayıb ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin elmi fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri də alimin Polşa ilə bağlı fəaliyyəti olmuşdur. Bu ölkədə yaşadığı və çalışdığı illərdə elmi axtarışlarını ardıcıl şəkildə davam etdirən alim polyak şərqşünaslıq məktəbinin inkişafında əvəzsiz rol oynamışdır.

AMEA rəhbəri xatırladıb ki, Avropada şərqşünaslığın ən güclü və sistemli elmi mərkəzlərindən biri məhz Polşada formalaşıb və Sadıq bəy Ağabəyzadə XX əsrin əvvəllərində bu məktəbin elmi istiqamətlərinin genişlənməsində, yeni tədqiqat mərhələsinin yaranmasında aparıcı simalardan biri kimi tanınır. Onun adı bu gün də polyak elmi ictimaiyyətində böyük hörmət və ehtiramla çəkilir, elmi irsi isə Azərbaycan elmi düşüncəsi ilə Avropa şərqşünaslıq ənənələri arasında mühüm körpü rolunu oynayır.

AMEA-nın elmi müəssisələrində Sadıq bəy Ağabəyzadənin zəngin irsi ilə bağlı aparılan tədqiqatlardan bəhs edən akademik İsa Həbibbəyli bu kimi şəxsiyyətlərin elmi və ictimai irsinin sistemli şəkildə öyrənilməsinin və təbliğinin vacibliyini vurğulayıb. Bildirib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin irsi Azərbaycanda hələ də yetərincə tanınmır və onun fəaliyyəti ilə bağlı dərin elmi araşdırmalara ciddi ehtiyac duyulur.

O, Sadıq bəy Ağabəyzadənin arxiv sənədlərinin artıq bir neçə ildir Azərbaycan arxivlərində saxlanıldığını, Azərbaycan alimlərinin bu görkəmli şəxsiyyətlə bağlı Polşada araşdırmalar apardıqlarını, təqdimatlar və elmi tədbirlər keçirdiklərini diqqətə çatdırıb. Qeyd edib ki, buna baxmayaraq, geniş ictimaiyyət və elmi mühit bu böyük şəxsiyyət haqqında hələ də dolğun və sistemli məlumata malik deyil.

Akademik İsa Həbibbəyli beynəlxalq tədbirin bir neçə cəhətdən xüsusi əhəmiyyət daşıdığına diqqət çəkərək, Sadıq bəy Ağabəyzadənin zəngin elmi, ictimai və siyasi irsinin ilk dəfə olaraq geniş ictimaiyyətə bütöv və sistemli şəkildə təqdim olunduğunu vurğulayıb. O, konfransın Azərbaycan-Polşa elmi-mədəni əlaqələrinin inkişafında yeni və perspektivli bir mərhələnin əsasını qoyduğunu söyləyib.

AMEA prezidenti çıxışının sonunda qeyd edib ki, bugünkü tədbir yalnız xatirə xarakteri daşımır, həm də Sadıq bəy Ağabəyzadənin irsinin dərindən, kompleks və elmi əsaslarla tədqiqi üçün möhkəm zəmin yaradır.

“Bu istiqamətdə aparılacaq sistemli araşdırmalar görkəmli alimin irsinin milli elmi düşüncədə layiqli yer tutmasına, eyni zamanda beynəlxalq elmi ictimaiyyətə daha dolğun və obyektiv şəkildə təqdim olunmasına xidmət edəcək”, – deyə akademik İsa Həbibbəyli fikrini tamamlayıb.

Sonra çıxış edən AMEA-nın vitse-prezidenti vəzifəsini icra edən, Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, akademik Gövhər Baxşəliyeva Sadıq bəy Ağabəyzadənin mürəkkəb və keşməkeşli bir ömür yolu keçdiyini bildirib. Qeyd edib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadə Türkiyəyə mühacirət edilib, burada əmisi oğlu Əli bəy Hüseynzadənin evində yaşayıb. O, 1921-ci ilin əvvəllərində Parisə köçüb və iki il Sorbon şəhərində fars və türk dillərini tədris edib. 1927-ci ildən Lvov şəhərində məskunlaşan Sadıq bəy Ağabəyzadə buradakı universitetdə şərq dillərindən dərs deyib, eyni zamanda polyak və ukrayna dillərini öyrənib. Sadıq bəy Ağabəyzadənin həyatının əhəmiyyətli bir hissəsi Polşada keçib, Polşanın bir çox görkəmli türkoloqları onun tələbələri olublar.

Akademik Gövhər Baxşəliyeva vurğulayıb ki, I Dünya müharibəsinin iştirakçısı, general-mayor, Azərbaycan Cümhuriyyəti dövrünün tanınmış dövlət xadimi Sadıq bəy Ağabəyzadə ictimai-siyasi fəaliyyəti ilə seçilib. O, ərəb, fars və türk dilləri üzrə mütəxəssis olmaqla yanaşı, görkəmli şərqşünas alim kimi Polşa şərqşünaslıq elmində zəngin iz qoyub, Lvov elmi məktəbinin yaradıcılarından biri kimi şöhrət qazanıb.

Onun sözlərinə görə, Sadıq bəy Ağabəyzadə müəyyən müddət Türkmənistanda fəaliyyət göstərib, bir şərqşünas alim kimi xalq rəvayətlərinin, dastanlarının və əfsanələrinin toplanması ilə məşğul olub. Böyük əmək nəticəsində Sadıq bəy "Türkmən Ləhcəsi" dərsliyini nəşr etdirib, bu kitab rus məmurlarının türkmən dilini öyrənməsi baxımından mühüm vəsait olub.

Daha sonra Varşava Universitetinin Asiya və Afrika mədəniyyətləri fakültəsinin dekanı, professor Aqata Bereja Starjinska “Elmi ənənələrin varisliyi – Sadiq bəy Ağabəyzadə, Vladislav Kotviç və Marian Levitski” mövzusunda məruzəsini təqdim edib.

Azərbaycanın Bosniya və Herseqovinada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, filologiya elmləri doktoru Vilayət Quliyev “Sadıq bəy Ağabəyzadənin sahibsiz məzarı” adlı video-çıxışında Sadıq bəyin Lvovdakı sahibsiz məzarının aşkar edilməsi və təmiri ilə bağlı məlumatları bölüşüb.

Tədbirdə, həmçinin Berlin Humboldt Universitetinin professoru Yeva-Mariya Aux “Azərbaycan tarixinin öyrənilməsi Almaniya şərqşünaslığının bir hissəsi kimi”, AMEA akademik Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun baş elmi işçisi, professor Solmaz Rüstəmova-Tohidi “Məktublarda yaşanan həyat səhifələri. Əli bəy Hüseynzadəyə ünvanlanmış məktublar əsasında. 1921–1939-cu illər” adlı məruzələrlə çıxış ediblər.

Konfrans öz işini panel iclasları ilə davam etdirib.

“Şərqşünaslıq – siyasi və elmi fəaliyyət sahəsi kimi: görkəmli şərqşünas alimlər və xadimlər”, “Sadiq bəy Ağabəyzadə siyasi-hərbi xadim və şərqşünas alim kimi”, “Orientalizm və oksidentalizm şərqşünaslığın aktual problemləri siyasi problemlər kontekstində: Şərq və Qərb”, “Şərq dilləri və ədəbiyyatı”, “Din və fəlsəfə”, “Türkologiya. I Türkoloji Qurultay” və “Şərqşünaslıq elminin obyekti – Şərq xalqlarının tarixi, siyasi, ictimai və mədəni həyatı. Mənbəşünaslıq” adlı panel iclaslarında şərqşünaslıq elminin müxtəlif istiqamətlərini əhatə edən aktual mövzular üzrə məruzələr dinlənilib, geniş elmi müzakirələr aparılıb.

Qeyd edək ki, beynəlxalq konfransın işinə martın 17-də yekun vurulacaq.

Martın 16-da AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanasında Azərbaycanın tanınmış hərbi, siyasi və dövlət xadimi, Birinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı, general-mayor, Polşanın görkəmli şərqşünas alimi Sadıq bəy Ağabəyzadənin 160 illik yubileyinə həsr olunmuş “Sadıq bəy Ağabəyzadə – XX əsr şərqşünaslıq elminin görkəmli nümayəndəsi kimi” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans öz işinə başlayıb.

Beynəlxalq konfrans AMEA akademik Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutu, AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi irs şöbəsi, Varşava Universitetinin Asiya və Afrika mədəniyyətləri fakültəsi və həmin fakültənin Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilir.

Sadıq bəy Ağazadənin çoxşaxəli fəaliyyətinə və şərqşünaslıq elminin müasir problemlərinə həsr olunan beynəlxalq konfransa elmi məruzə ilə 13 ölkədən 95 alim qatılıb. 20 xarici tədqiqatçı Polşa, Almaniya, İsveç, Rusiya, Ukrayna, Türkiyə, Gürcüstan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Fransa, İraq və Əlcəzairin elm və təhsil müəssisələrini təmsil edir.

Əvvəlcə tədbir iştirakçıları görkəmli şərqşünas alimin həyat və yaradıcılığını əks etdirən sərgi ilə tanış olublar. Sərgidə Polşa Elmlər Akademiyasının arxivi, Yagellon (Krakov) Universitetinin arxivi, Azərbaycanın Milli Arxiv İdarəsi, eləcə də Azərbaycan Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivinin fondlarında Sadıq bəy Ağabəyzadəyə aid saxlanılmış şəkillər, zəngin arxiv materialları və sənədlər nümayiş etdirilib.

Sərginin açılış mərasimində AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi irs şöbəsinin müdiri, tarix elmləri doktoru Zemfira Hacıyeva, Varşava Universitetinin Asiya və Afrika mədəniyyətləri fakültəsinin Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şəhla Kazımova, Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, tarix elmləri doktoru Eynulla Mədətli və Şərqşünaslıq İnstitutunun baş elmi işçisi, professor Solmaz Rüstəmova-Tohidi çıxış edərək sərginin Sadıq bəy Ağabəyzadənin parlaq bioqrafiyasını dolğun əks etdirdiyini bildiriblər. Qeyd olunub ki, AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi irs şöbəsi Sadıq bəy Ağazadəyə dair Azərbaycan və Polşa arxivlərində qorunan bütün sənədlərin surətlərini bir mərkəzdə toplayaraq bu dövlət və elm xadiminin vahid fondunu yaradıb.

Beynəlxalq konfrans Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb.

Tədbiri giriş sözü ilə AMEA-nın prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli açaraq tanınmış şərqşünas alim və ictimai-siyasi xadim Sadıq bəy Ağabəyzadənin Azərbaycanın istiqlal tarixində mühüm yer tutan görkəmli şəxsiyyətlərdən biri olduğunu diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, Azərbaycan torpağının yetişdirdiyi bu böyük şəxsiyyətin xatirəsi xalqımız üçün hər zaman əzizdir.

AMEA rəhbəri qeyd edib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin ömür yolu Rusiya, Ukrayna, Türkiyə, Türkmənistan və Polşa kimi ölkələrlə bağlı olub. Harada yaşamasından və hansı vəzifədə çalışmasından asılı olmayaraq, o, hər zaman öz milli-mənəvi dəyərlərinə sadiq qalıb, vətənpərvərlik ruhunu qoruyaraq Azərbaycançılıq ideologiyasına sədaqətlə xidmət edib.

Sadıq bəy Ağabəyzadənin çoxşaxəli fəaliyyətində hərbi xidmətin mühüm yer tutduğunu söyləyən akademik İsa Həbibbəyli vurğulayıb ki, Sadıq bəyin İkinci Dünya Müharibəsinin iştirakçısı olması onun yalnız elm və siyasət sahəsində deyil, eyni zamanda Vətən qarşısında silahlı xidmət missiyasını da ləyaqətlə yerinə yetirdiyini göstərir və bu xidmətlər Azərbaycan hərb tarixində dəyərli bir səhifə kimi qalmaqdadır.

“Sadıq bəy Ağabəyzadənin tarixi xidmətlərinin zirvəsində isə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) dövründə müstəqil dövlət quruculuğu prosesində fəal iştirakı dayanır. O, AXC-nin daxili işlər nazirinin müavini kimi Şərqdə ilk demokratik respublikanın institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi, dövlətçilik ənənələrinin formalaşdırılması, milli idealların qorunması və inkişaf etdirilməsi kimi taleyüklü vəzifələri böyük məsuliyyət və prinsipiallıqla həyata keçirmişdir. Sadıq bəy Ağabəyzadənin bu istiqamətdə yorulmaz fəaliyyəti onun şəxsiyyətində vətənpərvər dövlət xadimi ilə yüksək intellektual düşüncəyə malik ziyalının nadir vəhdətini aydın şəkildə nümayiş etdirir”, - deyə akademik İsa Həbibbəyli əlavə edib.

AMEA prezidenti bildirib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin həyat və fəaliyyətində elm amili aparıcı və müəyyənedici yer tutub. Alimin Türkmənistanda çalışdığı dövrdə yerli xalqların folklorunu, epik irsini və dil xüsusiyyətlərini dərindən araşdırması, xüsusilə də “Türküstan ləhcələri” adlı fundamental elmi əsəri şərqşünaslıq elminə mühüm töhfə kimi qiymətləndirilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu tədqiqat Sadıq bəy Ağabəyzadəni beynəlxalq elmi mühitdə tanıdıb, möhkəm elmi-metodoloji əsaslara söykənən və real faktları əks etdirən sanballı bir əsər kimi şərqşünaslıq elmi tarixində yeni mərhələ açıb.

Akademik İsa Həbibbəyli vurğulayıb ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin elmi fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri də alimin Polşa ilə bağlı fəaliyyəti olmuşdur. Bu ölkədə yaşadığı və çalışdığı illərdə elmi axtarışlarını ardıcıl şəkildə davam etdirən alim polyak şərqşünaslıq məktəbinin inkişafında əvəzsiz rol oynamışdır.

AMEA rəhbəri xatırladıb ki, Avropada şərqşünaslığın ən güclü və sistemli elmi mərkəzlərindən biri məhz Polşada formalaşıb və Sadıq bəy Ağabəyzadə XX əsrin əvvəllərində bu məktəbin elmi istiqamətlərinin genişlənməsində, yeni tədqiqat mərhələsinin yaranmasında aparıcı simalardan biri kimi tanınır. Onun adı bu gün də polyak elmi ictimaiyyətində böyük hörmət və ehtiramla çəkilir, elmi irsi isə Azərbaycan elmi düşüncəsi ilə Avropa şərqşünaslıq ənənələri arasında mühüm körpü rolunu oynayır.

AMEA-nın elmi müəssisələrində Sadıq bəy Ağabəyzadənin zəngin irsi ilə bağlı aparılan tədqiqatlardan bəhs edən akademik İsa Həbibbəyli bu kimi şəxsiyyətlərin elmi və ictimai irsinin sistemli şəkildə öyrənilməsinin və təbliğinin vacibliyini vurğulayıb. Bildirib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadənin irsi Azərbaycanda hələ də yetərincə tanınmır və onun fəaliyyəti ilə bağlı dərin elmi araşdırmalara ciddi ehtiyac duyulur.

O, Sadıq bəy Ağabəyzadənin arxiv sənədlərinin artıq bir neçə ildir Azərbaycan arxivlərində saxlanıldığını, Azərbaycan alimlərinin bu görkəmli şəxsiyyətlə bağlı Polşada araşdırmalar apardıqlarını, təqdimatlar və elmi tədbirlər keçirdiklərini diqqətə çatdırıb. Qeyd edib ki, buna baxmayaraq, geniş ictimaiyyət və elmi mühit bu böyük şəxsiyyət haqqında hələ də dolğun və sistemli məlumata malik deyil.

Akademik İsa Həbibbəyli beynəlxalq tədbirin bir neçə cəhətdən xüsusi əhəmiyyət daşıdığına diqqət çəkərək, Sadıq bəy Ağabəyzadənin zəngin elmi, ictimai və siyasi irsinin ilk dəfə olaraq geniş ictimaiyyətə bütöv və sistemli şəkildə təqdim olunduğunu vurğulayıb. O, konfransın Azərbaycan-Polşa elmi-mədəni əlaqələrinin inkişafında yeni və perspektivli bir mərhələnin əsasını qoyduğunu söyləyib.

AMEA prezidenti çıxışının sonunda qeyd edib ki, bugünkü tədbir yalnız xatirə xarakteri daşımır, həm də Sadıq bəy Ağabəyzadənin irsinin dərindən, kompleks və elmi əsaslarla tədqiqi üçün möhkəm zəmin yaradır.

“Bu istiqamətdə aparılacaq sistemli araşdırmalar görkəmli alimin irsinin milli elmi düşüncədə layiqli yer tutmasına, eyni zamanda beynəlxalq elmi ictimaiyyətə daha dolğun və obyektiv şəkildə təqdim olunmasına xidmət edəcək”, – deyə akademik İsa Həbibbəyli fikrini tamamlayıb.

Sonra çıxış edən AMEA-nın vitse-prezidenti vəzifəsini icra edən, Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, akademik Gövhər Baxşəliyeva Sadıq bəy Ağabəyzadənin mürəkkəb və keşməkeşli bir ömür yolu keçdiyini bildirib. Qeyd edib ki, Sadıq bəy Ağabəyzadə Türkiyəyə mühacirət edilib, burada əmisi oğlu Əli bəy Hüseynzadənin evində yaşayıb. O, 1921-ci ilin əvvəllərində Parisə köçüb və iki il Sorbon şəhərində fars və türk dillərini tədris edib. 1927-ci ildən Lvov şəhərində məskunlaşan Sadıq bəy Ağabəyzadə buradakı universitetdə şərq dillərindən dərs deyib, eyni zamanda polyak və ukrayna dillərini öyrənib. Sadıq bəy Ağabəyzadənin həyatının əhəmiyyətli bir hissəsi Polşada keçib, Polşanın bir çox görkəmli türkoloqları onun tələbələri olublar.

Akademik Gövhər Baxşəliyeva vurğulayıb ki, I Dünya müharibəsinin iştirakçısı, general-mayor, Azərbaycan Cümhuriyyəti dövrünün tanınmış dövlət xadimi Sadıq bəy Ağabəyzadə ictimai-siyasi fəaliyyəti ilə seçilib. O, ərəb, fars və türk dilləri üzrə mütəxəssis olmaqla yanaşı, görkəmli şərqşünas alim kimi Polşa şərqşünaslıq elmində zəngin iz qoyub, Lvov elmi məktəbinin yaradıcılarından biri kimi şöhrət qazanıb.

Onun sözlərinə görə, Sadıq bəy Ağabəyzadə müəyyən müddət Türkmənistanda fəaliyyət göstərib, bir şərqşünas alim kimi xalq rəvayətlərinin, dastanlarının və əfsanələrinin toplanması ilə məşğul olub. Böyük əmək nəticəsində Sadıq bəy "Türkmən Ləhcəsi" dərsliyini nəşr etdirib, bu kitab rus məmurlarının türkmən dilini öyrənməsi baxımından mühüm vəsait olub.

Daha sonra Varşava Universitetinin Asiya və Afrika mədəniyyətləri fakültəsinin dekanı, professor Aqata Bereja Starjinska “Elmi ənənələrin varisliyi – Sadiq bəy Ağabəyzadə, Vladislav Kotviç və Marian Levitski” mövzusunda məruzəsini təqdim edib.

Azərbaycanın Bosniya və Herseqovinada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, filologiya elmləri doktoru Vilayət Quliyev “Sadıq bəy Ağabəyzadənin sahibsiz məzarı” adlı video-çıxışında Sadıq bəyin Lvovdakı sahibsiz məzarının aşkar edilməsi və təmiri ilə bağlı məlumatları bölüşüb.

Tədbirdə, həmçinin Berlin Humboldt Universitetinin professoru Yeva-Mariya Aux “Azərbaycan tarixinin öyrənilməsi Almaniya şərqşünaslığının bir hissəsi kimi”, AMEA akademik Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun baş elmi işçisi, professor Solmaz Rüstəmova-Tohidi “Məktublarda yaşanan həyat səhifələri. Əli bəy Hüseynzadəyə ünvanlanmış məktublar əsasında. 1921–1939-cu illər” adlı məruzələrlə çıxış ediblər.

Konfrans öz işini panel iclasları ilə davam etdirib.

“Şərqşünaslıq – siyasi və elmi fəaliyyət sahəsi kimi: görkəmli şərqşünas alimlər və xadimlər”, “Sadiq bəy Ağabəyzadə siyasi-hərbi xadim və şərqşünas alim kimi”, “Orientalizm və oksidentalizm şərqşünaslığın aktual problemləri siyasi problemlər kontekstində: Şərq və Qərb”, “Şərq dilləri və ədəbiyyatı”, “Din və fəlsəfə”, “Türkologiya. I Türkoloji Qurultay” və “Şərqşünaslıq elminin obyekti – Şərq xalqlarının tarixi, siyasi, ictimai və mədəni həyatı. Mənbəşünaslıq” adlı panel iclaslarında şərqşünaslıq elminin müxtəlif istiqamətlərini əhatə edən aktual mövzular üzrə məruzələr dinlənilib, geniş elmi müzakirələr aparılıb.

Qeyd edək ki, beynəlxalq konfransın işinə martın 17-də yekun vurulacaq.

İznik Türkiyənin tarix və mədəniyyət baxımından ən zəngin şəhərlərindən biridir. Bursa vilayətində yerləşən bu qədim şəhər həm tarixi abidələri, həm də zəngin mədəni irsi ilə turistlərin diqqətini cəlb edir. Antik dövrdə Nikea adı ilə tanınan şəhər Roma, Bizans və Osmanlı imperiyalarının mühüm mərkəzlərindən biri olub.

Şəhərin tarixi çox qədimdir

2025-ci ilin məlumatına görə, İznikin əhalisi təxminən 45 000 nəfərdir və şəhər əhalisinin bir hissəsi kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur. Həmin ildə şəhəri təxminən 200 000 turist ziyarət edib. Bu artım xüsusilə First Council of Nicaeanin 1700 illiyi ilə bağlı keçirilən tədbirlərdən sonra daha da sürətlənib.

Şəhərin tarixi eramızdan əvvəl IV əsrə qədər uzanır. Əvvəl yunanlar tərəfindən salınan şəhər daha sonra Roma və Bizans imperiyalarının tərkibinə daxil olub. Bizans dövründə İznik xristian dünyasının mühüm dini mərkəzlərindən biri idi və burada Birinci Nikeya Şurası keçirilərək xristianlıq tarixində mühüm qərarlar qəbul olunub.

XIV əsrdə Osmanlılar tərəfindən fəth edilən İznik imperiyanın mühüm dini və mədəni mərkəzlərindən birinə çevrilib. Şəhər xüsusilə İznik çini sənəti ilə məşhurlaşıb və Osmanlı sarayları üçün əsas çini istehsal mərkəzlərindən biri olub.

İznikin əsas tarixi məkanları

İznik qala divarları – Roma və Bizans dövrünə aid olan bu müdafiə sistemi təxminən 5 kilometr uzunluğundadır. Divarların üzərində yerləşən İstanbul, Lefke və Yenişehir qapıları memarlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Ayasofiya Məscidi (Hagia Sophia Mosque) əvvəl Bizans kilsəsi kimi tikilib, sonradan Osmanlı dövründə məscidə çevrilmiş tarixi dini abidədir.

Yaşıl Məscid XIV əsrdə tikilmiş bu məscid yaşıl və firuzəyi çini bəzəkləri ilə tanınır və İznik çini sənətinin parlaq nümunələrindən biridir.
Nikea Teatrı təxminən 15 min tamaşaçı tutumuna malikdir. Bu teatr Roma dövründə ictimai tədbirlər üçün istifadə olunurdu.
Iznik gölü şəhərin ən diqqət çəkən təbii məkanlarından biridir. Gölün altında aşkarlanmış qədim bazilika qalıqları regionun daha qədim tarixə malik olduğunu göstərir.

Turizm və kulinariya

İznik yalnız tarixi ilə deyil, həm də zəngin mətbəxi ilə tanınır. Yerli kulinariya ənənələri əsasən Bursa bölgəsi ilə bağlıdır.
İznik köftəsi odun kömüründə bişirilən ənənəvi yeməkdir.
Zeytun və zeytun yağı məhsulları ətraf zeytun bağlarından əldə olunur.

Göl balıqları xüsusilə qızardılmış sazan turistlər arasında məşhurdur.

Ev üsulu mürəbbələr və kənd məhsulları yerli bazarlarda geniş satılır.

2025-ci ilin turizm statistikasına görə, kulinariya turizmi və dini ziyarətlər şəhərə gələn turistlərin sayının artmasına mühüm təsir göstərib.

İznik bu gün həm tarixi, həm mədəni, həm də kulinariya baxımından Türkiyənin diqqət çəkən şəhərlərindən biridir. 2025-ci ildə xeyli sayda turistin səfəri şəhərin turizm potensialının yüksəldiyini göstərir. Qədim qala divarları, tarixi abidələr və göl mənzərəsi İznikə xüsusi cazibə bəxş edir.

İznik Türkiyənin tarix və mədəniyyət baxımından ən zəngin şəhərlərindən biridir. Bursa vilayətində yerləşən bu qədim şəhər həm tarixi abidələri, həm də zəngin mədəni irsi ilə turistlərin diqqətini cəlb edir. Antik dövrdə Nikea adı ilə tanınan şəhər Roma, Bizans və Osmanlı imperiyalarının mühüm mərkəzlərindən biri olub.

Şəhərin tarixi çox qədimdir

2025-ci ilin məlumatına görə, İznikin əhalisi təxminən 45 000 nəfərdir və şəhər əhalisinin bir hissəsi kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur. Həmin ildə şəhəri təxminən 200 000 turist ziyarət edib. Bu artım xüsusilə First Council of Nicaeanin 1700 illiyi ilə bağlı keçirilən tədbirlərdən sonra daha da sürətlənib.

Şəhərin tarixi eramızdan əvvəl IV əsrə qədər uzanır. Əvvəl yunanlar tərəfindən salınan şəhər daha sonra Roma və Bizans imperiyalarının tərkibinə daxil olub. Bizans dövründə İznik xristian dünyasının mühüm dini mərkəzlərindən biri idi və burada Birinci Nikeya Şurası keçirilərək xristianlıq tarixində mühüm qərarlar qəbul olunub.

XIV əsrdə Osmanlılar tərəfindən fəth edilən İznik imperiyanın mühüm dini və mədəni mərkəzlərindən birinə çevrilib. Şəhər xüsusilə İznik çini sənəti ilə məşhurlaşıb və Osmanlı sarayları üçün əsas çini istehsal mərkəzlərindən biri olub.

İznikin əsas tarixi məkanları

İznik qala divarları – Roma və Bizans dövrünə aid olan bu müdafiə sistemi təxminən 5 kilometr uzunluğundadır. Divarların üzərində yerləşən İstanbul, Lefke və Yenişehir qapıları memarlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Ayasofiya Məscidi (Hagia Sophia Mosque) əvvəl Bizans kilsəsi kimi tikilib, sonradan Osmanlı dövründə məscidə çevrilmiş tarixi dini abidədir.

Yaşıl Məscid XIV əsrdə tikilmiş bu məscid yaşıl və firuzəyi çini bəzəkləri ilə tanınır və İznik çini sənətinin parlaq nümunələrindən biridir.
Nikea Teatrı təxminən 15 min tamaşaçı tutumuna malikdir. Bu teatr Roma dövründə ictimai tədbirlər üçün istifadə olunurdu.
Iznik gölü şəhərin ən diqqət çəkən təbii məkanlarından biridir. Gölün altında aşkarlanmış qədim bazilika qalıqları regionun daha qədim tarixə malik olduğunu göstərir.

Turizm və kulinariya

İznik yalnız tarixi ilə deyil, həm də zəngin mətbəxi ilə tanınır. Yerli kulinariya ənənələri əsasən Bursa bölgəsi ilə bağlıdır.
İznik köftəsi odun kömüründə bişirilən ənənəvi yeməkdir.
Zeytun və zeytun yağı məhsulları ətraf zeytun bağlarından əldə olunur.

Göl balıqları xüsusilə qızardılmış sazan turistlər arasında məşhurdur.

Ev üsulu mürəbbələr və kənd məhsulları yerli bazarlarda geniş satılır.

2025-ci ilin turizm statistikasına görə, kulinariya turizmi və dini ziyarətlər şəhərə gələn turistlərin sayının artmasına mühüm təsir göstərib.

İznik bu gün həm tarixi, həm mədəni, həm də kulinariya baxımından Türkiyənin diqqət çəkən şəhərlərindən biridir. 2025-ci ildə xeyli sayda turistin səfəri şəhərin turizm potensialının yüksəldiyini göstərir. Qədim qala divarları, tarixi abidələr və göl mənzərəsi İznikə xüsusi cazibə bəxş edir.

İznik Türkiyənin tarix və mədəniyyət baxımından ən zəngin şəhərlərindən biridir. Bursa vilayətində yerləşən bu qədim şəhər həm tarixi abidələri, həm də zəngin mədəni irsi ilə turistlərin diqqətini cəlb edir. Antik dövrdə Nikea adı ilə tanınan şəhər Roma, Bizans və Osmanlı imperiyalarının mühüm mərkəzlərindən biri olub.

Şəhərin tarixi çox qədimdir

2025-ci ilin məlumatına görə, İznikin əhalisi təxminən 45 000 nəfərdir və şəhər əhalisinin bir hissəsi kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur. Həmin ildə şəhəri təxminən 200 000 turist ziyarət edib. Bu artım xüsusilə First Council of Nicaeanin 1700 illiyi ilə bağlı keçirilən tədbirlərdən sonra daha da sürətlənib.

Şəhərin tarixi eramızdan əvvəl IV əsrə qədər uzanır. Əvvəl yunanlar tərəfindən salınan şəhər daha sonra Roma və Bizans imperiyalarının tərkibinə daxil olub. Bizans dövründə İznik xristian dünyasının mühüm dini mərkəzlərindən biri idi və burada Birinci Nikeya Şurası keçirilərək xristianlıq tarixində mühüm qərarlar qəbul olunub.

XIV əsrdə Osmanlılar tərəfindən fəth edilən İznik imperiyanın mühüm dini və mədəni mərkəzlərindən birinə çevrilib. Şəhər xüsusilə İznik çini sənəti ilə məşhurlaşıb və Osmanlı sarayları üçün əsas çini istehsal mərkəzlərindən biri olub.

İznikin əsas tarixi məkanları

İznik qala divarları – Roma və Bizans dövrünə aid olan bu müdafiə sistemi təxminən 5 kilometr uzunluğundadır. Divarların üzərində yerləşən İstanbul, Lefke və Yenişehir qapıları memarlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Ayasofiya Məscidi (Hagia Sophia Mosque) əvvəl Bizans kilsəsi kimi tikilib, sonradan Osmanlı dövründə məscidə çevrilmiş tarixi dini abidədir.

Yaşıl Məscid XIV əsrdə tikilmiş bu məscid yaşıl və firuzəyi çini bəzəkləri ilə tanınır və İznik çini sənətinin parlaq nümunələrindən biridir.
Nikea Teatrı təxminən 15 min tamaşaçı tutumuna malikdir. Bu teatr Roma dövründə ictimai tədbirlər üçün istifadə olunurdu.
Iznik gölü şəhərin ən diqqət çəkən təbii məkanlarından biridir. Gölün altında aşkarlanmış qədim bazilika qalıqları regionun daha qədim tarixə malik olduğunu göstərir.

Turizm və kulinariya

İznik yalnız tarixi ilə deyil, həm də zəngin mətbəxi ilə tanınır. Yerli kulinariya ənənələri əsasən Bursa bölgəsi ilə bağlıdır.
İznik köftəsi odun kömüründə bişirilən ənənəvi yeməkdir.
Zeytun və zeytun yağı məhsulları ətraf zeytun bağlarından əldə olunur.

Göl balıqları xüsusilə qızardılmış sazan turistlər arasında məşhurdur.

Ev üsulu mürəbbələr və kənd məhsulları yerli bazarlarda geniş satılır.

2025-ci ilin turizm statistikasına görə, kulinariya turizmi və dini ziyarətlər şəhərə gələn turistlərin sayının artmasına mühüm təsir göstərib.

İznik bu gün həm tarixi, həm mədəni, həm də kulinariya baxımından Türkiyənin diqqət çəkən şəhərlərindən biridir. 2025-ci ildə xeyli sayda turistin səfəri şəhərin turizm potensialının yüksəldiyini göstərir. Qədim qala divarları, tarixi abidələr və göl mənzərəsi İznikə xüsusi cazibə bəxş edir.

Baharın ən gözəl günlərinə təsadüf edən Pasxa bayramı qısa, lakin yadda qalan səyahət üçün ideal fürsət yaradır. Bu dövrdə Türkiyə həm canlanan təbiəti, həm də əsrlər boyu formalaşmış zəngin dini və mədəni irsi ilə diqqət çəkən istiqamətlərdən biridir.

Fərqli sivilizasiyaların izlərini daşıyan bu torpaqlarda formalaşmış xristian ziyarət marşrutları Pasxa günlərini tarixi və mənəvi atmosferdə keçirmək istəyənlər üçün xüsusi imkan yaradır. Erkən xristianlıq tarixində mühüm rol oynamış Bursa vilayətinin İznik şəhəri bu marşrutların əsas dayanacaqlarından biridir. Tarixdə mühüm ümumxristian kilsə məclislərinin keçirildiyi bu şəhər xristian dünyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

Kapadokya da Pasxa dövründə ziyarət edilən mühüm məkanlardandır. Tarixi mənbələrə görə, vaxtilə təqiblərə məruz qalan xristian icmaları bu bölgədə gizli şəkildə ibadət edərək inanclarını qoruyublar. Bu gün Türkiyə boyunca uzanan ziyarət marşrutları erkən xristianlıq tarixinin formalaşdığı məkanlarda fərqli və tarixi təcrübə yaşamaq imkanı təqdim edir.

Bursa vilayətinin “Cittaslow” (yavaş şəhər) statusuna malik İznik şəhəri Pasxa tətili üçün ən cəlbedici istiqamətlərdən sayılır. UNESCO-nun Dünya İrsi üzrə Namizədlər Siyahısına daxil edilən bu qədim şəhər ötən ilin noyabrında Papa XIV Leonun ilk xarici səfəri çərçivəsində ziyarət etdiyi məkanlardan biri kimi də diqqət çəkib.

Tarixdə müqəddəs şəhər kimi tanınan İznik xristian dünyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyan iki ümumxristian kilsə məclisinə ev sahibliyi edib. Məhz burada keçirilən İznik Kilsə Məclisində Pasxa bayramının qeyd olunma tarixi müəyyənləşdirilib.

İstanbuldan cəmi bir günlük məsafədə yerləşən şəhər xüsusilə bahar aylarında çiçəklərlə bəzənən mənzərəsi ilə seçilir. Ziyarətçilər burada vaxtilə VII ümumxristian məclisinin keçirildiyi ehtimal olunan Ayasofya məscidini ziyarət edə, qədim şəhər divarları boyunca gəzə və Roma teatrunu görə bilərlər.

İznik eyni zamanda arxeoloji tapıntıları ilə də maraq doğurur. Hisardərə nekropolunda aşkarlanan və “Yaxşı Çoban İsa” təsviri ilə diqqət çəkən unikal qəbir kamerası şəhərin tarixi irsinin maraqlı nümunələrindən sayılır.
Şəhər sakit və təbiətə yaxın istirahət imkanları ilə də tanınır. Burada göldə kanoe gəzintiləri, təbiət yürüşləri və velosiped turları təşkil olunur. Ziyarətçilər həmçinin göldən yeni tutulmuş balıqdan hazırlanan yerli təamların dadına baxa bilərlər.

İznik XV–XVII əsrlərdə Osmanlı imperiyasının ən mühüm çini istehsalı mərkəzlərindən biri olub. Bu gün şəhərdə ənənəvi çini emalatxanalarını ziyarət etmək, ustad dərslərində iştirak etmək və zərif çini nümunələri əldə etmək mümkündür.

Pasxa dövründə Türkiyənin bibliya irsi ilə tanış olmaq istəyənlər üçün marşrut ölkənin qərb bölgələrində yerləşən və Vəhy Kitabında adı çəkilən Yeddi Kilsənin yerləşdiyi ərazilərə doğru uzanır. Müasir İzmir, Manisa və Dənizli vilayətlərində yerləşən bu məkanlar xristian tarixində xüsusi yer tutur. Rəvayətlərə görə, həvari Yəhya ilahi vəhy zamanı İsa Məsihdən aldığı mesajları bu kilsələrə ünvanlayaraq hər biri üçün fərqli məzmun daşıyan məktublar göndərib.
Tarixi mənbələrə görə, bu kilsələrin birincisi Efesdə yerləşirdi.

Daha sonra Smyrna (indiki İzmir), Perqamon, Tiyatira, Sardis, Filadelfiya və Laodikeya kilsələri gəlirdi. Pasxa günlərində bu məkanları kəşf etməyin ən rahat yollarından biri bölgədə avtomobil icarəyə götürərək səyahəti öz tempinizdə davam etdirməkdir.
Egey sahilləri ilə yaşıl təbiət mənzərələri arasında yerləşən bu tarixi ərazilər xüsusilə bahar aylarında daha cəlbedici görünür. Ziyarətçilər burada həm təbiətin gözəlliyini seyr edir, həm də zəngin dini və tarixi irslə tanış olurlar.

UNESCO Dünya İrsi siyahısına daxil edilmiş Efes qədim şəhərini ziyarət edənlər yaxınlıqda yerləşən Müqəddəs Məryəmin Evi kimi tanınan ziyarətgahı da görə və burada keçirilən Pasxa mərasimlərində iştirak edə bilərlər.

Pəribacaları və isti hava şarları ilə məşhur olan Kapadokya təkcə təbiət möcüzələri ilə deyil, həm də xristianlıq tarixinin maraqlı səhifələri ilə diqqət çəkir. Roma dövründə təqiblərdən qaçan ilk xristian icmalarının bölgədəki yeraltı şəhərlərdə sığınacaq tapdığı bildirilir.

Kaymaklı və Derinkuyu kimi yeraltı şəhərlər bu gün ziyarətçiləri əsrlər əvvəlinə aparan nadir tarixi məkanlar hesab olunur. Bölgədə dini memarlığın inkişafında Müqəddəs Böyük Vasili mühüm rol oynayıb və onun rəhbərliyi ilə ilk kilsələr Göreme vadisində inşa edilib.

UNESCO Dünya İrsi siyahısına daxil edilən Göreme Açıq Səma Muzeyində yerləşən Tokalı kilsəsi və Qaranlıq kilsə erkən xristian memarlığının ən təsirli nümunələrindəndir. Yaxşı qorunmuş freskalar bu dövrün dini sənətini əks etdirir.

Kapadokya həm də qədim şərabçılıq ənənəsi ilə tanınır. Bu ənənənin ilk xristian rahiblərinə qədər uzandığı bildirilir. Bölgəni ziyarət edənlər yerli mətbəxin dadına baxa və Kapadokyaya məxsus şərab nümunələri ilə tanış ola bilərlər.
Avanos qəsəbəsində təşkil olunan qısa ustad dərslərində iştirak edərək ənənəvi dulusçuluq sənətini də sınaqdan keçirmək mümkündür. Bu emalatxanalar bölgənin əsrlərdir yaşadılan sənət ənənəsini yaxından tanımaq imkanı yaradır.

Pasxa günlərində mənəvi məzmunlu səyahət üçün istiqamətlərdən biri də Türkiyənin cənubundakı Anadolu bölgəsidir. Xristianlığın mühüm həvarilərindən biri hesab olunan Müqəddəs Pavl həyatının böyük hissəsini bu torpaqlarda keçirib və dini təbliğ fəaliyyətini burada aparıb.

Müqəddəs Pavl yolu (St Paul Trail) onun Kiçik Asiya boyunca etdiyi missioner səfərlərinin izlərini izləyən məşhur marşrutdur. Bu yol xristianlığın yayılmasında mühüm rol oynamış şəhər və bölgələri əhatə edir.

Marşrut iki istiqamətdən başlayır: qədim Perge şəhərindən və Köprülü Kanyon Milli Parkından. Bu yollar Adada şəhərində birləşir və sonda Isparta vilayətinin “Cittaslow” statuslu Yalvaç şəhərində tamamlanır.

Antalya vilayətinin Demre şəhərində yerləşən Müqəddəs Nikolay kilsəsi də ziyarətçilərin diqqətini çəkir. Dünya miqyasında Santa Klaus kimi tanınan Müqəddəs Nikolaya həsr olunan bu tarixi kilsədə onun məşhur məzarı yerləşir.

Baharın ən gözəl günlərinə təsadüf edən Pasxa bayramı qısa, lakin yadda qalan səyahət üçün ideal fürsət yaradır. Bu dövrdə Türkiyə həm canlanan təbiəti, həm də əsrlər boyu formalaşmış zəngin dini və mədəni irsi ilə diqqət çəkən istiqamətlərdən biridir.

Fərqli sivilizasiyaların izlərini daşıyan bu torpaqlarda formalaşmış xristian ziyarət marşrutları Pasxa günlərini tarixi və mənəvi atmosferdə keçirmək istəyənlər üçün xüsusi imkan yaradır. Erkən xristianlıq tarixində mühüm rol oynamış Bursa vilayətinin İznik şəhəri bu marşrutların əsas dayanacaqlarından biridir. Tarixdə mühüm ümumxristian kilsə məclislərinin keçirildiyi bu şəhər xristian dünyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

Kapadokya da Pasxa dövründə ziyarət edilən mühüm məkanlardandır. Tarixi mənbələrə görə, vaxtilə təqiblərə məruz qalan xristian icmaları bu bölgədə gizli şəkildə ibadət edərək inanclarını qoruyublar. Bu gün Türkiyə boyunca uzanan ziyarət marşrutları erkən xristianlıq tarixinin formalaşdığı məkanlarda fərqli və tarixi təcrübə yaşamaq imkanı təqdim edir.

Bursa vilayətinin “Cittaslow” (yavaş şəhər) statusuna malik İznik şəhəri Pasxa tətili üçün ən cəlbedici istiqamətlərdən sayılır. UNESCO-nun Dünya İrsi üzrə Namizədlər Siyahısına daxil edilən bu qədim şəhər ötən ilin noyabrında Papa XIV Leonun ilk xarici səfəri çərçivəsində ziyarət etdiyi məkanlardan biri kimi də diqqət çəkib.

Tarixdə müqəddəs şəhər kimi tanınan İznik xristian dünyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyan iki ümumxristian kilsə məclisinə ev sahibliyi edib. Məhz burada keçirilən İznik Kilsə Məclisində Pasxa bayramının qeyd olunma tarixi müəyyənləşdirilib.

İstanbuldan cəmi bir günlük məsafədə yerləşən şəhər xüsusilə bahar aylarında çiçəklərlə bəzənən mənzərəsi ilə seçilir. Ziyarətçilər burada vaxtilə VII ümumxristian məclisinin keçirildiyi ehtimal olunan Ayasofya məscidini ziyarət edə, qədim şəhər divarları boyunca gəzə və Roma teatrunu görə bilərlər.

İznik eyni zamanda arxeoloji tapıntıları ilə də maraq doğurur. Hisardərə nekropolunda aşkarlanan və “Yaxşı Çoban İsa” təsviri ilə diqqət çəkən unikal qəbir kamerası şəhərin tarixi irsinin maraqlı nümunələrindən sayılır.
Şəhər sakit və təbiətə yaxın istirahət imkanları ilə də tanınır. Burada göldə kanoe gəzintiləri, təbiət yürüşləri və velosiped turları təşkil olunur. Ziyarətçilər həmçinin göldən yeni tutulmuş balıqdan hazırlanan yerli təamların dadına baxa bilərlər.

İznik XV–XVII əsrlərdə Osmanlı imperiyasının ən mühüm çini istehsalı mərkəzlərindən biri olub. Bu gün şəhərdə ənənəvi çini emalatxanalarını ziyarət etmək, ustad dərslərində iştirak etmək və zərif çini nümunələri əldə etmək mümkündür.

Pasxa dövründə Türkiyənin bibliya irsi ilə tanış olmaq istəyənlər üçün marşrut ölkənin qərb bölgələrində yerləşən və Vəhy Kitabında adı çəkilən Yeddi Kilsənin yerləşdiyi ərazilərə doğru uzanır. Müasir İzmir, Manisa və Dənizli vilayətlərində yerləşən bu məkanlar xristian tarixində xüsusi yer tutur. Rəvayətlərə görə, həvari Yəhya ilahi vəhy zamanı İsa Məsihdən aldığı mesajları bu kilsələrə ünvanlayaraq hər biri üçün fərqli məzmun daşıyan məktublar göndərib.
Tarixi mənbələrə görə, bu kilsələrin birincisi Efesdə yerləşirdi.

Daha sonra Smyrna (indiki İzmir), Perqamon, Tiyatira, Sardis, Filadelfiya və Laodikeya kilsələri gəlirdi. Pasxa günlərində bu məkanları kəşf etməyin ən rahat yollarından biri bölgədə avtomobil icarəyə götürərək səyahəti öz tempinizdə davam etdirməkdir.
Egey sahilləri ilə yaşıl təbiət mənzərələri arasında yerləşən bu tarixi ərazilər xüsusilə bahar aylarında daha cəlbedici görünür. Ziyarətçilər burada həm təbiətin gözəlliyini seyr edir, həm də zəngin dini və tarixi irslə tanış olurlar.

UNESCO Dünya İrsi siyahısına daxil edilmiş Efes qədim şəhərini ziyarət edənlər yaxınlıqda yerləşən Müqəddəs Məryəmin Evi kimi tanınan ziyarətgahı da görə və burada keçirilən Pasxa mərasimlərində iştirak edə bilərlər.

Pəribacaları və isti hava şarları ilə məşhur olan Kapadokya təkcə təbiət möcüzələri ilə deyil, həm də xristianlıq tarixinin maraqlı səhifələri ilə diqqət çəkir. Roma dövründə təqiblərdən qaçan ilk xristian icmalarının bölgədəki yeraltı şəhərlərdə sığınacaq tapdığı bildirilir.

Kaymaklı və Derinkuyu kimi yeraltı şəhərlər bu gün ziyarətçiləri əsrlər əvvəlinə aparan nadir tarixi məkanlar hesab olunur. Bölgədə dini memarlığın inkişafında Müqəddəs Böyük Vasili mühüm rol oynayıb və onun rəhbərliyi ilə ilk kilsələr Göreme vadisində inşa edilib.

UNESCO Dünya İrsi siyahısına daxil edilən Göreme Açıq Səma Muzeyində yerləşən Tokalı kilsəsi və Qaranlıq kilsə erkən xristian memarlığının ən təsirli nümunələrindəndir. Yaxşı qorunmuş freskalar bu dövrün dini sənətini əks etdirir.

Kapadokya həm də qədim şərabçılıq ənənəsi ilə tanınır. Bu ənənənin ilk xristian rahiblərinə qədər uzandığı bildirilir. Bölgəni ziyarət edənlər yerli mətbəxin dadına baxa və Kapadokyaya məxsus şərab nümunələri ilə tanış ola bilərlər.
Avanos qəsəbəsində təşkil olunan qısa ustad dərslərində iştirak edərək ənənəvi dulusçuluq sənətini də sınaqdan keçirmək mümkündür. Bu emalatxanalar bölgənin əsrlərdir yaşadılan sənət ənənəsini yaxından tanımaq imkanı yaradır.

Pasxa günlərində mənəvi məzmunlu səyahət üçün istiqamətlərdən biri də Türkiyənin cənubundakı Anadolu bölgəsidir. Xristianlığın mühüm həvarilərindən biri hesab olunan Müqəddəs Pavl həyatının böyük hissəsini bu torpaqlarda keçirib və dini təbliğ fəaliyyətini burada aparıb.

Müqəddəs Pavl yolu (St Paul Trail) onun Kiçik Asiya boyunca etdiyi missioner səfərlərinin izlərini izləyən məşhur marşrutdur. Bu yol xristianlığın yayılmasında mühüm rol oynamış şəhər və bölgələri əhatə edir.

Marşrut iki istiqamətdən başlayır: qədim Perge şəhərindən və Köprülü Kanyon Milli Parkından. Bu yollar Adada şəhərində birləşir və sonda Isparta vilayətinin “Cittaslow” statuslu Yalvaç şəhərində tamamlanır.

Antalya vilayətinin Demre şəhərində yerləşən Müqəddəs Nikolay kilsəsi də ziyarətçilərin diqqətini çəkir. Dünya miqyasında Santa Klaus kimi tanınan Müqəddəs Nikolaya həsr olunan bu tarixi kilsədə onun məşhur məzarı yerləşir.

Baharın ən gözəl günlərinə təsadüf edən Pasxa bayramı qısa, lakin yadda qalan səyahət üçün ideal fürsət yaradır. Bu dövrdə Türkiyə həm canlanan təbiəti, həm də əsrlər boyu formalaşmış zəngin dini və mədəni irsi ilə diqqət çəkən istiqamətlərdən biridir.

Fərqli sivilizasiyaların izlərini daşıyan bu torpaqlarda formalaşmış xristian ziyarət marşrutları Pasxa günlərini tarixi və mənəvi atmosferdə keçirmək istəyənlər üçün xüsusi imkan yaradır. Erkən xristianlıq tarixində mühüm rol oynamış Bursa vilayətinin İznik şəhəri bu marşrutların əsas dayanacaqlarından biridir. Tarixdə mühüm ümumxristian kilsə məclislərinin keçirildiyi bu şəhər xristian dünyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

Kapadokya da Pasxa dövründə ziyarət edilən mühüm məkanlardandır. Tarixi mənbələrə görə, vaxtilə təqiblərə məruz qalan xristian icmaları bu bölgədə gizli şəkildə ibadət edərək inanclarını qoruyublar. Bu gün Türkiyə boyunca uzanan ziyarət marşrutları erkən xristianlıq tarixinin formalaşdığı məkanlarda fərqli və tarixi təcrübə yaşamaq imkanı təqdim edir.

Bursa vilayətinin “Cittaslow” (yavaş şəhər) statusuna malik İznik şəhəri Pasxa tətili üçün ən cəlbedici istiqamətlərdən sayılır. UNESCO-nun Dünya İrsi üzrə Namizədlər Siyahısına daxil edilən bu qədim şəhər ötən ilin noyabrında Papa XIV Leonun ilk xarici səfəri çərçivəsində ziyarət etdiyi məkanlardan biri kimi də diqqət çəkib.

Tarixdə müqəddəs şəhər kimi tanınan İznik xristian dünyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyan iki ümumxristian kilsə məclisinə ev sahibliyi edib. Məhz burada keçirilən İznik Kilsə Məclisində Pasxa bayramının qeyd olunma tarixi müəyyənləşdirilib.

İstanbuldan cəmi bir günlük məsafədə yerləşən şəhər xüsusilə bahar aylarında çiçəklərlə bəzənən mənzərəsi ilə seçilir. Ziyarətçilər burada vaxtilə VII ümumxristian məclisinin keçirildiyi ehtimal olunan Ayasofya məscidini ziyarət edə, qədim şəhər divarları boyunca gəzə və Roma teatrunu görə bilərlər.

İznik eyni zamanda arxeoloji tapıntıları ilə də maraq doğurur. Hisardərə nekropolunda aşkarlanan və “Yaxşı Çoban İsa” təsviri ilə diqqət çəkən unikal qəbir kamerası şəhərin tarixi irsinin maraqlı nümunələrindən sayılır.
Şəhər sakit və təbiətə yaxın istirahət imkanları ilə də tanınır. Burada göldə kanoe gəzintiləri, təbiət yürüşləri və velosiped turları təşkil olunur. Ziyarətçilər həmçinin göldən yeni tutulmuş balıqdan hazırlanan yerli təamların dadına baxa bilərlər.

İznik XV–XVII əsrlərdə Osmanlı imperiyasının ən mühüm çini istehsalı mərkəzlərindən biri olub. Bu gün şəhərdə ənənəvi çini emalatxanalarını ziyarət etmək, ustad dərslərində iştirak etmək və zərif çini nümunələri əldə etmək mümkündür.

Pasxa dövründə Türkiyənin bibliya irsi ilə tanış olmaq istəyənlər üçün marşrut ölkənin qərb bölgələrində yerləşən və Vəhy Kitabında adı çəkilən Yeddi Kilsənin yerləşdiyi ərazilərə doğru uzanır. Müasir İzmir, Manisa və Dənizli vilayətlərində yerləşən bu məkanlar xristian tarixində xüsusi yer tutur. Rəvayətlərə görə, həvari Yəhya ilahi vəhy zamanı İsa Məsihdən aldığı mesajları bu kilsələrə ünvanlayaraq hər biri üçün fərqli məzmun daşıyan məktublar göndərib.
Tarixi mənbələrə görə, bu kilsələrin birincisi Efesdə yerləşirdi.

Daha sonra Smyrna (indiki İzmir), Perqamon, Tiyatira, Sardis, Filadelfiya və Laodikeya kilsələri gəlirdi. Pasxa günlərində bu məkanları kəşf etməyin ən rahat yollarından biri bölgədə avtomobil icarəyə götürərək səyahəti öz tempinizdə davam etdirməkdir.
Egey sahilləri ilə yaşıl təbiət mənzərələri arasında yerləşən bu tarixi ərazilər xüsusilə bahar aylarında daha cəlbedici görünür. Ziyarətçilər burada həm təbiətin gözəlliyini seyr edir, həm də zəngin dini və tarixi irslə tanış olurlar.

UNESCO Dünya İrsi siyahısına daxil edilmiş Efes qədim şəhərini ziyarət edənlər yaxınlıqda yerləşən Müqəddəs Məryəmin Evi kimi tanınan ziyarətgahı da görə və burada keçirilən Pasxa mərasimlərində iştirak edə bilərlər.

Pəribacaları və isti hava şarları ilə məşhur olan Kapadokya təkcə təbiət möcüzələri ilə deyil, həm də xristianlıq tarixinin maraqlı səhifələri ilə diqqət çəkir. Roma dövründə təqiblərdən qaçan ilk xristian icmalarının bölgədəki yeraltı şəhərlərdə sığınacaq tapdığı bildirilir.

Kaymaklı və Derinkuyu kimi yeraltı şəhərlər bu gün ziyarətçiləri əsrlər əvvəlinə aparan nadir tarixi məkanlar hesab olunur. Bölgədə dini memarlığın inkişafında Müqəddəs Böyük Vasili mühüm rol oynayıb və onun rəhbərliyi ilə ilk kilsələr Göreme vadisində inşa edilib.

UNESCO Dünya İrsi siyahısına daxil edilən Göreme Açıq Səma Muzeyində yerləşən Tokalı kilsəsi və Qaranlıq kilsə erkən xristian memarlığının ən təsirli nümunələrindəndir. Yaxşı qorunmuş freskalar bu dövrün dini sənətini əks etdirir.

Kapadokya həm də qədim şərabçılıq ənənəsi ilə tanınır. Bu ənənənin ilk xristian rahiblərinə qədər uzandığı bildirilir. Bölgəni ziyarət edənlər yerli mətbəxin dadına baxa və Kapadokyaya məxsus şərab nümunələri ilə tanış ola bilərlər.
Avanos qəsəbəsində təşkil olunan qısa ustad dərslərində iştirak edərək ənənəvi dulusçuluq sənətini də sınaqdan keçirmək mümkündür. Bu emalatxanalar bölgənin əsrlərdir yaşadılan sənət ənənəsini yaxından tanımaq imkanı yaradır.

Pasxa günlərində mənəvi məzmunlu səyahət üçün istiqamətlərdən biri də Türkiyənin cənubundakı Anadolu bölgəsidir. Xristianlığın mühüm həvarilərindən biri hesab olunan Müqəddəs Pavl həyatının böyük hissəsini bu torpaqlarda keçirib və dini təbliğ fəaliyyətini burada aparıb.

Müqəddəs Pavl yolu (St Paul Trail) onun Kiçik Asiya boyunca etdiyi missioner səfərlərinin izlərini izləyən məşhur marşrutdur. Bu yol xristianlığın yayılmasında mühüm rol oynamış şəhər və bölgələri əhatə edir.

Marşrut iki istiqamətdən başlayır: qədim Perge şəhərindən və Köprülü Kanyon Milli Parkından. Bu yollar Adada şəhərində birləşir və sonda Isparta vilayətinin “Cittaslow” statuslu Yalvaç şəhərində tamamlanır.

Antalya vilayətinin Demre şəhərində yerləşən Müqəddəs Nikolay kilsəsi də ziyarətçilərin diqqətini çəkir. Dünya miqyasında Santa Klaus kimi tanınan Müqəddəs Nikolaya həsr olunan bu tarixi kilsədə onun məşhur məzarı yerləşir.

Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri Anar Quliyevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Bolqarıstan Respublikasına işgüzar səfərdədir.
Səfər çərçivəsində Anar Quliyev bu ölkənin bir sıra rəsmiləri ilə görüşüb.
Bolqarıstanın xarici işlər naziri Georg Georgiyevlə keçirilən görüşdən sonra Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Bolqarıstan Respublikası Hökuməti və Veliko Tırnovo Bələdiyyəsi arasında Bolqarıstan Respublikasının Veliko Tırnovo şəhərində “Şuşa" parkının salınması və yenidən qurulması üzrə əməkdaşlıq haqqında Saziş imzalanıb.

“Şuşa” parkı layihəsinin iki ölkə arasında mədəni və diplomatik münasibətlərin daha da dərinləşməsinə töhfə verəcəyi bildirilib. Qeyd edilib ki, bu sənəd “Şuşa” parkının salınması və yenidən qurulması istiqamətində tərəflər arasında əməkdaşlığın və layihənin icrasının hüquqi əsasını müəyyən etməklə yanaşı, iki ölkə arasında mədəni-humanitar əlaqələrin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri Anar Quliyevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Bolqarıstan Respublikasına işgüzar səfərdədir.
Səfər çərçivəsində Anar Quliyev bu ölkənin bir sıra rəsmiləri ilə görüşüb.
Bolqarıstanın xarici işlər naziri Georg Georgiyevlə keçirilən görüşdən sonra Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Bolqarıstan Respublikası Hökuməti və Veliko Tırnovo Bələdiyyəsi arasında Bolqarıstan Respublikasının Veliko Tırnovo şəhərində “Şuşa" parkının salınması və yenidən qurulması üzrə əməkdaşlıq haqqında Saziş imzalanıb.

“Şuşa” parkı layihəsinin iki ölkə arasında mədəni və diplomatik münasibətlərin daha da dərinləşməsinə töhfə verəcəyi bildirilib. Qeyd edilib ki, bu sənəd “Şuşa” parkının salınması və yenidən qurulması istiqamətində tərəflər arasında əməkdaşlığın və layihənin icrasının hüquqi əsasını müəyyən etməklə yanaşı, iki ölkə arasında mədəni-humanitar əlaqələrin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri Anar Quliyevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Bolqarıstan Respublikasına işgüzar səfərdədir.
Səfər çərçivəsində Anar Quliyev bu ölkənin bir sıra rəsmiləri ilə görüşüb.
Bolqarıstanın xarici işlər naziri Georg Georgiyevlə keçirilən görüşdən sonra Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Bolqarıstan Respublikası Hökuməti və Veliko Tırnovo Bələdiyyəsi arasında Bolqarıstan Respublikasının Veliko Tırnovo şəhərində “Şuşa" parkının salınması və yenidən qurulması üzrə əməkdaşlıq haqqında Saziş imzalanıb.

“Şuşa” parkı layihəsinin iki ölkə arasında mədəni və diplomatik münasibətlərin daha da dərinləşməsinə töhfə verəcəyi bildirilib. Qeyd edilib ki, bu sənəd “Şuşa” parkının salınması və yenidən qurulması istiqamətində tərəflər arasında əməkdaşlığın və layihənin icrasının hüquqi əsasını müəyyən etməklə yanaşı, iki ölkə arasında mədəni-humanitar əlaqələrin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bakı Yunus Əmrə İnstitutunun təşkilatçılığı ilə fevralın 13-də musiqisi ilə nəsilləri birləşdirən, sözləri ilə sevgi, barış və insanlıq dəyərlərini həm Türkiyəyə, həm də dünyaya çatdıran unudulmaz mədəniyyət elçisi Barış Mançonun xatirəsinə həsr olunmuş anım tədbiri keçiriləcək.

Bakı Yunus Əmrə İnstitutundan Lider-media.az-a verilən məlumata görə Beynəlxaq Muğam Mərkəzində təşkil olunan tədbirdə Türkiyənin ölkəmizdəki səfiri professor Birol Akgün, Azərbaycanın əməkdar jurnalisti professor Etibar Babayev və Bakı Yunus Əmrə İnstitutunun koordinatoru Gökhan Seyhan çıxış edəcəklər.
Azərbaycanlıların da ürəkdən sevdiyi Barış Mançonun xatirəsinə həsr olunmuş konsert proqramında Azərbaycan Milli Konservatoriyasının tələbələrinin musiqi ifaları, xanəndə Habil Məmmədov və tələbələri tərəfindən Barış Manço mahnılarının ifası dinləniləcək və rəqs nömrələri ifa ediləcək.

Səadət

Bakı Yunus Əmrə İnstitutunun təşkilatçılığı ilə fevralın 13-də musiqisi ilə nəsilləri birləşdirən, sözləri ilə sevgi, barış və insanlıq dəyərlərini həm Türkiyəyə, həm də dünyaya çatdıran unudulmaz mədəniyyət elçisi Barış Mançonun xatirəsinə həsr olunmuş anım tədbiri keçiriləcək.

Bakı Yunus Əmrə İnstitutundan Lider-media.az-a verilən məlumata görə Beynəlxaq Muğam Mərkəzində təşkil olunan tədbirdə Türkiyənin ölkəmizdəki səfiri professor Birol Akgün, Azərbaycanın əməkdar jurnalisti professor Etibar Babayev və Bakı Yunus Əmrə İnstitutunun koordinatoru Gökhan Seyhan çıxış edəcəklər.
Azərbaycanlıların da ürəkdən sevdiyi Barış Mançonun xatirəsinə həsr olunmuş konsert proqramında Azərbaycan Milli Konservatoriyasının tələbələrinin musiqi ifaları, xanəndə Habil Məmmədov və tələbələri tərəfindən Barış Manço mahnılarının ifası dinləniləcək və rəqs nömrələri ifa ediləcək.

Səadət

Bakı Yunus Əmrə İnstitutunun təşkilatçılığı ilə fevralın 13-də musiqisi ilə nəsilləri birləşdirən, sözləri ilə sevgi, barış və insanlıq dəyərlərini həm Türkiyəyə, həm də dünyaya çatdıran unudulmaz mədəniyyət elçisi Barış Mançonun xatirəsinə həsr olunmuş anım tədbiri keçiriləcək.

Bakı Yunus Əmrə İnstitutundan Lider-media.az-a verilən məlumata görə Beynəlxaq Muğam Mərkəzində təşkil olunan tədbirdə Türkiyənin ölkəmizdəki səfiri professor Birol Akgün, Azərbaycanın əməkdar jurnalisti professor Etibar Babayev və Bakı Yunus Əmrə İnstitutunun koordinatoru Gökhan Seyhan çıxış edəcəklər.
Azərbaycanlıların da ürəkdən sevdiyi Barış Mançonun xatirəsinə həsr olunmuş konsert proqramında Azərbaycan Milli Konservatoriyasının tələbələrinin musiqi ifaları, xanəndə Habil Məmmədov və tələbələri tərəfindən Barış Manço mahnılarının ifası dinləniləcək və rəqs nömrələri ifa ediləcək.

Səadət

Əhval

Bilmədim…

Könlümü dünyaya açdığımı da,

Sevgimi aləmə saçdığımı da.

Şükür badəsini içdiyimi də,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Haqq yolun gəzdimi ruhum,

Cənnətin dadını sezdimi ruhum,

Cismimi qəflətdən üzddümü ruhum,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Eşqin istisindən doydumu ürək,

Yanmağı kənara qoydumu ürək?

Qismətinə razı oldumu ürək,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Dodaqlar toxunub qaynamaqdamı,

Gözlər qaçdı-qovdu oynamaqdamı.

Eşqdən yanan canın odlanmaqdamı,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Muallif: Mashhura Muhammad qizi

Tarjimon: Şahməmməd Dağlaroğlu

Əhval

Bilmədim…

Könlümü dünyaya açdığımı da,

Sevgimi aləmə saçdığımı da.

Şükür badəsini içdiyimi də,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Haqq yolun gəzdimi ruhum,

Cənnətin dadını sezdimi ruhum,

Cismimi qəflətdən üzddümü ruhum,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Eşqin istisindən doydumu ürək,

Yanmağı kənara qoydumu ürək?

Qismətinə razı oldumu ürək,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Dodaqlar toxunub qaynamaqdamı,

Gözlər qaçdı-qovdu oynamaqdamı.

Eşqdən yanan canın odlanmaqdamı,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Muallif: Mashhura Muhammad qizi

Tarjimon: Şahməmməd Dağlaroğlu

Əhval

Bilmədim…

Könlümü dünyaya açdığımı da,

Sevgimi aləmə saçdığımı da.

Şükür badəsini içdiyimi də,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Haqq yolun gəzdimi ruhum,

Cənnətin dadını sezdimi ruhum,

Cismimi qəflətdən üzddümü ruhum,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Eşqin istisindən doydumu ürək,

Yanmağı kənara qoydumu ürək?

Qismətinə razı oldumu ürək,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Dodaqlar toxunub qaynamaqdamı,

Gözlər qaçdı-qovdu oynamaqdamı.

Eşqdən yanan canın odlanmaqdamı,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Muallif: Mashhura Muhammad qizi

Tarjimon: Şahməmməd Dağlaroğlu

Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının “Əsgər” qəzetinin redaktoru mayor Anar Əhmədovun Azərbaycan və Pakistan xalqlarının əbədi dostluq və qardaşlığına həsr etdiyi, həmçinin ingilis dilinə tərcümə olunmuş “BAKIDAN SALAMLAR İSLAMABADA”adlı şeiri (“HELLO, FROM BAKU TO ISLAMABAD”) Albaniyanın “Albspirit” saytında yayımlanıb.

Müəllifin iki ölkənin əbədi dostluq və qardaşlığına həsr etdiyi, eləcə də Elmar Hüseynov tərəfindən ingilis dilinə tərcümə olunmuş şeiri bundan öncə Pakistanın nüfuzlu “The Diplomatic Insight” jurnalında, “Courier”saytında və Keniyanın gündəlik nəşr olunan nüfuzlu “The MT. Kenya Times” qəzetində dərc olunub.

Məlumat üçün qeyd edək ki, zabitimizin Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının əbədi dostluq və qardaşlığına həsr etdiyi, eləcə də özbək dilinə tərcümə olunmuş şeirləri Özbəkistan mediasında da geniş işıqlandırılıb.

Zabitimizin Albaniya mediasında yayımlanan şeirini aşağıdakı linkə daxil olaraq oxuya bilərsiniz:

https://alb-spirit.com/2026/01/23/anar-akhmedov-hello-from-baku-to-islamabad/

Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının “Əsgər” qəzetinin redaktoru mayor Anar Əhmədovun Azərbaycan və Pakistan xalqlarının əbədi dostluq və qardaşlığına həsr etdiyi, həmçinin ingilis dilinə tərcümə olunmuş “BAKIDAN SALAMLAR İSLAMABADA”adlı şeiri (“HELLO, FROM BAKU TO ISLAMABAD”) Albaniyanın “Albspirit” saytında yayımlanıb.

Müəllifin iki ölkənin əbədi dostluq və qardaşlığına həsr etdiyi, eləcə də Elmar Hüseynov tərəfindən ingilis dilinə tərcümə olunmuş şeiri bundan öncə Pakistanın nüfuzlu “The Diplomatic Insight” jurnalında, “Courier”saytında və Keniyanın gündəlik nəşr olunan nüfuzlu “The MT. Kenya Times” qəzetində dərc olunub.

Məlumat üçün qeyd edək ki, zabitimizin Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının əbədi dostluq və qardaşlığına həsr etdiyi, eləcə də özbək dilinə tərcümə olunmuş şeirləri Özbəkistan mediasında da geniş işıqlandırılıb.

Zabitimizin Albaniya mediasında yayımlanan şeirini aşağıdakı linkə daxil olaraq oxuya bilərsiniz:

https://alb-spirit.com/2026/01/23/anar-akhmedov-hello-from-baku-to-islamabad/

Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının “Əsgər” qəzetinin redaktoru mayor Anar Əhmədovun Azərbaycan və Pakistan xalqlarının əbədi dostluq və qardaşlığına həsr etdiyi, həmçinin ingilis dilinə tərcümə olunmuş “BAKIDAN SALAMLAR İSLAMABADA”adlı şeiri (“HELLO, FROM BAKU TO ISLAMABAD”) Albaniyanın “Albspirit” saytında yayımlanıb.

Müəllifin iki ölkənin əbədi dostluq və qardaşlığına həsr etdiyi, eləcə də Elmar Hüseynov tərəfindən ingilis dilinə tərcümə olunmuş şeiri bundan öncə Pakistanın nüfuzlu “The Diplomatic Insight” jurnalında, “Courier”saytında və Keniyanın gündəlik nəşr olunan nüfuzlu “The MT. Kenya Times” qəzetində dərc olunub.

Məlumat üçün qeyd edək ki, zabitimizin Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının əbədi dostluq və qardaşlığına həsr etdiyi, eləcə də özbək dilinə tərcümə olunmuş şeirləri Özbəkistan mediasında da geniş işıqlandırılıb.

Zabitimizin Albaniya mediasında yayımlanan şeirini aşağıdakı linkə daxil olaraq oxuya bilərsiniz:

https://alb-spirit.com/2026/01/23/anar-akhmedov-hello-from-baku-to-islamabad/