<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
<channel>
<title>MARAQLI - Lider-media.az</title>
<link>https://lider-media.az/</link>
<atom:link href="https://lider-media.az/index.php?category=maraqli&amp;do=cat&amp;mod=rss" rel="self" type="application/rss+xml" />
<language>ru</language>
<description>MARAQLI - Lider-media.az</description>[shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Süni intellekt müharibənin qaydalarını dəyişir: dünya ölümcül avtonom silahların təhlükəsi qarşısında</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=24569</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24569</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.</p> <p>Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.</p> <p>Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.</p> <p>Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.</p> <p>Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.</p> <p>Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.</p> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.</p> <p>Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.</p> <p>Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.</p> <p>Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.</p> <p>Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.</p> <p>Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.</p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>AXAN XƏBƏR / MARAQLI</category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Mon, 16 Nov 2026 12:14:57 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Süni intellekt müharibənin qaydalarını dəyişir: dünya ölümcül avtonom silahların təhlükəsi qarşısında</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=24569</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24569</link>
<category><![CDATA[AXAN XƏBƏR / MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Mon, 16 Nov 2026 12:14:57 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.</p> <p>Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.</p> <p>Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.</p> <p>Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.</p> <p>Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.</p> <p>Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.</p> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.</p> <p>Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.</p> <p>Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.</p> <p>Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.</p> <p>Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.</p> <p>Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.</p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.</p> <p>Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.</p> <p>Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.</p> <p>Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.</p> <p>Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.</p> <p>Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.</p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Süni intellekt müharibənin qaydalarını dəyişir: dünya ölümcül avtonom silahların təhlükəsi qarşısında</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24569</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.</p> <p>Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.</p> <p>Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.</p> <p>Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.</p> <p>Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.</p> <p>Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.</p> </div></description>
<category>AXAN XƏBƏR / MARAQLI</category>
<enclosure url="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" type="image/jpeg" />
<pubDate>Mon, 16 Nov 2026 12:14:57 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.</p> <p>Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.</p> <p>Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.</p> <p>Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.</p> <p>Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.</p> <p>Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.</p> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.</p> <p>Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.</p> <p>Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.</p> <p>Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.</p> <p>Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.</p> <p>Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.</p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/277717/S%C3%BCni-intellek-m%C3%BCharib%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Süni intellektin sürətlə inkişafı bəşəriyyətə yeni imkanlar açmaqla yanaşı, qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi sınaqlar da yaradır. Artıq bu texnologiya yalnız iqtisadiyyat, elm və gündəlik həyatla məhdudlaşmır, hərbi sahədə də getdikcə daha geniş tətbiq olunur. İnsan müdaxiləsi olmadan hədəf seçə və hücum edə bilən silah sistemlərinin inkişafı isə beynəlxalq ictimaiyyəti ciddi narahat edən məsələlərdən birinə çevrilib.</p> <p>Noyabrın 16-da Cenevrədə BMT-nin himayəsi altında ölümcül avtonom silah sistemlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı mühüm beynəlxalq müzakirələr başlayıb. Reuters agentliyinin yaydığı məlumata görə, ABŞ və Rusiya bu silahların istifadəsinə hüquqi baxımdan məcburi məhdudiyyətlər qoyulmasını nəzərdə tutan təşəbbüsə qarşı mövqe nümayiş etdirirlər. Beynəlxalq konfransda iştirak edən 128 dövlətin əksəriyyəti isə avtonom silahlarla bağlı yeni razılaşmanın hazırlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Müzakirələrin əsas mahiyyəti insanın birbaşa müdaxiləsi olmadan hədəfləri müəyyənləşdirən və hücum qərarı verən silahların beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimlənməsidir. Süni intellekt əsasında işləyən pilotsuz uçuş aparatları, robotlaşdırılmış döyüş sistemləri, tanklar və digər hərbi texnologiyalar müasir müharibələrin xarakterini dəyişir. Bu sistemlərin sürətli qərarvermə imkanları hərbi əməliyyatlarda üstünlük yaratsa da, onların səhv qərarları ağır və geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.</p> <p>Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, süni intellektlə dəstəklənən yarıavtonom silah sistemlərindən Ukraynada, Sudanda və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələrdə istifadə edildiyi bildirilir. Bu təcrübə texnologiyanın hərbi münaqişələrdə tətbiqinin artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığı olduğunu göstərir.</p> <p>Məsələyə münasibətdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır. ABŞ hüquqi cəhətdən məcburi sənəd əvəzinə tövsiyə və prinsiplərin hazırlanmasını, bu istiqamətdə beşillik danışıqlar prosesinin aparılmasını təklif edir. Digər tərəfdən, konfransın sədri hüquqi qüvvəyə malik protokolun hazırlanması üçün ikiillik danışıqlar mandatı irəli sürüb. Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa isə sənədin hüquqi statusunun əvvəlcədən müəyyənləşdirilmədən danışıqların başlanmasını dəstəkləyir.</p> <p>Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi və BMT nümayəndələri də məsələ ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edirlər. Onların fikrincə, insan həyatına birbaşa təsir göstərən qərarların maşınların ixtiyarına buraxılması beynəlxalq humanitar hüquq və mülki əhalinin müdafiəsi baxımından ciddi risklər yaradır. İnsan Hüquqları Müdafiə Təşkilatı da dövlətləri bu sahədə qətiyyətli addımlar atmağa çağırır.</p> <p>Mənbə yazır ki, müasir dünyanın qarşısında duran əsas suallardan biri artıq texnologiyanın nə qədər inkişaf edəcəyi deyil, onun hansı prinsiplərlə idarə olunacağıdır. Çünki süni intellektin hərbi məqsədlərlə tətbiqi zamanı yaranan səhvlərin nəticələrini heç bir texnoloji yenilik aradan qaldıra bilməz. İnsan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri texnoloji tərəqqidən üstün tutulmalıdır.</p> <p>Cenevrədə keçirilən müzakirələr də məhz bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında ortaq mövqenin formalaşdırılması və avtonom silahların istifadəsinə dair aydın beynəlxalq qaydaların müəyyənləşdirilməsi gələcək münaqişələrdə insan amilinin qorunması üçün vacib addım ola bilər. Süni intellekt bəşəriyyətin inkişafına xidmət etməli, insanın həyat və ölüm taleyini müəyyənləşdirən nəzarətsiz mexanizmə çevrilməməlidir.</p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss][shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Erməni deputatlardan əzələ nümayişi</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=24295</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24295</link>
<description><h1><img class="img-responsive" src="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" alt="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi" title="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi"></h1> <div class="panel-body news_text"> <p><strong>Ermənistan parlamentinin bugünkü iclasında deputatlar arasında növbəti dəfə dava düşüb.</strong> “Sputnik Ermənistan”a istinadən xəbər verir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Taron Çaxoyanın çıxışı zamanı başlayan mübahisə daha sonra kütləvi əlbəyaxa davaya çevrilib.</p> <p>Deputatların davası canlı yayımda nümayiş olunub. Parlamentin spikeri Ruben Rubinyan yayımın dayandırılmayacağını, xalqın parlamentdə nələrin baş verdiyini görməli olduğunu söyləyib. </p> <p>Yalnız bundan sonra iclasda fasilə elan edilib. Bununla belə, deputatların davası iclas zalından kənarda da davam edib.</p> <p><br></p> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<h1><img class="img-responsive" src="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" alt="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi" title="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi"></h1> <div class="panel-body news_text"> <p><strong>Ermənistan parlamentinin bugünkü iclasında deputatlar arasında növbəti dəfə dava düşüb.</strong> “Sputnik Ermənistan”a istinadən xəbər verir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Taron Çaxoyanın çıxışı zamanı başlayan mübahisə daha sonra kütləvi əlbəyaxa davaya çevrilib.</p> <p>Deputatların davası canlı yayımda nümayiş olunub. Parlamentin spikeri Ruben Rubinyan yayımın dayandırılmayacağını, xalqın parlamentdə nələrin baş verdiyini görməli olduğunu söyləyib. </p> <p>Yalnız bundan sonra iclasda fasilə elan edilib. Bununla belə, deputatların davası iclas zalından kənarda da davam edib.</p> <p><br></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>MARAQLI</category>
<dc:creator>admin5</dc:creator>
<pubDate>Thu, 29 Oct 2026 11:47:45 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Erməni deputatlardan əzələ nümayişi</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=24295</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24295</link>
<category><![CDATA[MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin5</dc:creator>
<pubDate>Thu, 29 Oct 2026 11:47:45 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<h1><img class="img-responsive" src="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" alt="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi" title="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi"></h1> <div class="panel-body news_text"> <p><strong>Ermənistan parlamentinin bugünkü iclasında deputatlar arasında növbəti dəfə dava düşüb.</strong> “Sputnik Ermənistan”a istinadən xəbər verir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Taron Çaxoyanın çıxışı zamanı başlayan mübahisə daha sonra kütləvi əlbəyaxa davaya çevrilib.</p> <p>Deputatların davası canlı yayımda nümayiş olunub. Parlamentin spikeri Ruben Rubinyan yayımın dayandırılmayacağını, xalqın parlamentdə nələrin baş verdiyini görməli olduğunu söyləyib. </p> <p>Yalnız bundan sonra iclasda fasilə elan edilib. Bununla belə, deputatların davası iclas zalından kənarda da davam edib.</p> <p><br></p> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<h1><img class="img-responsive" src="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" alt="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi" title="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi"></h1> <div class="panel-body news_text"> <p><strong>Ermənistan parlamentinin bugünkü iclasında deputatlar arasında növbəti dəfə dava düşüb.</strong> “Sputnik Ermənistan”a istinadən xəbər verir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Taron Çaxoyanın çıxışı zamanı başlayan mübahisə daha sonra kütləvi əlbəyaxa davaya çevrilib.</p> <p>Deputatların davası canlı yayımda nümayiş olunub. Parlamentin spikeri Ruben Rubinyan yayımın dayandırılmayacağını, xalqın parlamentdə nələrin baş verdiyini görməli olduğunu söyləyib. </p> <p>Yalnız bundan sonra iclasda fasilə elan edilib. Bununla belə, deputatların davası iclas zalından kənarda da davam edib.</p> <p><br></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<h1><img class="img-responsive" src="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" alt="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi" title="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi"></h1> <div class="panel-body news_text"> <p><strong>Ermənistan parlamentinin bugünkü iclasında deputatlar arasında növbəti dəfə dava düşüb.</strong> “Sputnik Ermənistan”a istinadən xəbər verir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Taron Çaxoyanın çıxışı zamanı başlayan mübahisə daha sonra kütləvi əlbəyaxa davaya çevrilib.</p> <p>Deputatların davası canlı yayımda nümayiş olunub. Parlamentin spikeri Ruben Rubinyan yayımın dayandırılmayacağını, xalqın parlamentdə nələrin baş verdiyini görməli olduğunu söyləyib. </p> <p>Yalnız bundan sonra iclasda fasilə elan edilib. Bununla belə, deputatların davası iclas zalından kənarda da davam edib.</p> <p><br></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Erməni deputatlardan əzələ nümayişi</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24295</link>
<description><h1><img class="img-responsive" src="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" alt="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi" title="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi"></h1> <div class="panel-body news_text"> <p><strong>Ermənistan parlamentinin bugünkü iclasında deputatlar arasında növbəti dəfə dava düşüb.</strong> “Sputnik Ermənistan”a istinadən xəbər verir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Taron Çaxoyanın çıxışı zamanı başlayan mübahisə daha sonra kütləvi əlbəyaxa davaya çevrilib.</p> <p>Deputatların davası canlı yayımda nümayiş olunub. Parlamentin spikeri Ruben Rubinyan yayımın dayandırılmayacağını, xalqın parlamentdə nələrin baş verdiyini görməli olduğunu söyləyib. </p> <p>Yalnız bundan sonra iclasda fasilə elan edilib. Bununla belə, deputatların davası iclas zalından kənarda da davam edib.</p> <p><br></p> </div></description>
<category>MARAQLI</category>
<enclosure url="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" type="image/jpeg" />
<pubDate>Thu, 29 Oct 2026 11:47:45 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><h1><img class="img-responsive" src="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" alt="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi" title="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi"></h1> <div class="panel-body news_text"> <p><strong>Ermənistan parlamentinin bugünkü iclasında deputatlar arasında növbəti dəfə dava düşüb.</strong> “Sputnik Ermənistan”a istinadən xəbər verir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Taron Çaxoyanın çıxışı zamanı başlayan mübahisə daha sonra kütləvi əlbəyaxa davaya çevrilib.</p> <p>Deputatların davası canlı yayımda nümayiş olunub. Parlamentin spikeri Ruben Rubinyan yayımın dayandırılmayacağını, xalqın parlamentdə nələrin baş verdiyini görməli olduğunu söyləyib. </p> <p>Yalnız bundan sonra iclasda fasilə elan edilib. Bununla belə, deputatların davası iclas zalından kənarda da davam edib.</p> <p><br></p> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<h1><img class="img-responsive" src="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" alt="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi" title="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi"></h1> <div class="panel-body news_text"> <p><strong>Ermənistan parlamentinin bugünkü iclasında deputatlar arasında növbəti dəfə dava düşüb.</strong> “Sputnik Ermənistan”a istinadən xəbər verir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Taron Çaxoyanın çıxışı zamanı başlayan mübahisə daha sonra kütləvi əlbəyaxa davaya çevrilib.</p> <p>Deputatların davası canlı yayımda nümayiş olunub. Parlamentin spikeri Ruben Rubinyan yayımın dayandırılmayacağını, xalqın parlamentdə nələrin baş verdiyini görməli olduğunu söyləyib. </p> <p>Yalnız bundan sonra iclasda fasilə elan edilib. Bununla belə, deputatların davası iclas zalından kənarda da davam edib.</p> <p><br></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<h1><img class="img-responsive" src="https://qafqazinfo.az/uploads/1793258833/armenia_parliament.jpg" alt="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi" title="ermeni-deputatlar-yene-dalasdi"></h1> <div class="panel-body news_text"> <p><strong>Ermənistan parlamentinin bugünkü iclasında deputatlar arasında növbəti dəfə dava düşüb.</strong> “Sputnik Ermənistan”a istinadən xəbər verir ki, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Taron Çaxoyanın çıxışı zamanı başlayan mübahisə daha sonra kütləvi əlbəyaxa davaya çevrilib.</p> <p>Deputatların davası canlı yayımda nümayiş olunub. Parlamentin spikeri Ruben Rubinyan yayımın dayandırılmayacağını, xalqın parlamentdə nələrin baş verdiyini görməli olduğunu söyləyib. </p> <p>Yalnız bundan sonra iclasda fasilə elan edilib. Bununla belə, deputatların davası iclas zalından kənarda da davam edib.</p> <p><br></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss][shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Alimlər hüceyrələrin keçmişini öyrənməyə imkan verən yeni texnologiya hazırlayıblar</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=24215</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24215</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>İnsan orqanizmində baş verən bioloji proseslərin bir çoxu hüceyrələrdəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin hüceyrənin müəyyən saatlar və ya günlər əvvəl hansı genləri aktivləşdirdiyini öyrənmək indiyədək çətin olub. İsveçrəli alimlərin hazırladığı yeni texnologiya bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaqla hüceyrələrin keçmişdəki fəaliyyətini araşdırmağa imkan yarada bilər. Bu yenilik xüsusilə immun sisteminin reaksiyalarını və xərçəng hüceyrələrinin müalicədən sonra necə sağ qalmasını öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.</p> <p>ETH Sürixin rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, Bazeldəki Bio­sistemlər Elmi və Mühəndisliyi Departamentinin tədqiqatçıları hüceyrələrin daxilində RNT molekullarını bir neçə gün ərzində qoruyub saxlamağa imkan verən sistem hazırlayıblar. Bu üsul alimlərə hüceyrənin yalnız hazırkı vəziyyətini deyil, əvvəlki mərhələlərdə hansı genlərin aktiv olduğunu da müəyyənləşdirməyə şərait yaradır.</p> <p>RNT molekulları aktiv genlər haqqında məlumat daşıyır və hüceyrədə hansı bioloji proseslərin getdiyini anlamağa kömək edir. Ənənəvi üsullarla bu molekullar ölçüldükdə, əsasən, hüceyrənin həmin andakı vəziyyəti qeydə alınır. Halbuki immun sisteminin reaksiyası və stressə cavab kimi bəzi proseslər qısa müddət davam edir. Onlar başa çatdıqdan sonra müvafiq genlərin fəaliyyəti zəifləyə və ya tam dayana bilər. Buna görə də hadisədən xeyli sonra aparılan ölçmələr əvvəlki reaksiyanın izlərini üzə çıxarmaya bilər.</p> <p>Yeni texnologiyanın əsasını RNT molekullarının hüceyrə daxilində qorunaraq arxivləşdirilməsi təşkil edir. Tədqiqatçılar bu məqsədlə hüceyrələrdə təbii şəkildə mövcud olan stress qranulları ilə əlaqəli zülaldan və daha iki zülaldan istifadə ediblər. Biotexnoloji üsullarla təkmilləşdirilən bu sistem RNT molekullarını hüceyrənin mitoxondriləri ətrafında yerləşən qoruyucu təbəqədə cəmləşdirir. Beləliklə, RNT-nin parçalanmasının qarşısı qismən alınır və hüceyrənin əvvəlki gen fəaliyyəti haqqında məlumat daha uzun müddət saxlanılır.</p> <p>ETH Sürixin professoru Rendall Plattın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu laboratoriyada yetişdirilən insan hüceyrələrinin immun sisteminə aid siqnal molekuluna reaksiyasını araşdıraraq yeni yanaşmanın imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatçılar sistem vasitəsilə bir hüceyrədə bir neçə gün ərzində minlərlə RNT molekulunu arxivləşdirməyin mümkün olduğunu bildiriblər.</p> <p>Yeni metodun gələcək tətbiqləri arasında xərçəng araşdırmaları xüsusi yer tutur. Kimyaterapiyadan sonra sağ qalan bəzi şiş hüceyrələri xəstəliyin yenidən yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin hansı hüceyrələrin müalicədən sağ çıxacağını və buna qədər hansı bioloji dəyişikliklərə məruz qaldığını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək çətindir. Yeni texnologiya sonradan seçilən hüceyrələrin əvvəlki gen fəaliyyətini araşdırmağa imkan verərsə, alimlər müalicəyə davamlı hüceyrələrin necə formalaşdığını daha dərindən öyrənə bilərlər.</p> <p>Bununla belə, texnologiyanın klinik praktikada istifadəsinə hələ vaxt lazımdır. Tədqiqatçılar yeni sistemin gələcəkdə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda və xərçəng biologiyasının öyrənilməsində tətbiqini inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Texnologiya üçün patent müraciəti də edilib.</p> <p>Hüceyrələrin keçmiş fəaliyyətini araşdırmaq imkanı biologiyanın mühüm suallarına cavab tapmaq üçün yeni istiqamət açır. Gələcək araşdırmalar bu texnologiyanın xərçəng hüceyrələrinin müalicəyə davamlılığının səbəblərini müəyyənləşdirməkdə və immun reaksiyaların daha dərindən anlaşılmasında nə dərəcədə faydalı olacağını göstərəcək.</p> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>İnsan orqanizmində baş verən bioloji proseslərin bir çoxu hüceyrələrdəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin hüceyrənin müəyyən saatlar və ya günlər əvvəl hansı genləri aktivləşdirdiyini öyrənmək indiyədək çətin olub. İsveçrəli alimlərin hazırladığı yeni texnologiya bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaqla hüceyrələrin keçmişdəki fəaliyyətini araşdırmağa imkan yarada bilər. Bu yenilik xüsusilə immun sisteminin reaksiyalarını və xərçəng hüceyrələrinin müalicədən sonra necə sağ qalmasını öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.</p> <p>ETH Sürixin rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, Bazeldəki Bio­sistemlər Elmi və Mühəndisliyi Departamentinin tədqiqatçıları hüceyrələrin daxilində RNT molekullarını bir neçə gün ərzində qoruyub saxlamağa imkan verən sistem hazırlayıblar. Bu üsul alimlərə hüceyrənin yalnız hazırkı vəziyyətini deyil, əvvəlki mərhələlərdə hansı genlərin aktiv olduğunu da müəyyənləşdirməyə şərait yaradır.</p> <p>RNT molekulları aktiv genlər haqqında məlumat daşıyır və hüceyrədə hansı bioloji proseslərin getdiyini anlamağa kömək edir. Ənənəvi üsullarla bu molekullar ölçüldükdə, əsasən, hüceyrənin həmin andakı vəziyyəti qeydə alınır. Halbuki immun sisteminin reaksiyası və stressə cavab kimi bəzi proseslər qısa müddət davam edir. Onlar başa çatdıqdan sonra müvafiq genlərin fəaliyyəti zəifləyə və ya tam dayana bilər. Buna görə də hadisədən xeyli sonra aparılan ölçmələr əvvəlki reaksiyanın izlərini üzə çıxarmaya bilər.</p> <p>Yeni texnologiyanın əsasını RNT molekullarının hüceyrə daxilində qorunaraq arxivləşdirilməsi təşkil edir. Tədqiqatçılar bu məqsədlə hüceyrələrdə təbii şəkildə mövcud olan stress qranulları ilə əlaqəli zülaldan və daha iki zülaldan istifadə ediblər. Biotexnoloji üsullarla təkmilləşdirilən bu sistem RNT molekullarını hüceyrənin mitoxondriləri ətrafında yerləşən qoruyucu təbəqədə cəmləşdirir. Beləliklə, RNT-nin parçalanmasının qarşısı qismən alınır və hüceyrənin əvvəlki gen fəaliyyəti haqqında məlumat daha uzun müddət saxlanılır.</p> <p>ETH Sürixin professoru Rendall Plattın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu laboratoriyada yetişdirilən insan hüceyrələrinin immun sisteminə aid siqnal molekuluna reaksiyasını araşdıraraq yeni yanaşmanın imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatçılar sistem vasitəsilə bir hüceyrədə bir neçə gün ərzində minlərlə RNT molekulunu arxivləşdirməyin mümkün olduğunu bildiriblər.</p> <p>Yeni metodun gələcək tətbiqləri arasında xərçəng araşdırmaları xüsusi yer tutur. Kimyaterapiyadan sonra sağ qalan bəzi şiş hüceyrələri xəstəliyin yenidən yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin hansı hüceyrələrin müalicədən sağ çıxacağını və buna qədər hansı bioloji dəyişikliklərə məruz qaldığını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək çətindir. Yeni texnologiya sonradan seçilən hüceyrələrin əvvəlki gen fəaliyyətini araşdırmağa imkan verərsə, alimlər müalicəyə davamlı hüceyrələrin necə formalaşdığını daha dərindən öyrənə bilərlər.</p> <p>Bununla belə, texnologiyanın klinik praktikada istifadəsinə hələ vaxt lazımdır. Tədqiqatçılar yeni sistemin gələcəkdə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda və xərçəng biologiyasının öyrənilməsində tətbiqini inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Texnologiya üçün patent müraciəti də edilib.</p> <p>Hüceyrələrin keçmiş fəaliyyətini araşdırmaq imkanı biologiyanın mühüm suallarına cavab tapmaq üçün yeni istiqamət açır. Gələcək araşdırmalar bu texnologiyanın xərçəng hüceyrələrinin müalicəyə davamlılığının səbəblərini müəyyənləşdirməkdə və immun reaksiyaların daha dərindən anlaşılmasında nə dərəcədə faydalı olacağını göstərəcək.</p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>AXAN XƏBƏR / MARAQLI</category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Mon, 26 Oct 2026 13:07:44 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Alimlər hüceyrələrin keçmişini öyrənməyə imkan verən yeni texnologiya hazırlayıblar</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=24215</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24215</link>
<category><![CDATA[AXAN XƏBƏR / MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Mon, 26 Oct 2026 13:07:44 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>İnsan orqanizmində baş verən bioloji proseslərin bir çoxu hüceyrələrdəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin hüceyrənin müəyyən saatlar və ya günlər əvvəl hansı genləri aktivləşdirdiyini öyrənmək indiyədək çətin olub. İsveçrəli alimlərin hazırladığı yeni texnologiya bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaqla hüceyrələrin keçmişdəki fəaliyyətini araşdırmağa imkan yarada bilər. Bu yenilik xüsusilə immun sisteminin reaksiyalarını və xərçəng hüceyrələrinin müalicədən sonra necə sağ qalmasını öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.</p> <p>ETH Sürixin rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, Bazeldəki Bio­sistemlər Elmi və Mühəndisliyi Departamentinin tədqiqatçıları hüceyrələrin daxilində RNT molekullarını bir neçə gün ərzində qoruyub saxlamağa imkan verən sistem hazırlayıblar. Bu üsul alimlərə hüceyrənin yalnız hazırkı vəziyyətini deyil, əvvəlki mərhələlərdə hansı genlərin aktiv olduğunu da müəyyənləşdirməyə şərait yaradır.</p> <p>RNT molekulları aktiv genlər haqqında məlumat daşıyır və hüceyrədə hansı bioloji proseslərin getdiyini anlamağa kömək edir. Ənənəvi üsullarla bu molekullar ölçüldükdə, əsasən, hüceyrənin həmin andakı vəziyyəti qeydə alınır. Halbuki immun sisteminin reaksiyası və stressə cavab kimi bəzi proseslər qısa müddət davam edir. Onlar başa çatdıqdan sonra müvafiq genlərin fəaliyyəti zəifləyə və ya tam dayana bilər. Buna görə də hadisədən xeyli sonra aparılan ölçmələr əvvəlki reaksiyanın izlərini üzə çıxarmaya bilər.</p> <p>Yeni texnologiyanın əsasını RNT molekullarının hüceyrə daxilində qorunaraq arxivləşdirilməsi təşkil edir. Tədqiqatçılar bu məqsədlə hüceyrələrdə təbii şəkildə mövcud olan stress qranulları ilə əlaqəli zülaldan və daha iki zülaldan istifadə ediblər. Biotexnoloji üsullarla təkmilləşdirilən bu sistem RNT molekullarını hüceyrənin mitoxondriləri ətrafında yerləşən qoruyucu təbəqədə cəmləşdirir. Beləliklə, RNT-nin parçalanmasının qarşısı qismən alınır və hüceyrənin əvvəlki gen fəaliyyəti haqqında məlumat daha uzun müddət saxlanılır.</p> <p>ETH Sürixin professoru Rendall Plattın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu laboratoriyada yetişdirilən insan hüceyrələrinin immun sisteminə aid siqnal molekuluna reaksiyasını araşdıraraq yeni yanaşmanın imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatçılar sistem vasitəsilə bir hüceyrədə bir neçə gün ərzində minlərlə RNT molekulunu arxivləşdirməyin mümkün olduğunu bildiriblər.</p> <p>Yeni metodun gələcək tətbiqləri arasında xərçəng araşdırmaları xüsusi yer tutur. Kimyaterapiyadan sonra sağ qalan bəzi şiş hüceyrələri xəstəliyin yenidən yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin hansı hüceyrələrin müalicədən sağ çıxacağını və buna qədər hansı bioloji dəyişikliklərə məruz qaldığını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək çətindir. Yeni texnologiya sonradan seçilən hüceyrələrin əvvəlki gen fəaliyyətini araşdırmağa imkan verərsə, alimlər müalicəyə davamlı hüceyrələrin necə formalaşdığını daha dərindən öyrənə bilərlər.</p> <p>Bununla belə, texnologiyanın klinik praktikada istifadəsinə hələ vaxt lazımdır. Tədqiqatçılar yeni sistemin gələcəkdə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda və xərçəng biologiyasının öyrənilməsində tətbiqini inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Texnologiya üçün patent müraciəti də edilib.</p> <p>Hüceyrələrin keçmiş fəaliyyətini araşdırmaq imkanı biologiyanın mühüm suallarına cavab tapmaq üçün yeni istiqamət açır. Gələcək araşdırmalar bu texnologiyanın xərçəng hüceyrələrinin müalicəyə davamlılığının səbəblərini müəyyənləşdirməkdə və immun reaksiyaların daha dərindən anlaşılmasında nə dərəcədə faydalı olacağını göstərəcək.</p> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>İnsan orqanizmində baş verən bioloji proseslərin bir çoxu hüceyrələrdəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin hüceyrənin müəyyən saatlar və ya günlər əvvəl hansı genləri aktivləşdirdiyini öyrənmək indiyədək çətin olub. İsveçrəli alimlərin hazırladığı yeni texnologiya bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaqla hüceyrələrin keçmişdəki fəaliyyətini araşdırmağa imkan yarada bilər. Bu yenilik xüsusilə immun sisteminin reaksiyalarını və xərçəng hüceyrələrinin müalicədən sonra necə sağ qalmasını öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.</p> <p>ETH Sürixin rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, Bazeldəki Bio­sistemlər Elmi və Mühəndisliyi Departamentinin tədqiqatçıları hüceyrələrin daxilində RNT molekullarını bir neçə gün ərzində qoruyub saxlamağa imkan verən sistem hazırlayıblar. Bu üsul alimlərə hüceyrənin yalnız hazırkı vəziyyətini deyil, əvvəlki mərhələlərdə hansı genlərin aktiv olduğunu da müəyyənləşdirməyə şərait yaradır.</p> <p>RNT molekulları aktiv genlər haqqında məlumat daşıyır və hüceyrədə hansı bioloji proseslərin getdiyini anlamağa kömək edir. Ənənəvi üsullarla bu molekullar ölçüldükdə, əsasən, hüceyrənin həmin andakı vəziyyəti qeydə alınır. Halbuki immun sisteminin reaksiyası və stressə cavab kimi bəzi proseslər qısa müddət davam edir. Onlar başa çatdıqdan sonra müvafiq genlərin fəaliyyəti zəifləyə və ya tam dayana bilər. Buna görə də hadisədən xeyli sonra aparılan ölçmələr əvvəlki reaksiyanın izlərini üzə çıxarmaya bilər.</p> <p>Yeni texnologiyanın əsasını RNT molekullarının hüceyrə daxilində qorunaraq arxivləşdirilməsi təşkil edir. Tədqiqatçılar bu məqsədlə hüceyrələrdə təbii şəkildə mövcud olan stress qranulları ilə əlaqəli zülaldan və daha iki zülaldan istifadə ediblər. Biotexnoloji üsullarla təkmilləşdirilən bu sistem RNT molekullarını hüceyrənin mitoxondriləri ətrafında yerləşən qoruyucu təbəqədə cəmləşdirir. Beləliklə, RNT-nin parçalanmasının qarşısı qismən alınır və hüceyrənin əvvəlki gen fəaliyyəti haqqında məlumat daha uzun müddət saxlanılır.</p> <p>ETH Sürixin professoru Rendall Plattın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu laboratoriyada yetişdirilən insan hüceyrələrinin immun sisteminə aid siqnal molekuluna reaksiyasını araşdıraraq yeni yanaşmanın imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatçılar sistem vasitəsilə bir hüceyrədə bir neçə gün ərzində minlərlə RNT molekulunu arxivləşdirməyin mümkün olduğunu bildiriblər.</p> <p>Yeni metodun gələcək tətbiqləri arasında xərçəng araşdırmaları xüsusi yer tutur. Kimyaterapiyadan sonra sağ qalan bəzi şiş hüceyrələri xəstəliyin yenidən yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin hansı hüceyrələrin müalicədən sağ çıxacağını və buna qədər hansı bioloji dəyişikliklərə məruz qaldığını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək çətindir. Yeni texnologiya sonradan seçilən hüceyrələrin əvvəlki gen fəaliyyətini araşdırmağa imkan verərsə, alimlər müalicəyə davamlı hüceyrələrin necə formalaşdığını daha dərindən öyrənə bilərlər.</p> <p>Bununla belə, texnologiyanın klinik praktikada istifadəsinə hələ vaxt lazımdır. Tədqiqatçılar yeni sistemin gələcəkdə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda və xərçəng biologiyasının öyrənilməsində tətbiqini inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Texnologiya üçün patent müraciəti də edilib.</p> <p>Hüceyrələrin keçmiş fəaliyyətini araşdırmaq imkanı biologiyanın mühüm suallarına cavab tapmaq üçün yeni istiqamət açır. Gələcək araşdırmalar bu texnologiyanın xərçəng hüceyrələrinin müalicəyə davamlılığının səbəblərini müəyyənləşdirməkdə və immun reaksiyaların daha dərindən anlaşılmasında nə dərəcədə faydalı olacağını göstərəcək.</p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>İnsan orqanizmində baş verən bioloji proseslərin bir çoxu hüceyrələrdəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin hüceyrənin müəyyən saatlar və ya günlər əvvəl hansı genləri aktivləşdirdiyini öyrənmək indiyədək çətin olub. İsveçrəli alimlərin hazırladığı yeni texnologiya bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaqla hüceyrələrin keçmişdəki fəaliyyətini araşdırmağa imkan yarada bilər. Bu yenilik xüsusilə immun sisteminin reaksiyalarını və xərçəng hüceyrələrinin müalicədən sonra necə sağ qalmasını öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.</p> <p>ETH Sürixin rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, Bazeldəki Bio­sistemlər Elmi və Mühəndisliyi Departamentinin tədqiqatçıları hüceyrələrin daxilində RNT molekullarını bir neçə gün ərzində qoruyub saxlamağa imkan verən sistem hazırlayıblar. Bu üsul alimlərə hüceyrənin yalnız hazırkı vəziyyətini deyil, əvvəlki mərhələlərdə hansı genlərin aktiv olduğunu da müəyyənləşdirməyə şərait yaradır.</p> <p>RNT molekulları aktiv genlər haqqında məlumat daşıyır və hüceyrədə hansı bioloji proseslərin getdiyini anlamağa kömək edir. Ənənəvi üsullarla bu molekullar ölçüldükdə, əsasən, hüceyrənin həmin andakı vəziyyəti qeydə alınır. Halbuki immun sisteminin reaksiyası və stressə cavab kimi bəzi proseslər qısa müddət davam edir. Onlar başa çatdıqdan sonra müvafiq genlərin fəaliyyəti zəifləyə və ya tam dayana bilər. Buna görə də hadisədən xeyli sonra aparılan ölçmələr əvvəlki reaksiyanın izlərini üzə çıxarmaya bilər.</p> <p>Yeni texnologiyanın əsasını RNT molekullarının hüceyrə daxilində qorunaraq arxivləşdirilməsi təşkil edir. Tədqiqatçılar bu məqsədlə hüceyrələrdə təbii şəkildə mövcud olan stress qranulları ilə əlaqəli zülaldan və daha iki zülaldan istifadə ediblər. Biotexnoloji üsullarla təkmilləşdirilən bu sistem RNT molekullarını hüceyrənin mitoxondriləri ətrafında yerləşən qoruyucu təbəqədə cəmləşdirir. Beləliklə, RNT-nin parçalanmasının qarşısı qismən alınır və hüceyrənin əvvəlki gen fəaliyyəti haqqında məlumat daha uzun müddət saxlanılır.</p> <p>ETH Sürixin professoru Rendall Plattın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu laboratoriyada yetişdirilən insan hüceyrələrinin immun sisteminə aid siqnal molekuluna reaksiyasını araşdıraraq yeni yanaşmanın imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatçılar sistem vasitəsilə bir hüceyrədə bir neçə gün ərzində minlərlə RNT molekulunu arxivləşdirməyin mümkün olduğunu bildiriblər.</p> <p>Yeni metodun gələcək tətbiqləri arasında xərçəng araşdırmaları xüsusi yer tutur. Kimyaterapiyadan sonra sağ qalan bəzi şiş hüceyrələri xəstəliyin yenidən yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin hansı hüceyrələrin müalicədən sağ çıxacağını və buna qədər hansı bioloji dəyişikliklərə məruz qaldığını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək çətindir. Yeni texnologiya sonradan seçilən hüceyrələrin əvvəlki gen fəaliyyətini araşdırmağa imkan verərsə, alimlər müalicəyə davamlı hüceyrələrin necə formalaşdığını daha dərindən öyrənə bilərlər.</p> <p>Bununla belə, texnologiyanın klinik praktikada istifadəsinə hələ vaxt lazımdır. Tədqiqatçılar yeni sistemin gələcəkdə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda və xərçəng biologiyasının öyrənilməsində tətbiqini inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Texnologiya üçün patent müraciəti də edilib.</p> <p>Hüceyrələrin keçmiş fəaliyyətini araşdırmaq imkanı biologiyanın mühüm suallarına cavab tapmaq üçün yeni istiqamət açır. Gələcək araşdırmalar bu texnologiyanın xərçəng hüceyrələrinin müalicəyə davamlılığının səbəblərini müəyyənləşdirməkdə və immun reaksiyaların daha dərindən anlaşılmasında nə dərəcədə faydalı olacağını göstərəcək.</p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Alimlər hüceyrələrin keçmişini öyrənməyə imkan verən yeni texnologiya hazırlayıblar</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24215</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>İnsan orqanizmində baş verən bioloji proseslərin bir çoxu hüceyrələrdəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin hüceyrənin müəyyən saatlar və ya günlər əvvəl hansı genləri aktivləşdirdiyini öyrənmək indiyədək çətin olub. İsveçrəli alimlərin hazırladığı yeni texnologiya bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaqla hüceyrələrin keçmişdəki fəaliyyətini araşdırmağa imkan yarada bilər. Bu yenilik xüsusilə immun sisteminin reaksiyalarını və xərçəng hüceyrələrinin müalicədən sonra necə sağ qalmasını öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.</p> <p>ETH Sürixin rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, Bazeldəki Bio­sistemlər Elmi və Mühəndisliyi Departamentinin tədqiqatçıları hüceyrələrin daxilində RNT molekullarını bir neçə gün ərzində qoruyub saxlamağa imkan verən sistem hazırlayıblar. Bu üsul alimlərə hüceyrənin yalnız hazırkı vəziyyətini deyil, əvvəlki mərhələlərdə hansı genlərin aktiv olduğunu da müəyyənləşdirməyə şərait yaradır.</p> <p>RNT molekulları aktiv genlər haqqında məlumat daşıyır və hüceyrədə hansı bioloji proseslərin getdiyini anlamağa kömək edir. Ənənəvi üsullarla bu molekullar ölçüldükdə, əsasən, hüceyrənin həmin andakı vəziyyəti qeydə alınır. Halbuki immun sisteminin reaksiyası və stressə cavab kimi bəzi proseslər qısa müddət davam edir. Onlar başa çatdıqdan sonra müvafiq genlərin fəaliyyəti zəifləyə və ya tam dayana bilər. Buna görə də hadisədən xeyli sonra aparılan ölçmələr əvvəlki reaksiyanın izlərini üzə çıxarmaya bilər.</p> <p>Yeni texnologiyanın əsasını RNT molekullarının hüceyrə daxilində qorunaraq arxivləşdirilməsi təşkil edir. Tədqiqatçılar bu məqsədlə hüceyrələrdə təbii şəkildə mövcud olan stress qranulları ilə əlaqəli zülaldan və daha iki zülaldan istifadə ediblər. Biotexnoloji üsullarla təkmilləşdirilən bu sistem RNT molekullarını hüceyrənin mitoxondriləri ətrafında yerləşən qoruyucu təbəqədə cəmləşdirir. Beləliklə, RNT-nin parçalanmasının qarşısı qismən alınır və hüceyrənin əvvəlki gen fəaliyyəti haqqında məlumat daha uzun müddət saxlanılır.</p> <p>ETH Sürixin professoru Rendall Plattın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu laboratoriyada yetişdirilən insan hüceyrələrinin immun sisteminə aid siqnal molekuluna reaksiyasını araşdıraraq yeni yanaşmanın imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatçılar sistem vasitəsilə bir hüceyrədə bir neçə gün ərzində minlərlə RNT molekulunu arxivləşdirməyin mümkün olduğunu bildiriblər.</p> <p>Yeni metodun gələcək tətbiqləri arasında xərçəng araşdırmaları xüsusi yer tutur. Kimyaterapiyadan sonra sağ qalan bəzi şiş hüceyrələri xəstəliyin yenidən yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin hansı hüceyrələrin müalicədən sağ çıxacağını və buna qədər hansı bioloji dəyişikliklərə məruz qaldığını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək çətindir. Yeni texnologiya sonradan seçilən hüceyrələrin əvvəlki gen fəaliyyətini araşdırmağa imkan verərsə, alimlər müalicəyə davamlı hüceyrələrin necə formalaşdığını daha dərindən öyrənə bilərlər.</p> <p>Bununla belə, texnologiyanın klinik praktikada istifadəsinə hələ vaxt lazımdır. Tədqiqatçılar yeni sistemin gələcəkdə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda və xərçəng biologiyasının öyrənilməsində tətbiqini inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Texnologiya üçün patent müraciəti də edilib.</p> <p>Hüceyrələrin keçmiş fəaliyyətini araşdırmaq imkanı biologiyanın mühüm suallarına cavab tapmaq üçün yeni istiqamət açır. Gələcək araşdırmalar bu texnologiyanın xərçəng hüceyrələrinin müalicəyə davamlılığının səbəblərini müəyyənləşdirməkdə və immun reaksiyaların daha dərindən anlaşılmasında nə dərəcədə faydalı olacağını göstərəcək.</p> </div></description>
<category>AXAN XƏBƏR / MARAQLI</category>
<enclosure url="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" type="image/jpeg" />
<pubDate>Mon, 26 Oct 2026 13:07:44 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>İnsan orqanizmində baş verən bioloji proseslərin bir çoxu hüceyrələrdəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin hüceyrənin müəyyən saatlar və ya günlər əvvəl hansı genləri aktivləşdirdiyini öyrənmək indiyədək çətin olub. İsveçrəli alimlərin hazırladığı yeni texnologiya bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaqla hüceyrələrin keçmişdəki fəaliyyətini araşdırmağa imkan yarada bilər. Bu yenilik xüsusilə immun sisteminin reaksiyalarını və xərçəng hüceyrələrinin müalicədən sonra necə sağ qalmasını öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.</p> <p>ETH Sürixin rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, Bazeldəki Bio­sistemlər Elmi və Mühəndisliyi Departamentinin tədqiqatçıları hüceyrələrin daxilində RNT molekullarını bir neçə gün ərzində qoruyub saxlamağa imkan verən sistem hazırlayıblar. Bu üsul alimlərə hüceyrənin yalnız hazırkı vəziyyətini deyil, əvvəlki mərhələlərdə hansı genlərin aktiv olduğunu da müəyyənləşdirməyə şərait yaradır.</p> <p>RNT molekulları aktiv genlər haqqında məlumat daşıyır və hüceyrədə hansı bioloji proseslərin getdiyini anlamağa kömək edir. Ənənəvi üsullarla bu molekullar ölçüldükdə, əsasən, hüceyrənin həmin andakı vəziyyəti qeydə alınır. Halbuki immun sisteminin reaksiyası və stressə cavab kimi bəzi proseslər qısa müddət davam edir. Onlar başa çatdıqdan sonra müvafiq genlərin fəaliyyəti zəifləyə və ya tam dayana bilər. Buna görə də hadisədən xeyli sonra aparılan ölçmələr əvvəlki reaksiyanın izlərini üzə çıxarmaya bilər.</p> <p>Yeni texnologiyanın əsasını RNT molekullarının hüceyrə daxilində qorunaraq arxivləşdirilməsi təşkil edir. Tədqiqatçılar bu məqsədlə hüceyrələrdə təbii şəkildə mövcud olan stress qranulları ilə əlaqəli zülaldan və daha iki zülaldan istifadə ediblər. Biotexnoloji üsullarla təkmilləşdirilən bu sistem RNT molekullarını hüceyrənin mitoxondriləri ətrafında yerləşən qoruyucu təbəqədə cəmləşdirir. Beləliklə, RNT-nin parçalanmasının qarşısı qismən alınır və hüceyrənin əvvəlki gen fəaliyyəti haqqında məlumat daha uzun müddət saxlanılır.</p> <p>ETH Sürixin professoru Rendall Plattın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu laboratoriyada yetişdirilən insan hüceyrələrinin immun sisteminə aid siqnal molekuluna reaksiyasını araşdıraraq yeni yanaşmanın imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatçılar sistem vasitəsilə bir hüceyrədə bir neçə gün ərzində minlərlə RNT molekulunu arxivləşdirməyin mümkün olduğunu bildiriblər.</p> <p>Yeni metodun gələcək tətbiqləri arasında xərçəng araşdırmaları xüsusi yer tutur. Kimyaterapiyadan sonra sağ qalan bəzi şiş hüceyrələri xəstəliyin yenidən yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin hansı hüceyrələrin müalicədən sağ çıxacağını və buna qədər hansı bioloji dəyişikliklərə məruz qaldığını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək çətindir. Yeni texnologiya sonradan seçilən hüceyrələrin əvvəlki gen fəaliyyətini araşdırmağa imkan verərsə, alimlər müalicəyə davamlı hüceyrələrin necə formalaşdığını daha dərindən öyrənə bilərlər.</p> <p>Bununla belə, texnologiyanın klinik praktikada istifadəsinə hələ vaxt lazımdır. Tədqiqatçılar yeni sistemin gələcəkdə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda və xərçəng biologiyasının öyrənilməsində tətbiqini inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Texnologiya üçün patent müraciəti də edilib.</p> <p>Hüceyrələrin keçmiş fəaliyyətini araşdırmaq imkanı biologiyanın mühüm suallarına cavab tapmaq üçün yeni istiqamət açır. Gələcək araşdırmalar bu texnologiyanın xərçəng hüceyrələrinin müalicəyə davamlılığının səbəblərini müəyyənləşdirməkdə və immun reaksiyaların daha dərindən anlaşılmasında nə dərəcədə faydalı olacağını göstərəcək.</p> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>İnsan orqanizmində baş verən bioloji proseslərin bir çoxu hüceyrələrdəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin hüceyrənin müəyyən saatlar və ya günlər əvvəl hansı genləri aktivləşdirdiyini öyrənmək indiyədək çətin olub. İsveçrəli alimlərin hazırladığı yeni texnologiya bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaqla hüceyrələrin keçmişdəki fəaliyyətini araşdırmağa imkan yarada bilər. Bu yenilik xüsusilə immun sisteminin reaksiyalarını və xərçəng hüceyrələrinin müalicədən sonra necə sağ qalmasını öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.</p> <p>ETH Sürixin rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, Bazeldəki Bio­sistemlər Elmi və Mühəndisliyi Departamentinin tədqiqatçıları hüceyrələrin daxilində RNT molekullarını bir neçə gün ərzində qoruyub saxlamağa imkan verən sistem hazırlayıblar. Bu üsul alimlərə hüceyrənin yalnız hazırkı vəziyyətini deyil, əvvəlki mərhələlərdə hansı genlərin aktiv olduğunu da müəyyənləşdirməyə şərait yaradır.</p> <p>RNT molekulları aktiv genlər haqqında məlumat daşıyır və hüceyrədə hansı bioloji proseslərin getdiyini anlamağa kömək edir. Ənənəvi üsullarla bu molekullar ölçüldükdə, əsasən, hüceyrənin həmin andakı vəziyyəti qeydə alınır. Halbuki immun sisteminin reaksiyası və stressə cavab kimi bəzi proseslər qısa müddət davam edir. Onlar başa çatdıqdan sonra müvafiq genlərin fəaliyyəti zəifləyə və ya tam dayana bilər. Buna görə də hadisədən xeyli sonra aparılan ölçmələr əvvəlki reaksiyanın izlərini üzə çıxarmaya bilər.</p> <p>Yeni texnologiyanın əsasını RNT molekullarının hüceyrə daxilində qorunaraq arxivləşdirilməsi təşkil edir. Tədqiqatçılar bu məqsədlə hüceyrələrdə təbii şəkildə mövcud olan stress qranulları ilə əlaqəli zülaldan və daha iki zülaldan istifadə ediblər. Biotexnoloji üsullarla təkmilləşdirilən bu sistem RNT molekullarını hüceyrənin mitoxondriləri ətrafında yerləşən qoruyucu təbəqədə cəmləşdirir. Beləliklə, RNT-nin parçalanmasının qarşısı qismən alınır və hüceyrənin əvvəlki gen fəaliyyəti haqqında məlumat daha uzun müddət saxlanılır.</p> <p>ETH Sürixin professoru Rendall Plattın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu laboratoriyada yetişdirilən insan hüceyrələrinin immun sisteminə aid siqnal molekuluna reaksiyasını araşdıraraq yeni yanaşmanın imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatçılar sistem vasitəsilə bir hüceyrədə bir neçə gün ərzində minlərlə RNT molekulunu arxivləşdirməyin mümkün olduğunu bildiriblər.</p> <p>Yeni metodun gələcək tətbiqləri arasında xərçəng araşdırmaları xüsusi yer tutur. Kimyaterapiyadan sonra sağ qalan bəzi şiş hüceyrələri xəstəliyin yenidən yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin hansı hüceyrələrin müalicədən sağ çıxacağını və buna qədər hansı bioloji dəyişikliklərə məruz qaldığını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək çətindir. Yeni texnologiya sonradan seçilən hüceyrələrin əvvəlki gen fəaliyyətini araşdırmağa imkan verərsə, alimlər müalicəyə davamlı hüceyrələrin necə formalaşdığını daha dərindən öyrənə bilərlər.</p> <p>Bununla belə, texnologiyanın klinik praktikada istifadəsinə hələ vaxt lazımdır. Tədqiqatçılar yeni sistemin gələcəkdə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda və xərçəng biologiyasının öyrənilməsində tətbiqini inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Texnologiya üçün patent müraciəti də edilib.</p> <p>Hüceyrələrin keçmiş fəaliyyətini araşdırmaq imkanı biologiyanın mühüm suallarına cavab tapmaq üçün yeni istiqamət açır. Gələcək araşdırmalar bu texnologiyanın xərçəng hüceyrələrinin müalicəyə davamlılığının səbəblərini müəyyənləşdirməkdə və immun reaksiyaların daha dərindən anlaşılmasında nə dərəcədə faydalı olacağını göstərəcək.</p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/271565/H%C3%BCceyr%C9%99-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>İnsan orqanizmində baş verən bioloji proseslərin bir çoxu hüceyrələrdəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin hüceyrənin müəyyən saatlar və ya günlər əvvəl hansı genləri aktivləşdirdiyini öyrənmək indiyədək çətin olub. İsveçrəli alimlərin hazırladığı yeni texnologiya bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaqla hüceyrələrin keçmişdəki fəaliyyətini araşdırmağa imkan yarada bilər. Bu yenilik xüsusilə immun sisteminin reaksiyalarını və xərçəng hüceyrələrinin müalicədən sonra necə sağ qalmasını öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.</p> <p>ETH Sürixin rəsmi saytında dərc olunan məlumata görə, Bazeldəki Bio­sistemlər Elmi və Mühəndisliyi Departamentinin tədqiqatçıları hüceyrələrin daxilində RNT molekullarını bir neçə gün ərzində qoruyub saxlamağa imkan verən sistem hazırlayıblar. Bu üsul alimlərə hüceyrənin yalnız hazırkı vəziyyətini deyil, əvvəlki mərhələlərdə hansı genlərin aktiv olduğunu da müəyyənləşdirməyə şərait yaradır.</p> <p>RNT molekulları aktiv genlər haqqında məlumat daşıyır və hüceyrədə hansı bioloji proseslərin getdiyini anlamağa kömək edir. Ənənəvi üsullarla bu molekullar ölçüldükdə, əsasən, hüceyrənin həmin andakı vəziyyəti qeydə alınır. Halbuki immun sisteminin reaksiyası və stressə cavab kimi bəzi proseslər qısa müddət davam edir. Onlar başa çatdıqdan sonra müvafiq genlərin fəaliyyəti zəifləyə və ya tam dayana bilər. Buna görə də hadisədən xeyli sonra aparılan ölçmələr əvvəlki reaksiyanın izlərini üzə çıxarmaya bilər.</p> <p>Yeni texnologiyanın əsasını RNT molekullarının hüceyrə daxilində qorunaraq arxivləşdirilməsi təşkil edir. Tədqiqatçılar bu məqsədlə hüceyrələrdə təbii şəkildə mövcud olan stress qranulları ilə əlaqəli zülaldan və daha iki zülaldan istifadə ediblər. Biotexnoloji üsullarla təkmilləşdirilən bu sistem RNT molekullarını hüceyrənin mitoxondriləri ətrafında yerləşən qoruyucu təbəqədə cəmləşdirir. Beləliklə, RNT-nin parçalanmasının qarşısı qismən alınır və hüceyrənin əvvəlki gen fəaliyyəti haqqında məlumat daha uzun müddət saxlanılır.</p> <p>ETH Sürixin professoru Rendall Plattın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu laboratoriyada yetişdirilən insan hüceyrələrinin immun sisteminə aid siqnal molekuluna reaksiyasını araşdıraraq yeni yanaşmanın imkanlarını nümayiş etdirib. Tədqiqatçılar sistem vasitəsilə bir hüceyrədə bir neçə gün ərzində minlərlə RNT molekulunu arxivləşdirməyin mümkün olduğunu bildiriblər.</p> <p>Yeni metodun gələcək tətbiqləri arasında xərçəng araşdırmaları xüsusi yer tutur. Kimyaterapiyadan sonra sağ qalan bəzi şiş hüceyrələri xəstəliyin yenidən yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin hansı hüceyrələrin müalicədən sağ çıxacağını və buna qədər hansı bioloji dəyişikliklərə məruz qaldığını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək çətindir. Yeni texnologiya sonradan seçilən hüceyrələrin əvvəlki gen fəaliyyətini araşdırmağa imkan verərsə, alimlər müalicəyə davamlı hüceyrələrin necə formalaşdığını daha dərindən öyrənə bilərlər.</p> <p>Bununla belə, texnologiyanın klinik praktikada istifadəsinə hələ vaxt lazımdır. Tədqiqatçılar yeni sistemin gələcəkdə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda və xərçəng biologiyasının öyrənilməsində tətbiqini inkişaf etdirməyi planlaşdırırlar. Texnologiya üçün patent müraciəti də edilib.</p> <p>Hüceyrələrin keçmiş fəaliyyətini araşdırmaq imkanı biologiyanın mühüm suallarına cavab tapmaq üçün yeni istiqamət açır. Gələcək araşdırmalar bu texnologiyanın xərçəng hüceyrələrinin müalicəyə davamlılığının səbəblərini müəyyənləşdirməkdə və immun reaksiyaların daha dərindən anlaşılmasında nə dərəcədə faydalı olacağını göstərəcək.</p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss][shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Yodun bir damlası, gələcəyin min ümidi</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=24162</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24162</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><br></p> <p>İnsan sağlamlığının taleyini bəzən gözlə görünməyən, çəkisi qramlarla belə ölçülməyən maddələr müəyyənləşdirir. Orqanizmin çox az miqdarda ehtiyac duyduğu, lakin çatışmazlığı böyük fəsadlar doğura bilən yod da belə həyati əhəmiyyətli mikroelementlərdəndir. O, yalnız qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyəti üçün deyil, insanın böyüməsi, inkişafı, zehni imkanları və gələcək nəslin sağlamlığı üçün də vacibdir. Buna görə də yod çatışmazlığı məsələsi təkcə tibbin deyil, həm də cəmiyyətin sağlamlıq mədəniyyətinin, ailə rifahının və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətin mövzusudur.</p> <p>Hər il oktyabrın 21-də qeyd edilən Ümumdünya Yod Çatışmazlığı ilə Mübarizə Günü bu mühüm məsələyə diqqət çəkmək, insanları məlumatlandırmaq və qarşısı alına bilən sağlamlıq problemlərinin önlənməsinə çağırmaq məqsədi daşıyır. Yod çatışmazlığının qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyət göstərən İodine Global Network təşkilatı da 21 oktyabrın müxtəlif ölkələrdə bu məqsədlə qeyd olunduğunu bildirir.</p> <p>Bu günün əhəmiyyəti onun təqvimdə tutduğu yerdən daha böyükdür. Çünki yod çatışmazlığı insanın həyatında bəzən səssiz başlayır, ilkin mərhələdə nəzərə çarpmır, nəticələri isə illər sonra üzə çıxa bilir. Problemin əsas səbəblərindən biri orqanizmin bu mikroelementi özü istehsal edə bilməməsidir. Yod qida və su vasitəsilə qəbul olunmalı, gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.</p> <p>Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yod qalxanabənzər vəzinin istehsal etdiyi hormonların əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu hormonlar maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində, bədənin böyüməsində, beyin və sinir sisteminin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusilə hamiləlik dövründə və erkən uşaqlıq çağında yodun kifayət qədər qəbul edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Çatışmazlıq ağır olduqda, dölün və uşağın beyin inkişafına mənfi təsir göstərə, uşaqlarda inkişaf geriliyinə, zob xəstəliyinə və qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər.</p> <p>Məhz buna görə də yod çatışmazlığına qarşı mübarizə yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə aparmaqdan ibarət deyil. Əsas məqsəd problemin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bu istiqamətdə dünyada ən geniş yayılmış və səmərəli ictimai səhiyyə tədbirlərindən biri qida duzunun yodlaşdırılmasıdır.</p> <p>Yod çatışmazlığının qlobal sağlamlıq problemi kimi tanınması uzun illər ərzində aparılan elmi araşdırmaların və beynəlxalq əməkdaşlığın nəticəsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1991-ci ildə yod çatışmazlığını ictimai sağlamlıq problemi kimi ön plana çıxarıb. 1992-ci ildə uşaqların sağlamlığı və qidalanması ilə bağlı beynəlxalq təşəbbüslərdə bu məsələnin əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. 1993-cü ildə isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF yod çatışmazlığı xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün duzun yodlaşdırılmasını əsas strategiyalardan biri kimi tövsiyə ediblər.</p> <p>Sonrakı illərdə bu yanaşma bir çox ölkədə profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə təkan verib. 1990-cı ildə dünyada ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi yodlaşdırılmış duzdan istifadə edirdisə, 2008-ci ilə qədər bu göstərici 70 faizə yüksəlib. Bu rəqəmlər problemin həllində sadə görünən, lakin elmi əsaslara söykənən tədbirlərin nə qədər böyük nəticələr verə biləcəyini göstərir.</p> <p>Azərbaycan da yod çatışmazlığının qarşısının alınmasını əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Ölkəmizdə bu sahədə hüquqi əsasların yaradılması konkret tarixə söykənir. 2001-ci il dekabrın 27-də “Yod çatışmazlığı xəstəliklərinin kütləvi profilaktikası məqsədi ilə duzun yodlaşdırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Qanun 2003-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.</p> <p>Bu sənəd yod çatışmazlığı xəstəliklərinin profilaktikası, yodlaşdırılmış duzun istehsalı və əhalinin belə duzla təmin olunması sahəsində mühüm hüquqi çərçivə yaradıb. Qanunvericiliyə əsasən, qida və yem məqsədilə istifadə olunan duz yodlaşdırılmalı, yodlaşdırılmamış duzun bu məqsədlərlə istehsalı, satışı və ölkəyə idxalı qadağandır. Eyni zamanda, yodlaşdırılmış duzun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət, əhalinin maarifləndirilməsi, profilaktik müayinələrin təşkili və müvafiq monitorinqlərin aparılması nəzərdə tutulur.</p> <p>Bu tədbirlərin əhəmiyyəti ondadır ki, yod çatışmazlığı ilə mübarizə yalnız fərdin seçimindən asılı qalmır, dövlətin hüquqi və təşkilati mexanizmləri ilə dəstəklənir. Beləliklə, gündəlik istifadə olunan qida məhsulunun yodla zənginləşdirilməsi əhalinin sağlamlığının qorunmasına xidmət edən genişmiqyaslı profilaktik tədbirə çevrilir.</p> <p>Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yod çatışmazlığının aradan qaldırılması yollarına dair maarifləndirici materialında da qeyd edilir ki, insan orqanizmi zəruri mikroelementləri özü sintez edə bilmir və onları qida vasitəsilə mütəmadi qəbul etməlidir. Agentlik yodun qalxanabənzər vəzinin hormonlarının yaranmasında, böyümə və maddələr mübadiləsi proseslərindəki rolunu vurğulayır. Bu faktlar bir daha göstərir ki, sağlam qidalanma yalnız süfrənin zənginliyi deyil, orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrlə düzgün təmin olunmasıdır.</p> <p>Digər tərəfdən, yodun faydası onun nəzarətsiz və həddindən artıq qəbul edilməsi demək deyil. Orqanizm üçün lazım olan miqdar yaşa, fizioloji vəziyyətə və digər amillərə görə dəyişir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə uyğun olaraq, böyüklər üçün gündəlik yod ehtiyacı, ümumən, 150 mikroqramdır. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə bu ehtiyac artır. Lakin yod preparatlarını həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil; artıq yod da qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.</p> <p>Unutmamalıyıq ki, duzun yodlaşdırılması duzun normadan artıq istehlakına çağırış deyil. Sağlam qidalanma həm yod çatışmazlığının qarşısını almağı, həm də duz qəbulunu məhdudlaşdırmağı tələb edir. Məqsəd çox duz yemək deyil, gündəlik istifadə edilən duzun yodlaşdırılmış və keyfiyyətli olmasına diqqət yetirməkdir.</p> <p>21 oktyabrın çağırışı da məhz budur: sağlamlığın qorunması bəzən böyük dəyişikliklərdən deyil, gündəlik həyatımızda verdiyimiz kiçik, düşünülmüş qərarlardan başlayır. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun etiketinə diqqət yetirmək, qidalanma ilə bağlı düzgün məlumat əldə etmək, hamiləlik dövründə həkim tövsiyələrinə əməl etmək və uşaqların sağlam inkişafına məsuliyyətlə yanaşmaq gələcəyə yönəlmiş mühüm addımlardır.</p> <p>Sağlam gələcək yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə qurulmur; o, xəstəliklərin qarşısını almaq, elmi bilikləri gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək və gələcək nəsillərin sağlamlığına bu gündən qayğı göstərməklə formalaşır. Yodun bir damlası qədər kiçik görünən ehtiyacın arxasında isə bütöv bir nəslin sağlamlığı, düşüncə imkanları və gələcəyə açılan ümidləri dayanır.</p> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><br></p> <p>İnsan sağlamlığının taleyini bəzən gözlə görünməyən, çəkisi qramlarla belə ölçülməyən maddələr müəyyənləşdirir. Orqanizmin çox az miqdarda ehtiyac duyduğu, lakin çatışmazlığı böyük fəsadlar doğura bilən yod da belə həyati əhəmiyyətli mikroelementlərdəndir. O, yalnız qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyəti üçün deyil, insanın böyüməsi, inkişafı, zehni imkanları və gələcək nəslin sağlamlığı üçün də vacibdir. Buna görə də yod çatışmazlığı məsələsi təkcə tibbin deyil, həm də cəmiyyətin sağlamlıq mədəniyyətinin, ailə rifahının və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətin mövzusudur.</p> <p>Hər il oktyabrın 21-də qeyd edilən Ümumdünya Yod Çatışmazlığı ilə Mübarizə Günü bu mühüm məsələyə diqqət çəkmək, insanları məlumatlandırmaq və qarşısı alına bilən sağlamlıq problemlərinin önlənməsinə çağırmaq məqsədi daşıyır. Yod çatışmazlığının qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyət göstərən İodine Global Network təşkilatı da 21 oktyabrın müxtəlif ölkələrdə bu məqsədlə qeyd olunduğunu bildirir.</p> <p>Bu günün əhəmiyyəti onun təqvimdə tutduğu yerdən daha böyükdür. Çünki yod çatışmazlığı insanın həyatında bəzən səssiz başlayır, ilkin mərhələdə nəzərə çarpmır, nəticələri isə illər sonra üzə çıxa bilir. Problemin əsas səbəblərindən biri orqanizmin bu mikroelementi özü istehsal edə bilməməsidir. Yod qida və su vasitəsilə qəbul olunmalı, gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.</p> <p>Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yod qalxanabənzər vəzinin istehsal etdiyi hormonların əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu hormonlar maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində, bədənin böyüməsində, beyin və sinir sisteminin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusilə hamiləlik dövründə və erkən uşaqlıq çağında yodun kifayət qədər qəbul edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Çatışmazlıq ağır olduqda, dölün və uşağın beyin inkişafına mənfi təsir göstərə, uşaqlarda inkişaf geriliyinə, zob xəstəliyinə və qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər.</p> <p>Məhz buna görə də yod çatışmazlığına qarşı mübarizə yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə aparmaqdan ibarət deyil. Əsas məqsəd problemin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bu istiqamətdə dünyada ən geniş yayılmış və səmərəli ictimai səhiyyə tədbirlərindən biri qida duzunun yodlaşdırılmasıdır.</p> <p>Yod çatışmazlığının qlobal sağlamlıq problemi kimi tanınması uzun illər ərzində aparılan elmi araşdırmaların və beynəlxalq əməkdaşlığın nəticəsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1991-ci ildə yod çatışmazlığını ictimai sağlamlıq problemi kimi ön plana çıxarıb. 1992-ci ildə uşaqların sağlamlığı və qidalanması ilə bağlı beynəlxalq təşəbbüslərdə bu məsələnin əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. 1993-cü ildə isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF yod çatışmazlığı xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün duzun yodlaşdırılmasını əsas strategiyalardan biri kimi tövsiyə ediblər.</p> <p>Sonrakı illərdə bu yanaşma bir çox ölkədə profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə təkan verib. 1990-cı ildə dünyada ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi yodlaşdırılmış duzdan istifadə edirdisə, 2008-ci ilə qədər bu göstərici 70 faizə yüksəlib. Bu rəqəmlər problemin həllində sadə görünən, lakin elmi əsaslara söykənən tədbirlərin nə qədər böyük nəticələr verə biləcəyini göstərir.</p> <p>Azərbaycan da yod çatışmazlığının qarşısının alınmasını əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Ölkəmizdə bu sahədə hüquqi əsasların yaradılması konkret tarixə söykənir. 2001-ci il dekabrın 27-də “Yod çatışmazlığı xəstəliklərinin kütləvi profilaktikası məqsədi ilə duzun yodlaşdırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Qanun 2003-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.</p> <p>Bu sənəd yod çatışmazlığı xəstəliklərinin profilaktikası, yodlaşdırılmış duzun istehsalı və əhalinin belə duzla təmin olunması sahəsində mühüm hüquqi çərçivə yaradıb. Qanunvericiliyə əsasən, qida və yem məqsədilə istifadə olunan duz yodlaşdırılmalı, yodlaşdırılmamış duzun bu məqsədlərlə istehsalı, satışı və ölkəyə idxalı qadağandır. Eyni zamanda, yodlaşdırılmış duzun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət, əhalinin maarifləndirilməsi, profilaktik müayinələrin təşkili və müvafiq monitorinqlərin aparılması nəzərdə tutulur.</p> <p>Bu tədbirlərin əhəmiyyəti ondadır ki, yod çatışmazlığı ilə mübarizə yalnız fərdin seçimindən asılı qalmır, dövlətin hüquqi və təşkilati mexanizmləri ilə dəstəklənir. Beləliklə, gündəlik istifadə olunan qida məhsulunun yodla zənginləşdirilməsi əhalinin sağlamlığının qorunmasına xidmət edən genişmiqyaslı profilaktik tədbirə çevrilir.</p> <p>Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yod çatışmazlığının aradan qaldırılması yollarına dair maarifləndirici materialında da qeyd edilir ki, insan orqanizmi zəruri mikroelementləri özü sintez edə bilmir və onları qida vasitəsilə mütəmadi qəbul etməlidir. Agentlik yodun qalxanabənzər vəzinin hormonlarının yaranmasında, böyümə və maddələr mübadiləsi proseslərindəki rolunu vurğulayır. Bu faktlar bir daha göstərir ki, sağlam qidalanma yalnız süfrənin zənginliyi deyil, orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrlə düzgün təmin olunmasıdır.</p> <p>Digər tərəfdən, yodun faydası onun nəzarətsiz və həddindən artıq qəbul edilməsi demək deyil. Orqanizm üçün lazım olan miqdar yaşa, fizioloji vəziyyətə və digər amillərə görə dəyişir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə uyğun olaraq, böyüklər üçün gündəlik yod ehtiyacı, ümumən, 150 mikroqramdır. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə bu ehtiyac artır. Lakin yod preparatlarını həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil; artıq yod da qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.</p> <p>Unutmamalıyıq ki, duzun yodlaşdırılması duzun normadan artıq istehlakına çağırış deyil. Sağlam qidalanma həm yod çatışmazlığının qarşısını almağı, həm də duz qəbulunu məhdudlaşdırmağı tələb edir. Məqsəd çox duz yemək deyil, gündəlik istifadə edilən duzun yodlaşdırılmış və keyfiyyətli olmasına diqqət yetirməkdir.</p> <p>21 oktyabrın çağırışı da məhz budur: sağlamlığın qorunması bəzən böyük dəyişikliklərdən deyil, gündəlik həyatımızda verdiyimiz kiçik, düşünülmüş qərarlardan başlayır. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun etiketinə diqqət yetirmək, qidalanma ilə bağlı düzgün məlumat əldə etmək, hamiləlik dövründə həkim tövsiyələrinə əməl etmək və uşaqların sağlam inkişafına məsuliyyətlə yanaşmaq gələcəyə yönəlmiş mühüm addımlardır.</p> <p>Sağlam gələcək yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə qurulmur; o, xəstəliklərin qarşısını almaq, elmi bilikləri gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək və gələcək nəsillərin sağlamlığına bu gündən qayğı göstərməklə formalaşır. Yodun bir damlası qədər kiçik görünən ehtiyacın arxasında isə bütöv bir nəslin sağlamlığı, düşüncə imkanları və gələcəyə açılan ümidləri dayanır.</p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>AXAN XƏBƏR / SOSİAL / MARAQLI</category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Wed, 21 Oct 2026 12:09:08 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Yodun bir damlası, gələcəyin min ümidi</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=24162</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24162</link>
<category><![CDATA[AXAN XƏBƏR / SOSİAL / MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Wed, 21 Oct 2026 12:09:08 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><br></p> <p>İnsan sağlamlığının taleyini bəzən gözlə görünməyən, çəkisi qramlarla belə ölçülməyən maddələr müəyyənləşdirir. Orqanizmin çox az miqdarda ehtiyac duyduğu, lakin çatışmazlığı böyük fəsadlar doğura bilən yod da belə həyati əhəmiyyətli mikroelementlərdəndir. O, yalnız qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyəti üçün deyil, insanın böyüməsi, inkişafı, zehni imkanları və gələcək nəslin sağlamlığı üçün də vacibdir. Buna görə də yod çatışmazlığı məsələsi təkcə tibbin deyil, həm də cəmiyyətin sağlamlıq mədəniyyətinin, ailə rifahının və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətin mövzusudur.</p> <p>Hər il oktyabrın 21-də qeyd edilən Ümumdünya Yod Çatışmazlığı ilə Mübarizə Günü bu mühüm məsələyə diqqət çəkmək, insanları məlumatlandırmaq və qarşısı alına bilən sağlamlıq problemlərinin önlənməsinə çağırmaq məqsədi daşıyır. Yod çatışmazlığının qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyət göstərən İodine Global Network təşkilatı da 21 oktyabrın müxtəlif ölkələrdə bu məqsədlə qeyd olunduğunu bildirir.</p> <p>Bu günün əhəmiyyəti onun təqvimdə tutduğu yerdən daha böyükdür. Çünki yod çatışmazlığı insanın həyatında bəzən səssiz başlayır, ilkin mərhələdə nəzərə çarpmır, nəticələri isə illər sonra üzə çıxa bilir. Problemin əsas səbəblərindən biri orqanizmin bu mikroelementi özü istehsal edə bilməməsidir. Yod qida və su vasitəsilə qəbul olunmalı, gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.</p> <p>Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yod qalxanabənzər vəzinin istehsal etdiyi hormonların əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu hormonlar maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində, bədənin böyüməsində, beyin və sinir sisteminin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusilə hamiləlik dövründə və erkən uşaqlıq çağında yodun kifayət qədər qəbul edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Çatışmazlıq ağır olduqda, dölün və uşağın beyin inkişafına mənfi təsir göstərə, uşaqlarda inkişaf geriliyinə, zob xəstəliyinə və qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər.</p> <p>Məhz buna görə də yod çatışmazlığına qarşı mübarizə yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə aparmaqdan ibarət deyil. Əsas məqsəd problemin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bu istiqamətdə dünyada ən geniş yayılmış və səmərəli ictimai səhiyyə tədbirlərindən biri qida duzunun yodlaşdırılmasıdır.</p> <p>Yod çatışmazlığının qlobal sağlamlıq problemi kimi tanınması uzun illər ərzində aparılan elmi araşdırmaların və beynəlxalq əməkdaşlığın nəticəsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1991-ci ildə yod çatışmazlığını ictimai sağlamlıq problemi kimi ön plana çıxarıb. 1992-ci ildə uşaqların sağlamlığı və qidalanması ilə bağlı beynəlxalq təşəbbüslərdə bu məsələnin əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. 1993-cü ildə isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF yod çatışmazlığı xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün duzun yodlaşdırılmasını əsas strategiyalardan biri kimi tövsiyə ediblər.</p> <p>Sonrakı illərdə bu yanaşma bir çox ölkədə profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə təkan verib. 1990-cı ildə dünyada ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi yodlaşdırılmış duzdan istifadə edirdisə, 2008-ci ilə qədər bu göstərici 70 faizə yüksəlib. Bu rəqəmlər problemin həllində sadə görünən, lakin elmi əsaslara söykənən tədbirlərin nə qədər böyük nəticələr verə biləcəyini göstərir.</p> <p>Azərbaycan da yod çatışmazlığının qarşısının alınmasını əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Ölkəmizdə bu sahədə hüquqi əsasların yaradılması konkret tarixə söykənir. 2001-ci il dekabrın 27-də “Yod çatışmazlığı xəstəliklərinin kütləvi profilaktikası məqsədi ilə duzun yodlaşdırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Qanun 2003-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.</p> <p>Bu sənəd yod çatışmazlığı xəstəliklərinin profilaktikası, yodlaşdırılmış duzun istehsalı və əhalinin belə duzla təmin olunması sahəsində mühüm hüquqi çərçivə yaradıb. Qanunvericiliyə əsasən, qida və yem məqsədilə istifadə olunan duz yodlaşdırılmalı, yodlaşdırılmamış duzun bu məqsədlərlə istehsalı, satışı və ölkəyə idxalı qadağandır. Eyni zamanda, yodlaşdırılmış duzun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət, əhalinin maarifləndirilməsi, profilaktik müayinələrin təşkili və müvafiq monitorinqlərin aparılması nəzərdə tutulur.</p> <p>Bu tədbirlərin əhəmiyyəti ondadır ki, yod çatışmazlığı ilə mübarizə yalnız fərdin seçimindən asılı qalmır, dövlətin hüquqi və təşkilati mexanizmləri ilə dəstəklənir. Beləliklə, gündəlik istifadə olunan qida məhsulunun yodla zənginləşdirilməsi əhalinin sağlamlığının qorunmasına xidmət edən genişmiqyaslı profilaktik tədbirə çevrilir.</p> <p>Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yod çatışmazlığının aradan qaldırılması yollarına dair maarifləndirici materialında da qeyd edilir ki, insan orqanizmi zəruri mikroelementləri özü sintez edə bilmir və onları qida vasitəsilə mütəmadi qəbul etməlidir. Agentlik yodun qalxanabənzər vəzinin hormonlarının yaranmasında, böyümə və maddələr mübadiləsi proseslərindəki rolunu vurğulayır. Bu faktlar bir daha göstərir ki, sağlam qidalanma yalnız süfrənin zənginliyi deyil, orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrlə düzgün təmin olunmasıdır.</p> <p>Digər tərəfdən, yodun faydası onun nəzarətsiz və həddindən artıq qəbul edilməsi demək deyil. Orqanizm üçün lazım olan miqdar yaşa, fizioloji vəziyyətə və digər amillərə görə dəyişir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə uyğun olaraq, böyüklər üçün gündəlik yod ehtiyacı, ümumən, 150 mikroqramdır. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə bu ehtiyac artır. Lakin yod preparatlarını həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil; artıq yod da qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.</p> <p>Unutmamalıyıq ki, duzun yodlaşdırılması duzun normadan artıq istehlakına çağırış deyil. Sağlam qidalanma həm yod çatışmazlığının qarşısını almağı, həm də duz qəbulunu məhdudlaşdırmağı tələb edir. Məqsəd çox duz yemək deyil, gündəlik istifadə edilən duzun yodlaşdırılmış və keyfiyyətli olmasına diqqət yetirməkdir.</p> <p>21 oktyabrın çağırışı da məhz budur: sağlamlığın qorunması bəzən böyük dəyişikliklərdən deyil, gündəlik həyatımızda verdiyimiz kiçik, düşünülmüş qərarlardan başlayır. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun etiketinə diqqət yetirmək, qidalanma ilə bağlı düzgün məlumat əldə etmək, hamiləlik dövründə həkim tövsiyələrinə əməl etmək və uşaqların sağlam inkişafına məsuliyyətlə yanaşmaq gələcəyə yönəlmiş mühüm addımlardır.</p> <p>Sağlam gələcək yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə qurulmur; o, xəstəliklərin qarşısını almaq, elmi bilikləri gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək və gələcək nəsillərin sağlamlığına bu gündən qayğı göstərməklə formalaşır. Yodun bir damlası qədər kiçik görünən ehtiyacın arxasında isə bütöv bir nəslin sağlamlığı, düşüncə imkanları və gələcəyə açılan ümidləri dayanır.</p> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><br></p> <p>İnsan sağlamlığının taleyini bəzən gözlə görünməyən, çəkisi qramlarla belə ölçülməyən maddələr müəyyənləşdirir. Orqanizmin çox az miqdarda ehtiyac duyduğu, lakin çatışmazlığı böyük fəsadlar doğura bilən yod da belə həyati əhəmiyyətli mikroelementlərdəndir. O, yalnız qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyəti üçün deyil, insanın böyüməsi, inkişafı, zehni imkanları və gələcək nəslin sağlamlığı üçün də vacibdir. Buna görə də yod çatışmazlığı məsələsi təkcə tibbin deyil, həm də cəmiyyətin sağlamlıq mədəniyyətinin, ailə rifahının və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətin mövzusudur.</p> <p>Hər il oktyabrın 21-də qeyd edilən Ümumdünya Yod Çatışmazlığı ilə Mübarizə Günü bu mühüm məsələyə diqqət çəkmək, insanları məlumatlandırmaq və qarşısı alına bilən sağlamlıq problemlərinin önlənməsinə çağırmaq məqsədi daşıyır. Yod çatışmazlığının qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyət göstərən İodine Global Network təşkilatı da 21 oktyabrın müxtəlif ölkələrdə bu məqsədlə qeyd olunduğunu bildirir.</p> <p>Bu günün əhəmiyyəti onun təqvimdə tutduğu yerdən daha böyükdür. Çünki yod çatışmazlığı insanın həyatında bəzən səssiz başlayır, ilkin mərhələdə nəzərə çarpmır, nəticələri isə illər sonra üzə çıxa bilir. Problemin əsas səbəblərindən biri orqanizmin bu mikroelementi özü istehsal edə bilməməsidir. Yod qida və su vasitəsilə qəbul olunmalı, gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.</p> <p>Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yod qalxanabənzər vəzinin istehsal etdiyi hormonların əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu hormonlar maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində, bədənin böyüməsində, beyin və sinir sisteminin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusilə hamiləlik dövründə və erkən uşaqlıq çağında yodun kifayət qədər qəbul edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Çatışmazlıq ağır olduqda, dölün və uşağın beyin inkişafına mənfi təsir göstərə, uşaqlarda inkişaf geriliyinə, zob xəstəliyinə və qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər.</p> <p>Məhz buna görə də yod çatışmazlığına qarşı mübarizə yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə aparmaqdan ibarət deyil. Əsas məqsəd problemin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bu istiqamətdə dünyada ən geniş yayılmış və səmərəli ictimai səhiyyə tədbirlərindən biri qida duzunun yodlaşdırılmasıdır.</p> <p>Yod çatışmazlığının qlobal sağlamlıq problemi kimi tanınması uzun illər ərzində aparılan elmi araşdırmaların və beynəlxalq əməkdaşlığın nəticəsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1991-ci ildə yod çatışmazlığını ictimai sağlamlıq problemi kimi ön plana çıxarıb. 1992-ci ildə uşaqların sağlamlığı və qidalanması ilə bağlı beynəlxalq təşəbbüslərdə bu məsələnin əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. 1993-cü ildə isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF yod çatışmazlığı xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün duzun yodlaşdırılmasını əsas strategiyalardan biri kimi tövsiyə ediblər.</p> <p>Sonrakı illərdə bu yanaşma bir çox ölkədə profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə təkan verib. 1990-cı ildə dünyada ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi yodlaşdırılmış duzdan istifadə edirdisə, 2008-ci ilə qədər bu göstərici 70 faizə yüksəlib. Bu rəqəmlər problemin həllində sadə görünən, lakin elmi əsaslara söykənən tədbirlərin nə qədər böyük nəticələr verə biləcəyini göstərir.</p> <p>Azərbaycan da yod çatışmazlığının qarşısının alınmasını əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Ölkəmizdə bu sahədə hüquqi əsasların yaradılması konkret tarixə söykənir. 2001-ci il dekabrın 27-də “Yod çatışmazlığı xəstəliklərinin kütləvi profilaktikası məqsədi ilə duzun yodlaşdırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Qanun 2003-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.</p> <p>Bu sənəd yod çatışmazlığı xəstəliklərinin profilaktikası, yodlaşdırılmış duzun istehsalı və əhalinin belə duzla təmin olunması sahəsində mühüm hüquqi çərçivə yaradıb. Qanunvericiliyə əsasən, qida və yem məqsədilə istifadə olunan duz yodlaşdırılmalı, yodlaşdırılmamış duzun bu məqsədlərlə istehsalı, satışı və ölkəyə idxalı qadağandır. Eyni zamanda, yodlaşdırılmış duzun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət, əhalinin maarifləndirilməsi, profilaktik müayinələrin təşkili və müvafiq monitorinqlərin aparılması nəzərdə tutulur.</p> <p>Bu tədbirlərin əhəmiyyəti ondadır ki, yod çatışmazlığı ilə mübarizə yalnız fərdin seçimindən asılı qalmır, dövlətin hüquqi və təşkilati mexanizmləri ilə dəstəklənir. Beləliklə, gündəlik istifadə olunan qida məhsulunun yodla zənginləşdirilməsi əhalinin sağlamlığının qorunmasına xidmət edən genişmiqyaslı profilaktik tədbirə çevrilir.</p> <p>Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yod çatışmazlığının aradan qaldırılması yollarına dair maarifləndirici materialında da qeyd edilir ki, insan orqanizmi zəruri mikroelementləri özü sintez edə bilmir və onları qida vasitəsilə mütəmadi qəbul etməlidir. Agentlik yodun qalxanabənzər vəzinin hormonlarının yaranmasında, böyümə və maddələr mübadiləsi proseslərindəki rolunu vurğulayır. Bu faktlar bir daha göstərir ki, sağlam qidalanma yalnız süfrənin zənginliyi deyil, orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrlə düzgün təmin olunmasıdır.</p> <p>Digər tərəfdən, yodun faydası onun nəzarətsiz və həddindən artıq qəbul edilməsi demək deyil. Orqanizm üçün lazım olan miqdar yaşa, fizioloji vəziyyətə və digər amillərə görə dəyişir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə uyğun olaraq, böyüklər üçün gündəlik yod ehtiyacı, ümumən, 150 mikroqramdır. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə bu ehtiyac artır. Lakin yod preparatlarını həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil; artıq yod da qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.</p> <p>Unutmamalıyıq ki, duzun yodlaşdırılması duzun normadan artıq istehlakına çağırış deyil. Sağlam qidalanma həm yod çatışmazlığının qarşısını almağı, həm də duz qəbulunu məhdudlaşdırmağı tələb edir. Məqsəd çox duz yemək deyil, gündəlik istifadə edilən duzun yodlaşdırılmış və keyfiyyətli olmasına diqqət yetirməkdir.</p> <p>21 oktyabrın çağırışı da məhz budur: sağlamlığın qorunması bəzən böyük dəyişikliklərdən deyil, gündəlik həyatımızda verdiyimiz kiçik, düşünülmüş qərarlardan başlayır. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun etiketinə diqqət yetirmək, qidalanma ilə bağlı düzgün məlumat əldə etmək, hamiləlik dövründə həkim tövsiyələrinə əməl etmək və uşaqların sağlam inkişafına məsuliyyətlə yanaşmaq gələcəyə yönəlmiş mühüm addımlardır.</p> <p>Sağlam gələcək yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə qurulmur; o, xəstəliklərin qarşısını almaq, elmi bilikləri gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək və gələcək nəsillərin sağlamlığına bu gündən qayğı göstərməklə formalaşır. Yodun bir damlası qədər kiçik görünən ehtiyacın arxasında isə bütöv bir nəslin sağlamlığı, düşüncə imkanları və gələcəyə açılan ümidləri dayanır.</p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><br></p> <p>İnsan sağlamlığının taleyini bəzən gözlə görünməyən, çəkisi qramlarla belə ölçülməyən maddələr müəyyənləşdirir. Orqanizmin çox az miqdarda ehtiyac duyduğu, lakin çatışmazlığı böyük fəsadlar doğura bilən yod da belə həyati əhəmiyyətli mikroelementlərdəndir. O, yalnız qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyəti üçün deyil, insanın böyüməsi, inkişafı, zehni imkanları və gələcək nəslin sağlamlığı üçün də vacibdir. Buna görə də yod çatışmazlığı məsələsi təkcə tibbin deyil, həm də cəmiyyətin sağlamlıq mədəniyyətinin, ailə rifahının və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətin mövzusudur.</p> <p>Hər il oktyabrın 21-də qeyd edilən Ümumdünya Yod Çatışmazlığı ilə Mübarizə Günü bu mühüm məsələyə diqqət çəkmək, insanları məlumatlandırmaq və qarşısı alına bilən sağlamlıq problemlərinin önlənməsinə çağırmaq məqsədi daşıyır. Yod çatışmazlığının qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyət göstərən İodine Global Network təşkilatı da 21 oktyabrın müxtəlif ölkələrdə bu məqsədlə qeyd olunduğunu bildirir.</p> <p>Bu günün əhəmiyyəti onun təqvimdə tutduğu yerdən daha böyükdür. Çünki yod çatışmazlığı insanın həyatında bəzən səssiz başlayır, ilkin mərhələdə nəzərə çarpmır, nəticələri isə illər sonra üzə çıxa bilir. Problemin əsas səbəblərindən biri orqanizmin bu mikroelementi özü istehsal edə bilməməsidir. Yod qida və su vasitəsilə qəbul olunmalı, gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.</p> <p>Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yod qalxanabənzər vəzinin istehsal etdiyi hormonların əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu hormonlar maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində, bədənin böyüməsində, beyin və sinir sisteminin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusilə hamiləlik dövründə və erkən uşaqlıq çağında yodun kifayət qədər qəbul edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Çatışmazlıq ağır olduqda, dölün və uşağın beyin inkişafına mənfi təsir göstərə, uşaqlarda inkişaf geriliyinə, zob xəstəliyinə və qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər.</p> <p>Məhz buna görə də yod çatışmazlığına qarşı mübarizə yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə aparmaqdan ibarət deyil. Əsas məqsəd problemin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bu istiqamətdə dünyada ən geniş yayılmış və səmərəli ictimai səhiyyə tədbirlərindən biri qida duzunun yodlaşdırılmasıdır.</p> <p>Yod çatışmazlığının qlobal sağlamlıq problemi kimi tanınması uzun illər ərzində aparılan elmi araşdırmaların və beynəlxalq əməkdaşlığın nəticəsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1991-ci ildə yod çatışmazlığını ictimai sağlamlıq problemi kimi ön plana çıxarıb. 1992-ci ildə uşaqların sağlamlığı və qidalanması ilə bağlı beynəlxalq təşəbbüslərdə bu məsələnin əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. 1993-cü ildə isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF yod çatışmazlığı xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün duzun yodlaşdırılmasını əsas strategiyalardan biri kimi tövsiyə ediblər.</p> <p>Sonrakı illərdə bu yanaşma bir çox ölkədə profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə təkan verib. 1990-cı ildə dünyada ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi yodlaşdırılmış duzdan istifadə edirdisə, 2008-ci ilə qədər bu göstərici 70 faizə yüksəlib. Bu rəqəmlər problemin həllində sadə görünən, lakin elmi əsaslara söykənən tədbirlərin nə qədər böyük nəticələr verə biləcəyini göstərir.</p> <p>Azərbaycan da yod çatışmazlığının qarşısının alınmasını əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Ölkəmizdə bu sahədə hüquqi əsasların yaradılması konkret tarixə söykənir. 2001-ci il dekabrın 27-də “Yod çatışmazlığı xəstəliklərinin kütləvi profilaktikası məqsədi ilə duzun yodlaşdırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Qanun 2003-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.</p> <p>Bu sənəd yod çatışmazlığı xəstəliklərinin profilaktikası, yodlaşdırılmış duzun istehsalı və əhalinin belə duzla təmin olunması sahəsində mühüm hüquqi çərçivə yaradıb. Qanunvericiliyə əsasən, qida və yem məqsədilə istifadə olunan duz yodlaşdırılmalı, yodlaşdırılmamış duzun bu məqsədlərlə istehsalı, satışı və ölkəyə idxalı qadağandır. Eyni zamanda, yodlaşdırılmış duzun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət, əhalinin maarifləndirilməsi, profilaktik müayinələrin təşkili və müvafiq monitorinqlərin aparılması nəzərdə tutulur.</p> <p>Bu tədbirlərin əhəmiyyəti ondadır ki, yod çatışmazlığı ilə mübarizə yalnız fərdin seçimindən asılı qalmır, dövlətin hüquqi və təşkilati mexanizmləri ilə dəstəklənir. Beləliklə, gündəlik istifadə olunan qida məhsulunun yodla zənginləşdirilməsi əhalinin sağlamlığının qorunmasına xidmət edən genişmiqyaslı profilaktik tədbirə çevrilir.</p> <p>Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yod çatışmazlığının aradan qaldırılması yollarına dair maarifləndirici materialında da qeyd edilir ki, insan orqanizmi zəruri mikroelementləri özü sintez edə bilmir və onları qida vasitəsilə mütəmadi qəbul etməlidir. Agentlik yodun qalxanabənzər vəzinin hormonlarının yaranmasında, böyümə və maddələr mübadiləsi proseslərindəki rolunu vurğulayır. Bu faktlar bir daha göstərir ki, sağlam qidalanma yalnız süfrənin zənginliyi deyil, orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrlə düzgün təmin olunmasıdır.</p> <p>Digər tərəfdən, yodun faydası onun nəzarətsiz və həddindən artıq qəbul edilməsi demək deyil. Orqanizm üçün lazım olan miqdar yaşa, fizioloji vəziyyətə və digər amillərə görə dəyişir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə uyğun olaraq, böyüklər üçün gündəlik yod ehtiyacı, ümumən, 150 mikroqramdır. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə bu ehtiyac artır. Lakin yod preparatlarını həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil; artıq yod da qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.</p> <p>Unutmamalıyıq ki, duzun yodlaşdırılması duzun normadan artıq istehlakına çağırış deyil. Sağlam qidalanma həm yod çatışmazlığının qarşısını almağı, həm də duz qəbulunu məhdudlaşdırmağı tələb edir. Məqsəd çox duz yemək deyil, gündəlik istifadə edilən duzun yodlaşdırılmış və keyfiyyətli olmasına diqqət yetirməkdir.</p> <p>21 oktyabrın çağırışı da məhz budur: sağlamlığın qorunması bəzən böyük dəyişikliklərdən deyil, gündəlik həyatımızda verdiyimiz kiçik, düşünülmüş qərarlardan başlayır. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun etiketinə diqqət yetirmək, qidalanma ilə bağlı düzgün məlumat əldə etmək, hamiləlik dövründə həkim tövsiyələrinə əməl etmək və uşaqların sağlam inkişafına məsuliyyətlə yanaşmaq gələcəyə yönəlmiş mühüm addımlardır.</p> <p>Sağlam gələcək yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə qurulmur; o, xəstəliklərin qarşısını almaq, elmi bilikləri gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək və gələcək nəsillərin sağlamlığına bu gündən qayğı göstərməklə formalaşır. Yodun bir damlası qədər kiçik görünən ehtiyacın arxasında isə bütöv bir nəslin sağlamlığı, düşüncə imkanları və gələcəyə açılan ümidləri dayanır.</p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Yodun bir damlası, gələcəyin min ümidi</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=24162</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><br></p> <p>İnsan sağlamlığının taleyini bəzən gözlə görünməyən, çəkisi qramlarla belə ölçülməyən maddələr müəyyənləşdirir. Orqanizmin çox az miqdarda ehtiyac duyduğu, lakin çatışmazlığı böyük fəsadlar doğura bilən yod da belə həyati əhəmiyyətli mikroelementlərdəndir. O, yalnız qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyəti üçün deyil, insanın böyüməsi, inkişafı, zehni imkanları və gələcək nəslin sağlamlığı üçün də vacibdir. Buna görə də yod çatışmazlığı məsələsi təkcə tibbin deyil, həm də cəmiyyətin sağlamlıq mədəniyyətinin, ailə rifahının və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətin mövzusudur.</p> <p>Hər il oktyabrın 21-də qeyd edilən Ümumdünya Yod Çatışmazlığı ilə Mübarizə Günü bu mühüm məsələyə diqqət çəkmək, insanları məlumatlandırmaq və qarşısı alına bilən sağlamlıq problemlərinin önlənməsinə çağırmaq məqsədi daşıyır. Yod çatışmazlığının qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyət göstərən İodine Global Network təşkilatı da 21 oktyabrın müxtəlif ölkələrdə bu məqsədlə qeyd olunduğunu bildirir.</p> <p>Bu günün əhəmiyyəti onun təqvimdə tutduğu yerdən daha böyükdür. Çünki yod çatışmazlığı insanın həyatında bəzən səssiz başlayır, ilkin mərhələdə nəzərə çarpmır, nəticələri isə illər sonra üzə çıxa bilir. Problemin əsas səbəblərindən biri orqanizmin bu mikroelementi özü istehsal edə bilməməsidir. Yod qida və su vasitəsilə qəbul olunmalı, gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.</p> <p>Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yod qalxanabənzər vəzinin istehsal etdiyi hormonların əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu hormonlar maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində, bədənin böyüməsində, beyin və sinir sisteminin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusilə hamiləlik dövründə və erkən uşaqlıq çağında yodun kifayət qədər qəbul edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Çatışmazlıq ağır olduqda, dölün və uşağın beyin inkişafına mənfi təsir göstərə, uşaqlarda inkişaf geriliyinə, zob xəstəliyinə və qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər.</p> <p>Məhz buna görə də yod çatışmazlığına qarşı mübarizə yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə aparmaqdan ibarət deyil. Əsas məqsəd problemin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bu istiqamətdə dünyada ən geniş yayılmış və səmərəli ictimai səhiyyə tədbirlərindən biri qida duzunun yodlaşdırılmasıdır.</p> <p>Yod çatışmazlığının qlobal sağlamlıq problemi kimi tanınması uzun illər ərzində aparılan elmi araşdırmaların və beynəlxalq əməkdaşlığın nəticəsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1991-ci ildə yod çatışmazlığını ictimai sağlamlıq problemi kimi ön plana çıxarıb. 1992-ci ildə uşaqların sağlamlığı və qidalanması ilə bağlı beynəlxalq təşəbbüslərdə bu məsələnin əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. 1993-cü ildə isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF yod çatışmazlığı xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün duzun yodlaşdırılmasını əsas strategiyalardan biri kimi tövsiyə ediblər.</p> <p>Sonrakı illərdə bu yanaşma bir çox ölkədə profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə təkan verib. 1990-cı ildə dünyada ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi yodlaşdırılmış duzdan istifadə edirdisə, 2008-ci ilə qədər bu göstərici 70 faizə yüksəlib. Bu rəqəmlər problemin həllində sadə görünən, lakin elmi əsaslara söykənən tədbirlərin nə qədər böyük nəticələr verə biləcəyini göstərir.</p> <p>Azərbaycan da yod çatışmazlığının qarşısının alınmasını əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Ölkəmizdə bu sahədə hüquqi əsasların yaradılması konkret tarixə söykənir. 2001-ci il dekabrın 27-də “Yod çatışmazlığı xəstəliklərinin kütləvi profilaktikası məqsədi ilə duzun yodlaşdırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Qanun 2003-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.</p> <p>Bu sənəd yod çatışmazlığı xəstəliklərinin profilaktikası, yodlaşdırılmış duzun istehsalı və əhalinin belə duzla təmin olunması sahəsində mühüm hüquqi çərçivə yaradıb. Qanunvericiliyə əsasən, qida və yem məqsədilə istifadə olunan duz yodlaşdırılmalı, yodlaşdırılmamış duzun bu məqsədlərlə istehsalı, satışı və ölkəyə idxalı qadağandır. Eyni zamanda, yodlaşdırılmış duzun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət, əhalinin maarifləndirilməsi, profilaktik müayinələrin təşkili və müvafiq monitorinqlərin aparılması nəzərdə tutulur.</p> <p>Bu tədbirlərin əhəmiyyəti ondadır ki, yod çatışmazlığı ilə mübarizə yalnız fərdin seçimindən asılı qalmır, dövlətin hüquqi və təşkilati mexanizmləri ilə dəstəklənir. Beləliklə, gündəlik istifadə olunan qida məhsulunun yodla zənginləşdirilməsi əhalinin sağlamlığının qorunmasına xidmət edən genişmiqyaslı profilaktik tədbirə çevrilir.</p> <p>Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yod çatışmazlığının aradan qaldırılması yollarına dair maarifləndirici materialında da qeyd edilir ki, insan orqanizmi zəruri mikroelementləri özü sintez edə bilmir və onları qida vasitəsilə mütəmadi qəbul etməlidir. Agentlik yodun qalxanabənzər vəzinin hormonlarının yaranmasında, böyümə və maddələr mübadiləsi proseslərindəki rolunu vurğulayır. Bu faktlar bir daha göstərir ki, sağlam qidalanma yalnız süfrənin zənginliyi deyil, orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrlə düzgün təmin olunmasıdır.</p> <p>Digər tərəfdən, yodun faydası onun nəzarətsiz və həddindən artıq qəbul edilməsi demək deyil. Orqanizm üçün lazım olan miqdar yaşa, fizioloji vəziyyətə və digər amillərə görə dəyişir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə uyğun olaraq, böyüklər üçün gündəlik yod ehtiyacı, ümumən, 150 mikroqramdır. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə bu ehtiyac artır. Lakin yod preparatlarını həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil; artıq yod da qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.</p> <p>Unutmamalıyıq ki, duzun yodlaşdırılması duzun normadan artıq istehlakına çağırış deyil. Sağlam qidalanma həm yod çatışmazlığının qarşısını almağı, həm də duz qəbulunu məhdudlaşdırmağı tələb edir. Məqsəd çox duz yemək deyil, gündəlik istifadə edilən duzun yodlaşdırılmış və keyfiyyətli olmasına diqqət yetirməkdir.</p> <p>21 oktyabrın çağırışı da məhz budur: sağlamlığın qorunması bəzən böyük dəyişikliklərdən deyil, gündəlik həyatımızda verdiyimiz kiçik, düşünülmüş qərarlardan başlayır. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun etiketinə diqqət yetirmək, qidalanma ilə bağlı düzgün məlumat əldə etmək, hamiləlik dövründə həkim tövsiyələrinə əməl etmək və uşaqların sağlam inkişafına məsuliyyətlə yanaşmaq gələcəyə yönəlmiş mühüm addımlardır.</p> <p>Sağlam gələcək yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə qurulmur; o, xəstəliklərin qarşısını almaq, elmi bilikləri gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək və gələcək nəsillərin sağlamlığına bu gündən qayğı göstərməklə formalaşır. Yodun bir damlası qədər kiçik görünən ehtiyacın arxasında isə bütöv bir nəslin sağlamlığı, düşüncə imkanları və gələcəyə açılan ümidləri dayanır.</p> </div></description>
<category>AXAN XƏBƏR / SOSİAL / MARAQLI</category>
<enclosure url="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" type="image/jpeg" />
<pubDate>Wed, 21 Oct 2026 12:09:08 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><br></p> <p>İnsan sağlamlığının taleyini bəzən gözlə görünməyən, çəkisi qramlarla belə ölçülməyən maddələr müəyyənləşdirir. Orqanizmin çox az miqdarda ehtiyac duyduğu, lakin çatışmazlığı böyük fəsadlar doğura bilən yod da belə həyati əhəmiyyətli mikroelementlərdəndir. O, yalnız qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyəti üçün deyil, insanın böyüməsi, inkişafı, zehni imkanları və gələcək nəslin sağlamlığı üçün də vacibdir. Buna görə də yod çatışmazlığı məsələsi təkcə tibbin deyil, həm də cəmiyyətin sağlamlıq mədəniyyətinin, ailə rifahının və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətin mövzusudur.</p> <p>Hər il oktyabrın 21-də qeyd edilən Ümumdünya Yod Çatışmazlığı ilə Mübarizə Günü bu mühüm məsələyə diqqət çəkmək, insanları məlumatlandırmaq və qarşısı alına bilən sağlamlıq problemlərinin önlənməsinə çağırmaq məqsədi daşıyır. Yod çatışmazlığının qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyət göstərən İodine Global Network təşkilatı da 21 oktyabrın müxtəlif ölkələrdə bu məqsədlə qeyd olunduğunu bildirir.</p> <p>Bu günün əhəmiyyəti onun təqvimdə tutduğu yerdən daha böyükdür. Çünki yod çatışmazlığı insanın həyatında bəzən səssiz başlayır, ilkin mərhələdə nəzərə çarpmır, nəticələri isə illər sonra üzə çıxa bilir. Problemin əsas səbəblərindən biri orqanizmin bu mikroelementi özü istehsal edə bilməməsidir. Yod qida və su vasitəsilə qəbul olunmalı, gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.</p> <p>Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yod qalxanabənzər vəzinin istehsal etdiyi hormonların əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu hormonlar maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində, bədənin böyüməsində, beyin və sinir sisteminin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusilə hamiləlik dövründə və erkən uşaqlıq çağında yodun kifayət qədər qəbul edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Çatışmazlıq ağır olduqda, dölün və uşağın beyin inkişafına mənfi təsir göstərə, uşaqlarda inkişaf geriliyinə, zob xəstəliyinə və qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər.</p> <p>Məhz buna görə də yod çatışmazlığına qarşı mübarizə yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə aparmaqdan ibarət deyil. Əsas məqsəd problemin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bu istiqamətdə dünyada ən geniş yayılmış və səmərəli ictimai səhiyyə tədbirlərindən biri qida duzunun yodlaşdırılmasıdır.</p> <p>Yod çatışmazlığının qlobal sağlamlıq problemi kimi tanınması uzun illər ərzində aparılan elmi araşdırmaların və beynəlxalq əməkdaşlığın nəticəsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1991-ci ildə yod çatışmazlığını ictimai sağlamlıq problemi kimi ön plana çıxarıb. 1992-ci ildə uşaqların sağlamlığı və qidalanması ilə bağlı beynəlxalq təşəbbüslərdə bu məsələnin əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. 1993-cü ildə isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF yod çatışmazlığı xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün duzun yodlaşdırılmasını əsas strategiyalardan biri kimi tövsiyə ediblər.</p> <p>Sonrakı illərdə bu yanaşma bir çox ölkədə profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə təkan verib. 1990-cı ildə dünyada ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi yodlaşdırılmış duzdan istifadə edirdisə, 2008-ci ilə qədər bu göstərici 70 faizə yüksəlib. Bu rəqəmlər problemin həllində sadə görünən, lakin elmi əsaslara söykənən tədbirlərin nə qədər böyük nəticələr verə biləcəyini göstərir.</p> <p>Azərbaycan da yod çatışmazlığının qarşısının alınmasını əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Ölkəmizdə bu sahədə hüquqi əsasların yaradılması konkret tarixə söykənir. 2001-ci il dekabrın 27-də “Yod çatışmazlığı xəstəliklərinin kütləvi profilaktikası məqsədi ilə duzun yodlaşdırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Qanun 2003-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.</p> <p>Bu sənəd yod çatışmazlığı xəstəliklərinin profilaktikası, yodlaşdırılmış duzun istehsalı və əhalinin belə duzla təmin olunması sahəsində mühüm hüquqi çərçivə yaradıb. Qanunvericiliyə əsasən, qida və yem məqsədilə istifadə olunan duz yodlaşdırılmalı, yodlaşdırılmamış duzun bu məqsədlərlə istehsalı, satışı və ölkəyə idxalı qadağandır. Eyni zamanda, yodlaşdırılmış duzun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət, əhalinin maarifləndirilməsi, profilaktik müayinələrin təşkili və müvafiq monitorinqlərin aparılması nəzərdə tutulur.</p> <p>Bu tədbirlərin əhəmiyyəti ondadır ki, yod çatışmazlığı ilə mübarizə yalnız fərdin seçimindən asılı qalmır, dövlətin hüquqi və təşkilati mexanizmləri ilə dəstəklənir. Beləliklə, gündəlik istifadə olunan qida məhsulunun yodla zənginləşdirilməsi əhalinin sağlamlığının qorunmasına xidmət edən genişmiqyaslı profilaktik tədbirə çevrilir.</p> <p>Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yod çatışmazlığının aradan qaldırılması yollarına dair maarifləndirici materialında da qeyd edilir ki, insan orqanizmi zəruri mikroelementləri özü sintez edə bilmir və onları qida vasitəsilə mütəmadi qəbul etməlidir. Agentlik yodun qalxanabənzər vəzinin hormonlarının yaranmasında, böyümə və maddələr mübadiləsi proseslərindəki rolunu vurğulayır. Bu faktlar bir daha göstərir ki, sağlam qidalanma yalnız süfrənin zənginliyi deyil, orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrlə düzgün təmin olunmasıdır.</p> <p>Digər tərəfdən, yodun faydası onun nəzarətsiz və həddindən artıq qəbul edilməsi demək deyil. Orqanizm üçün lazım olan miqdar yaşa, fizioloji vəziyyətə və digər amillərə görə dəyişir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə uyğun olaraq, böyüklər üçün gündəlik yod ehtiyacı, ümumən, 150 mikroqramdır. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə bu ehtiyac artır. Lakin yod preparatlarını həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil; artıq yod da qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.</p> <p>Unutmamalıyıq ki, duzun yodlaşdırılması duzun normadan artıq istehlakına çağırış deyil. Sağlam qidalanma həm yod çatışmazlığının qarşısını almağı, həm də duz qəbulunu məhdudlaşdırmağı tələb edir. Məqsəd çox duz yemək deyil, gündəlik istifadə edilən duzun yodlaşdırılmış və keyfiyyətli olmasına diqqət yetirməkdir.</p> <p>21 oktyabrın çağırışı da məhz budur: sağlamlığın qorunması bəzən böyük dəyişikliklərdən deyil, gündəlik həyatımızda verdiyimiz kiçik, düşünülmüş qərarlardan başlayır. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun etiketinə diqqət yetirmək, qidalanma ilə bağlı düzgün məlumat əldə etmək, hamiləlik dövründə həkim tövsiyələrinə əməl etmək və uşaqların sağlam inkişafına məsuliyyətlə yanaşmaq gələcəyə yönəlmiş mühüm addımlardır.</p> <p>Sağlam gələcək yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə qurulmur; o, xəstəliklərin qarşısını almaq, elmi bilikləri gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək və gələcək nəsillərin sağlamlığına bu gündən qayğı göstərməklə formalaşır. Yodun bir damlası qədər kiçik görünən ehtiyacın arxasında isə bütöv bir nəslin sağlamlığı, düşüncə imkanları və gələcəyə açılan ümidləri dayanır.</p> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><br></p> <p>İnsan sağlamlığının taleyini bəzən gözlə görünməyən, çəkisi qramlarla belə ölçülməyən maddələr müəyyənləşdirir. Orqanizmin çox az miqdarda ehtiyac duyduğu, lakin çatışmazlığı böyük fəsadlar doğura bilən yod da belə həyati əhəmiyyətli mikroelementlərdəndir. O, yalnız qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyəti üçün deyil, insanın böyüməsi, inkişafı, zehni imkanları və gələcək nəslin sağlamlığı üçün də vacibdir. Buna görə də yod çatışmazlığı məsələsi təkcə tibbin deyil, həm də cəmiyyətin sağlamlıq mədəniyyətinin, ailə rifahının və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətin mövzusudur.</p> <p>Hər il oktyabrın 21-də qeyd edilən Ümumdünya Yod Çatışmazlığı ilə Mübarizə Günü bu mühüm məsələyə diqqət çəkmək, insanları məlumatlandırmaq və qarşısı alına bilən sağlamlıq problemlərinin önlənməsinə çağırmaq məqsədi daşıyır. Yod çatışmazlığının qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyət göstərən İodine Global Network təşkilatı da 21 oktyabrın müxtəlif ölkələrdə bu məqsədlə qeyd olunduğunu bildirir.</p> <p>Bu günün əhəmiyyəti onun təqvimdə tutduğu yerdən daha böyükdür. Çünki yod çatışmazlığı insanın həyatında bəzən səssiz başlayır, ilkin mərhələdə nəzərə çarpmır, nəticələri isə illər sonra üzə çıxa bilir. Problemin əsas səbəblərindən biri orqanizmin bu mikroelementi özü istehsal edə bilməməsidir. Yod qida və su vasitəsilə qəbul olunmalı, gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.</p> <p>Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yod qalxanabənzər vəzinin istehsal etdiyi hormonların əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu hormonlar maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində, bədənin böyüməsində, beyin və sinir sisteminin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusilə hamiləlik dövründə və erkən uşaqlıq çağında yodun kifayət qədər qəbul edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Çatışmazlıq ağır olduqda, dölün və uşağın beyin inkişafına mənfi təsir göstərə, uşaqlarda inkişaf geriliyinə, zob xəstəliyinə və qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər.</p> <p>Məhz buna görə də yod çatışmazlığına qarşı mübarizə yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə aparmaqdan ibarət deyil. Əsas məqsəd problemin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bu istiqamətdə dünyada ən geniş yayılmış və səmərəli ictimai səhiyyə tədbirlərindən biri qida duzunun yodlaşdırılmasıdır.</p> <p>Yod çatışmazlığının qlobal sağlamlıq problemi kimi tanınması uzun illər ərzində aparılan elmi araşdırmaların və beynəlxalq əməkdaşlığın nəticəsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1991-ci ildə yod çatışmazlığını ictimai sağlamlıq problemi kimi ön plana çıxarıb. 1992-ci ildə uşaqların sağlamlığı və qidalanması ilə bağlı beynəlxalq təşəbbüslərdə bu məsələnin əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. 1993-cü ildə isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF yod çatışmazlığı xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün duzun yodlaşdırılmasını əsas strategiyalardan biri kimi tövsiyə ediblər.</p> <p>Sonrakı illərdə bu yanaşma bir çox ölkədə profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə təkan verib. 1990-cı ildə dünyada ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi yodlaşdırılmış duzdan istifadə edirdisə, 2008-ci ilə qədər bu göstərici 70 faizə yüksəlib. Bu rəqəmlər problemin həllində sadə görünən, lakin elmi əsaslara söykənən tədbirlərin nə qədər böyük nəticələr verə biləcəyini göstərir.</p> <p>Azərbaycan da yod çatışmazlığının qarşısının alınmasını əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Ölkəmizdə bu sahədə hüquqi əsasların yaradılması konkret tarixə söykənir. 2001-ci il dekabrın 27-də “Yod çatışmazlığı xəstəliklərinin kütləvi profilaktikası məqsədi ilə duzun yodlaşdırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Qanun 2003-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.</p> <p>Bu sənəd yod çatışmazlığı xəstəliklərinin profilaktikası, yodlaşdırılmış duzun istehsalı və əhalinin belə duzla təmin olunması sahəsində mühüm hüquqi çərçivə yaradıb. Qanunvericiliyə əsasən, qida və yem məqsədilə istifadə olunan duz yodlaşdırılmalı, yodlaşdırılmamış duzun bu məqsədlərlə istehsalı, satışı və ölkəyə idxalı qadağandır. Eyni zamanda, yodlaşdırılmış duzun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət, əhalinin maarifləndirilməsi, profilaktik müayinələrin təşkili və müvafiq monitorinqlərin aparılması nəzərdə tutulur.</p> <p>Bu tədbirlərin əhəmiyyəti ondadır ki, yod çatışmazlığı ilə mübarizə yalnız fərdin seçimindən asılı qalmır, dövlətin hüquqi və təşkilati mexanizmləri ilə dəstəklənir. Beləliklə, gündəlik istifadə olunan qida məhsulunun yodla zənginləşdirilməsi əhalinin sağlamlığının qorunmasına xidmət edən genişmiqyaslı profilaktik tədbirə çevrilir.</p> <p>Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yod çatışmazlığının aradan qaldırılması yollarına dair maarifləndirici materialında da qeyd edilir ki, insan orqanizmi zəruri mikroelementləri özü sintez edə bilmir və onları qida vasitəsilə mütəmadi qəbul etməlidir. Agentlik yodun qalxanabənzər vəzinin hormonlarının yaranmasında, böyümə və maddələr mübadiləsi proseslərindəki rolunu vurğulayır. Bu faktlar bir daha göstərir ki, sağlam qidalanma yalnız süfrənin zənginliyi deyil, orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrlə düzgün təmin olunmasıdır.</p> <p>Digər tərəfdən, yodun faydası onun nəzarətsiz və həddindən artıq qəbul edilməsi demək deyil. Orqanizm üçün lazım olan miqdar yaşa, fizioloji vəziyyətə və digər amillərə görə dəyişir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə uyğun olaraq, böyüklər üçün gündəlik yod ehtiyacı, ümumən, 150 mikroqramdır. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə bu ehtiyac artır. Lakin yod preparatlarını həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil; artıq yod da qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.</p> <p>Unutmamalıyıq ki, duzun yodlaşdırılması duzun normadan artıq istehlakına çağırış deyil. Sağlam qidalanma həm yod çatışmazlığının qarşısını almağı, həm də duz qəbulunu məhdudlaşdırmağı tələb edir. Məqsəd çox duz yemək deyil, gündəlik istifadə edilən duzun yodlaşdırılmış və keyfiyyətli olmasına diqqət yetirməkdir.</p> <p>21 oktyabrın çağırışı da məhz budur: sağlamlığın qorunması bəzən böyük dəyişikliklərdən deyil, gündəlik həyatımızda verdiyimiz kiçik, düşünülmüş qərarlardan başlayır. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun etiketinə diqqət yetirmək, qidalanma ilə bağlı düzgün məlumat əldə etmək, hamiləlik dövründə həkim tövsiyələrinə əməl etmək və uşaqların sağlam inkişafına məsuliyyətlə yanaşmaq gələcəyə yönəlmiş mühüm addımlardır.</p> <p>Sağlam gələcək yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə qurulmur; o, xəstəliklərin qarşısını almaq, elmi bilikləri gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək və gələcək nəsillərin sağlamlığına bu gündən qayğı göstərməklə formalaşır. Yodun bir damlası qədər kiçik görünən ehtiyacın arxasında isə bütöv bir nəslin sağlamlığı, düşüncə imkanları və gələcəyə açılan ümidləri dayanır.</p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/270403/Yod-%C5%9F%C9%99kli.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><br></p> <p>İnsan sağlamlığının taleyini bəzən gözlə görünməyən, çəkisi qramlarla belə ölçülməyən maddələr müəyyənləşdirir. Orqanizmin çox az miqdarda ehtiyac duyduğu, lakin çatışmazlığı böyük fəsadlar doğura bilən yod da belə həyati əhəmiyyətli mikroelementlərdəndir. O, yalnız qalxanabənzər vəzinin normal fəaliyyəti üçün deyil, insanın böyüməsi, inkişafı, zehni imkanları və gələcək nəslin sağlamlığı üçün də vacibdir. Buna görə də yod çatışmazlığı məsələsi təkcə tibbin deyil, həm də cəmiyyətin sağlamlıq mədəniyyətinin, ailə rifahının və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətin mövzusudur.</p> <p>Hər il oktyabrın 21-də qeyd edilən Ümumdünya Yod Çatışmazlığı ilə Mübarizə Günü bu mühüm məsələyə diqqət çəkmək, insanları məlumatlandırmaq və qarşısı alına bilən sağlamlıq problemlərinin önlənməsinə çağırmaq məqsədi daşıyır. Yod çatışmazlığının qarşısının alınması istiqamətində fəaliyyət göstərən İodine Global Network təşkilatı da 21 oktyabrın müxtəlif ölkələrdə bu məqsədlə qeyd olunduğunu bildirir.</p> <p>Bu günün əhəmiyyəti onun təqvimdə tutduğu yerdən daha böyükdür. Çünki yod çatışmazlığı insanın həyatında bəzən səssiz başlayır, ilkin mərhələdə nəzərə çarpmır, nəticələri isə illər sonra üzə çıxa bilir. Problemin əsas səbəblərindən biri orqanizmin bu mikroelementi özü istehsal edə bilməməsidir. Yod qida və su vasitəsilə qəbul olunmalı, gündəlik qidalanmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir.</p> <p>Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yod qalxanabənzər vəzinin istehsal etdiyi hormonların əsas tərkib hissələrindən biridir. Bu hormonlar maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində, bədənin böyüməsində, beyin və sinir sisteminin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusilə hamiləlik dövründə və erkən uşaqlıq çağında yodun kifayət qədər qəbul edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Çatışmazlıq ağır olduqda, dölün və uşağın beyin inkişafına mənfi təsir göstərə, uşaqlarda inkişaf geriliyinə, zob xəstəliyinə və qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər.</p> <p>Məhz buna görə də yod çatışmazlığına qarşı mübarizə yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə aparmaqdan ibarət deyil. Əsas məqsəd problemin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bu istiqamətdə dünyada ən geniş yayılmış və səmərəli ictimai səhiyyə tədbirlərindən biri qida duzunun yodlaşdırılmasıdır.</p> <p>Yod çatışmazlığının qlobal sağlamlıq problemi kimi tanınması uzun illər ərzində aparılan elmi araşdırmaların və beynəlxalq əməkdaşlığın nəticəsidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 1991-ci ildə yod çatışmazlığını ictimai sağlamlıq problemi kimi ön plana çıxarıb. 1992-ci ildə uşaqların sağlamlığı və qidalanması ilə bağlı beynəlxalq təşəbbüslərdə bu məsələnin əhəmiyyəti bir daha vurğulanıb. 1993-cü ildə isə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF yod çatışmazlığı xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün duzun yodlaşdırılmasını əsas strategiyalardan biri kimi tövsiyə ediblər.</p> <p>Sonrakı illərdə bu yanaşma bir çox ölkədə profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə təkan verib. 1990-cı ildə dünyada ev təsərrüfatlarının təxminən 20 faizi yodlaşdırılmış duzdan istifadə edirdisə, 2008-ci ilə qədər bu göstərici 70 faizə yüksəlib. Bu rəqəmlər problemin həllində sadə görünən, lakin elmi əsaslara söykənən tədbirlərin nə qədər böyük nəticələr verə biləcəyini göstərir.</p> <p>Azərbaycan da yod çatışmazlığının qarşısının alınmasını əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. Ölkəmizdə bu sahədə hüquqi əsasların yaradılması konkret tarixə söykənir. 2001-ci il dekabrın 27-də “Yod çatışmazlığı xəstəliklərinin kütləvi profilaktikası məqsədi ilə duzun yodlaşdırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Qanun 2003-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.</p> <p>Bu sənəd yod çatışmazlığı xəstəliklərinin profilaktikası, yodlaşdırılmış duzun istehsalı və əhalinin belə duzla təmin olunması sahəsində mühüm hüquqi çərçivə yaradıb. Qanunvericiliyə əsasən, qida və yem məqsədilə istifadə olunan duz yodlaşdırılmalı, yodlaşdırılmamış duzun bu məqsədlərlə istehsalı, satışı və ölkəyə idxalı qadağandır. Eyni zamanda, yodlaşdırılmış duzun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət, əhalinin maarifləndirilməsi, profilaktik müayinələrin təşkili və müvafiq monitorinqlərin aparılması nəzərdə tutulur.</p> <p>Bu tədbirlərin əhəmiyyəti ondadır ki, yod çatışmazlığı ilə mübarizə yalnız fərdin seçimindən asılı qalmır, dövlətin hüquqi və təşkilati mexanizmləri ilə dəstəklənir. Beləliklə, gündəlik istifadə olunan qida məhsulunun yodla zənginləşdirilməsi əhalinin sağlamlığının qorunmasına xidmət edən genişmiqyaslı profilaktik tədbirə çevrilir.</p> <p>Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin yod çatışmazlığının aradan qaldırılması yollarına dair maarifləndirici materialında da qeyd edilir ki, insan orqanizmi zəruri mikroelementləri özü sintez edə bilmir və onları qida vasitəsilə mütəmadi qəbul etməlidir. Agentlik yodun qalxanabənzər vəzinin hormonlarının yaranmasında, böyümə və maddələr mübadiləsi proseslərindəki rolunu vurğulayır. Bu faktlar bir daha göstərir ki, sağlam qidalanma yalnız süfrənin zənginliyi deyil, orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrlə düzgün təmin olunmasıdır.</p> <p>Digər tərəfdən, yodun faydası onun nəzarətsiz və həddindən artıq qəbul edilməsi demək deyil. Orqanizm üçün lazım olan miqdar yaşa, fizioloji vəziyyətə və digər amillərə görə dəyişir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə uyğun olaraq, böyüklər üçün gündəlik yod ehtiyacı, ümumən, 150 mikroqramdır. Hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə bu ehtiyac artır. Lakin yod preparatlarını həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil; artıq yod da qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.</p> <p>Unutmamalıyıq ki, duzun yodlaşdırılması duzun normadan artıq istehlakına çağırış deyil. Sağlam qidalanma həm yod çatışmazlığının qarşısını almağı, həm də duz qəbulunu məhdudlaşdırmağı tələb edir. Məqsəd çox duz yemək deyil, gündəlik istifadə edilən duzun yodlaşdırılmış və keyfiyyətli olmasına diqqət yetirməkdir.</p> <p>21 oktyabrın çağırışı da məhz budur: sağlamlığın qorunması bəzən böyük dəyişikliklərdən deyil, gündəlik həyatımızda verdiyimiz kiçik, düşünülmüş qərarlardan başlayır. Mətbəxdə istifadə etdiyimiz duzun etiketinə diqqət yetirmək, qidalanma ilə bağlı düzgün məlumat əldə etmək, hamiləlik dövründə həkim tövsiyələrinə əməl etmək və uşaqların sağlam inkişafına məsuliyyətlə yanaşmaq gələcəyə yönəlmiş mühüm addımlardır.</p> <p>Sağlam gələcək yalnız xəstəlikləri müalicə etməklə qurulmur; o, xəstəliklərin qarşısını almaq, elmi bilikləri gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirmək və gələcək nəsillərin sağlamlığına bu gündən qayğı göstərməklə formalaşır. Yodun bir damlası qədər kiçik görünən ehtiyacın arxasında isə bütöv bir nəslin sağlamlığı, düşüncə imkanları və gələcəyə açılan ümidləri dayanır.</p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss][shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Ürəyin hər döyüntüsü – həyatın bizə bəxş etdiyi ən qiymətli səs</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=23896</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23896</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><em><strong>29 sentyabr - Ümumdünya Ürək Günüdür</strong></em></p> <p>Həyatın tələsik addımları arasında bəzən özümüzə belə qulaq asmağa vaxt tapmırıq. Günlər bir-birini əvəz edir, qayğılar, məsuliyyətlər, sevinc və kədər insan ömrünün yoluna səpələnir. Səhər açılır, biz həyata başlayırıq, axşam düşür, yorğun halda günün sonunda dayanırıq. Biz yoruluruq, ürək isə yorulmur. O, yuxuda da, oyaqda da, sevincdə də, kədərdə də öz səssiz missiyasını davam etdirir. Hər döyüntüsü həyatımızın bir anını yaşadır, hər ritmi bizə verilmiş zamanın qiymətini xatırladır. Lakin insan çox vaxt sinəsindəki bu səssiz möcüzənin fərqinə yalnız onun ritmi pozulanda varır. </p> <p>Bəlkə də elə buna görə ürəyin qədrini onu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda deyil, hər gün bilməliyik. 29 sentyabr – Ümumdünya Ürək Günü də insanlara məhz bu həqiqəti xatırladır: ürək sağlamlığına qayğı həyatın özünə qayğıdır.</p> <p>Ümumdünya Ürək Gününün yaranması ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, ideya Federasiyanın 1997–1999-cu illərdə prezidenti olmuş məşhur kardioloq professor Antoni Bayés de Luna tərəfindən irəli sürülüb. 1998-ci ilin sonlarında Federasiyanın üzvləri və tərəfdaşları ilə aparılan məsləhətləşmələrdən sonra hər il sentyabrın son bazar gününün Ümumdünya Ürək Günü kimi qeyd olunması razılaşdırılıb. İlk rəsmi Ümumdünya Ürək Günü isə 24 sentyabr 2000-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilib. İlk kampaniyanın əsas şüarı “Let it Beat” – “Qoy döyünsün” olub və fiziki aktivliyin ürək sağlamlığındakı əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.</p> <p>İlk Ümumdünya Ürək Günü 2000-ci ildə Barselonada keçirilib. Həmin vaxt tədbirlər Ürəyin sağlamlığı üçün fiziki aktivliyin əhəmiyyətini təbliğ edən qlobal kampaniyanın başlanğıcını qoyub. 2011-ci ildən etibarən isə Ümumdünya Ürək Günü hər il sabit olaraq sentyabrın 29-da qeyd edilir.</p> <p>Bu günün təsis edilməsində əsas məqsəd ürək-damar xəstəlikləri barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq, insanların risk faktorlarını tanımasına və xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vaxtında tədbir görməsinə nail olmaqdır. Ümumdünya Ürək Federasiyası ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında sağlam həyat tərzinin, erkən aşkarlanmanın və risk faktorlarının nəzarətdə saxlanmasının mühüm rolunu vurğulayır.</p> <p>Ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk faktorları arasında yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və artıq çəki xüsusi yer tutur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da ürək sağlamlığının qorunması üçün fiziki aktivliyin artırılmasını, tütün istifadəsindən uzaq durmağı və sağlam qidalanmanı mühüm profilaktik tədbirlər sırasında göstərir.</p> <p>Ürəyin sağlamlığına münasibət ilk növbədə gündəlik vərdişlərdən başlayır. Süfrədə duzun və doymuş yağların miqdarını azaltmaq, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, müntəzəm hərəkət etmək, siqaretdən uzaq durmaq, arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini nəzarətdə saxlamaq ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.</p> <p>Bu baxımdan həkimlərin məsləhətləri də insanın öz sağlamlığına münasibətinin gündəlik həyat tərzinə çevrilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Ürəyi qorumağın yolu yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra həkimə müraciət etməkdən deyil, xəstəliklərin qarşısını almaqdan keçir. Bunun üçün insan öz çəkisinə, qidalanmasına, fiziki aktivliyinə, arterial təzyiqinə və digər risk göstəricilərinə diqqət etməlidir. Hər hansı narahatedici əlamət yarandıqda isə müayinəni təxirə salmamaq vacibdir.</p> <p>Ürək xəstəliklərinin təhlükəsi ondadır ki, bəzi hallarda problem uzun müddət ciddi əlamətlər yaratmadan inkişaf edə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. </p> <p>Ümumdünya Ürək Federasiyasının 2026-cı il kampaniyasında da ürək xəstəliklərinin bəzən hiss olunmadan inkişaf edə bilməsinə diqqət çəkilir və insanlara “bir döyüntünü belə qaçırmamaq” çağırışı edilir.</p> <p>Ürək bizdən böyük fədakarlıq istəmir. O, sadəcə sağlamlığımıza laqeyd qalmamağımızı istəyir. Bir az daha çox hərəkət, bir az daha düzgün qidalanma, zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, mütəmadi müayinə və ən başlıcası, bədənimizin verdiyi siqnalları vaxtında eşitmək...</p> <p>29 sentyabrın mənası da elə bundadır. O, insana həyatın ən qiymətli sərvətinin - sağlamlığın qədrini xatırladan gündür. Çünki ürəyin hər döyüntüsü bizə yaşamaq, sevmək, ailəmizlə birlikdə olmaq, arzularımızın arxasınca getmək üçün verilmiş yeni bir fürsətdir.</p> <p>Qoy ürəklər sağlam döyünsün, həyatın səsi heç vaxt susmasın. Çünki insanın ürəyini qoruması əslində öz həyatını qorumasıdır.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><em><strong>29 sentyabr - Ümumdünya Ürək Günüdür</strong></em></p> <p>Həyatın tələsik addımları arasında bəzən özümüzə belə qulaq asmağa vaxt tapmırıq. Günlər bir-birini əvəz edir, qayğılar, məsuliyyətlər, sevinc və kədər insan ömrünün yoluna səpələnir. Səhər açılır, biz həyata başlayırıq, axşam düşür, yorğun halda günün sonunda dayanırıq. Biz yoruluruq, ürək isə yorulmur. O, yuxuda da, oyaqda da, sevincdə də, kədərdə də öz səssiz missiyasını davam etdirir. Hər döyüntüsü həyatımızın bir anını yaşadır, hər ritmi bizə verilmiş zamanın qiymətini xatırladır. Lakin insan çox vaxt sinəsindəki bu səssiz möcüzənin fərqinə yalnız onun ritmi pozulanda varır. </p> <p>Bəlkə də elə buna görə ürəyin qədrini onu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda deyil, hər gün bilməliyik. 29 sentyabr – Ümumdünya Ürək Günü də insanlara məhz bu həqiqəti xatırladır: ürək sağlamlığına qayğı həyatın özünə qayğıdır.</p> <p>Ümumdünya Ürək Gününün yaranması ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, ideya Federasiyanın 1997–1999-cu illərdə prezidenti olmuş məşhur kardioloq professor Antoni Bayés de Luna tərəfindən irəli sürülüb. 1998-ci ilin sonlarında Federasiyanın üzvləri və tərəfdaşları ilə aparılan məsləhətləşmələrdən sonra hər il sentyabrın son bazar gününün Ümumdünya Ürək Günü kimi qeyd olunması razılaşdırılıb. İlk rəsmi Ümumdünya Ürək Günü isə 24 sentyabr 2000-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilib. İlk kampaniyanın əsas şüarı “Let it Beat” – “Qoy döyünsün” olub və fiziki aktivliyin ürək sağlamlığındakı əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.</p> <p>İlk Ümumdünya Ürək Günü 2000-ci ildə Barselonada keçirilib. Həmin vaxt tədbirlər Ürəyin sağlamlığı üçün fiziki aktivliyin əhəmiyyətini təbliğ edən qlobal kampaniyanın başlanğıcını qoyub. 2011-ci ildən etibarən isə Ümumdünya Ürək Günü hər il sabit olaraq sentyabrın 29-da qeyd edilir.</p> <p>Bu günün təsis edilməsində əsas məqsəd ürək-damar xəstəlikləri barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq, insanların risk faktorlarını tanımasına və xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vaxtında tədbir görməsinə nail olmaqdır. Ümumdünya Ürək Federasiyası ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında sağlam həyat tərzinin, erkən aşkarlanmanın və risk faktorlarının nəzarətdə saxlanmasının mühüm rolunu vurğulayır.</p> <p>Ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk faktorları arasında yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və artıq çəki xüsusi yer tutur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da ürək sağlamlığının qorunması üçün fiziki aktivliyin artırılmasını, tütün istifadəsindən uzaq durmağı və sağlam qidalanmanı mühüm profilaktik tədbirlər sırasında göstərir.</p> <p>Ürəyin sağlamlığına münasibət ilk növbədə gündəlik vərdişlərdən başlayır. Süfrədə duzun və doymuş yağların miqdarını azaltmaq, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, müntəzəm hərəkət etmək, siqaretdən uzaq durmaq, arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini nəzarətdə saxlamaq ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.</p> <p>Bu baxımdan həkimlərin məsləhətləri də insanın öz sağlamlığına münasibətinin gündəlik həyat tərzinə çevrilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Ürəyi qorumağın yolu yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra həkimə müraciət etməkdən deyil, xəstəliklərin qarşısını almaqdan keçir. Bunun üçün insan öz çəkisinə, qidalanmasına, fiziki aktivliyinə, arterial təzyiqinə və digər risk göstəricilərinə diqqət etməlidir. Hər hansı narahatedici əlamət yarandıqda isə müayinəni təxirə salmamaq vacibdir.</p> <p>Ürək xəstəliklərinin təhlükəsi ondadır ki, bəzi hallarda problem uzun müddət ciddi əlamətlər yaratmadan inkişaf edə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. </p> <p>Ümumdünya Ürək Federasiyasının 2026-cı il kampaniyasında da ürək xəstəliklərinin bəzən hiss olunmadan inkişaf edə bilməsinə diqqət çəkilir və insanlara “bir döyüntünü belə qaçırmamaq” çağırışı edilir.</p> <p>Ürək bizdən böyük fədakarlıq istəmir. O, sadəcə sağlamlığımıza laqeyd qalmamağımızı istəyir. Bir az daha çox hərəkət, bir az daha düzgün qidalanma, zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, mütəmadi müayinə və ən başlıcası, bədənimizin verdiyi siqnalları vaxtında eşitmək...</p> <p>29 sentyabrın mənası da elə bundadır. O, insana həyatın ən qiymətli sərvətinin - sağlamlığın qədrini xatırladan gündür. Çünki ürəyin hər döyüntüsü bizə yaşamaq, sevmək, ailəmizlə birlikdə olmaq, arzularımızın arxasınca getmək üçün verilmiş yeni bir fürsətdir.</p> <p>Qoy ürəklər sağlam döyünsün, həyatın səsi heç vaxt susmasın. Çünki insanın ürəyini qoruması əslində öz həyatını qorumasıdır.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>AXAN XƏBƏR / MÜSAHİBƏ / MARAQLI</category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Tue, 29 Sep 2026 12:13:04 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Ürəyin hər döyüntüsü – həyatın bizə bəxş etdiyi ən qiymətli səs</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=23896</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23896</link>
<category><![CDATA[AXAN XƏBƏR / MÜSAHİBƏ / MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Tue, 29 Sep 2026 12:13:04 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><em><strong>29 sentyabr - Ümumdünya Ürək Günüdür</strong></em></p> <p>Həyatın tələsik addımları arasında bəzən özümüzə belə qulaq asmağa vaxt tapmırıq. Günlər bir-birini əvəz edir, qayğılar, məsuliyyətlər, sevinc və kədər insan ömrünün yoluna səpələnir. Səhər açılır, biz həyata başlayırıq, axşam düşür, yorğun halda günün sonunda dayanırıq. Biz yoruluruq, ürək isə yorulmur. O, yuxuda da, oyaqda da, sevincdə də, kədərdə də öz səssiz missiyasını davam etdirir. Hər döyüntüsü həyatımızın bir anını yaşadır, hər ritmi bizə verilmiş zamanın qiymətini xatırladır. Lakin insan çox vaxt sinəsindəki bu səssiz möcüzənin fərqinə yalnız onun ritmi pozulanda varır. </p> <p>Bəlkə də elə buna görə ürəyin qədrini onu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda deyil, hər gün bilməliyik. 29 sentyabr – Ümumdünya Ürək Günü də insanlara məhz bu həqiqəti xatırladır: ürək sağlamlığına qayğı həyatın özünə qayğıdır.</p> <p>Ümumdünya Ürək Gününün yaranması ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, ideya Federasiyanın 1997–1999-cu illərdə prezidenti olmuş məşhur kardioloq professor Antoni Bayés de Luna tərəfindən irəli sürülüb. 1998-ci ilin sonlarında Federasiyanın üzvləri və tərəfdaşları ilə aparılan məsləhətləşmələrdən sonra hər il sentyabrın son bazar gününün Ümumdünya Ürək Günü kimi qeyd olunması razılaşdırılıb. İlk rəsmi Ümumdünya Ürək Günü isə 24 sentyabr 2000-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilib. İlk kampaniyanın əsas şüarı “Let it Beat” – “Qoy döyünsün” olub və fiziki aktivliyin ürək sağlamlığındakı əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.</p> <p>İlk Ümumdünya Ürək Günü 2000-ci ildə Barselonada keçirilib. Həmin vaxt tədbirlər Ürəyin sağlamlığı üçün fiziki aktivliyin əhəmiyyətini təbliğ edən qlobal kampaniyanın başlanğıcını qoyub. 2011-ci ildən etibarən isə Ümumdünya Ürək Günü hər il sabit olaraq sentyabrın 29-da qeyd edilir.</p> <p>Bu günün təsis edilməsində əsas məqsəd ürək-damar xəstəlikləri barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq, insanların risk faktorlarını tanımasına və xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vaxtında tədbir görməsinə nail olmaqdır. Ümumdünya Ürək Federasiyası ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında sağlam həyat tərzinin, erkən aşkarlanmanın və risk faktorlarının nəzarətdə saxlanmasının mühüm rolunu vurğulayır.</p> <p>Ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk faktorları arasında yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və artıq çəki xüsusi yer tutur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da ürək sağlamlığının qorunması üçün fiziki aktivliyin artırılmasını, tütün istifadəsindən uzaq durmağı və sağlam qidalanmanı mühüm profilaktik tədbirlər sırasında göstərir.</p> <p>Ürəyin sağlamlığına münasibət ilk növbədə gündəlik vərdişlərdən başlayır. Süfrədə duzun və doymuş yağların miqdarını azaltmaq, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, müntəzəm hərəkət etmək, siqaretdən uzaq durmaq, arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini nəzarətdə saxlamaq ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.</p> <p>Bu baxımdan həkimlərin məsləhətləri də insanın öz sağlamlığına münasibətinin gündəlik həyat tərzinə çevrilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Ürəyi qorumağın yolu yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra həkimə müraciət etməkdən deyil, xəstəliklərin qarşısını almaqdan keçir. Bunun üçün insan öz çəkisinə, qidalanmasına, fiziki aktivliyinə, arterial təzyiqinə və digər risk göstəricilərinə diqqət etməlidir. Hər hansı narahatedici əlamət yarandıqda isə müayinəni təxirə salmamaq vacibdir.</p> <p>Ürək xəstəliklərinin təhlükəsi ondadır ki, bəzi hallarda problem uzun müddət ciddi əlamətlər yaratmadan inkişaf edə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. </p> <p>Ümumdünya Ürək Federasiyasının 2026-cı il kampaniyasında da ürək xəstəliklərinin bəzən hiss olunmadan inkişaf edə bilməsinə diqqət çəkilir və insanlara “bir döyüntünü belə qaçırmamaq” çağırışı edilir.</p> <p>Ürək bizdən böyük fədakarlıq istəmir. O, sadəcə sağlamlığımıza laqeyd qalmamağımızı istəyir. Bir az daha çox hərəkət, bir az daha düzgün qidalanma, zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, mütəmadi müayinə və ən başlıcası, bədənimizin verdiyi siqnalları vaxtında eşitmək...</p> <p>29 sentyabrın mənası da elə bundadır. O, insana həyatın ən qiymətli sərvətinin - sağlamlığın qədrini xatırladan gündür. Çünki ürəyin hər döyüntüsü bizə yaşamaq, sevmək, ailəmizlə birlikdə olmaq, arzularımızın arxasınca getmək üçün verilmiş yeni bir fürsətdir.</p> <p>Qoy ürəklər sağlam döyünsün, həyatın səsi heç vaxt susmasın. Çünki insanın ürəyini qoruması əslində öz həyatını qorumasıdır.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><em><strong>29 sentyabr - Ümumdünya Ürək Günüdür</strong></em></p> <p>Həyatın tələsik addımları arasında bəzən özümüzə belə qulaq asmağa vaxt tapmırıq. Günlər bir-birini əvəz edir, qayğılar, məsuliyyətlər, sevinc və kədər insan ömrünün yoluna səpələnir. Səhər açılır, biz həyata başlayırıq, axşam düşür, yorğun halda günün sonunda dayanırıq. Biz yoruluruq, ürək isə yorulmur. O, yuxuda da, oyaqda da, sevincdə də, kədərdə də öz səssiz missiyasını davam etdirir. Hər döyüntüsü həyatımızın bir anını yaşadır, hər ritmi bizə verilmiş zamanın qiymətini xatırladır. Lakin insan çox vaxt sinəsindəki bu səssiz möcüzənin fərqinə yalnız onun ritmi pozulanda varır. </p> <p>Bəlkə də elə buna görə ürəyin qədrini onu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda deyil, hər gün bilməliyik. 29 sentyabr – Ümumdünya Ürək Günü də insanlara məhz bu həqiqəti xatırladır: ürək sağlamlığına qayğı həyatın özünə qayğıdır.</p> <p>Ümumdünya Ürək Gününün yaranması ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, ideya Federasiyanın 1997–1999-cu illərdə prezidenti olmuş məşhur kardioloq professor Antoni Bayés de Luna tərəfindən irəli sürülüb. 1998-ci ilin sonlarında Federasiyanın üzvləri və tərəfdaşları ilə aparılan məsləhətləşmələrdən sonra hər il sentyabrın son bazar gününün Ümumdünya Ürək Günü kimi qeyd olunması razılaşdırılıb. İlk rəsmi Ümumdünya Ürək Günü isə 24 sentyabr 2000-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilib. İlk kampaniyanın əsas şüarı “Let it Beat” – “Qoy döyünsün” olub və fiziki aktivliyin ürək sağlamlığındakı əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.</p> <p>İlk Ümumdünya Ürək Günü 2000-ci ildə Barselonada keçirilib. Həmin vaxt tədbirlər Ürəyin sağlamlığı üçün fiziki aktivliyin əhəmiyyətini təbliğ edən qlobal kampaniyanın başlanğıcını qoyub. 2011-ci ildən etibarən isə Ümumdünya Ürək Günü hər il sabit olaraq sentyabrın 29-da qeyd edilir.</p> <p>Bu günün təsis edilməsində əsas məqsəd ürək-damar xəstəlikləri barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq, insanların risk faktorlarını tanımasına və xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vaxtında tədbir görməsinə nail olmaqdır. Ümumdünya Ürək Federasiyası ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında sağlam həyat tərzinin, erkən aşkarlanmanın və risk faktorlarının nəzarətdə saxlanmasının mühüm rolunu vurğulayır.</p> <p>Ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk faktorları arasında yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və artıq çəki xüsusi yer tutur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da ürək sağlamlığının qorunması üçün fiziki aktivliyin artırılmasını, tütün istifadəsindən uzaq durmağı və sağlam qidalanmanı mühüm profilaktik tədbirlər sırasında göstərir.</p> <p>Ürəyin sağlamlığına münasibət ilk növbədə gündəlik vərdişlərdən başlayır. Süfrədə duzun və doymuş yağların miqdarını azaltmaq, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, müntəzəm hərəkət etmək, siqaretdən uzaq durmaq, arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini nəzarətdə saxlamaq ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.</p> <p>Bu baxımdan həkimlərin məsləhətləri də insanın öz sağlamlığına münasibətinin gündəlik həyat tərzinə çevrilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Ürəyi qorumağın yolu yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra həkimə müraciət etməkdən deyil, xəstəliklərin qarşısını almaqdan keçir. Bunun üçün insan öz çəkisinə, qidalanmasına, fiziki aktivliyinə, arterial təzyiqinə və digər risk göstəricilərinə diqqət etməlidir. Hər hansı narahatedici əlamət yarandıqda isə müayinəni təxirə salmamaq vacibdir.</p> <p>Ürək xəstəliklərinin təhlükəsi ondadır ki, bəzi hallarda problem uzun müddət ciddi əlamətlər yaratmadan inkişaf edə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. </p> <p>Ümumdünya Ürək Federasiyasının 2026-cı il kampaniyasında da ürək xəstəliklərinin bəzən hiss olunmadan inkişaf edə bilməsinə diqqət çəkilir və insanlara “bir döyüntünü belə qaçırmamaq” çağırışı edilir.</p> <p>Ürək bizdən böyük fədakarlıq istəmir. O, sadəcə sağlamlığımıza laqeyd qalmamağımızı istəyir. Bir az daha çox hərəkət, bir az daha düzgün qidalanma, zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, mütəmadi müayinə və ən başlıcası, bədənimizin verdiyi siqnalları vaxtında eşitmək...</p> <p>29 sentyabrın mənası da elə bundadır. O, insana həyatın ən qiymətli sərvətinin - sağlamlığın qədrini xatırladan gündür. Çünki ürəyin hər döyüntüsü bizə yaşamaq, sevmək, ailəmizlə birlikdə olmaq, arzularımızın arxasınca getmək üçün verilmiş yeni bir fürsətdir.</p> <p>Qoy ürəklər sağlam döyünsün, həyatın səsi heç vaxt susmasın. Çünki insanın ürəyini qoruması əslində öz həyatını qorumasıdır.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><em><strong>29 sentyabr - Ümumdünya Ürək Günüdür</strong></em></p> <p>Həyatın tələsik addımları arasında bəzən özümüzə belə qulaq asmağa vaxt tapmırıq. Günlər bir-birini əvəz edir, qayğılar, məsuliyyətlər, sevinc və kədər insan ömrünün yoluna səpələnir. Səhər açılır, biz həyata başlayırıq, axşam düşür, yorğun halda günün sonunda dayanırıq. Biz yoruluruq, ürək isə yorulmur. O, yuxuda da, oyaqda da, sevincdə də, kədərdə də öz səssiz missiyasını davam etdirir. Hər döyüntüsü həyatımızın bir anını yaşadır, hər ritmi bizə verilmiş zamanın qiymətini xatırladır. Lakin insan çox vaxt sinəsindəki bu səssiz möcüzənin fərqinə yalnız onun ritmi pozulanda varır. </p> <p>Bəlkə də elə buna görə ürəyin qədrini onu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda deyil, hər gün bilməliyik. 29 sentyabr – Ümumdünya Ürək Günü də insanlara məhz bu həqiqəti xatırladır: ürək sağlamlığına qayğı həyatın özünə qayğıdır.</p> <p>Ümumdünya Ürək Gününün yaranması ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, ideya Federasiyanın 1997–1999-cu illərdə prezidenti olmuş məşhur kardioloq professor Antoni Bayés de Luna tərəfindən irəli sürülüb. 1998-ci ilin sonlarında Federasiyanın üzvləri və tərəfdaşları ilə aparılan məsləhətləşmələrdən sonra hər il sentyabrın son bazar gününün Ümumdünya Ürək Günü kimi qeyd olunması razılaşdırılıb. İlk rəsmi Ümumdünya Ürək Günü isə 24 sentyabr 2000-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilib. İlk kampaniyanın əsas şüarı “Let it Beat” – “Qoy döyünsün” olub və fiziki aktivliyin ürək sağlamlığındakı əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.</p> <p>İlk Ümumdünya Ürək Günü 2000-ci ildə Barselonada keçirilib. Həmin vaxt tədbirlər Ürəyin sağlamlığı üçün fiziki aktivliyin əhəmiyyətini təbliğ edən qlobal kampaniyanın başlanğıcını qoyub. 2011-ci ildən etibarən isə Ümumdünya Ürək Günü hər il sabit olaraq sentyabrın 29-da qeyd edilir.</p> <p>Bu günün təsis edilməsində əsas məqsəd ürək-damar xəstəlikləri barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq, insanların risk faktorlarını tanımasına və xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vaxtında tədbir görməsinə nail olmaqdır. Ümumdünya Ürək Federasiyası ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında sağlam həyat tərzinin, erkən aşkarlanmanın və risk faktorlarının nəzarətdə saxlanmasının mühüm rolunu vurğulayır.</p> <p>Ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk faktorları arasında yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və artıq çəki xüsusi yer tutur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da ürək sağlamlığının qorunması üçün fiziki aktivliyin artırılmasını, tütün istifadəsindən uzaq durmağı və sağlam qidalanmanı mühüm profilaktik tədbirlər sırasında göstərir.</p> <p>Ürəyin sağlamlığına münasibət ilk növbədə gündəlik vərdişlərdən başlayır. Süfrədə duzun və doymuş yağların miqdarını azaltmaq, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, müntəzəm hərəkət etmək, siqaretdən uzaq durmaq, arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini nəzarətdə saxlamaq ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.</p> <p>Bu baxımdan həkimlərin məsləhətləri də insanın öz sağlamlığına münasibətinin gündəlik həyat tərzinə çevrilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Ürəyi qorumağın yolu yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra həkimə müraciət etməkdən deyil, xəstəliklərin qarşısını almaqdan keçir. Bunun üçün insan öz çəkisinə, qidalanmasına, fiziki aktivliyinə, arterial təzyiqinə və digər risk göstəricilərinə diqqət etməlidir. Hər hansı narahatedici əlamət yarandıqda isə müayinəni təxirə salmamaq vacibdir.</p> <p>Ürək xəstəliklərinin təhlükəsi ondadır ki, bəzi hallarda problem uzun müddət ciddi əlamətlər yaratmadan inkişaf edə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. </p> <p>Ümumdünya Ürək Federasiyasının 2026-cı il kampaniyasında da ürək xəstəliklərinin bəzən hiss olunmadan inkişaf edə bilməsinə diqqət çəkilir və insanlara “bir döyüntünü belə qaçırmamaq” çağırışı edilir.</p> <p>Ürək bizdən böyük fədakarlıq istəmir. O, sadəcə sağlamlığımıza laqeyd qalmamağımızı istəyir. Bir az daha çox hərəkət, bir az daha düzgün qidalanma, zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, mütəmadi müayinə və ən başlıcası, bədənimizin verdiyi siqnalları vaxtında eşitmək...</p> <p>29 sentyabrın mənası da elə bundadır. O, insana həyatın ən qiymətli sərvətinin - sağlamlığın qədrini xatırladan gündür. Çünki ürəyin hər döyüntüsü bizə yaşamaq, sevmək, ailəmizlə birlikdə olmaq, arzularımızın arxasınca getmək üçün verilmiş yeni bir fürsətdir.</p> <p>Qoy ürəklər sağlam döyünsün, həyatın səsi heç vaxt susmasın. Çünki insanın ürəyini qoruması əslində öz həyatını qorumasıdır.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Ürəyin hər döyüntüsü – həyatın bizə bəxş etdiyi ən qiymətli səs</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23896</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><em><strong>29 sentyabr - Ümumdünya Ürək Günüdür</strong></em></p> <p>Həyatın tələsik addımları arasında bəzən özümüzə belə qulaq asmağa vaxt tapmırıq. Günlər bir-birini əvəz edir, qayğılar, məsuliyyətlər, sevinc və kədər insan ömrünün yoluna səpələnir. Səhər açılır, biz həyata başlayırıq, axşam düşür, yorğun halda günün sonunda dayanırıq. Biz yoruluruq, ürək isə yorulmur. O, yuxuda da, oyaqda da, sevincdə də, kədərdə də öz səssiz missiyasını davam etdirir. Hər döyüntüsü həyatımızın bir anını yaşadır, hər ritmi bizə verilmiş zamanın qiymətini xatırladır. Lakin insan çox vaxt sinəsindəki bu səssiz möcüzənin fərqinə yalnız onun ritmi pozulanda varır. </p> <p>Bəlkə də elə buna görə ürəyin qədrini onu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda deyil, hər gün bilməliyik. 29 sentyabr – Ümumdünya Ürək Günü də insanlara məhz bu həqiqəti xatırladır: ürək sağlamlığına qayğı həyatın özünə qayğıdır.</p> <p>Ümumdünya Ürək Gününün yaranması ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, ideya Federasiyanın 1997–1999-cu illərdə prezidenti olmuş məşhur kardioloq professor Antoni Bayés de Luna tərəfindən irəli sürülüb. 1998-ci ilin sonlarında Federasiyanın üzvləri və tərəfdaşları ilə aparılan məsləhətləşmələrdən sonra hər il sentyabrın son bazar gününün Ümumdünya Ürək Günü kimi qeyd olunması razılaşdırılıb. İlk rəsmi Ümumdünya Ürək Günü isə 24 sentyabr 2000-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilib. İlk kampaniyanın əsas şüarı “Let it Beat” – “Qoy döyünsün” olub və fiziki aktivliyin ürək sağlamlığındakı əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.</p> <p>İlk Ümumdünya Ürək Günü 2000-ci ildə Barselonada keçirilib. Həmin vaxt tədbirlər Ürəyin sağlamlığı üçün fiziki aktivliyin əhəmiyyətini təbliğ edən qlobal kampaniyanın başlanğıcını qoyub. 2011-ci ildən etibarən isə Ümumdünya Ürək Günü hər il sabit olaraq sentyabrın 29-da qeyd edilir.</p> <p>Bu günün təsis edilməsində əsas məqsəd ürək-damar xəstəlikləri barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq, insanların risk faktorlarını tanımasına və xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vaxtında tədbir görməsinə nail olmaqdır. Ümumdünya Ürək Federasiyası ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında sağlam həyat tərzinin, erkən aşkarlanmanın və risk faktorlarının nəzarətdə saxlanmasının mühüm rolunu vurğulayır.</p> <p>Ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk faktorları arasında yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və artıq çəki xüsusi yer tutur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da ürək sağlamlığının qorunması üçün fiziki aktivliyin artırılmasını, tütün istifadəsindən uzaq durmağı və sağlam qidalanmanı mühüm profilaktik tədbirlər sırasında göstərir.</p> <p>Ürəyin sağlamlığına münasibət ilk növbədə gündəlik vərdişlərdən başlayır. Süfrədə duzun və doymuş yağların miqdarını azaltmaq, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, müntəzəm hərəkət etmək, siqaretdən uzaq durmaq, arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini nəzarətdə saxlamaq ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.</p> <p>Bu baxımdan həkimlərin məsləhətləri də insanın öz sağlamlığına münasibətinin gündəlik həyat tərzinə çevrilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Ürəyi qorumağın yolu yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra həkimə müraciət etməkdən deyil, xəstəliklərin qarşısını almaqdan keçir. Bunun üçün insan öz çəkisinə, qidalanmasına, fiziki aktivliyinə, arterial təzyiqinə və digər risk göstəricilərinə diqqət etməlidir. Hər hansı narahatedici əlamət yarandıqda isə müayinəni təxirə salmamaq vacibdir.</p> <p>Ürək xəstəliklərinin təhlükəsi ondadır ki, bəzi hallarda problem uzun müddət ciddi əlamətlər yaratmadan inkişaf edə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. </p> <p>Ümumdünya Ürək Federasiyasının 2026-cı il kampaniyasında da ürək xəstəliklərinin bəzən hiss olunmadan inkişaf edə bilməsinə diqqət çəkilir və insanlara “bir döyüntünü belə qaçırmamaq” çağırışı edilir.</p> <p>Ürək bizdən böyük fədakarlıq istəmir. O, sadəcə sağlamlığımıza laqeyd qalmamağımızı istəyir. Bir az daha çox hərəkət, bir az daha düzgün qidalanma, zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, mütəmadi müayinə və ən başlıcası, bədənimizin verdiyi siqnalları vaxtında eşitmək...</p> <p>29 sentyabrın mənası da elə bundadır. O, insana həyatın ən qiymətli sərvətinin - sağlamlığın qədrini xatırladan gündür. Çünki ürəyin hər döyüntüsü bizə yaşamaq, sevmək, ailəmizlə birlikdə olmaq, arzularımızın arxasınca getmək üçün verilmiş yeni bir fürsətdir.</p> <p>Qoy ürəklər sağlam döyünsün, həyatın səsi heç vaxt susmasın. Çünki insanın ürəyini qoruması əslində öz həyatını qorumasıdır.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div></description>
<category>AXAN XƏBƏR / MÜSAHİBƏ / MARAQLI</category>
<enclosure url="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" type="image/png" />
<pubDate>Tue, 29 Sep 2026 12:13:04 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><em><strong>29 sentyabr - Ümumdünya Ürək Günüdür</strong></em></p> <p>Həyatın tələsik addımları arasında bəzən özümüzə belə qulaq asmağa vaxt tapmırıq. Günlər bir-birini əvəz edir, qayğılar, məsuliyyətlər, sevinc və kədər insan ömrünün yoluna səpələnir. Səhər açılır, biz həyata başlayırıq, axşam düşür, yorğun halda günün sonunda dayanırıq. Biz yoruluruq, ürək isə yorulmur. O, yuxuda da, oyaqda da, sevincdə də, kədərdə də öz səssiz missiyasını davam etdirir. Hər döyüntüsü həyatımızın bir anını yaşadır, hər ritmi bizə verilmiş zamanın qiymətini xatırladır. Lakin insan çox vaxt sinəsindəki bu səssiz möcüzənin fərqinə yalnız onun ritmi pozulanda varır. </p> <p>Bəlkə də elə buna görə ürəyin qədrini onu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda deyil, hər gün bilməliyik. 29 sentyabr – Ümumdünya Ürək Günü də insanlara məhz bu həqiqəti xatırladır: ürək sağlamlığına qayğı həyatın özünə qayğıdır.</p> <p>Ümumdünya Ürək Gününün yaranması ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, ideya Federasiyanın 1997–1999-cu illərdə prezidenti olmuş məşhur kardioloq professor Antoni Bayés de Luna tərəfindən irəli sürülüb. 1998-ci ilin sonlarında Federasiyanın üzvləri və tərəfdaşları ilə aparılan məsləhətləşmələrdən sonra hər il sentyabrın son bazar gününün Ümumdünya Ürək Günü kimi qeyd olunması razılaşdırılıb. İlk rəsmi Ümumdünya Ürək Günü isə 24 sentyabr 2000-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilib. İlk kampaniyanın əsas şüarı “Let it Beat” – “Qoy döyünsün” olub və fiziki aktivliyin ürək sağlamlığındakı əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.</p> <p>İlk Ümumdünya Ürək Günü 2000-ci ildə Barselonada keçirilib. Həmin vaxt tədbirlər Ürəyin sağlamlığı üçün fiziki aktivliyin əhəmiyyətini təbliğ edən qlobal kampaniyanın başlanğıcını qoyub. 2011-ci ildən etibarən isə Ümumdünya Ürək Günü hər il sabit olaraq sentyabrın 29-da qeyd edilir.</p> <p>Bu günün təsis edilməsində əsas məqsəd ürək-damar xəstəlikləri barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq, insanların risk faktorlarını tanımasına və xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vaxtında tədbir görməsinə nail olmaqdır. Ümumdünya Ürək Federasiyası ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında sağlam həyat tərzinin, erkən aşkarlanmanın və risk faktorlarının nəzarətdə saxlanmasının mühüm rolunu vurğulayır.</p> <p>Ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk faktorları arasında yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və artıq çəki xüsusi yer tutur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da ürək sağlamlığının qorunması üçün fiziki aktivliyin artırılmasını, tütün istifadəsindən uzaq durmağı və sağlam qidalanmanı mühüm profilaktik tədbirlər sırasında göstərir.</p> <p>Ürəyin sağlamlığına münasibət ilk növbədə gündəlik vərdişlərdən başlayır. Süfrədə duzun və doymuş yağların miqdarını azaltmaq, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, müntəzəm hərəkət etmək, siqaretdən uzaq durmaq, arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini nəzarətdə saxlamaq ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.</p> <p>Bu baxımdan həkimlərin məsləhətləri də insanın öz sağlamlığına münasibətinin gündəlik həyat tərzinə çevrilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Ürəyi qorumağın yolu yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra həkimə müraciət etməkdən deyil, xəstəliklərin qarşısını almaqdan keçir. Bunun üçün insan öz çəkisinə, qidalanmasına, fiziki aktivliyinə, arterial təzyiqinə və digər risk göstəricilərinə diqqət etməlidir. Hər hansı narahatedici əlamət yarandıqda isə müayinəni təxirə salmamaq vacibdir.</p> <p>Ürək xəstəliklərinin təhlükəsi ondadır ki, bəzi hallarda problem uzun müddət ciddi əlamətlər yaratmadan inkişaf edə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. </p> <p>Ümumdünya Ürək Federasiyasının 2026-cı il kampaniyasında da ürək xəstəliklərinin bəzən hiss olunmadan inkişaf edə bilməsinə diqqət çəkilir və insanlara “bir döyüntünü belə qaçırmamaq” çağırışı edilir.</p> <p>Ürək bizdən böyük fədakarlıq istəmir. O, sadəcə sağlamlığımıza laqeyd qalmamağımızı istəyir. Bir az daha çox hərəkət, bir az daha düzgün qidalanma, zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, mütəmadi müayinə və ən başlıcası, bədənimizin verdiyi siqnalları vaxtında eşitmək...</p> <p>29 sentyabrın mənası da elə bundadır. O, insana həyatın ən qiymətli sərvətinin - sağlamlığın qədrini xatırladan gündür. Çünki ürəyin hər döyüntüsü bizə yaşamaq, sevmək, ailəmizlə birlikdə olmaq, arzularımızın arxasınca getmək üçün verilmiş yeni bir fürsətdir.</p> <p>Qoy ürəklər sağlam döyünsün, həyatın səsi heç vaxt susmasın. Çünki insanın ürəyini qoruması əslində öz həyatını qorumasıdır.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><em><strong>29 sentyabr - Ümumdünya Ürək Günüdür</strong></em></p> <p>Həyatın tələsik addımları arasında bəzən özümüzə belə qulaq asmağa vaxt tapmırıq. Günlər bir-birini əvəz edir, qayğılar, məsuliyyətlər, sevinc və kədər insan ömrünün yoluna səpələnir. Səhər açılır, biz həyata başlayırıq, axşam düşür, yorğun halda günün sonunda dayanırıq. Biz yoruluruq, ürək isə yorulmur. O, yuxuda da, oyaqda da, sevincdə də, kədərdə də öz səssiz missiyasını davam etdirir. Hər döyüntüsü həyatımızın bir anını yaşadır, hər ritmi bizə verilmiş zamanın qiymətini xatırladır. Lakin insan çox vaxt sinəsindəki bu səssiz möcüzənin fərqinə yalnız onun ritmi pozulanda varır. </p> <p>Bəlkə də elə buna görə ürəyin qədrini onu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda deyil, hər gün bilməliyik. 29 sentyabr – Ümumdünya Ürək Günü də insanlara məhz bu həqiqəti xatırladır: ürək sağlamlığına qayğı həyatın özünə qayğıdır.</p> <p>Ümumdünya Ürək Gününün yaranması ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, ideya Federasiyanın 1997–1999-cu illərdə prezidenti olmuş məşhur kardioloq professor Antoni Bayés de Luna tərəfindən irəli sürülüb. 1998-ci ilin sonlarında Federasiyanın üzvləri və tərəfdaşları ilə aparılan məsləhətləşmələrdən sonra hər il sentyabrın son bazar gününün Ümumdünya Ürək Günü kimi qeyd olunması razılaşdırılıb. İlk rəsmi Ümumdünya Ürək Günü isə 24 sentyabr 2000-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilib. İlk kampaniyanın əsas şüarı “Let it Beat” – “Qoy döyünsün” olub və fiziki aktivliyin ürək sağlamlığındakı əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.</p> <p>İlk Ümumdünya Ürək Günü 2000-ci ildə Barselonada keçirilib. Həmin vaxt tədbirlər Ürəyin sağlamlığı üçün fiziki aktivliyin əhəmiyyətini təbliğ edən qlobal kampaniyanın başlanğıcını qoyub. 2011-ci ildən etibarən isə Ümumdünya Ürək Günü hər il sabit olaraq sentyabrın 29-da qeyd edilir.</p> <p>Bu günün təsis edilməsində əsas məqsəd ürək-damar xəstəlikləri barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq, insanların risk faktorlarını tanımasına və xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vaxtında tədbir görməsinə nail olmaqdır. Ümumdünya Ürək Federasiyası ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında sağlam həyat tərzinin, erkən aşkarlanmanın və risk faktorlarının nəzarətdə saxlanmasının mühüm rolunu vurğulayır.</p> <p>Ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk faktorları arasında yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və artıq çəki xüsusi yer tutur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da ürək sağlamlığının qorunması üçün fiziki aktivliyin artırılmasını, tütün istifadəsindən uzaq durmağı və sağlam qidalanmanı mühüm profilaktik tədbirlər sırasında göstərir.</p> <p>Ürəyin sağlamlığına münasibət ilk növbədə gündəlik vərdişlərdən başlayır. Süfrədə duzun və doymuş yağların miqdarını azaltmaq, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, müntəzəm hərəkət etmək, siqaretdən uzaq durmaq, arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini nəzarətdə saxlamaq ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.</p> <p>Bu baxımdan həkimlərin məsləhətləri də insanın öz sağlamlığına münasibətinin gündəlik həyat tərzinə çevrilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Ürəyi qorumağın yolu yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra həkimə müraciət etməkdən deyil, xəstəliklərin qarşısını almaqdan keçir. Bunun üçün insan öz çəkisinə, qidalanmasına, fiziki aktivliyinə, arterial təzyiqinə və digər risk göstəricilərinə diqqət etməlidir. Hər hansı narahatedici əlamət yarandıqda isə müayinəni təxirə salmamaq vacibdir.</p> <p>Ürək xəstəliklərinin təhlükəsi ondadır ki, bəzi hallarda problem uzun müddət ciddi əlamətlər yaratmadan inkişaf edə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. </p> <p>Ümumdünya Ürək Federasiyasının 2026-cı il kampaniyasında da ürək xəstəliklərinin bəzən hiss olunmadan inkişaf edə bilməsinə diqqət çəkilir və insanlara “bir döyüntünü belə qaçırmamaq” çağırışı edilir.</p> <p>Ürək bizdən böyük fədakarlıq istəmir. O, sadəcə sağlamlığımıza laqeyd qalmamağımızı istəyir. Bir az daha çox hərəkət, bir az daha düzgün qidalanma, zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, mütəmadi müayinə və ən başlıcası, bədənimizin verdiyi siqnalları vaxtında eşitmək...</p> <p>29 sentyabrın mənası da elə bundadır. O, insana həyatın ən qiymətli sərvətinin - sağlamlığın qədrini xatırladan gündür. Çünki ürəyin hər döyüntüsü bizə yaşamaq, sevmək, ailəmizlə birlikdə olmaq, arzularımızın arxasınca getmək üçün verilmiş yeni bir fürsətdir.</p> <p>Qoy ürəklər sağlam döyünsün, həyatın səsi heç vaxt susmasın. Çünki insanın ürəyini qoruması əslində öz həyatını qorumasıdır.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/263572/ded2f77f-49b6-4093-be4b-810d01240046.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><em><strong>29 sentyabr - Ümumdünya Ürək Günüdür</strong></em></p> <p>Həyatın tələsik addımları arasında bəzən özümüzə belə qulaq asmağa vaxt tapmırıq. Günlər bir-birini əvəz edir, qayğılar, məsuliyyətlər, sevinc və kədər insan ömrünün yoluna səpələnir. Səhər açılır, biz həyata başlayırıq, axşam düşür, yorğun halda günün sonunda dayanırıq. Biz yoruluruq, ürək isə yorulmur. O, yuxuda da, oyaqda da, sevincdə də, kədərdə də öz səssiz missiyasını davam etdirir. Hər döyüntüsü həyatımızın bir anını yaşadır, hər ritmi bizə verilmiş zamanın qiymətini xatırladır. Lakin insan çox vaxt sinəsindəki bu səssiz möcüzənin fərqinə yalnız onun ritmi pozulanda varır. </p> <p>Bəlkə də elə buna görə ürəyin qədrini onu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalanda deyil, hər gün bilməliyik. 29 sentyabr – Ümumdünya Ürək Günü də insanlara məhz bu həqiqəti xatırladır: ürək sağlamlığına qayğı həyatın özünə qayğıdır.</p> <p>Ümumdünya Ürək Gününün yaranması ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, ideya Federasiyanın 1997–1999-cu illərdə prezidenti olmuş məşhur kardioloq professor Antoni Bayés de Luna tərəfindən irəli sürülüb. 1998-ci ilin sonlarında Federasiyanın üzvləri və tərəfdaşları ilə aparılan məsləhətləşmələrdən sonra hər il sentyabrın son bazar gününün Ümumdünya Ürək Günü kimi qeyd olunması razılaşdırılıb. İlk rəsmi Ümumdünya Ürək Günü isə 24 sentyabr 2000-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilib. İlk kampaniyanın əsas şüarı “Let it Beat” – “Qoy döyünsün” olub və fiziki aktivliyin ürək sağlamlığındakı əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.</p> <p>İlk Ümumdünya Ürək Günü 2000-ci ildə Barselonada keçirilib. Həmin vaxt tədbirlər Ürəyin sağlamlığı üçün fiziki aktivliyin əhəmiyyətini təbliğ edən qlobal kampaniyanın başlanğıcını qoyub. 2011-ci ildən etibarən isə Ümumdünya Ürək Günü hər il sabit olaraq sentyabrın 29-da qeyd edilir.</p> <p>Bu günün təsis edilməsində əsas məqsəd ürək-damar xəstəlikləri barədə ictimai məlumatlılığı artırmaq, insanların risk faktorlarını tanımasına və xəstəliklərin qarşısının alınması üçün vaxtında tədbir görməsinə nail olmaqdır. Ümumdünya Ürək Federasiyası ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında sağlam həyat tərzinin, erkən aşkarlanmanın və risk faktorlarının nəzarətdə saxlanmasının mühüm rolunu vurğulayır.</p> <p>Ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk faktorları arasında yüksək arterial təzyiq, yüksək xolesterin, şəkərli diabet, tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və artıq çəki xüsusi yer tutur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da ürək sağlamlığının qorunması üçün fiziki aktivliyin artırılmasını, tütün istifadəsindən uzaq durmağı və sağlam qidalanmanı mühüm profilaktik tədbirlər sırasında göstərir.</p> <p>Ürəyin sağlamlığına münasibət ilk növbədə gündəlik vərdişlərdən başlayır. Süfrədə duzun və doymuş yağların miqdarını azaltmaq, tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək, müntəzəm hərəkət etmək, siqaretdən uzaq durmaq, arterial təzyiqi, qan şəkərini və xolesterini nəzarətdə saxlamaq ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.</p> <p>Bu baxımdan həkimlərin məsləhətləri də insanın öz sağlamlığına münasibətinin gündəlik həyat tərzinə çevrilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Ürəyi qorumağın yolu yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra həkimə müraciət etməkdən deyil, xəstəliklərin qarşısını almaqdan keçir. Bunun üçün insan öz çəkisinə, qidalanmasına, fiziki aktivliyinə, arterial təzyiqinə və digər risk göstəricilərinə diqqət etməlidir. Hər hansı narahatedici əlamət yarandıqda isə müayinəni təxirə salmamaq vacibdir.</p> <p>Ürək xəstəliklərinin təhlükəsi ondadır ki, bəzi hallarda problem uzun müddət ciddi əlamətlər yaratmadan inkişaf edə bilər. Məhz buna görə profilaktik müayinələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır. </p> <p>Ümumdünya Ürək Federasiyasının 2026-cı il kampaniyasında da ürək xəstəliklərinin bəzən hiss olunmadan inkişaf edə bilməsinə diqqət çəkilir və insanlara “bir döyüntünü belə qaçırmamaq” çağırışı edilir.</p> <p>Ürək bizdən böyük fədakarlıq istəmir. O, sadəcə sağlamlığımıza laqeyd qalmamağımızı istəyir. Bir az daha çox hərəkət, bir az daha düzgün qidalanma, zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, mütəmadi müayinə və ən başlıcası, bədənimizin verdiyi siqnalları vaxtında eşitmək...</p> <p>29 sentyabrın mənası da elə bundadır. O, insana həyatın ən qiymətli sərvətinin - sağlamlığın qədrini xatırladan gündür. Çünki ürəyin hər döyüntüsü bizə yaşamaq, sevmək, ailəmizlə birlikdə olmaq, arzularımızın arxasınca getmək üçün verilmiş yeni bir fürsətdir.</p> <p>Qoy ürəklər sağlam döyünsün, həyatın səsi heç vaxt susmasın. Çünki insanın ürəyini qoruması əslində öz həyatını qorumasıdır.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss][shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Payızın astanasında: Zamanın böyük dövranı</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=23855</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23855</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:<a href="https://web.telegram.org/k/#@xqazeti" rel="external noopener">@xqazeti</a></strong></p> <p>Təqvimdə bir rəqəm dəyişəcək, təbiətin böyük saatı isə öz dəqiq vaxtını göstərəcək. Sentyabrın 23-də, gecənin sonuna yaxın, saat 04:05:08-də Azərbaycana astronomik payız qədəm qoyacaq. Bu, sadəcə yay fəslinin başa çatıb payızın başlamasını göstərən təqvim hadisəsi deyil. Həmin an Yer kürəsinin Günəş ətrafında fasiləsiz hərəkətinin və kainatdakı dəqiq nizamın növbəti mərhələsidir. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına əsasən, məhz həmin vaxt payız bərabərliyi baş verəcək.</p> <p>İnsan gündəlik həyatın qayğıları içərisində bu dəyişimi bəlkə də dərhal hiss etməyəcək. Şəhər öz ritmində yaşayacaq, küçələrdə avtomobillər hərəkət edəcək, insanlar işə tələsəcək. Lakin təbiətin öz təqvimi var və o təqvim insan iradəsindən asılı deyil. Payızın gəlişi əvvəlcə havanın sərinliyində, səhərlərin nəfəsində, axşamların tez düşməsində özünü göstərəcək. Bir qədər sonra ağacların yarpaqları rəngini dəyişəcək, bağlarda və parklarda yayın yaşıl rəngi sarı, narıncı və qırmızı çalarlarla əvəzlənəcək.</p> <p>Astronomiya isə bu gözəl mənzərənin arxasında dayanan dəqiq qanunauyğunluğu izah edir. Sentyabrın 23-də baş verəcək payız bərabərliyi zamanı Günəşin görünən illik hərəkəti nəticəsində onun şüaları Yer ekvatoruna perpendikulyar istiqamət alacaq və Günəş göy ekvatorunu keçərək Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçəcək. Həmin andan Şimal yarımkürəsində astronomik payız, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yaz başlayacaq.</p> <p>“Bərabərlik” anlayışı da məhz bu astronomik hadisə ilə bağlıdır. Bu dövrdə gecə və gündüzün uzunluğu bir-birinə çox yaxın olur. Lakin gündəlik müşahidədə onların tam olaraq 12 saat və 12 saat təşkil etməməsinin elmi səbəbi var. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının izahına görə, buna atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin səmada müəyyən bucaq ölçüsünə malik olması təsir edir. Başqa sözlə, Günəşin ilk şüaları onun həndəsi mərkəzi üfüq xəttinə çatmazdan əvvəl görünməyə başlayır. Buna görə də bərabərlik günündə işıqlı vaxt gecədən bir qədər uzun olur.</p> <p>Bakının səmasında da payızın ilk astronomik gününün mənzərəsi özünəməxsus olacaq. Astronomik təqvim məlumatlarına görə, sentyabrın 23-də Günəş Bakıda təxminən 06:27-də doğacaq və 18:39-da batacaq. Beləliklə, həmin gün şəhər üzərində gündüzün müddəti təxminən 12 saat 12 dəqiqə olacaq. Sonrakı günlərdə isə Günəş daha qısa müddət üfüqdən yuxarıda qalacaq və gecələr tədricən uzanacaq.</p> <p>Fəsillərin dəyişməsi də Yerin Günəş ətrafındakı hərəkətinin sadə, lakin möhtəşəm nəticəsidir. Bəzən belə təsəvvür yaranır ki, yayda Yer Günəşə yaxınlaşır, qışda isə ondan uzaqlaşır. Əslində isə fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi bu deyil. Əsas amil Yerin fırlanma oxunun öz orbit müstəvisinə təxminən 66,56 dərəcə meyilli olmasıdır. Bu meyillilik nəticəsində il ərzində Günəş şüalarının Yer səthinə düşmə bucağı dəyişir və müxtəlif yarımkürələrdə qəbul edilən Günəş enerjisinin miqdarı fərqlənir.</p> <p>2026-cı ilin astronomik payızı da qısa bir qonaq olmayacaq. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına görə, bu fəsil 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək. Dekabrın 22-də baş verəcək qış günəşduruşundan sonra isə Şimal yarımkürəsində astronomik qış başlayacaq.</p> <p>Payızın insan yaddaşında xüsusi yeri var. Bu fəsildə təbiətin rəngləri bir tərəfdən zənginləşir, digər tərəfdən isə həyatın keçiciliyi daha aydın hiss olunur. Yarpaqların saralması təbiətin tükənməsi deyil, onun başqa mərhələyə keçididir. Ağacın budağından düşən hər yarpaq sanki zamanın bir anını özü ilə aparır. Ancaq həmin yarpağın düşməsi ağacın həyatının sona çatması demək deyil. Təbiət sadəcə növbəti dövrə hazırlaşır.</p> <p>Bəlkə də payızın insan ruhuna təsiri elə buradan qaynaqlanır. Yayın gur işığından sonra daha yumşaq rənglər, uzun kölgələr və sərin səhərlər gəlir. Təbiət insanı tələsməməyə, geridə qalanlara baxmağa, qarşıdakı günlər haqqında düşünməyə çağırır. Payız bir növ ilin yaddaşıdır – ötən mövsümün izlərini daşıyır, qarşıdakı qışın xəbərini gətirir.</p> <p>Sentyabrın 23-də saat 04:05:08-də Azərbaycan artıq astronomik payızı qarşılamış olacaq. Bu keçidi küçələrdə heç bir xüsusi səs-küy müşayiət etməyəcək. Lakin planetimiz öz kosmik yolunda mühüm bir mərhələni keçəcək. Günəş göy ekvatorunu keçəcək, Şimal yarımkürəsində gündüzlər qısalmağa, gecələr isə uzanmağa başlayacaq. Təbiətin böyük saatı öz işini dəqiq və dəyişməz qanunlarla davam etdirəcək.</p> <p>Səhər açıldıqda Bakı əvvəlki Bakı olacaq. Xəzər yenə öz sahilinə toxunacaq, şəhərin küçələri yenə insanlarla dolacaq. Amma göylərdə artıq yeni fəsil başlayıb. Günəşin illik yolu başqa bir mərhələyə keçib və biz, fərqinə varsaq da, varmasaq da, kainatın bu nəhəng dövranının içində yaşayırıq.</p> <p>Payız bizə hər il eyni həqiqəti xatırladır: zaman dayanmaq bilmir, təbiətdə heç nə əbədi olaraq eyni qalmır. Yayın ardınca payız, payızın ardınca qış, qışın ardınca isə yenidən yaz gəlir. Hər sonun içində yeni başlanğıcın toxumu var.</p> <p>Elə buna görə sentyabrın 23-də Azərbaycana qədəm qoyacaq payız yalnız təqvimdə yeni fəslin başlanğıcı deyil. Bu, həm də insanın özünü, zamanı və yaşadığı dünyanın möhtəşəm nizamını bir daha düşünməsi üçün gözəl bir fürsətdir. Payızın astanasında biz bir daha anlayırıq ki, həyat da kainat kimi daim hərəkətdədir və zamanın böyük dövranında hər an öz yerini başqa bir ana verir.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:<a href="https://web.telegram.org/k/#@xqazeti" rel="external noopener">@xqazeti</a></strong></p> <p>Təqvimdə bir rəqəm dəyişəcək, təbiətin böyük saatı isə öz dəqiq vaxtını göstərəcək. Sentyabrın 23-də, gecənin sonuna yaxın, saat 04:05:08-də Azərbaycana astronomik payız qədəm qoyacaq. Bu, sadəcə yay fəslinin başa çatıb payızın başlamasını göstərən təqvim hadisəsi deyil. Həmin an Yer kürəsinin Günəş ətrafında fasiləsiz hərəkətinin və kainatdakı dəqiq nizamın növbəti mərhələsidir. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına əsasən, məhz həmin vaxt payız bərabərliyi baş verəcək.</p> <p>İnsan gündəlik həyatın qayğıları içərisində bu dəyişimi bəlkə də dərhal hiss etməyəcək. Şəhər öz ritmində yaşayacaq, küçələrdə avtomobillər hərəkət edəcək, insanlar işə tələsəcək. Lakin təbiətin öz təqvimi var və o təqvim insan iradəsindən asılı deyil. Payızın gəlişi əvvəlcə havanın sərinliyində, səhərlərin nəfəsində, axşamların tez düşməsində özünü göstərəcək. Bir qədər sonra ağacların yarpaqları rəngini dəyişəcək, bağlarda və parklarda yayın yaşıl rəngi sarı, narıncı və qırmızı çalarlarla əvəzlənəcək.</p> <p>Astronomiya isə bu gözəl mənzərənin arxasında dayanan dəqiq qanunauyğunluğu izah edir. Sentyabrın 23-də baş verəcək payız bərabərliyi zamanı Günəşin görünən illik hərəkəti nəticəsində onun şüaları Yer ekvatoruna perpendikulyar istiqamət alacaq və Günəş göy ekvatorunu keçərək Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçəcək. Həmin andan Şimal yarımkürəsində astronomik payız, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yaz başlayacaq.</p> <p>“Bərabərlik” anlayışı da məhz bu astronomik hadisə ilə bağlıdır. Bu dövrdə gecə və gündüzün uzunluğu bir-birinə çox yaxın olur. Lakin gündəlik müşahidədə onların tam olaraq 12 saat və 12 saat təşkil etməməsinin elmi səbəbi var. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının izahına görə, buna atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin səmada müəyyən bucaq ölçüsünə malik olması təsir edir. Başqa sözlə, Günəşin ilk şüaları onun həndəsi mərkəzi üfüq xəttinə çatmazdan əvvəl görünməyə başlayır. Buna görə də bərabərlik günündə işıqlı vaxt gecədən bir qədər uzun olur.</p> <p>Bakının səmasında da payızın ilk astronomik gününün mənzərəsi özünəməxsus olacaq. Astronomik təqvim məlumatlarına görə, sentyabrın 23-də Günəş Bakıda təxminən 06:27-də doğacaq və 18:39-da batacaq. Beləliklə, həmin gün şəhər üzərində gündüzün müddəti təxminən 12 saat 12 dəqiqə olacaq. Sonrakı günlərdə isə Günəş daha qısa müddət üfüqdən yuxarıda qalacaq və gecələr tədricən uzanacaq.</p> <p>Fəsillərin dəyişməsi də Yerin Günəş ətrafındakı hərəkətinin sadə, lakin möhtəşəm nəticəsidir. Bəzən belə təsəvvür yaranır ki, yayda Yer Günəşə yaxınlaşır, qışda isə ondan uzaqlaşır. Əslində isə fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi bu deyil. Əsas amil Yerin fırlanma oxunun öz orbit müstəvisinə təxminən 66,56 dərəcə meyilli olmasıdır. Bu meyillilik nəticəsində il ərzində Günəş şüalarının Yer səthinə düşmə bucağı dəyişir və müxtəlif yarımkürələrdə qəbul edilən Günəş enerjisinin miqdarı fərqlənir.</p> <p>2026-cı ilin astronomik payızı da qısa bir qonaq olmayacaq. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına görə, bu fəsil 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək. Dekabrın 22-də baş verəcək qış günəşduruşundan sonra isə Şimal yarımkürəsində astronomik qış başlayacaq.</p> <p>Payızın insan yaddaşında xüsusi yeri var. Bu fəsildə təbiətin rəngləri bir tərəfdən zənginləşir, digər tərəfdən isə həyatın keçiciliyi daha aydın hiss olunur. Yarpaqların saralması təbiətin tükənməsi deyil, onun başqa mərhələyə keçididir. Ağacın budağından düşən hər yarpaq sanki zamanın bir anını özü ilə aparır. Ancaq həmin yarpağın düşməsi ağacın həyatının sona çatması demək deyil. Təbiət sadəcə növbəti dövrə hazırlaşır.</p> <p>Bəlkə də payızın insan ruhuna təsiri elə buradan qaynaqlanır. Yayın gur işığından sonra daha yumşaq rənglər, uzun kölgələr və sərin səhərlər gəlir. Təbiət insanı tələsməməyə, geridə qalanlara baxmağa, qarşıdakı günlər haqqında düşünməyə çağırır. Payız bir növ ilin yaddaşıdır – ötən mövsümün izlərini daşıyır, qarşıdakı qışın xəbərini gətirir.</p> <p>Sentyabrın 23-də saat 04:05:08-də Azərbaycan artıq astronomik payızı qarşılamış olacaq. Bu keçidi küçələrdə heç bir xüsusi səs-küy müşayiət etməyəcək. Lakin planetimiz öz kosmik yolunda mühüm bir mərhələni keçəcək. Günəş göy ekvatorunu keçəcək, Şimal yarımkürəsində gündüzlər qısalmağa, gecələr isə uzanmağa başlayacaq. Təbiətin böyük saatı öz işini dəqiq və dəyişməz qanunlarla davam etdirəcək.</p> <p>Səhər açıldıqda Bakı əvvəlki Bakı olacaq. Xəzər yenə öz sahilinə toxunacaq, şəhərin küçələri yenə insanlarla dolacaq. Amma göylərdə artıq yeni fəsil başlayıb. Günəşin illik yolu başqa bir mərhələyə keçib və biz, fərqinə varsaq da, varmasaq da, kainatın bu nəhəng dövranının içində yaşayırıq.</p> <p>Payız bizə hər il eyni həqiqəti xatırladır: zaman dayanmaq bilmir, təbiətdə heç nə əbədi olaraq eyni qalmır. Yayın ardınca payız, payızın ardınca qış, qışın ardınca isə yenidən yaz gəlir. Hər sonun içində yeni başlanğıcın toxumu var.</p> <p>Elə buna görə sentyabrın 23-də Azərbaycana qədəm qoyacaq payız yalnız təqvimdə yeni fəslin başlanğıcı deyil. Bu, həm də insanın özünü, zamanı və yaşadığı dünyanın möhtəşəm nizamını bir daha düşünməsi üçün gözəl bir fürsətdir. Payızın astanasında biz bir daha anlayırıq ki, həyat da kainat kimi daim hərəkətdədir və zamanın böyük dövranında hər an öz yerini başqa bir ana verir.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>AXAN XƏBƏR / MÜSAHİBƏ / MARAQLI</category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Tue, 22 Sep 2026 15:48:45 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Payızın astanasında: Zamanın böyük dövranı</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=23855</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23855</link>
<category><![CDATA[AXAN XƏBƏR / MÜSAHİBƏ / MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Tue, 22 Sep 2026 15:48:45 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:<a href="https://web.telegram.org/k/#@xqazeti" rel="external noopener">@xqazeti</a></strong></p> <p>Təqvimdə bir rəqəm dəyişəcək, təbiətin böyük saatı isə öz dəqiq vaxtını göstərəcək. Sentyabrın 23-də, gecənin sonuna yaxın, saat 04:05:08-də Azərbaycana astronomik payız qədəm qoyacaq. Bu, sadəcə yay fəslinin başa çatıb payızın başlamasını göstərən təqvim hadisəsi deyil. Həmin an Yer kürəsinin Günəş ətrafında fasiləsiz hərəkətinin və kainatdakı dəqiq nizamın növbəti mərhələsidir. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına əsasən, məhz həmin vaxt payız bərabərliyi baş verəcək.</p> <p>İnsan gündəlik həyatın qayğıları içərisində bu dəyişimi bəlkə də dərhal hiss etməyəcək. Şəhər öz ritmində yaşayacaq, küçələrdə avtomobillər hərəkət edəcək, insanlar işə tələsəcək. Lakin təbiətin öz təqvimi var və o təqvim insan iradəsindən asılı deyil. Payızın gəlişi əvvəlcə havanın sərinliyində, səhərlərin nəfəsində, axşamların tez düşməsində özünü göstərəcək. Bir qədər sonra ağacların yarpaqları rəngini dəyişəcək, bağlarda və parklarda yayın yaşıl rəngi sarı, narıncı və qırmızı çalarlarla əvəzlənəcək.</p> <p>Astronomiya isə bu gözəl mənzərənin arxasında dayanan dəqiq qanunauyğunluğu izah edir. Sentyabrın 23-də baş verəcək payız bərabərliyi zamanı Günəşin görünən illik hərəkəti nəticəsində onun şüaları Yer ekvatoruna perpendikulyar istiqamət alacaq və Günəş göy ekvatorunu keçərək Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçəcək. Həmin andan Şimal yarımkürəsində astronomik payız, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yaz başlayacaq.</p> <p>“Bərabərlik” anlayışı da məhz bu astronomik hadisə ilə bağlıdır. Bu dövrdə gecə və gündüzün uzunluğu bir-birinə çox yaxın olur. Lakin gündəlik müşahidədə onların tam olaraq 12 saat və 12 saat təşkil etməməsinin elmi səbəbi var. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının izahına görə, buna atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin səmada müəyyən bucaq ölçüsünə malik olması təsir edir. Başqa sözlə, Günəşin ilk şüaları onun həndəsi mərkəzi üfüq xəttinə çatmazdan əvvəl görünməyə başlayır. Buna görə də bərabərlik günündə işıqlı vaxt gecədən bir qədər uzun olur.</p> <p>Bakının səmasında da payızın ilk astronomik gününün mənzərəsi özünəməxsus olacaq. Astronomik təqvim məlumatlarına görə, sentyabrın 23-də Günəş Bakıda təxminən 06:27-də doğacaq və 18:39-da batacaq. Beləliklə, həmin gün şəhər üzərində gündüzün müddəti təxminən 12 saat 12 dəqiqə olacaq. Sonrakı günlərdə isə Günəş daha qısa müddət üfüqdən yuxarıda qalacaq və gecələr tədricən uzanacaq.</p> <p>Fəsillərin dəyişməsi də Yerin Günəş ətrafındakı hərəkətinin sadə, lakin möhtəşəm nəticəsidir. Bəzən belə təsəvvür yaranır ki, yayda Yer Günəşə yaxınlaşır, qışda isə ondan uzaqlaşır. Əslində isə fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi bu deyil. Əsas amil Yerin fırlanma oxunun öz orbit müstəvisinə təxminən 66,56 dərəcə meyilli olmasıdır. Bu meyillilik nəticəsində il ərzində Günəş şüalarının Yer səthinə düşmə bucağı dəyişir və müxtəlif yarımkürələrdə qəbul edilən Günəş enerjisinin miqdarı fərqlənir.</p> <p>2026-cı ilin astronomik payızı da qısa bir qonaq olmayacaq. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına görə, bu fəsil 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək. Dekabrın 22-də baş verəcək qış günəşduruşundan sonra isə Şimal yarımkürəsində astronomik qış başlayacaq.</p> <p>Payızın insan yaddaşında xüsusi yeri var. Bu fəsildə təbiətin rəngləri bir tərəfdən zənginləşir, digər tərəfdən isə həyatın keçiciliyi daha aydın hiss olunur. Yarpaqların saralması təbiətin tükənməsi deyil, onun başqa mərhələyə keçididir. Ağacın budağından düşən hər yarpaq sanki zamanın bir anını özü ilə aparır. Ancaq həmin yarpağın düşməsi ağacın həyatının sona çatması demək deyil. Təbiət sadəcə növbəti dövrə hazırlaşır.</p> <p>Bəlkə də payızın insan ruhuna təsiri elə buradan qaynaqlanır. Yayın gur işığından sonra daha yumşaq rənglər, uzun kölgələr və sərin səhərlər gəlir. Təbiət insanı tələsməməyə, geridə qalanlara baxmağa, qarşıdakı günlər haqqında düşünməyə çağırır. Payız bir növ ilin yaddaşıdır – ötən mövsümün izlərini daşıyır, qarşıdakı qışın xəbərini gətirir.</p> <p>Sentyabrın 23-də saat 04:05:08-də Azərbaycan artıq astronomik payızı qarşılamış olacaq. Bu keçidi küçələrdə heç bir xüsusi səs-küy müşayiət etməyəcək. Lakin planetimiz öz kosmik yolunda mühüm bir mərhələni keçəcək. Günəş göy ekvatorunu keçəcək, Şimal yarımkürəsində gündüzlər qısalmağa, gecələr isə uzanmağa başlayacaq. Təbiətin böyük saatı öz işini dəqiq və dəyişməz qanunlarla davam etdirəcək.</p> <p>Səhər açıldıqda Bakı əvvəlki Bakı olacaq. Xəzər yenə öz sahilinə toxunacaq, şəhərin küçələri yenə insanlarla dolacaq. Amma göylərdə artıq yeni fəsil başlayıb. Günəşin illik yolu başqa bir mərhələyə keçib və biz, fərqinə varsaq da, varmasaq da, kainatın bu nəhəng dövranının içində yaşayırıq.</p> <p>Payız bizə hər il eyni həqiqəti xatırladır: zaman dayanmaq bilmir, təbiətdə heç nə əbədi olaraq eyni qalmır. Yayın ardınca payız, payızın ardınca qış, qışın ardınca isə yenidən yaz gəlir. Hər sonun içində yeni başlanğıcın toxumu var.</p> <p>Elə buna görə sentyabrın 23-də Azərbaycana qədəm qoyacaq payız yalnız təqvimdə yeni fəslin başlanğıcı deyil. Bu, həm də insanın özünü, zamanı və yaşadığı dünyanın möhtəşəm nizamını bir daha düşünməsi üçün gözəl bir fürsətdir. Payızın astanasında biz bir daha anlayırıq ki, həyat da kainat kimi daim hərəkətdədir və zamanın böyük dövranında hər an öz yerini başqa bir ana verir.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:<a href="https://web.telegram.org/k/#@xqazeti" rel="external noopener">@xqazeti</a></strong></p> <p>Təqvimdə bir rəqəm dəyişəcək, təbiətin böyük saatı isə öz dəqiq vaxtını göstərəcək. Sentyabrın 23-də, gecənin sonuna yaxın, saat 04:05:08-də Azərbaycana astronomik payız qədəm qoyacaq. Bu, sadəcə yay fəslinin başa çatıb payızın başlamasını göstərən təqvim hadisəsi deyil. Həmin an Yer kürəsinin Günəş ətrafında fasiləsiz hərəkətinin və kainatdakı dəqiq nizamın növbəti mərhələsidir. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına əsasən, məhz həmin vaxt payız bərabərliyi baş verəcək.</p> <p>İnsan gündəlik həyatın qayğıları içərisində bu dəyişimi bəlkə də dərhal hiss etməyəcək. Şəhər öz ritmində yaşayacaq, küçələrdə avtomobillər hərəkət edəcək, insanlar işə tələsəcək. Lakin təbiətin öz təqvimi var və o təqvim insan iradəsindən asılı deyil. Payızın gəlişi əvvəlcə havanın sərinliyində, səhərlərin nəfəsində, axşamların tez düşməsində özünü göstərəcək. Bir qədər sonra ağacların yarpaqları rəngini dəyişəcək, bağlarda və parklarda yayın yaşıl rəngi sarı, narıncı və qırmızı çalarlarla əvəzlənəcək.</p> <p>Astronomiya isə bu gözəl mənzərənin arxasında dayanan dəqiq qanunauyğunluğu izah edir. Sentyabrın 23-də baş verəcək payız bərabərliyi zamanı Günəşin görünən illik hərəkəti nəticəsində onun şüaları Yer ekvatoruna perpendikulyar istiqamət alacaq və Günəş göy ekvatorunu keçərək Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçəcək. Həmin andan Şimal yarımkürəsində astronomik payız, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yaz başlayacaq.</p> <p>“Bərabərlik” anlayışı da məhz bu astronomik hadisə ilə bağlıdır. Bu dövrdə gecə və gündüzün uzunluğu bir-birinə çox yaxın olur. Lakin gündəlik müşahidədə onların tam olaraq 12 saat və 12 saat təşkil etməməsinin elmi səbəbi var. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının izahına görə, buna atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin səmada müəyyən bucaq ölçüsünə malik olması təsir edir. Başqa sözlə, Günəşin ilk şüaları onun həndəsi mərkəzi üfüq xəttinə çatmazdan əvvəl görünməyə başlayır. Buna görə də bərabərlik günündə işıqlı vaxt gecədən bir qədər uzun olur.</p> <p>Bakının səmasında da payızın ilk astronomik gününün mənzərəsi özünəməxsus olacaq. Astronomik təqvim məlumatlarına görə, sentyabrın 23-də Günəş Bakıda təxminən 06:27-də doğacaq və 18:39-da batacaq. Beləliklə, həmin gün şəhər üzərində gündüzün müddəti təxminən 12 saat 12 dəqiqə olacaq. Sonrakı günlərdə isə Günəş daha qısa müddət üfüqdən yuxarıda qalacaq və gecələr tədricən uzanacaq.</p> <p>Fəsillərin dəyişməsi də Yerin Günəş ətrafındakı hərəkətinin sadə, lakin möhtəşəm nəticəsidir. Bəzən belə təsəvvür yaranır ki, yayda Yer Günəşə yaxınlaşır, qışda isə ondan uzaqlaşır. Əslində isə fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi bu deyil. Əsas amil Yerin fırlanma oxunun öz orbit müstəvisinə təxminən 66,56 dərəcə meyilli olmasıdır. Bu meyillilik nəticəsində il ərzində Günəş şüalarının Yer səthinə düşmə bucağı dəyişir və müxtəlif yarımkürələrdə qəbul edilən Günəş enerjisinin miqdarı fərqlənir.</p> <p>2026-cı ilin astronomik payızı da qısa bir qonaq olmayacaq. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına görə, bu fəsil 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək. Dekabrın 22-də baş verəcək qış günəşduruşundan sonra isə Şimal yarımkürəsində astronomik qış başlayacaq.</p> <p>Payızın insan yaddaşında xüsusi yeri var. Bu fəsildə təbiətin rəngləri bir tərəfdən zənginləşir, digər tərəfdən isə həyatın keçiciliyi daha aydın hiss olunur. Yarpaqların saralması təbiətin tükənməsi deyil, onun başqa mərhələyə keçididir. Ağacın budağından düşən hər yarpaq sanki zamanın bir anını özü ilə aparır. Ancaq həmin yarpağın düşməsi ağacın həyatının sona çatması demək deyil. Təbiət sadəcə növbəti dövrə hazırlaşır.</p> <p>Bəlkə də payızın insan ruhuna təsiri elə buradan qaynaqlanır. Yayın gur işığından sonra daha yumşaq rənglər, uzun kölgələr və sərin səhərlər gəlir. Təbiət insanı tələsməməyə, geridə qalanlara baxmağa, qarşıdakı günlər haqqında düşünməyə çağırır. Payız bir növ ilin yaddaşıdır – ötən mövsümün izlərini daşıyır, qarşıdakı qışın xəbərini gətirir.</p> <p>Sentyabrın 23-də saat 04:05:08-də Azərbaycan artıq astronomik payızı qarşılamış olacaq. Bu keçidi küçələrdə heç bir xüsusi səs-küy müşayiət etməyəcək. Lakin planetimiz öz kosmik yolunda mühüm bir mərhələni keçəcək. Günəş göy ekvatorunu keçəcək, Şimal yarımkürəsində gündüzlər qısalmağa, gecələr isə uzanmağa başlayacaq. Təbiətin böyük saatı öz işini dəqiq və dəyişməz qanunlarla davam etdirəcək.</p> <p>Səhər açıldıqda Bakı əvvəlki Bakı olacaq. Xəzər yenə öz sahilinə toxunacaq, şəhərin küçələri yenə insanlarla dolacaq. Amma göylərdə artıq yeni fəsil başlayıb. Günəşin illik yolu başqa bir mərhələyə keçib və biz, fərqinə varsaq da, varmasaq da, kainatın bu nəhəng dövranının içində yaşayırıq.</p> <p>Payız bizə hər il eyni həqiqəti xatırladır: zaman dayanmaq bilmir, təbiətdə heç nə əbədi olaraq eyni qalmır. Yayın ardınca payız, payızın ardınca qış, qışın ardınca isə yenidən yaz gəlir. Hər sonun içində yeni başlanğıcın toxumu var.</p> <p>Elə buna görə sentyabrın 23-də Azərbaycana qədəm qoyacaq payız yalnız təqvimdə yeni fəslin başlanğıcı deyil. Bu, həm də insanın özünü, zamanı və yaşadığı dünyanın möhtəşəm nizamını bir daha düşünməsi üçün gözəl bir fürsətdir. Payızın astanasında biz bir daha anlayırıq ki, həyat da kainat kimi daim hərəkətdədir və zamanın böyük dövranında hər an öz yerini başqa bir ana verir.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:<a href="https://web.telegram.org/k/#@xqazeti" rel="external noopener">@xqazeti</a></strong></p> <p>Təqvimdə bir rəqəm dəyişəcək, təbiətin böyük saatı isə öz dəqiq vaxtını göstərəcək. Sentyabrın 23-də, gecənin sonuna yaxın, saat 04:05:08-də Azərbaycana astronomik payız qədəm qoyacaq. Bu, sadəcə yay fəslinin başa çatıb payızın başlamasını göstərən təqvim hadisəsi deyil. Həmin an Yer kürəsinin Günəş ətrafında fasiləsiz hərəkətinin və kainatdakı dəqiq nizamın növbəti mərhələsidir. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına əsasən, məhz həmin vaxt payız bərabərliyi baş verəcək.</p> <p>İnsan gündəlik həyatın qayğıları içərisində bu dəyişimi bəlkə də dərhal hiss etməyəcək. Şəhər öz ritmində yaşayacaq, küçələrdə avtomobillər hərəkət edəcək, insanlar işə tələsəcək. Lakin təbiətin öz təqvimi var və o təqvim insan iradəsindən asılı deyil. Payızın gəlişi əvvəlcə havanın sərinliyində, səhərlərin nəfəsində, axşamların tez düşməsində özünü göstərəcək. Bir qədər sonra ağacların yarpaqları rəngini dəyişəcək, bağlarda və parklarda yayın yaşıl rəngi sarı, narıncı və qırmızı çalarlarla əvəzlənəcək.</p> <p>Astronomiya isə bu gözəl mənzərənin arxasında dayanan dəqiq qanunauyğunluğu izah edir. Sentyabrın 23-də baş verəcək payız bərabərliyi zamanı Günəşin görünən illik hərəkəti nəticəsində onun şüaları Yer ekvatoruna perpendikulyar istiqamət alacaq və Günəş göy ekvatorunu keçərək Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçəcək. Həmin andan Şimal yarımkürəsində astronomik payız, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yaz başlayacaq.</p> <p>“Bərabərlik” anlayışı da məhz bu astronomik hadisə ilə bağlıdır. Bu dövrdə gecə və gündüzün uzunluğu bir-birinə çox yaxın olur. Lakin gündəlik müşahidədə onların tam olaraq 12 saat və 12 saat təşkil etməməsinin elmi səbəbi var. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının izahına görə, buna atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin səmada müəyyən bucaq ölçüsünə malik olması təsir edir. Başqa sözlə, Günəşin ilk şüaları onun həndəsi mərkəzi üfüq xəttinə çatmazdan əvvəl görünməyə başlayır. Buna görə də bərabərlik günündə işıqlı vaxt gecədən bir qədər uzun olur.</p> <p>Bakının səmasında da payızın ilk astronomik gününün mənzərəsi özünəməxsus olacaq. Astronomik təqvim məlumatlarına görə, sentyabrın 23-də Günəş Bakıda təxminən 06:27-də doğacaq və 18:39-da batacaq. Beləliklə, həmin gün şəhər üzərində gündüzün müddəti təxminən 12 saat 12 dəqiqə olacaq. Sonrakı günlərdə isə Günəş daha qısa müddət üfüqdən yuxarıda qalacaq və gecələr tədricən uzanacaq.</p> <p>Fəsillərin dəyişməsi də Yerin Günəş ətrafındakı hərəkətinin sadə, lakin möhtəşəm nəticəsidir. Bəzən belə təsəvvür yaranır ki, yayda Yer Günəşə yaxınlaşır, qışda isə ondan uzaqlaşır. Əslində isə fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi bu deyil. Əsas amil Yerin fırlanma oxunun öz orbit müstəvisinə təxminən 66,56 dərəcə meyilli olmasıdır. Bu meyillilik nəticəsində il ərzində Günəş şüalarının Yer səthinə düşmə bucağı dəyişir və müxtəlif yarımkürələrdə qəbul edilən Günəş enerjisinin miqdarı fərqlənir.</p> <p>2026-cı ilin astronomik payızı da qısa bir qonaq olmayacaq. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına görə, bu fəsil 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək. Dekabrın 22-də baş verəcək qış günəşduruşundan sonra isə Şimal yarımkürəsində astronomik qış başlayacaq.</p> <p>Payızın insan yaddaşında xüsusi yeri var. Bu fəsildə təbiətin rəngləri bir tərəfdən zənginləşir, digər tərəfdən isə həyatın keçiciliyi daha aydın hiss olunur. Yarpaqların saralması təbiətin tükənməsi deyil, onun başqa mərhələyə keçididir. Ağacın budağından düşən hər yarpaq sanki zamanın bir anını özü ilə aparır. Ancaq həmin yarpağın düşməsi ağacın həyatının sona çatması demək deyil. Təbiət sadəcə növbəti dövrə hazırlaşır.</p> <p>Bəlkə də payızın insan ruhuna təsiri elə buradan qaynaqlanır. Yayın gur işığından sonra daha yumşaq rənglər, uzun kölgələr və sərin səhərlər gəlir. Təbiət insanı tələsməməyə, geridə qalanlara baxmağa, qarşıdakı günlər haqqında düşünməyə çağırır. Payız bir növ ilin yaddaşıdır – ötən mövsümün izlərini daşıyır, qarşıdakı qışın xəbərini gətirir.</p> <p>Sentyabrın 23-də saat 04:05:08-də Azərbaycan artıq astronomik payızı qarşılamış olacaq. Bu keçidi küçələrdə heç bir xüsusi səs-küy müşayiət etməyəcək. Lakin planetimiz öz kosmik yolunda mühüm bir mərhələni keçəcək. Günəş göy ekvatorunu keçəcək, Şimal yarımkürəsində gündüzlər qısalmağa, gecələr isə uzanmağa başlayacaq. Təbiətin böyük saatı öz işini dəqiq və dəyişməz qanunlarla davam etdirəcək.</p> <p>Səhər açıldıqda Bakı əvvəlki Bakı olacaq. Xəzər yenə öz sahilinə toxunacaq, şəhərin küçələri yenə insanlarla dolacaq. Amma göylərdə artıq yeni fəsil başlayıb. Günəşin illik yolu başqa bir mərhələyə keçib və biz, fərqinə varsaq da, varmasaq da, kainatın bu nəhəng dövranının içində yaşayırıq.</p> <p>Payız bizə hər il eyni həqiqəti xatırladır: zaman dayanmaq bilmir, təbiətdə heç nə əbədi olaraq eyni qalmır. Yayın ardınca payız, payızın ardınca qış, qışın ardınca isə yenidən yaz gəlir. Hər sonun içində yeni başlanğıcın toxumu var.</p> <p>Elə buna görə sentyabrın 23-də Azərbaycana qədəm qoyacaq payız yalnız təqvimdə yeni fəslin başlanğıcı deyil. Bu, həm də insanın özünü, zamanı və yaşadığı dünyanın möhtəşəm nizamını bir daha düşünməsi üçün gözəl bir fürsətdir. Payızın astanasında biz bir daha anlayırıq ki, həyat da kainat kimi daim hərəkətdədir və zamanın böyük dövranında hər an öz yerini başqa bir ana verir.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Payızın astanasında: Zamanın böyük dövranı</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23855</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:<a href="https://web.telegram.org/k/#@xqazeti" rel="external noopener">@xqazeti</a></strong></p> <p>Təqvimdə bir rəqəm dəyişəcək, təbiətin böyük saatı isə öz dəqiq vaxtını göstərəcək. Sentyabrın 23-də, gecənin sonuna yaxın, saat 04:05:08-də Azərbaycana astronomik payız qədəm qoyacaq. Bu, sadəcə yay fəslinin başa çatıb payızın başlamasını göstərən təqvim hadisəsi deyil. Həmin an Yer kürəsinin Günəş ətrafında fasiləsiz hərəkətinin və kainatdakı dəqiq nizamın növbəti mərhələsidir. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına əsasən, məhz həmin vaxt payız bərabərliyi baş verəcək.</p> <p>İnsan gündəlik həyatın qayğıları içərisində bu dəyişimi bəlkə də dərhal hiss etməyəcək. Şəhər öz ritmində yaşayacaq, küçələrdə avtomobillər hərəkət edəcək, insanlar işə tələsəcək. Lakin təbiətin öz təqvimi var və o təqvim insan iradəsindən asılı deyil. Payızın gəlişi əvvəlcə havanın sərinliyində, səhərlərin nəfəsində, axşamların tez düşməsində özünü göstərəcək. Bir qədər sonra ağacların yarpaqları rəngini dəyişəcək, bağlarda və parklarda yayın yaşıl rəngi sarı, narıncı və qırmızı çalarlarla əvəzlənəcək.</p> <p>Astronomiya isə bu gözəl mənzərənin arxasında dayanan dəqiq qanunauyğunluğu izah edir. Sentyabrın 23-də baş verəcək payız bərabərliyi zamanı Günəşin görünən illik hərəkəti nəticəsində onun şüaları Yer ekvatoruna perpendikulyar istiqamət alacaq və Günəş göy ekvatorunu keçərək Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçəcək. Həmin andan Şimal yarımkürəsində astronomik payız, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yaz başlayacaq.</p> <p>“Bərabərlik” anlayışı da məhz bu astronomik hadisə ilə bağlıdır. Bu dövrdə gecə və gündüzün uzunluğu bir-birinə çox yaxın olur. Lakin gündəlik müşahidədə onların tam olaraq 12 saat və 12 saat təşkil etməməsinin elmi səbəbi var. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının izahına görə, buna atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin səmada müəyyən bucaq ölçüsünə malik olması təsir edir. Başqa sözlə, Günəşin ilk şüaları onun həndəsi mərkəzi üfüq xəttinə çatmazdan əvvəl görünməyə başlayır. Buna görə də bərabərlik günündə işıqlı vaxt gecədən bir qədər uzun olur.</p> <p>Bakının səmasında da payızın ilk astronomik gününün mənzərəsi özünəməxsus olacaq. Astronomik təqvim məlumatlarına görə, sentyabrın 23-də Günəş Bakıda təxminən 06:27-də doğacaq və 18:39-da batacaq. Beləliklə, həmin gün şəhər üzərində gündüzün müddəti təxminən 12 saat 12 dəqiqə olacaq. Sonrakı günlərdə isə Günəş daha qısa müddət üfüqdən yuxarıda qalacaq və gecələr tədricən uzanacaq.</p> <p>Fəsillərin dəyişməsi də Yerin Günəş ətrafındakı hərəkətinin sadə, lakin möhtəşəm nəticəsidir. Bəzən belə təsəvvür yaranır ki, yayda Yer Günəşə yaxınlaşır, qışda isə ondan uzaqlaşır. Əslində isə fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi bu deyil. Əsas amil Yerin fırlanma oxunun öz orbit müstəvisinə təxminən 66,56 dərəcə meyilli olmasıdır. Bu meyillilik nəticəsində il ərzində Günəş şüalarının Yer səthinə düşmə bucağı dəyişir və müxtəlif yarımkürələrdə qəbul edilən Günəş enerjisinin miqdarı fərqlənir.</p> <p>2026-cı ilin astronomik payızı da qısa bir qonaq olmayacaq. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına görə, bu fəsil 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək. Dekabrın 22-də baş verəcək qış günəşduruşundan sonra isə Şimal yarımkürəsində astronomik qış başlayacaq.</p> <p>Payızın insan yaddaşında xüsusi yeri var. Bu fəsildə təbiətin rəngləri bir tərəfdən zənginləşir, digər tərəfdən isə həyatın keçiciliyi daha aydın hiss olunur. Yarpaqların saralması təbiətin tükənməsi deyil, onun başqa mərhələyə keçididir. Ağacın budağından düşən hər yarpaq sanki zamanın bir anını özü ilə aparır. Ancaq həmin yarpağın düşməsi ağacın həyatının sona çatması demək deyil. Təbiət sadəcə növbəti dövrə hazırlaşır.</p> <p>Bəlkə də payızın insan ruhuna təsiri elə buradan qaynaqlanır. Yayın gur işığından sonra daha yumşaq rənglər, uzun kölgələr və sərin səhərlər gəlir. Təbiət insanı tələsməməyə, geridə qalanlara baxmağa, qarşıdakı günlər haqqında düşünməyə çağırır. Payız bir növ ilin yaddaşıdır – ötən mövsümün izlərini daşıyır, qarşıdakı qışın xəbərini gətirir.</p> <p>Sentyabrın 23-də saat 04:05:08-də Azərbaycan artıq astronomik payızı qarşılamış olacaq. Bu keçidi küçələrdə heç bir xüsusi səs-küy müşayiət etməyəcək. Lakin planetimiz öz kosmik yolunda mühüm bir mərhələni keçəcək. Günəş göy ekvatorunu keçəcək, Şimal yarımkürəsində gündüzlər qısalmağa, gecələr isə uzanmağa başlayacaq. Təbiətin böyük saatı öz işini dəqiq və dəyişməz qanunlarla davam etdirəcək.</p> <p>Səhər açıldıqda Bakı əvvəlki Bakı olacaq. Xəzər yenə öz sahilinə toxunacaq, şəhərin küçələri yenə insanlarla dolacaq. Amma göylərdə artıq yeni fəsil başlayıb. Günəşin illik yolu başqa bir mərhələyə keçib və biz, fərqinə varsaq da, varmasaq da, kainatın bu nəhəng dövranının içində yaşayırıq.</p> <p>Payız bizə hər il eyni həqiqəti xatırladır: zaman dayanmaq bilmir, təbiətdə heç nə əbədi olaraq eyni qalmır. Yayın ardınca payız, payızın ardınca qış, qışın ardınca isə yenidən yaz gəlir. Hər sonun içində yeni başlanğıcın toxumu var.</p> <p>Elə buna görə sentyabrın 23-də Azərbaycana qədəm qoyacaq payız yalnız təqvimdə yeni fəslin başlanğıcı deyil. Bu, həm də insanın özünü, zamanı və yaşadığı dünyanın möhtəşəm nizamını bir daha düşünməsi üçün gözəl bir fürsətdir. Payızın astanasında biz bir daha anlayırıq ki, həyat da kainat kimi daim hərəkətdədir və zamanın böyük dövranında hər an öz yerini başqa bir ana verir.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div></description>
<category>AXAN XƏBƏR / MÜSAHİBƏ / MARAQLI</category>
<enclosure url="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" type="image/png" />
<pubDate>Tue, 22 Sep 2026 15:48:45 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:<a href="https://web.telegram.org/k/#@xqazeti" rel="external noopener">@xqazeti</a></strong></p> <p>Təqvimdə bir rəqəm dəyişəcək, təbiətin böyük saatı isə öz dəqiq vaxtını göstərəcək. Sentyabrın 23-də, gecənin sonuna yaxın, saat 04:05:08-də Azərbaycana astronomik payız qədəm qoyacaq. Bu, sadəcə yay fəslinin başa çatıb payızın başlamasını göstərən təqvim hadisəsi deyil. Həmin an Yer kürəsinin Günəş ətrafında fasiləsiz hərəkətinin və kainatdakı dəqiq nizamın növbəti mərhələsidir. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına əsasən, məhz həmin vaxt payız bərabərliyi baş verəcək.</p> <p>İnsan gündəlik həyatın qayğıları içərisində bu dəyişimi bəlkə də dərhal hiss etməyəcək. Şəhər öz ritmində yaşayacaq, küçələrdə avtomobillər hərəkət edəcək, insanlar işə tələsəcək. Lakin təbiətin öz təqvimi var və o təqvim insan iradəsindən asılı deyil. Payızın gəlişi əvvəlcə havanın sərinliyində, səhərlərin nəfəsində, axşamların tez düşməsində özünü göstərəcək. Bir qədər sonra ağacların yarpaqları rəngini dəyişəcək, bağlarda və parklarda yayın yaşıl rəngi sarı, narıncı və qırmızı çalarlarla əvəzlənəcək.</p> <p>Astronomiya isə bu gözəl mənzərənin arxasında dayanan dəqiq qanunauyğunluğu izah edir. Sentyabrın 23-də baş verəcək payız bərabərliyi zamanı Günəşin görünən illik hərəkəti nəticəsində onun şüaları Yer ekvatoruna perpendikulyar istiqamət alacaq və Günəş göy ekvatorunu keçərək Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçəcək. Həmin andan Şimal yarımkürəsində astronomik payız, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yaz başlayacaq.</p> <p>“Bərabərlik” anlayışı da məhz bu astronomik hadisə ilə bağlıdır. Bu dövrdə gecə və gündüzün uzunluğu bir-birinə çox yaxın olur. Lakin gündəlik müşahidədə onların tam olaraq 12 saat və 12 saat təşkil etməməsinin elmi səbəbi var. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının izahına görə, buna atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin səmada müəyyən bucaq ölçüsünə malik olması təsir edir. Başqa sözlə, Günəşin ilk şüaları onun həndəsi mərkəzi üfüq xəttinə çatmazdan əvvəl görünməyə başlayır. Buna görə də bərabərlik günündə işıqlı vaxt gecədən bir qədər uzun olur.</p> <p>Bakının səmasında da payızın ilk astronomik gününün mənzərəsi özünəməxsus olacaq. Astronomik təqvim məlumatlarına görə, sentyabrın 23-də Günəş Bakıda təxminən 06:27-də doğacaq və 18:39-da batacaq. Beləliklə, həmin gün şəhər üzərində gündüzün müddəti təxminən 12 saat 12 dəqiqə olacaq. Sonrakı günlərdə isə Günəş daha qısa müddət üfüqdən yuxarıda qalacaq və gecələr tədricən uzanacaq.</p> <p>Fəsillərin dəyişməsi də Yerin Günəş ətrafındakı hərəkətinin sadə, lakin möhtəşəm nəticəsidir. Bəzən belə təsəvvür yaranır ki, yayda Yer Günəşə yaxınlaşır, qışda isə ondan uzaqlaşır. Əslində isə fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi bu deyil. Əsas amil Yerin fırlanma oxunun öz orbit müstəvisinə təxminən 66,56 dərəcə meyilli olmasıdır. Bu meyillilik nəticəsində il ərzində Günəş şüalarının Yer səthinə düşmə bucağı dəyişir və müxtəlif yarımkürələrdə qəbul edilən Günəş enerjisinin miqdarı fərqlənir.</p> <p>2026-cı ilin astronomik payızı da qısa bir qonaq olmayacaq. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına görə, bu fəsil 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək. Dekabrın 22-də baş verəcək qış günəşduruşundan sonra isə Şimal yarımkürəsində astronomik qış başlayacaq.</p> <p>Payızın insan yaddaşında xüsusi yeri var. Bu fəsildə təbiətin rəngləri bir tərəfdən zənginləşir, digər tərəfdən isə həyatın keçiciliyi daha aydın hiss olunur. Yarpaqların saralması təbiətin tükənməsi deyil, onun başqa mərhələyə keçididir. Ağacın budağından düşən hər yarpaq sanki zamanın bir anını özü ilə aparır. Ancaq həmin yarpağın düşməsi ağacın həyatının sona çatması demək deyil. Təbiət sadəcə növbəti dövrə hazırlaşır.</p> <p>Bəlkə də payızın insan ruhuna təsiri elə buradan qaynaqlanır. Yayın gur işığından sonra daha yumşaq rənglər, uzun kölgələr və sərin səhərlər gəlir. Təbiət insanı tələsməməyə, geridə qalanlara baxmağa, qarşıdakı günlər haqqında düşünməyə çağırır. Payız bir növ ilin yaddaşıdır – ötən mövsümün izlərini daşıyır, qarşıdakı qışın xəbərini gətirir.</p> <p>Sentyabrın 23-də saat 04:05:08-də Azərbaycan artıq astronomik payızı qarşılamış olacaq. Bu keçidi küçələrdə heç bir xüsusi səs-küy müşayiət etməyəcək. Lakin planetimiz öz kosmik yolunda mühüm bir mərhələni keçəcək. Günəş göy ekvatorunu keçəcək, Şimal yarımkürəsində gündüzlər qısalmağa, gecələr isə uzanmağa başlayacaq. Təbiətin böyük saatı öz işini dəqiq və dəyişməz qanunlarla davam etdirəcək.</p> <p>Səhər açıldıqda Bakı əvvəlki Bakı olacaq. Xəzər yenə öz sahilinə toxunacaq, şəhərin küçələri yenə insanlarla dolacaq. Amma göylərdə artıq yeni fəsil başlayıb. Günəşin illik yolu başqa bir mərhələyə keçib və biz, fərqinə varsaq da, varmasaq da, kainatın bu nəhəng dövranının içində yaşayırıq.</p> <p>Payız bizə hər il eyni həqiqəti xatırladır: zaman dayanmaq bilmir, təbiətdə heç nə əbədi olaraq eyni qalmır. Yayın ardınca payız, payızın ardınca qış, qışın ardınca isə yenidən yaz gəlir. Hər sonun içində yeni başlanğıcın toxumu var.</p> <p>Elə buna görə sentyabrın 23-də Azərbaycana qədəm qoyacaq payız yalnız təqvimdə yeni fəslin başlanğıcı deyil. Bu, həm də insanın özünü, zamanı və yaşadığı dünyanın möhtəşəm nizamını bir daha düşünməsi üçün gözəl bir fürsətdir. Payızın astanasında biz bir daha anlayırıq ki, həyat da kainat kimi daim hərəkətdədir və zamanın böyük dövranında hər an öz yerini başqa bir ana verir.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:<a href="https://web.telegram.org/k/#@xqazeti" rel="external noopener">@xqazeti</a></strong></p> <p>Təqvimdə bir rəqəm dəyişəcək, təbiətin böyük saatı isə öz dəqiq vaxtını göstərəcək. Sentyabrın 23-də, gecənin sonuna yaxın, saat 04:05:08-də Azərbaycana astronomik payız qədəm qoyacaq. Bu, sadəcə yay fəslinin başa çatıb payızın başlamasını göstərən təqvim hadisəsi deyil. Həmin an Yer kürəsinin Günəş ətrafında fasiləsiz hərəkətinin və kainatdakı dəqiq nizamın növbəti mərhələsidir. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına əsasən, məhz həmin vaxt payız bərabərliyi baş verəcək.</p> <p>İnsan gündəlik həyatın qayğıları içərisində bu dəyişimi bəlkə də dərhal hiss etməyəcək. Şəhər öz ritmində yaşayacaq, küçələrdə avtomobillər hərəkət edəcək, insanlar işə tələsəcək. Lakin təbiətin öz təqvimi var və o təqvim insan iradəsindən asılı deyil. Payızın gəlişi əvvəlcə havanın sərinliyində, səhərlərin nəfəsində, axşamların tez düşməsində özünü göstərəcək. Bir qədər sonra ağacların yarpaqları rəngini dəyişəcək, bağlarda və parklarda yayın yaşıl rəngi sarı, narıncı və qırmızı çalarlarla əvəzlənəcək.</p> <p>Astronomiya isə bu gözəl mənzərənin arxasında dayanan dəqiq qanunauyğunluğu izah edir. Sentyabrın 23-də baş verəcək payız bərabərliyi zamanı Günəşin görünən illik hərəkəti nəticəsində onun şüaları Yer ekvatoruna perpendikulyar istiqamət alacaq və Günəş göy ekvatorunu keçərək Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçəcək. Həmin andan Şimal yarımkürəsində astronomik payız, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yaz başlayacaq.</p> <p>“Bərabərlik” anlayışı da məhz bu astronomik hadisə ilə bağlıdır. Bu dövrdə gecə və gündüzün uzunluğu bir-birinə çox yaxın olur. Lakin gündəlik müşahidədə onların tam olaraq 12 saat və 12 saat təşkil etməməsinin elmi səbəbi var. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının izahına görə, buna atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin səmada müəyyən bucaq ölçüsünə malik olması təsir edir. Başqa sözlə, Günəşin ilk şüaları onun həndəsi mərkəzi üfüq xəttinə çatmazdan əvvəl görünməyə başlayır. Buna görə də bərabərlik günündə işıqlı vaxt gecədən bir qədər uzun olur.</p> <p>Bakının səmasında da payızın ilk astronomik gününün mənzərəsi özünəməxsus olacaq. Astronomik təqvim məlumatlarına görə, sentyabrın 23-də Günəş Bakıda təxminən 06:27-də doğacaq və 18:39-da batacaq. Beləliklə, həmin gün şəhər üzərində gündüzün müddəti təxminən 12 saat 12 dəqiqə olacaq. Sonrakı günlərdə isə Günəş daha qısa müddət üfüqdən yuxarıda qalacaq və gecələr tədricən uzanacaq.</p> <p>Fəsillərin dəyişməsi də Yerin Günəş ətrafındakı hərəkətinin sadə, lakin möhtəşəm nəticəsidir. Bəzən belə təsəvvür yaranır ki, yayda Yer Günəşə yaxınlaşır, qışda isə ondan uzaqlaşır. Əslində isə fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi bu deyil. Əsas amil Yerin fırlanma oxunun öz orbit müstəvisinə təxminən 66,56 dərəcə meyilli olmasıdır. Bu meyillilik nəticəsində il ərzində Günəş şüalarının Yer səthinə düşmə bucağı dəyişir və müxtəlif yarımkürələrdə qəbul edilən Günəş enerjisinin miqdarı fərqlənir.</p> <p>2026-cı ilin astronomik payızı da qısa bir qonaq olmayacaq. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına görə, bu fəsil 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək. Dekabrın 22-də baş verəcək qış günəşduruşundan sonra isə Şimal yarımkürəsində astronomik qış başlayacaq.</p> <p>Payızın insan yaddaşında xüsusi yeri var. Bu fəsildə təbiətin rəngləri bir tərəfdən zənginləşir, digər tərəfdən isə həyatın keçiciliyi daha aydın hiss olunur. Yarpaqların saralması təbiətin tükənməsi deyil, onun başqa mərhələyə keçididir. Ağacın budağından düşən hər yarpaq sanki zamanın bir anını özü ilə aparır. Ancaq həmin yarpağın düşməsi ağacın həyatının sona çatması demək deyil. Təbiət sadəcə növbəti dövrə hazırlaşır.</p> <p>Bəlkə də payızın insan ruhuna təsiri elə buradan qaynaqlanır. Yayın gur işığından sonra daha yumşaq rənglər, uzun kölgələr və sərin səhərlər gəlir. Təbiət insanı tələsməməyə, geridə qalanlara baxmağa, qarşıdakı günlər haqqında düşünməyə çağırır. Payız bir növ ilin yaddaşıdır – ötən mövsümün izlərini daşıyır, qarşıdakı qışın xəbərini gətirir.</p> <p>Sentyabrın 23-də saat 04:05:08-də Azərbaycan artıq astronomik payızı qarşılamış olacaq. Bu keçidi küçələrdə heç bir xüsusi səs-küy müşayiət etməyəcək. Lakin planetimiz öz kosmik yolunda mühüm bir mərhələni keçəcək. Günəş göy ekvatorunu keçəcək, Şimal yarımkürəsində gündüzlər qısalmağa, gecələr isə uzanmağa başlayacaq. Təbiətin böyük saatı öz işini dəqiq və dəyişməz qanunlarla davam etdirəcək.</p> <p>Səhər açıldıqda Bakı əvvəlki Bakı olacaq. Xəzər yenə öz sahilinə toxunacaq, şəhərin küçələri yenə insanlarla dolacaq. Amma göylərdə artıq yeni fəsil başlayıb. Günəşin illik yolu başqa bir mərhələyə keçib və biz, fərqinə varsaq da, varmasaq da, kainatın bu nəhəng dövranının içində yaşayırıq.</p> <p>Payız bizə hər il eyni həqiqəti xatırladır: zaman dayanmaq bilmir, təbiətdə heç nə əbədi olaraq eyni qalmır. Yayın ardınca payız, payızın ardınca qış, qışın ardınca isə yenidən yaz gəlir. Hər sonun içində yeni başlanğıcın toxumu var.</p> <p>Elə buna görə sentyabrın 23-də Azərbaycana qədəm qoyacaq payız yalnız təqvimdə yeni fəslin başlanğıcı deyil. Bu, həm də insanın özünü, zamanı və yaşadığı dünyanın möhtəşəm nizamını bir daha düşünməsi üçün gözəl bir fürsətdir. Payızın astanasında biz bir daha anlayırıq ki, həyat da kainat kimi daim hərəkətdədir və zamanın böyük dövranında hər an öz yerini başqa bir ana verir.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/261743/ChatGPT-Image-22-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82.-2026-%D0%B3.,-14_35_42.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:<a href="https://web.telegram.org/k/#@xqazeti" rel="external noopener">@xqazeti</a></strong></p> <p>Təqvimdə bir rəqəm dəyişəcək, təbiətin böyük saatı isə öz dəqiq vaxtını göstərəcək. Sentyabrın 23-də, gecənin sonuna yaxın, saat 04:05:08-də Azərbaycana astronomik payız qədəm qoyacaq. Bu, sadəcə yay fəslinin başa çatıb payızın başlamasını göstərən təqvim hadisəsi deyil. Həmin an Yer kürəsinin Günəş ətrafında fasiləsiz hərəkətinin və kainatdakı dəqiq nizamın növbəti mərhələsidir. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına əsasən, məhz həmin vaxt payız bərabərliyi baş verəcək.</p> <p>İnsan gündəlik həyatın qayğıları içərisində bu dəyişimi bəlkə də dərhal hiss etməyəcək. Şəhər öz ritmində yaşayacaq, küçələrdə avtomobillər hərəkət edəcək, insanlar işə tələsəcək. Lakin təbiətin öz təqvimi var və o təqvim insan iradəsindən asılı deyil. Payızın gəlişi əvvəlcə havanın sərinliyində, səhərlərin nəfəsində, axşamların tez düşməsində özünü göstərəcək. Bir qədər sonra ağacların yarpaqları rəngini dəyişəcək, bağlarda və parklarda yayın yaşıl rəngi sarı, narıncı və qırmızı çalarlarla əvəzlənəcək.</p> <p>Astronomiya isə bu gözəl mənzərənin arxasında dayanan dəqiq qanunauyğunluğu izah edir. Sentyabrın 23-də baş verəcək payız bərabərliyi zamanı Günəşin görünən illik hərəkəti nəticəsində onun şüaları Yer ekvatoruna perpendikulyar istiqamət alacaq və Günəş göy ekvatorunu keçərək Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçəcək. Həmin andan Şimal yarımkürəsində astronomik payız, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yaz başlayacaq.</p> <p>“Bərabərlik” anlayışı da məhz bu astronomik hadisə ilə bağlıdır. Bu dövrdə gecə və gündüzün uzunluğu bir-birinə çox yaxın olur. Lakin gündəlik müşahidədə onların tam olaraq 12 saat və 12 saat təşkil etməməsinin elmi səbəbi var. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının izahına görə, buna atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin səmada müəyyən bucaq ölçüsünə malik olması təsir edir. Başqa sözlə, Günəşin ilk şüaları onun həndəsi mərkəzi üfüq xəttinə çatmazdan əvvəl görünməyə başlayır. Buna görə də bərabərlik günündə işıqlı vaxt gecədən bir qədər uzun olur.</p> <p>Bakının səmasında da payızın ilk astronomik gününün mənzərəsi özünəməxsus olacaq. Astronomik təqvim məlumatlarına görə, sentyabrın 23-də Günəş Bakıda təxminən 06:27-də doğacaq və 18:39-da batacaq. Beləliklə, həmin gün şəhər üzərində gündüzün müddəti təxminən 12 saat 12 dəqiqə olacaq. Sonrakı günlərdə isə Günəş daha qısa müddət üfüqdən yuxarıda qalacaq və gecələr tədricən uzanacaq.</p> <p>Fəsillərin dəyişməsi də Yerin Günəş ətrafındakı hərəkətinin sadə, lakin möhtəşəm nəticəsidir. Bəzən belə təsəvvür yaranır ki, yayda Yer Günəşə yaxınlaşır, qışda isə ondan uzaqlaşır. Əslində isə fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi bu deyil. Əsas amil Yerin fırlanma oxunun öz orbit müstəvisinə təxminən 66,56 dərəcə meyilli olmasıdır. Bu meyillilik nəticəsində il ərzində Günəş şüalarının Yer səthinə düşmə bucağı dəyişir və müxtəlif yarımkürələrdə qəbul edilən Günəş enerjisinin miqdarı fərqlənir.</p> <p>2026-cı ilin astronomik payızı da qısa bir qonaq olmayacaq. Bakı Dövlət Universitetinin Astrofizika kafedrasının hesablamalarına görə, bu fəsil 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək. Dekabrın 22-də baş verəcək qış günəşduruşundan sonra isə Şimal yarımkürəsində astronomik qış başlayacaq.</p> <p>Payızın insan yaddaşında xüsusi yeri var. Bu fəsildə təbiətin rəngləri bir tərəfdən zənginləşir, digər tərəfdən isə həyatın keçiciliyi daha aydın hiss olunur. Yarpaqların saralması təbiətin tükənməsi deyil, onun başqa mərhələyə keçididir. Ağacın budağından düşən hər yarpaq sanki zamanın bir anını özü ilə aparır. Ancaq həmin yarpağın düşməsi ağacın həyatının sona çatması demək deyil. Təbiət sadəcə növbəti dövrə hazırlaşır.</p> <p>Bəlkə də payızın insan ruhuna təsiri elə buradan qaynaqlanır. Yayın gur işığından sonra daha yumşaq rənglər, uzun kölgələr və sərin səhərlər gəlir. Təbiət insanı tələsməməyə, geridə qalanlara baxmağa, qarşıdakı günlər haqqında düşünməyə çağırır. Payız bir növ ilin yaddaşıdır – ötən mövsümün izlərini daşıyır, qarşıdakı qışın xəbərini gətirir.</p> <p>Sentyabrın 23-də saat 04:05:08-də Azərbaycan artıq astronomik payızı qarşılamış olacaq. Bu keçidi küçələrdə heç bir xüsusi səs-küy müşayiət etməyəcək. Lakin planetimiz öz kosmik yolunda mühüm bir mərhələni keçəcək. Günəş göy ekvatorunu keçəcək, Şimal yarımkürəsində gündüzlər qısalmağa, gecələr isə uzanmağa başlayacaq. Təbiətin böyük saatı öz işini dəqiq və dəyişməz qanunlarla davam etdirəcək.</p> <p>Səhər açıldıqda Bakı əvvəlki Bakı olacaq. Xəzər yenə öz sahilinə toxunacaq, şəhərin küçələri yenə insanlarla dolacaq. Amma göylərdə artıq yeni fəsil başlayıb. Günəşin illik yolu başqa bir mərhələyə keçib və biz, fərqinə varsaq da, varmasaq da, kainatın bu nəhəng dövranının içində yaşayırıq.</p> <p>Payız bizə hər il eyni həqiqəti xatırladır: zaman dayanmaq bilmir, təbiətdə heç nə əbədi olaraq eyni qalmır. Yayın ardınca payız, payızın ardınca qış, qışın ardınca isə yenidən yaz gəlir. Hər sonun içində yeni başlanğıcın toxumu var.</p> <p>Elə buna görə sentyabrın 23-də Azərbaycana qədəm qoyacaq payız yalnız təqvimdə yeni fəslin başlanğıcı deyil. Bu, həm də insanın özünü, zamanı və yaşadığı dünyanın möhtəşəm nizamını bir daha düşünməsi üçün gözəl bir fürsətdir. Payızın astanasında biz bir daha anlayırıq ki, həyat da kainat kimi daim hərəkətdədir və zamanın böyük dövranında hər an öz yerini başqa bir ana verir.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss][shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Elmi yenilik: Kök hüceyrələrdən ürək qapağı toxuması yaradılıb</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=23450</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23450</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. </strong></p> <p>Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir. </p> <p>Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır. </p> <p>Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. </p> <p>Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar. </p> <p>Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır. </p> <p>Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir. </p> <p>Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər. </p> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. </strong></p> <p>Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir. </p> <p>Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır. </p> <p>Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. </p> <p>Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar. </p> <p>Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır. </p> <p>Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir. </p> <p>Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər. </p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>AXAN XƏBƏR / SƏHİYYƏ / MARAQLI</category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Fri, 14 Aug 2026 13:37:47 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Elmi yenilik: Kök hüceyrələrdən ürək qapağı toxuması yaradılıb</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=23450</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23450</link>
<category><![CDATA[AXAN XƏBƏR / SƏHİYYƏ / MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin</dc:creator>
<pubDate>Fri, 14 Aug 2026 13:37:47 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. </strong></p> <p>Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir. </p> <p>Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır. </p> <p>Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. </p> <p>Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar. </p> <p>Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır. </p> <p>Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir. </p> <p>Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər. </p> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. </strong></p> <p>Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir. </p> <p>Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır. </p> <p>Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. </p> <p>Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar. </p> <p>Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır. </p> <p>Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir. </p> <p>Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər. </p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. </strong></p> <p>Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir. </p> <p>Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır. </p> <p>Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. </p> <p>Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar. </p> <p>Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır. </p> <p>Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir. </p> <p>Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər. </p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Elmi yenilik: Kök hüceyrələrdən ürək qapağı toxuması yaradılıb</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23450</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. </strong></p> <p>Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir. </p> <p>Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır. </p> <p>Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. </p> <p>Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar. </p> <p>Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır. </p> <p>Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir. </p> <p>Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər. </p> </div></description>
<category>AXAN XƏBƏR / SƏHİYYƏ / MARAQLI</category>
<enclosure url="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" type="image/jpeg" />
<pubDate>Fri, 14 Aug 2026 13:37:47 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. </strong></p> <p>Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir. </p> <p>Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır. </p> <p>Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. </p> <p>Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar. </p> <p>Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır. </p> <p>Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir. </p> <p>Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər. </p> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. </strong></p> <p>Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir. </p> <p>Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır. </p> <p>Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. </p> <p>Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar. </p> <p>Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır. </p> <p>Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir. </p> <p>Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər. </p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/252235/ss-2294074609-1160x446.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p><strong>Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun alimləri pluripotent kök hüceyrələrdən insan ürək qapağı toxumasına bənzər üçölçülü toxuma yaratmağa nail olublar. Elmi yeniliyin ürək qapağı xəstəliklərinin inkişaf mexanizmlərinin öyrənilməsi, yeni müalicə üsullarının sınaqdan keçirilməsi və gələcəkdə regenerativ təbabətin imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı bildirilir. </strong></p> <p>Tədqiqat haqqında “News-Medical” məlumat yayıb. Xəbərdə nəticələrin “Cell Stem Cell” elmi jurnalında dərc olunduğu qeyd edilir. </p> <p>Tədqiqatçılar insan pluripotent kök hüceyrələrindən ürək qapağının mühüm xüsusiyyətlərini təqlid edən toxuma modeli yaradıblar. Alimlərin məqsədi ürək qapaqlarının insan orqanizmində necə formalaşdığını, yetkinləşdiyini və xəstəlik nəticəsində necə zədələndiyini laboratoriya şəraitində daha real şəkildə araşdırmaqdır. </p> <p>Yeni modelin mühüm üstünlüklərindən biri ürək qapağı xəstəliklərinin insan toxumasına daha yaxın şəraitdə öyrənilməsinə imkan verməsidir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, belə toxuma modelləri xəstəliklərin mexanizmlərinin araşdırılmasına və yeni müalicə vasitələrinin laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirilməsinə imkan verə bilər. Bu isə gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində daha səmərəli yanaşmaların hazırlanmasına kömək edə bilər. </p> <p>Ürək qapağı xəstəlikləri dünya üzrə milyonlarla insanı əhatə edən ciddi tibbi problemlərdən biridir. Hazırda zədələnmiş ürək qapaqlarının müalicəsində əsas üsullardan biri cərrahi dəyişdirmədir. Lakin mövcud protezlərin, xüsusilə uşaqlarda, müəyyən məhdudiyyətləri var. Uşağın böyüməsi ilə əlaqədar gələcəkdə əlavə müdaxilələrə ehtiyac yarana bilər. Tədqiqatçılar məhz bu problemlərin həlli istiqamətində kök hüceyrə texnologiyalarının potensialını araşdırırlar. </p> <p>Alimlərin uzunmüddətli məqsədlərindən biri gələcəkdə xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə fərdiləşdirilmiş ürək qapaqlarının hazırlanmasıdır. Belə bir yanaşma klinik tətbiq mərhələsinə çatacağı təqdirdə, xəstənin orqanizminə daha uyğun bioloji toxumaların yaradılmasına imkan verə bilər. Bununla belə, hazırkı tədqiqatın nəticəsi xəstələrə implantasiya üçün hazır ürək qapağının hazırlanması demək deyil. Bu mərhələdə əsas nailiyyət xəstəliklərin öyrənilməsi və gələcək müalicələrin hazırlanması üçün daha real laboratoriya modelinin yaradılmasıdır. </p> <p>Murdoch Uşaq Araşdırmaları İnstitutunun bu istiqamətdəki tədqiqatları kök hüceyrə texnologiyalarından istifadə etməklə uşaqlarda ürək xəstəliklərinin daha dərindən öyrənilməsinə və bio-mühəndislik yolu ilə yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına yönəlib. İnstitut öz tədqiqat proqramında kök hüceyrələrdən əldə edilən toxumalar, genomika və süni intellektdən istifadə etməklə uşaqlıq dövrü ürək xəstəliklərinə yeni yanaşmalar üzərində işlədiyini bildirir. </p> <p>Yeni elmi nəticə regenerativ təbabətin inkişafında mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. İnsan ürək qapağına daha yaxın xüsusiyyətlərə malik laboratoriya toxumasının yaradılması alimlərə xəstəlik proseslərini əvvəlkindən daha ətraflı izləməyə, potensial dərmanları sınaqdan keçirməyə və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına imkan yarada bilər. </p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss][shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>97 yaşında təyyarə qanadında uçdu -</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=23371</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23371</link>
<description><header id="mvp-post-head" class="left relative"> <div class="mvp-author-info-wrap left relative"> <div class="mvp-author-info-text left relative"> <div class="mvp-author-info-date left relative"><img src="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" alt=""></div> </div> </div> </header> <div class="mvp-post-main-out left relative"> <div class="mvp-post-main-in"> <div id="mvp-post-content" class="left relative"> <div><strong>İngiltərənin Qlosterşir qraflığının Çeltnem şəhərində yaşayan 97 yaşlı Betti Bromeyc qeyri-adi rekord müəyyənləşdirib.</strong></div> <div id="mvp-content-wrap" class="left relative"> <div class="mvp-post-soc-out right relative"> <div class="mvp-post-soc-wrap left relative"></div> <div class="mvp-post-soc-in"> <div id="mvp-content-body" class="left relative"> <div id="mvp-content-body-top" class="left relative"> <div id="mvp-content-main" class="left relative"> <p>2025-ci ildə insult keçirməsinə baxmayaraq, o, təyyarənin qanadı üzərində uçan ən yaşlı qadın kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.Bromeyc bundan əvvəl də eyni rekorda sahib olub. Dörd il əvvəl qanad üzərində uçaraq öz rekordunu müəyyənləşdirən qadın bu dəfə nəticəsini yeniləyib. Bromeyc ötən ilin avqustunda insult keçirib və hadisə onun nitqinə hələ də təsir edir. Buna baxmayaraq, o, özünü yaxşı hiss etdiyini və bacardığı işləri görməyə davam etmək istədiyini bildirib.</p> <p>87 yaşından etibarən təyyarə qanad üzərində uçmağı qarşısına məqsəd qoyan Bromeyc deyib: “Əks halda həyatdan bezərdim. Maşın sürə bilmirəm, yaxşı görə bilmirəm və bir az əsəbiləşirəm. Buna görə də edə biləcəyim işləri görmək istəyirəm”.</p> <p>Bromeyc budəfəki rekord cəhdini ona insult keçirdiyi zaman qulluq edən Çeltnem Ümumi Xəstəxanasının insult şöbəsi üçün vəsait toplamaq məqsədilə həyata keçirib. O, xəstəxanada gördüyü bir yazının bu qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Yazıda belə deyilir: “Bu dünyadan bir dəfə keçirik, amma edə biləcəyimiz hər hansı bir yaxşılığı, göstərə biləcəyimiz hər hansı bir xeyirxahlığı indi edin, təxirə salmayın və ya laqeyd yanaşmayın. Bir daha bu yoldan keçməyəcəksiniz”.</p> <p>Çeltnem və Qloster Xəstəxanaları xeyriyyə təşkilatının nümayəndəsi İmojen Sims Bromeycin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.</p> <p>“Komandamızı dəstəkləmək üçün belə cəsarətli bir çağırışı qəbul etmək möhtəşəmdir. İanələr avadanlıq üçün istifadə olunacaq və xəstələr və işçilər üçün əsl fərq yaradacaq”, - deyə Sims bildirib.</p> <p>Bromeyc rekord cəhdinin ən çətin hissəsinin təyyarənin qanadına qalxmaq olduğunu deyib. “Yeganə problem qanada qalxmaqdır, çünki boyum çox qısadır. Oraya çatdıqdan sonra problem yoxdur”, - deyə o bildirib.</p> <p><br></p> </div> <div id="mvp-content-bot" class="left"></div> </div> <div></div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<header id="mvp-post-head" class="left relative"> <div class="mvp-author-info-wrap left relative"> <div class="mvp-author-info-text left relative"> <div class="mvp-author-info-date left relative"><img src="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" alt=""></div> </div> </div> </header> <div class="mvp-post-main-out left relative"> <div class="mvp-post-main-in"> <div id="mvp-post-content" class="left relative"> <div><strong>İngiltərənin Qlosterşir qraflığının Çeltnem şəhərində yaşayan 97 yaşlı Betti Bromeyc qeyri-adi rekord müəyyənləşdirib.</strong></div> <div id="mvp-content-wrap" class="left relative"> <div class="mvp-post-soc-out right relative"> <div class="mvp-post-soc-wrap left relative"></div> <div class="mvp-post-soc-in"> <div id="mvp-content-body" class="left relative"> <div id="mvp-content-body-top" class="left relative"> <div id="mvp-content-main" class="left relative"> <p>2025-ci ildə insult keçirməsinə baxmayaraq, o, təyyarənin qanadı üzərində uçan ən yaşlı qadın kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.Bromeyc bundan əvvəl də eyni rekorda sahib olub. Dörd il əvvəl qanad üzərində uçaraq öz rekordunu müəyyənləşdirən qadın bu dəfə nəticəsini yeniləyib. Bromeyc ötən ilin avqustunda insult keçirib və hadisə onun nitqinə hələ də təsir edir. Buna baxmayaraq, o, özünü yaxşı hiss etdiyini və bacardığı işləri görməyə davam etmək istədiyini bildirib.</p> <p>87 yaşından etibarən təyyarə qanad üzərində uçmağı qarşısına məqsəd qoyan Bromeyc deyib: “Əks halda həyatdan bezərdim. Maşın sürə bilmirəm, yaxşı görə bilmirəm və bir az əsəbiləşirəm. Buna görə də edə biləcəyim işləri görmək istəyirəm”.</p> <p>Bromeyc budəfəki rekord cəhdini ona insult keçirdiyi zaman qulluq edən Çeltnem Ümumi Xəstəxanasının insult şöbəsi üçün vəsait toplamaq məqsədilə həyata keçirib. O, xəstəxanada gördüyü bir yazının bu qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Yazıda belə deyilir: “Bu dünyadan bir dəfə keçirik, amma edə biləcəyimiz hər hansı bir yaxşılığı, göstərə biləcəyimiz hər hansı bir xeyirxahlığı indi edin, təxirə salmayın və ya laqeyd yanaşmayın. Bir daha bu yoldan keçməyəcəksiniz”.</p> <p>Çeltnem və Qloster Xəstəxanaları xeyriyyə təşkilatının nümayəndəsi İmojen Sims Bromeycin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.</p> <p>“Komandamızı dəstəkləmək üçün belə cəsarətli bir çağırışı qəbul etmək möhtəşəmdir. İanələr avadanlıq üçün istifadə olunacaq və xəstələr və işçilər üçün əsl fərq yaradacaq”, - deyə Sims bildirib.</p> <p>Bromeyc rekord cəhdinin ən çətin hissəsinin təyyarənin qanadına qalxmaq olduğunu deyib. “Yeganə problem qanada qalxmaqdır, çünki boyum çox qısadır. Oraya çatdıqdan sonra problem yoxdur”, - deyə o bildirib.</p> <p><br></p> </div> <div id="mvp-content-bot" class="left"></div> </div> <div></div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>MARAQLI</category>
<dc:creator>admin5</dc:creator>
<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 16:41:32 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>97 yaşında təyyarə qanadında uçdu -</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=23371</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23371</link>
<category><![CDATA[MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin5</dc:creator>
<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 16:41:32 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<header id="mvp-post-head" class="left relative"> <div class="mvp-author-info-wrap left relative"> <div class="mvp-author-info-text left relative"> <div class="mvp-author-info-date left relative"><img src="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" alt=""></div> </div> </div> </header> <div class="mvp-post-main-out left relative"> <div class="mvp-post-main-in"> <div id="mvp-post-content" class="left relative"> <div><strong>İngiltərənin Qlosterşir qraflığının Çeltnem şəhərində yaşayan 97 yaşlı Betti Bromeyc qeyri-adi rekord müəyyənləşdirib.</strong></div> <div id="mvp-content-wrap" class="left relative"> <div class="mvp-post-soc-out right relative"> <div class="mvp-post-soc-wrap left relative"></div> <div class="mvp-post-soc-in"> <div id="mvp-content-body" class="left relative"> <div id="mvp-content-body-top" class="left relative"> <div id="mvp-content-main" class="left relative"> <p>2025-ci ildə insult keçirməsinə baxmayaraq, o, təyyarənin qanadı üzərində uçan ən yaşlı qadın kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.Bromeyc bundan əvvəl də eyni rekorda sahib olub. Dörd il əvvəl qanad üzərində uçaraq öz rekordunu müəyyənləşdirən qadın bu dəfə nəticəsini yeniləyib. Bromeyc ötən ilin avqustunda insult keçirib və hadisə onun nitqinə hələ də təsir edir. Buna baxmayaraq, o, özünü yaxşı hiss etdiyini və bacardığı işləri görməyə davam etmək istədiyini bildirib.</p> <p>87 yaşından etibarən təyyarə qanad üzərində uçmağı qarşısına məqsəd qoyan Bromeyc deyib: “Əks halda həyatdan bezərdim. Maşın sürə bilmirəm, yaxşı görə bilmirəm və bir az əsəbiləşirəm. Buna görə də edə biləcəyim işləri görmək istəyirəm”.</p> <p>Bromeyc budəfəki rekord cəhdini ona insult keçirdiyi zaman qulluq edən Çeltnem Ümumi Xəstəxanasının insult şöbəsi üçün vəsait toplamaq məqsədilə həyata keçirib. O, xəstəxanada gördüyü bir yazının bu qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Yazıda belə deyilir: “Bu dünyadan bir dəfə keçirik, amma edə biləcəyimiz hər hansı bir yaxşılığı, göstərə biləcəyimiz hər hansı bir xeyirxahlığı indi edin, təxirə salmayın və ya laqeyd yanaşmayın. Bir daha bu yoldan keçməyəcəksiniz”.</p> <p>Çeltnem və Qloster Xəstəxanaları xeyriyyə təşkilatının nümayəndəsi İmojen Sims Bromeycin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.</p> <p>“Komandamızı dəstəkləmək üçün belə cəsarətli bir çağırışı qəbul etmək möhtəşəmdir. İanələr avadanlıq üçün istifadə olunacaq və xəstələr və işçilər üçün əsl fərq yaradacaq”, - deyə Sims bildirib.</p> <p>Bromeyc rekord cəhdinin ən çətin hissəsinin təyyarənin qanadına qalxmaq olduğunu deyib. “Yeganə problem qanada qalxmaqdır, çünki boyum çox qısadır. Oraya çatdıqdan sonra problem yoxdur”, - deyə o bildirib.</p> <p><br></p> </div> <div id="mvp-content-bot" class="left"></div> </div> <div></div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<header id="mvp-post-head" class="left relative"> <div class="mvp-author-info-wrap left relative"> <div class="mvp-author-info-text left relative"> <div class="mvp-author-info-date left relative"><img src="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" alt=""></div> </div> </div> </header> <div class="mvp-post-main-out left relative"> <div class="mvp-post-main-in"> <div id="mvp-post-content" class="left relative"> <div><strong>İngiltərənin Qlosterşir qraflığının Çeltnem şəhərində yaşayan 97 yaşlı Betti Bromeyc qeyri-adi rekord müəyyənləşdirib.</strong></div> <div id="mvp-content-wrap" class="left relative"> <div class="mvp-post-soc-out right relative"> <div class="mvp-post-soc-wrap left relative"></div> <div class="mvp-post-soc-in"> <div id="mvp-content-body" class="left relative"> <div id="mvp-content-body-top" class="left relative"> <div id="mvp-content-main" class="left relative"> <p>2025-ci ildə insult keçirməsinə baxmayaraq, o, təyyarənin qanadı üzərində uçan ən yaşlı qadın kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.Bromeyc bundan əvvəl də eyni rekorda sahib olub. Dörd il əvvəl qanad üzərində uçaraq öz rekordunu müəyyənləşdirən qadın bu dəfə nəticəsini yeniləyib. Bromeyc ötən ilin avqustunda insult keçirib və hadisə onun nitqinə hələ də təsir edir. Buna baxmayaraq, o, özünü yaxşı hiss etdiyini və bacardığı işləri görməyə davam etmək istədiyini bildirib.</p> <p>87 yaşından etibarən təyyarə qanad üzərində uçmağı qarşısına məqsəd qoyan Bromeyc deyib: “Əks halda həyatdan bezərdim. Maşın sürə bilmirəm, yaxşı görə bilmirəm və bir az əsəbiləşirəm. Buna görə də edə biləcəyim işləri görmək istəyirəm”.</p> <p>Bromeyc budəfəki rekord cəhdini ona insult keçirdiyi zaman qulluq edən Çeltnem Ümumi Xəstəxanasının insult şöbəsi üçün vəsait toplamaq məqsədilə həyata keçirib. O, xəstəxanada gördüyü bir yazının bu qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Yazıda belə deyilir: “Bu dünyadan bir dəfə keçirik, amma edə biləcəyimiz hər hansı bir yaxşılığı, göstərə biləcəyimiz hər hansı bir xeyirxahlığı indi edin, təxirə salmayın və ya laqeyd yanaşmayın. Bir daha bu yoldan keçməyəcəksiniz”.</p> <p>Çeltnem və Qloster Xəstəxanaları xeyriyyə təşkilatının nümayəndəsi İmojen Sims Bromeycin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.</p> <p>“Komandamızı dəstəkləmək üçün belə cəsarətli bir çağırışı qəbul etmək möhtəşəmdir. İanələr avadanlıq üçün istifadə olunacaq və xəstələr və işçilər üçün əsl fərq yaradacaq”, - deyə Sims bildirib.</p> <p>Bromeyc rekord cəhdinin ən çətin hissəsinin təyyarənin qanadına qalxmaq olduğunu deyib. “Yeganə problem qanada qalxmaqdır, çünki boyum çox qısadır. Oraya çatdıqdan sonra problem yoxdur”, - deyə o bildirib.</p> <p><br></p> </div> <div id="mvp-content-bot" class="left"></div> </div> <div></div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<header id="mvp-post-head" class="left relative"> <div class="mvp-author-info-wrap left relative"> <div class="mvp-author-info-text left relative"> <div class="mvp-author-info-date left relative"><img src="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" alt=""></div> </div> </div> </header> <div class="mvp-post-main-out left relative"> <div class="mvp-post-main-in"> <div id="mvp-post-content" class="left relative"> <div><strong>İngiltərənin Qlosterşir qraflığının Çeltnem şəhərində yaşayan 97 yaşlı Betti Bromeyc qeyri-adi rekord müəyyənləşdirib.</strong></div> <div id="mvp-content-wrap" class="left relative"> <div class="mvp-post-soc-out right relative"> <div class="mvp-post-soc-wrap left relative"></div> <div class="mvp-post-soc-in"> <div id="mvp-content-body" class="left relative"> <div id="mvp-content-body-top" class="left relative"> <div id="mvp-content-main" class="left relative"> <p>2025-ci ildə insult keçirməsinə baxmayaraq, o, təyyarənin qanadı üzərində uçan ən yaşlı qadın kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.Bromeyc bundan əvvəl də eyni rekorda sahib olub. Dörd il əvvəl qanad üzərində uçaraq öz rekordunu müəyyənləşdirən qadın bu dəfə nəticəsini yeniləyib. Bromeyc ötən ilin avqustunda insult keçirib və hadisə onun nitqinə hələ də təsir edir. Buna baxmayaraq, o, özünü yaxşı hiss etdiyini və bacardığı işləri görməyə davam etmək istədiyini bildirib.</p> <p>87 yaşından etibarən təyyarə qanad üzərində uçmağı qarşısına məqsəd qoyan Bromeyc deyib: “Əks halda həyatdan bezərdim. Maşın sürə bilmirəm, yaxşı görə bilmirəm və bir az əsəbiləşirəm. Buna görə də edə biləcəyim işləri görmək istəyirəm”.</p> <p>Bromeyc budəfəki rekord cəhdini ona insult keçirdiyi zaman qulluq edən Çeltnem Ümumi Xəstəxanasının insult şöbəsi üçün vəsait toplamaq məqsədilə həyata keçirib. O, xəstəxanada gördüyü bir yazının bu qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Yazıda belə deyilir: “Bu dünyadan bir dəfə keçirik, amma edə biləcəyimiz hər hansı bir yaxşılığı, göstərə biləcəyimiz hər hansı bir xeyirxahlığı indi edin, təxirə salmayın və ya laqeyd yanaşmayın. Bir daha bu yoldan keçməyəcəksiniz”.</p> <p>Çeltnem və Qloster Xəstəxanaları xeyriyyə təşkilatının nümayəndəsi İmojen Sims Bromeycin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.</p> <p>“Komandamızı dəstəkləmək üçün belə cəsarətli bir çağırışı qəbul etmək möhtəşəmdir. İanələr avadanlıq üçün istifadə olunacaq və xəstələr və işçilər üçün əsl fərq yaradacaq”, - deyə Sims bildirib.</p> <p>Bromeyc rekord cəhdinin ən çətin hissəsinin təyyarənin qanadına qalxmaq olduğunu deyib. “Yeganə problem qanada qalxmaqdır, çünki boyum çox qısadır. Oraya çatdıqdan sonra problem yoxdur”, - deyə o bildirib.</p> <p><br></p> </div> <div id="mvp-content-bot" class="left"></div> </div> <div></div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>97 yaşında təyyarə qanadında uçdu -</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=23371</link>
<description><header id="mvp-post-head" class="left relative"> <div class="mvp-author-info-wrap left relative"> <div class="mvp-author-info-text left relative"> <div class="mvp-author-info-date left relative"><img src="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" alt=""></div> </div> </div> </header> <div class="mvp-post-main-out left relative"> <div class="mvp-post-main-in"> <div id="mvp-post-content" class="left relative"> <div><strong>İngiltərənin Qlosterşir qraflığının Çeltnem şəhərində yaşayan 97 yaşlı Betti Bromeyc qeyri-adi rekord müəyyənləşdirib.</strong></div> <div id="mvp-content-wrap" class="left relative"> <div class="mvp-post-soc-out right relative"> <div class="mvp-post-soc-wrap left relative"></div> <div class="mvp-post-soc-in"> <div id="mvp-content-body" class="left relative"> <div id="mvp-content-body-top" class="left relative"> <div id="mvp-content-main" class="left relative"> <p>2025-ci ildə insult keçirməsinə baxmayaraq, o, təyyarənin qanadı üzərində uçan ən yaşlı qadın kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.Bromeyc bundan əvvəl də eyni rekorda sahib olub. Dörd il əvvəl qanad üzərində uçaraq öz rekordunu müəyyənləşdirən qadın bu dəfə nəticəsini yeniləyib. Bromeyc ötən ilin avqustunda insult keçirib və hadisə onun nitqinə hələ də təsir edir. Buna baxmayaraq, o, özünü yaxşı hiss etdiyini və bacardığı işləri görməyə davam etmək istədiyini bildirib.</p> <p>87 yaşından etibarən təyyarə qanad üzərində uçmağı qarşısına məqsəd qoyan Bromeyc deyib: “Əks halda həyatdan bezərdim. Maşın sürə bilmirəm, yaxşı görə bilmirəm və bir az əsəbiləşirəm. Buna görə də edə biləcəyim işləri görmək istəyirəm”.</p> <p>Bromeyc budəfəki rekord cəhdini ona insult keçirdiyi zaman qulluq edən Çeltnem Ümumi Xəstəxanasının insult şöbəsi üçün vəsait toplamaq məqsədilə həyata keçirib. O, xəstəxanada gördüyü bir yazının bu qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Yazıda belə deyilir: “Bu dünyadan bir dəfə keçirik, amma edə biləcəyimiz hər hansı bir yaxşılığı, göstərə biləcəyimiz hər hansı bir xeyirxahlığı indi edin, təxirə salmayın və ya laqeyd yanaşmayın. Bir daha bu yoldan keçməyəcəksiniz”.</p> <p>Çeltnem və Qloster Xəstəxanaları xeyriyyə təşkilatının nümayəndəsi İmojen Sims Bromeycin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.</p> <p>“Komandamızı dəstəkləmək üçün belə cəsarətli bir çağırışı qəbul etmək möhtəşəmdir. İanələr avadanlıq üçün istifadə olunacaq və xəstələr və işçilər üçün əsl fərq yaradacaq”, - deyə Sims bildirib.</p> <p>Bromeyc rekord cəhdinin ən çətin hissəsinin təyyarənin qanadına qalxmaq olduğunu deyib. “Yeganə problem qanada qalxmaqdır, çünki boyum çox qısadır. Oraya çatdıqdan sonra problem yoxdur”, - deyə o bildirib.</p> <p><br></p> </div> <div id="mvp-content-bot" class="left"></div> </div> <div></div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div></description>
<category>MARAQLI</category>
<enclosure url="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" type="image/webp" />
<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 16:41:32 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><header id="mvp-post-head" class="left relative"> <div class="mvp-author-info-wrap left relative"> <div class="mvp-author-info-text left relative"> <div class="mvp-author-info-date left relative"><img src="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" alt=""></div> </div> </div> </header> <div class="mvp-post-main-out left relative"> <div class="mvp-post-main-in"> <div id="mvp-post-content" class="left relative"> <div><strong>İngiltərənin Qlosterşir qraflığının Çeltnem şəhərində yaşayan 97 yaşlı Betti Bromeyc qeyri-adi rekord müəyyənləşdirib.</strong></div> <div id="mvp-content-wrap" class="left relative"> <div class="mvp-post-soc-out right relative"> <div class="mvp-post-soc-wrap left relative"></div> <div class="mvp-post-soc-in"> <div id="mvp-content-body" class="left relative"> <div id="mvp-content-body-top" class="left relative"> <div id="mvp-content-main" class="left relative"> <p>2025-ci ildə insult keçirməsinə baxmayaraq, o, təyyarənin qanadı üzərində uçan ən yaşlı qadın kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.Bromeyc bundan əvvəl də eyni rekorda sahib olub. Dörd il əvvəl qanad üzərində uçaraq öz rekordunu müəyyənləşdirən qadın bu dəfə nəticəsini yeniləyib. Bromeyc ötən ilin avqustunda insult keçirib və hadisə onun nitqinə hələ də təsir edir. Buna baxmayaraq, o, özünü yaxşı hiss etdiyini və bacardığı işləri görməyə davam etmək istədiyini bildirib.</p> <p>87 yaşından etibarən təyyarə qanad üzərində uçmağı qarşısına məqsəd qoyan Bromeyc deyib: “Əks halda həyatdan bezərdim. Maşın sürə bilmirəm, yaxşı görə bilmirəm və bir az əsəbiləşirəm. Buna görə də edə biləcəyim işləri görmək istəyirəm”.</p> <p>Bromeyc budəfəki rekord cəhdini ona insult keçirdiyi zaman qulluq edən Çeltnem Ümumi Xəstəxanasının insult şöbəsi üçün vəsait toplamaq məqsədilə həyata keçirib. O, xəstəxanada gördüyü bir yazının bu qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Yazıda belə deyilir: “Bu dünyadan bir dəfə keçirik, amma edə biləcəyimiz hər hansı bir yaxşılığı, göstərə biləcəyimiz hər hansı bir xeyirxahlığı indi edin, təxirə salmayın və ya laqeyd yanaşmayın. Bir daha bu yoldan keçməyəcəksiniz”.</p> <p>Çeltnem və Qloster Xəstəxanaları xeyriyyə təşkilatının nümayəndəsi İmojen Sims Bromeycin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.</p> <p>“Komandamızı dəstəkləmək üçün belə cəsarətli bir çağırışı qəbul etmək möhtəşəmdir. İanələr avadanlıq üçün istifadə olunacaq və xəstələr və işçilər üçün əsl fərq yaradacaq”, - deyə Sims bildirib.</p> <p>Bromeyc rekord cəhdinin ən çətin hissəsinin təyyarənin qanadına qalxmaq olduğunu deyib. “Yeganə problem qanada qalxmaqdır, çünki boyum çox qısadır. Oraya çatdıqdan sonra problem yoxdur”, - deyə o bildirib.</p> <p><br></p> </div> <div id="mvp-content-bot" class="left"></div> </div> <div></div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<header id="mvp-post-head" class="left relative"> <div class="mvp-author-info-wrap left relative"> <div class="mvp-author-info-text left relative"> <div class="mvp-author-info-date left relative"><img src="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" alt=""></div> </div> </div> </header> <div class="mvp-post-main-out left relative"> <div class="mvp-post-main-in"> <div id="mvp-post-content" class="left relative"> <div><strong>İngiltərənin Qlosterşir qraflığının Çeltnem şəhərində yaşayan 97 yaşlı Betti Bromeyc qeyri-adi rekord müəyyənləşdirib.</strong></div> <div id="mvp-content-wrap" class="left relative"> <div class="mvp-post-soc-out right relative"> <div class="mvp-post-soc-wrap left relative"></div> <div class="mvp-post-soc-in"> <div id="mvp-content-body" class="left relative"> <div id="mvp-content-body-top" class="left relative"> <div id="mvp-content-main" class="left relative"> <p>2025-ci ildə insult keçirməsinə baxmayaraq, o, təyyarənin qanadı üzərində uçan ən yaşlı qadın kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.Bromeyc bundan əvvəl də eyni rekorda sahib olub. Dörd il əvvəl qanad üzərində uçaraq öz rekordunu müəyyənləşdirən qadın bu dəfə nəticəsini yeniləyib. Bromeyc ötən ilin avqustunda insult keçirib və hadisə onun nitqinə hələ də təsir edir. Buna baxmayaraq, o, özünü yaxşı hiss etdiyini və bacardığı işləri görməyə davam etmək istədiyini bildirib.</p> <p>87 yaşından etibarən təyyarə qanad üzərində uçmağı qarşısına məqsəd qoyan Bromeyc deyib: “Əks halda həyatdan bezərdim. Maşın sürə bilmirəm, yaxşı görə bilmirəm və bir az əsəbiləşirəm. Buna görə də edə biləcəyim işləri görmək istəyirəm”.</p> <p>Bromeyc budəfəki rekord cəhdini ona insult keçirdiyi zaman qulluq edən Çeltnem Ümumi Xəstəxanasının insult şöbəsi üçün vəsait toplamaq məqsədilə həyata keçirib. O, xəstəxanada gördüyü bir yazının bu qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Yazıda belə deyilir: “Bu dünyadan bir dəfə keçirik, amma edə biləcəyimiz hər hansı bir yaxşılığı, göstərə biləcəyimiz hər hansı bir xeyirxahlığı indi edin, təxirə salmayın və ya laqeyd yanaşmayın. Bir daha bu yoldan keçməyəcəksiniz”.</p> <p>Çeltnem və Qloster Xəstəxanaları xeyriyyə təşkilatının nümayəndəsi İmojen Sims Bromeycin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.</p> <p>“Komandamızı dəstəkləmək üçün belə cəsarətli bir çağırışı qəbul etmək möhtəşəmdir. İanələr avadanlıq üçün istifadə olunacaq və xəstələr və işçilər üçün əsl fərq yaradacaq”, - deyə Sims bildirib.</p> <p>Bromeyc rekord cəhdinin ən çətin hissəsinin təyyarənin qanadına qalxmaq olduğunu deyib. “Yeganə problem qanada qalxmaqdır, çünki boyum çox qısadır. Oraya çatdıqdan sonra problem yoxdur”, - deyə o bildirib.</p> <p><br></p> </div> <div id="mvp-content-bot" class="left"></div> </div> <div></div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<header id="mvp-post-head" class="left relative"> <div class="mvp-author-info-wrap left relative"> <div class="mvp-author-info-text left relative"> <div class="mvp-author-info-date left relative"><img src="https://lider-media.az/uploads/posts/2026-08/6a73eabd05e5a6a73eabd05e5b17859816296a73eabd05e586a73eabd05e59.webp" alt=""></div> </div> </div> </header> <div class="mvp-post-main-out left relative"> <div class="mvp-post-main-in"> <div id="mvp-post-content" class="left relative"> <div><strong>İngiltərənin Qlosterşir qraflığının Çeltnem şəhərində yaşayan 97 yaşlı Betti Bromeyc qeyri-adi rekord müəyyənləşdirib.</strong></div> <div id="mvp-content-wrap" class="left relative"> <div class="mvp-post-soc-out right relative"> <div class="mvp-post-soc-wrap left relative"></div> <div class="mvp-post-soc-in"> <div id="mvp-content-body" class="left relative"> <div id="mvp-content-body-top" class="left relative"> <div id="mvp-content-main" class="left relative"> <p>2025-ci ildə insult keçirməsinə baxmayaraq, o, təyyarənin qanadı üzərində uçan ən yaşlı qadın kimi “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.Bromeyc bundan əvvəl də eyni rekorda sahib olub. Dörd il əvvəl qanad üzərində uçaraq öz rekordunu müəyyənləşdirən qadın bu dəfə nəticəsini yeniləyib. Bromeyc ötən ilin avqustunda insult keçirib və hadisə onun nitqinə hələ də təsir edir. Buna baxmayaraq, o, özünü yaxşı hiss etdiyini və bacardığı işləri görməyə davam etmək istədiyini bildirib.</p> <p>87 yaşından etibarən təyyarə qanad üzərində uçmağı qarşısına məqsəd qoyan Bromeyc deyib: “Əks halda həyatdan bezərdim. Maşın sürə bilmirəm, yaxşı görə bilmirəm və bir az əsəbiləşirəm. Buna görə də edə biləcəyim işləri görmək istəyirəm”.</p> <p>Bromeyc budəfəki rekord cəhdini ona insult keçirdiyi zaman qulluq edən Çeltnem Ümumi Xəstəxanasının insult şöbəsi üçün vəsait toplamaq məqsədilə həyata keçirib. O, xəstəxanada gördüyü bir yazının bu qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Yazıda belə deyilir: “Bu dünyadan bir dəfə keçirik, amma edə biləcəyimiz hər hansı bir yaxşılığı, göstərə biləcəyimiz hər hansı bir xeyirxahlığı indi edin, təxirə salmayın və ya laqeyd yanaşmayın. Bir daha bu yoldan keçməyəcəksiniz”.</p> <p>Çeltnem və Qloster Xəstəxanaları xeyriyyə təşkilatının nümayəndəsi İmojen Sims Bromeycin təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.</p> <p>“Komandamızı dəstəkləmək üçün belə cəsarətli bir çağırışı qəbul etmək möhtəşəmdir. İanələr avadanlıq üçün istifadə olunacaq və xəstələr və işçilər üçün əsl fərq yaradacaq”, - deyə Sims bildirib.</p> <p>Bromeyc rekord cəhdinin ən çətin hissəsinin təyyarənin qanadına qalxmaq olduğunu deyib. “Yeganə problem qanada qalxmaqdır, çünki boyum çox qısadır. Oraya çatdıqdan sonra problem yoxdur”, - deyə o bildirib.</p> <p><br></p> </div> <div id="mvp-content-bot" class="left"></div> </div> <div></div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss][shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>ABŞ alimlərindən gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nailiyyət</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=22689</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=22689</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (National Institutes of Health – NIH) tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nəticəyə imza atıblar. Alimlər CRISPR gen redaktəsi texnologiyasının insan orqanizminə daha dəqiq və təhlükəsiz çatdırılmasına imkan verən yeni sistem hazırlayıblar. Mütəxəssislərin qənaətincə, bu yenilik gələcəkdə xərçəng, amiotrofik lateral skleroz (ALS) və digər irsi xəstəliklərin müalicəsində gen terapiyasının tətbiq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri dünyanın nüfuzlu elmi jurnallarından biri olan "Nature Biotechnology" ("Təbiət Biotexnologiyası") jurnalında dərc edilib.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun yaydığı məlumata görə, tədqiqatçılar təbii mənşəli Al3Cas12f fermentini müəyyənləşdirərək onu gen mühəndisliyi üsulları ilə təkmilləşdiriblər. Nəticədə yaradılan yeni CRISPR sistemi ölçüsünə görə adeno-assosiasiyalı virus (AAV) daşıyıcılarına yerləşdirilə bilir. Bu isə gen redaktəsi texnologiyasının birbaşa insan orqanizmində tətbiqi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş hesab olunur.</p> <p>Məlumata əsasən, indiyədək istifadə olunan CRISPR sistemlərinin əsas çatışmazlıqlarından biri gen redaktəsi zülallarının böyük ölçülü olması idi. Bu səbəbdən onların hədəf hüceyrələrə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması çətinlik yaradırdı. Yeni hazırlanmış sistem həmin məhdudiyyəti aradan qaldıraraq gen terapiyasının daha geniş klinik tətbiqinə yol aça bilər.</p> <p>Alimlərin fikrincə, yeni texnologiya gələcəkdə irsi sinir sistemi xəstəliklərinin, bəzi onkoloji xəstəliklərin və nadir genetik pozuntuların müalicəsində mühüm rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiyanın geniş tibbi praktikada tətbiqindən əvvəl onun təhlükəsizliyi və effektivliyi üzrə əlavə klinik araşdırmaların aparılması zəruridir.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu bu elmi nailiyyəti gen terapiyasının inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir. İnstitutun ekspertlərinin qənaətincə, yeni yanaşma gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına və genetik xəstəliklərin daha səmərəli müalicəsinə mühüm töhfə verə bilər.</p> <p><strong>N.Adilqızı</strong></p> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (National Institutes of Health – NIH) tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nəticəyə imza atıblar. Alimlər CRISPR gen redaktəsi texnologiyasının insan orqanizminə daha dəqiq və təhlükəsiz çatdırılmasına imkan verən yeni sistem hazırlayıblar. Mütəxəssislərin qənaətincə, bu yenilik gələcəkdə xərçəng, amiotrofik lateral skleroz (ALS) və digər irsi xəstəliklərin müalicəsində gen terapiyasının tətbiq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri dünyanın nüfuzlu elmi jurnallarından biri olan "Nature Biotechnology" ("Təbiət Biotexnologiyası") jurnalında dərc edilib.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun yaydığı məlumata görə, tədqiqatçılar təbii mənşəli Al3Cas12f fermentini müəyyənləşdirərək onu gen mühəndisliyi üsulları ilə təkmilləşdiriblər. Nəticədə yaradılan yeni CRISPR sistemi ölçüsünə görə adeno-assosiasiyalı virus (AAV) daşıyıcılarına yerləşdirilə bilir. Bu isə gen redaktəsi texnologiyasının birbaşa insan orqanizmində tətbiqi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş hesab olunur.</p> <p>Məlumata əsasən, indiyədək istifadə olunan CRISPR sistemlərinin əsas çatışmazlıqlarından biri gen redaktəsi zülallarının böyük ölçülü olması idi. Bu səbəbdən onların hədəf hüceyrələrə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması çətinlik yaradırdı. Yeni hazırlanmış sistem həmin məhdudiyyəti aradan qaldıraraq gen terapiyasının daha geniş klinik tətbiqinə yol aça bilər.</p> <p>Alimlərin fikrincə, yeni texnologiya gələcəkdə irsi sinir sistemi xəstəliklərinin, bəzi onkoloji xəstəliklərin və nadir genetik pozuntuların müalicəsində mühüm rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiyanın geniş tibbi praktikada tətbiqindən əvvəl onun təhlükəsizliyi və effektivliyi üzrə əlavə klinik araşdırmaların aparılması zəruridir.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu bu elmi nailiyyəti gen terapiyasının inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir. İnstitutun ekspertlərinin qənaətincə, yeni yanaşma gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına və genetik xəstəliklərin daha səmərəli müalicəsinə mühüm töhfə verə bilər.</p> <p><strong>N.Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>AXAN XƏBƏR / SƏHİYYƏ / ARAŞDIRMA / MARAQLI</category>
<dc:creator>admin5</dc:creator>
<pubDate>Wed, 01 Jul 2026 12:55:35 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>ABŞ alimlərindən gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nailiyyət</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=22689</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=22689</link>
<category><![CDATA[AXAN XƏBƏR / SƏHİYYƏ / ARAŞDIRMA / MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin5</dc:creator>
<pubDate>Wed, 01 Jul 2026 12:55:35 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (National Institutes of Health – NIH) tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nəticəyə imza atıblar. Alimlər CRISPR gen redaktəsi texnologiyasının insan orqanizminə daha dəqiq və təhlükəsiz çatdırılmasına imkan verən yeni sistem hazırlayıblar. Mütəxəssislərin qənaətincə, bu yenilik gələcəkdə xərçəng, amiotrofik lateral skleroz (ALS) və digər irsi xəstəliklərin müalicəsində gen terapiyasının tətbiq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri dünyanın nüfuzlu elmi jurnallarından biri olan "Nature Biotechnology" ("Təbiət Biotexnologiyası") jurnalında dərc edilib.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun yaydığı məlumata görə, tədqiqatçılar təbii mənşəli Al3Cas12f fermentini müəyyənləşdirərək onu gen mühəndisliyi üsulları ilə təkmilləşdiriblər. Nəticədə yaradılan yeni CRISPR sistemi ölçüsünə görə adeno-assosiasiyalı virus (AAV) daşıyıcılarına yerləşdirilə bilir. Bu isə gen redaktəsi texnologiyasının birbaşa insan orqanizmində tətbiqi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş hesab olunur.</p> <p>Məlumata əsasən, indiyədək istifadə olunan CRISPR sistemlərinin əsas çatışmazlıqlarından biri gen redaktəsi zülallarının böyük ölçülü olması idi. Bu səbəbdən onların hədəf hüceyrələrə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması çətinlik yaradırdı. Yeni hazırlanmış sistem həmin məhdudiyyəti aradan qaldıraraq gen terapiyasının daha geniş klinik tətbiqinə yol aça bilər.</p> <p>Alimlərin fikrincə, yeni texnologiya gələcəkdə irsi sinir sistemi xəstəliklərinin, bəzi onkoloji xəstəliklərin və nadir genetik pozuntuların müalicəsində mühüm rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiyanın geniş tibbi praktikada tətbiqindən əvvəl onun təhlükəsizliyi və effektivliyi üzrə əlavə klinik araşdırmaların aparılması zəruridir.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu bu elmi nailiyyəti gen terapiyasının inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir. İnstitutun ekspertlərinin qənaətincə, yeni yanaşma gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına və genetik xəstəliklərin daha səmərəli müalicəsinə mühüm töhfə verə bilər.</p> <p><strong>N.Adilqızı</strong></p> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (National Institutes of Health – NIH) tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nəticəyə imza atıblar. Alimlər CRISPR gen redaktəsi texnologiyasının insan orqanizminə daha dəqiq və təhlükəsiz çatdırılmasına imkan verən yeni sistem hazırlayıblar. Mütəxəssislərin qənaətincə, bu yenilik gələcəkdə xərçəng, amiotrofik lateral skleroz (ALS) və digər irsi xəstəliklərin müalicəsində gen terapiyasının tətbiq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri dünyanın nüfuzlu elmi jurnallarından biri olan "Nature Biotechnology" ("Təbiət Biotexnologiyası") jurnalında dərc edilib.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun yaydığı məlumata görə, tədqiqatçılar təbii mənşəli Al3Cas12f fermentini müəyyənləşdirərək onu gen mühəndisliyi üsulları ilə təkmilləşdiriblər. Nəticədə yaradılan yeni CRISPR sistemi ölçüsünə görə adeno-assosiasiyalı virus (AAV) daşıyıcılarına yerləşdirilə bilir. Bu isə gen redaktəsi texnologiyasının birbaşa insan orqanizmində tətbiqi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş hesab olunur.</p> <p>Məlumata əsasən, indiyədək istifadə olunan CRISPR sistemlərinin əsas çatışmazlıqlarından biri gen redaktəsi zülallarının böyük ölçülü olması idi. Bu səbəbdən onların hədəf hüceyrələrə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması çətinlik yaradırdı. Yeni hazırlanmış sistem həmin məhdudiyyəti aradan qaldıraraq gen terapiyasının daha geniş klinik tətbiqinə yol aça bilər.</p> <p>Alimlərin fikrincə, yeni texnologiya gələcəkdə irsi sinir sistemi xəstəliklərinin, bəzi onkoloji xəstəliklərin və nadir genetik pozuntuların müalicəsində mühüm rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiyanın geniş tibbi praktikada tətbiqindən əvvəl onun təhlükəsizliyi və effektivliyi üzrə əlavə klinik araşdırmaların aparılması zəruridir.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu bu elmi nailiyyəti gen terapiyasının inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir. İnstitutun ekspertlərinin qənaətincə, yeni yanaşma gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına və genetik xəstəliklərin daha səmərəli müalicəsinə mühüm töhfə verə bilər.</p> <p><strong>N.Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (National Institutes of Health – NIH) tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nəticəyə imza atıblar. Alimlər CRISPR gen redaktəsi texnologiyasının insan orqanizminə daha dəqiq və təhlükəsiz çatdırılmasına imkan verən yeni sistem hazırlayıblar. Mütəxəssislərin qənaətincə, bu yenilik gələcəkdə xərçəng, amiotrofik lateral skleroz (ALS) və digər irsi xəstəliklərin müalicəsində gen terapiyasının tətbiq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri dünyanın nüfuzlu elmi jurnallarından biri olan "Nature Biotechnology" ("Təbiət Biotexnologiyası") jurnalında dərc edilib.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun yaydığı məlumata görə, tədqiqatçılar təbii mənşəli Al3Cas12f fermentini müəyyənləşdirərək onu gen mühəndisliyi üsulları ilə təkmilləşdiriblər. Nəticədə yaradılan yeni CRISPR sistemi ölçüsünə görə adeno-assosiasiyalı virus (AAV) daşıyıcılarına yerləşdirilə bilir. Bu isə gen redaktəsi texnologiyasının birbaşa insan orqanizmində tətbiqi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş hesab olunur.</p> <p>Məlumata əsasən, indiyədək istifadə olunan CRISPR sistemlərinin əsas çatışmazlıqlarından biri gen redaktəsi zülallarının böyük ölçülü olması idi. Bu səbəbdən onların hədəf hüceyrələrə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması çətinlik yaradırdı. Yeni hazırlanmış sistem həmin məhdudiyyəti aradan qaldıraraq gen terapiyasının daha geniş klinik tətbiqinə yol aça bilər.</p> <p>Alimlərin fikrincə, yeni texnologiya gələcəkdə irsi sinir sistemi xəstəliklərinin, bəzi onkoloji xəstəliklərin və nadir genetik pozuntuların müalicəsində mühüm rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiyanın geniş tibbi praktikada tətbiqindən əvvəl onun təhlükəsizliyi və effektivliyi üzrə əlavə klinik araşdırmaların aparılması zəruridir.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu bu elmi nailiyyəti gen terapiyasının inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir. İnstitutun ekspertlərinin qənaətincə, yeni yanaşma gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına və genetik xəstəliklərin daha səmərəli müalicəsinə mühüm töhfə verə bilər.</p> <p><strong>N.Adilqızı</strong></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>ABŞ alimlərindən gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nailiyyət</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=22689</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (National Institutes of Health – NIH) tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nəticəyə imza atıblar. Alimlər CRISPR gen redaktəsi texnologiyasının insan orqanizminə daha dəqiq və təhlükəsiz çatdırılmasına imkan verən yeni sistem hazırlayıblar. Mütəxəssislərin qənaətincə, bu yenilik gələcəkdə xərçəng, amiotrofik lateral skleroz (ALS) və digər irsi xəstəliklərin müalicəsində gen terapiyasının tətbiq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri dünyanın nüfuzlu elmi jurnallarından biri olan "Nature Biotechnology" ("Təbiət Biotexnologiyası") jurnalında dərc edilib.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun yaydığı məlumata görə, tədqiqatçılar təbii mənşəli Al3Cas12f fermentini müəyyənləşdirərək onu gen mühəndisliyi üsulları ilə təkmilləşdiriblər. Nəticədə yaradılan yeni CRISPR sistemi ölçüsünə görə adeno-assosiasiyalı virus (AAV) daşıyıcılarına yerləşdirilə bilir. Bu isə gen redaktəsi texnologiyasının birbaşa insan orqanizmində tətbiqi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş hesab olunur.</p> <p>Məlumata əsasən, indiyədək istifadə olunan CRISPR sistemlərinin əsas çatışmazlıqlarından biri gen redaktəsi zülallarının böyük ölçülü olması idi. Bu səbəbdən onların hədəf hüceyrələrə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması çətinlik yaradırdı. Yeni hazırlanmış sistem həmin məhdudiyyəti aradan qaldıraraq gen terapiyasının daha geniş klinik tətbiqinə yol aça bilər.</p> <p>Alimlərin fikrincə, yeni texnologiya gələcəkdə irsi sinir sistemi xəstəliklərinin, bəzi onkoloji xəstəliklərin və nadir genetik pozuntuların müalicəsində mühüm rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiyanın geniş tibbi praktikada tətbiqindən əvvəl onun təhlükəsizliyi və effektivliyi üzrə əlavə klinik araşdırmaların aparılması zəruridir.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu bu elmi nailiyyəti gen terapiyasının inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir. İnstitutun ekspertlərinin qənaətincə, yeni yanaşma gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına və genetik xəstəliklərin daha səmərəli müalicəsinə mühüm töhfə verə bilər.</p> <p><strong>N.Adilqızı</strong></p> </div></description>
<category>AXAN XƏBƏR / SƏHİYYƏ / ARAŞDIRMA / MARAQLI</category>
<enclosure url="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" type="image/png" />
<pubDate>Wed, 01 Jul 2026 12:55:35 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (National Institutes of Health – NIH) tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nəticəyə imza atıblar. Alimlər CRISPR gen redaktəsi texnologiyasının insan orqanizminə daha dəqiq və təhlükəsiz çatdırılmasına imkan verən yeni sistem hazırlayıblar. Mütəxəssislərin qənaətincə, bu yenilik gələcəkdə xərçəng, amiotrofik lateral skleroz (ALS) və digər irsi xəstəliklərin müalicəsində gen terapiyasının tətbiq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri dünyanın nüfuzlu elmi jurnallarından biri olan "Nature Biotechnology" ("Təbiət Biotexnologiyası") jurnalında dərc edilib.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun yaydığı məlumata görə, tədqiqatçılar təbii mənşəli Al3Cas12f fermentini müəyyənləşdirərək onu gen mühəndisliyi üsulları ilə təkmilləşdiriblər. Nəticədə yaradılan yeni CRISPR sistemi ölçüsünə görə adeno-assosiasiyalı virus (AAV) daşıyıcılarına yerləşdirilə bilir. Bu isə gen redaktəsi texnologiyasının birbaşa insan orqanizmində tətbiqi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş hesab olunur.</p> <p>Məlumata əsasən, indiyədək istifadə olunan CRISPR sistemlərinin əsas çatışmazlıqlarından biri gen redaktəsi zülallarının böyük ölçülü olması idi. Bu səbəbdən onların hədəf hüceyrələrə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması çətinlik yaradırdı. Yeni hazırlanmış sistem həmin məhdudiyyəti aradan qaldıraraq gen terapiyasının daha geniş klinik tətbiqinə yol aça bilər.</p> <p>Alimlərin fikrincə, yeni texnologiya gələcəkdə irsi sinir sistemi xəstəliklərinin, bəzi onkoloji xəstəliklərin və nadir genetik pozuntuların müalicəsində mühüm rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiyanın geniş tibbi praktikada tətbiqindən əvvəl onun təhlükəsizliyi və effektivliyi üzrə əlavə klinik araşdırmaların aparılması zəruridir.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu bu elmi nailiyyəti gen terapiyasının inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir. İnstitutun ekspertlərinin qənaətincə, yeni yanaşma gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına və genetik xəstəliklərin daha səmərəli müalicəsinə mühüm töhfə verə bilər.</p> <p><strong>N.Adilqızı</strong></p> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (National Institutes of Health – NIH) tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nəticəyə imza atıblar. Alimlər CRISPR gen redaktəsi texnologiyasının insan orqanizminə daha dəqiq və təhlükəsiz çatdırılmasına imkan verən yeni sistem hazırlayıblar. Mütəxəssislərin qənaətincə, bu yenilik gələcəkdə xərçəng, amiotrofik lateral skleroz (ALS) və digər irsi xəstəliklərin müalicəsində gen terapiyasının tətbiq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri dünyanın nüfuzlu elmi jurnallarından biri olan "Nature Biotechnology" ("Təbiət Biotexnologiyası") jurnalında dərc edilib.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun yaydığı məlumata görə, tədqiqatçılar təbii mənşəli Al3Cas12f fermentini müəyyənləşdirərək onu gen mühəndisliyi üsulları ilə təkmilləşdiriblər. Nəticədə yaradılan yeni CRISPR sistemi ölçüsünə görə adeno-assosiasiyalı virus (AAV) daşıyıcılarına yerləşdirilə bilir. Bu isə gen redaktəsi texnologiyasının birbaşa insan orqanizmində tətbiqi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş hesab olunur.</p> <p>Məlumata əsasən, indiyədək istifadə olunan CRISPR sistemlərinin əsas çatışmazlıqlarından biri gen redaktəsi zülallarının böyük ölçülü olması idi. Bu səbəbdən onların hədəf hüceyrələrə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması çətinlik yaradırdı. Yeni hazırlanmış sistem həmin məhdudiyyəti aradan qaldıraraq gen terapiyasının daha geniş klinik tətbiqinə yol aça bilər.</p> <p>Alimlərin fikrincə, yeni texnologiya gələcəkdə irsi sinir sistemi xəstəliklərinin, bəzi onkoloji xəstəliklərin və nadir genetik pozuntuların müalicəsində mühüm rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiyanın geniş tibbi praktikada tətbiqindən əvvəl onun təhlükəsizliyi və effektivliyi üzrə əlavə klinik araşdırmaların aparılması zəruridir.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu bu elmi nailiyyəti gen terapiyasının inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir. İnstitutun ekspertlərinin qənaətincə, yeni yanaşma gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına və genetik xəstəliklərin daha səmərəli müalicəsinə mühüm töhfə verə bilər.</p> <p><strong>N.Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/243113/34868.png" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (National Institutes of Health – NIH) tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar gen mühəndisliyi sahəsində mühüm elmi nəticəyə imza atıblar. Alimlər CRISPR gen redaktəsi texnologiyasının insan orqanizminə daha dəqiq və təhlükəsiz çatdırılmasına imkan verən yeni sistem hazırlayıblar. Mütəxəssislərin qənaətincə, bu yenilik gələcəkdə xərçəng, amiotrofik lateral skleroz (ALS) və digər irsi xəstəliklərin müalicəsində gen terapiyasının tətbiq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər. Araşdırmanın nəticələri dünyanın nüfuzlu elmi jurnallarından biri olan "Nature Biotechnology" ("Təbiət Biotexnologiyası") jurnalında dərc edilib.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutunun yaydığı məlumata görə, tədqiqatçılar təbii mənşəli Al3Cas12f fermentini müəyyənləşdirərək onu gen mühəndisliyi üsulları ilə təkmilləşdiriblər. Nəticədə yaradılan yeni CRISPR sistemi ölçüsünə görə adeno-assosiasiyalı virus (AAV) daşıyıcılarına yerləşdirilə bilir. Bu isə gen redaktəsi texnologiyasının birbaşa insan orqanizmində tətbiqi istiqamətində mühüm elmi irəliləyiş hesab olunur.</p> <p>Məlumata əsasən, indiyədək istifadə olunan CRISPR sistemlərinin əsas çatışmazlıqlarından biri gen redaktəsi zülallarının böyük ölçülü olması idi. Bu səbəbdən onların hədəf hüceyrələrə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması çətinlik yaradırdı. Yeni hazırlanmış sistem həmin məhdudiyyəti aradan qaldıraraq gen terapiyasının daha geniş klinik tətbiqinə yol aça bilər.</p> <p>Alimlərin fikrincə, yeni texnologiya gələcəkdə irsi sinir sistemi xəstəliklərinin, bəzi onkoloji xəstəliklərin və nadir genetik pozuntuların müalicəsində mühüm rol oynaya bilər. Bununla yanaşı, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, texnologiyanın geniş tibbi praktikada tətbiqindən əvvəl onun təhlükəsizliyi və effektivliyi üzrə əlavə klinik araşdırmaların aparılması zəruridir.</p> <p>ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu bu elmi nailiyyəti gen terapiyasının inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir. İnstitutun ekspertlərinin qənaətincə, yeni yanaşma gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına və genetik xəstəliklərin daha səmərəli müalicəsinə mühüm töhfə verə bilər.</p> <p><strong>N.Adilqızı</strong></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss][shortrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=22658</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=22658</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</p> <p>ABŞ-ın Vaşinqton Universiteti Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılan və Nature Medicine jurnalında dərc olunan "Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk" ("Bioloji qocalma və erkən yaşlarda xərçəng riskində nəsillərarası dəyişikliklər") adlı elmi araşdırma gənc yaşlarda xərçəng hallarının artmasının mümkün səbəblərindən birinə işıq salıb.</p> <p>154 mindən çox iştirakçının məlumatlarının təhlili əsasında aparılan tədqiqat göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma erkən yaşlarda bəzi bərk toxuma mənşəli xərçəng növlərinin yaranma riski ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, sonrakı nəsillərdə bioloji qocalma göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir və bu hal xüsusilə ağciyər, mədə-bağırsaq sistemi, kolorektal və uşaqlıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir.</p> <p>Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr bioloji qocalma ilə erkən yaşlarda xərçəng arasında statistik əlaqəni göstərir, lakin bunun birbaşa səbəb-nəticə münasibəti olduğunu sübut etmir. Onların fikrincə, əlaqənin dəqiq mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var.</p> <p>Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müasir həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, xroniki stress, yuxu pozuntuları və ətraf mühit amilləri bioloji qocalmanın sürətlənməsinə təsir göstərə biləcək faktorlar sırasındadır. Bununla belə, alimlər bu amillərin təsir dərəcəsinin də gələcək tədqiqatlarla daha dəqiq qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildirirlər.</p> <p>Araşdırma müəlliflərinin qənaətinə görə, bioloji qocalmanın qiymətləndirilməsi gələcəkdə erkən risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi, profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi və xərçəngin erkən diaqnostikası istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</p> <p>ABŞ-ın Vaşinqton Universiteti Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılan və Nature Medicine jurnalında dərc olunan "Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk" ("Bioloji qocalma və erkən yaşlarda xərçəng riskində nəsillərarası dəyişikliklər") adlı elmi araşdırma gənc yaşlarda xərçəng hallarının artmasının mümkün səbəblərindən birinə işıq salıb.</p> <p>154 mindən çox iştirakçının məlumatlarının təhlili əsasında aparılan tədqiqat göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma erkən yaşlarda bəzi bərk toxuma mənşəli xərçəng növlərinin yaranma riski ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, sonrakı nəsillərdə bioloji qocalma göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir və bu hal xüsusilə ağciyər, mədə-bağırsaq sistemi, kolorektal və uşaqlıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir.</p> <p>Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr bioloji qocalma ilə erkən yaşlarda xərçəng arasında statistik əlaqəni göstərir, lakin bunun birbaşa səbəb-nəticə münasibəti olduğunu sübut etmir. Onların fikrincə, əlaqənin dəqiq mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var.</p> <p>Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müasir həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, xroniki stress, yuxu pozuntuları və ətraf mühit amilləri bioloji qocalmanın sürətlənməsinə təsir göstərə biləcək faktorlar sırasındadır. Bununla belə, alimlər bu amillərin təsir dərəcəsinin də gələcək tədqiqatlarla daha dəqiq qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildirirlər.</p> <p>Araşdırma müəlliflərinin qənaətinə görə, bioloji qocalmanın qiymətləndirilməsi gələcəkdə erkən risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi, profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi və xərçəngin erkən diaqnostikası istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
<category>AXAN XƏBƏR / SƏHİYYƏ / ARAŞDIRMA / MARAQLI</category>
<dc:creator>admin5</dc:creator>
<pubDate>Tue, 30 Jun 2026 12:32:36 +0400</pubDate>
</item>[/shortrss]
[fullrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</title>
<guid isPermaLink="true">https://lider-media.az/index.php?newsid=22658</guid>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=22658</link>
<category><![CDATA[AXAN XƏBƏR / SƏHİYYƏ / ARAŞDIRMA / MARAQLI]]></category>
<dc:creator>admin5</dc:creator>
<pubDate>Tue, 30 Jun 2026 12:32:36 +0400</pubDate>
<description><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</p> <p>ABŞ-ın Vaşinqton Universiteti Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılan və Nature Medicine jurnalında dərc olunan "Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk" ("Bioloji qocalma və erkən yaşlarda xərçəng riskində nəsillərarası dəyişikliklər") adlı elmi araşdırma gənc yaşlarda xərçəng hallarının artmasının mümkün səbəblərindən birinə işıq salıb.</p> <p>154 mindən çox iştirakçının məlumatlarının təhlili əsasında aparılan tədqiqat göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma erkən yaşlarda bəzi bərk toxuma mənşəli xərçəng növlərinin yaranma riski ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, sonrakı nəsillərdə bioloji qocalma göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir və bu hal xüsusilə ağciyər, mədə-bağırsaq sistemi, kolorektal və uşaqlıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir.</p> <p>Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr bioloji qocalma ilə erkən yaşlarda xərçəng arasında statistik əlaqəni göstərir, lakin bunun birbaşa səbəb-nəticə münasibəti olduğunu sübut etmir. Onların fikrincə, əlaqənin dəqiq mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var.</p> <p>Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müasir həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, xroniki stress, yuxu pozuntuları və ətraf mühit amilləri bioloji qocalmanın sürətlənməsinə təsir göstərə biləcək faktorlar sırasındadır. Bununla belə, alimlər bu amillərin təsir dərəcəsinin də gələcək tədqiqatlarla daha dəqiq qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildirirlər.</p> <p>Araşdırma müəlliflərinin qənaətinə görə, bioloji qocalmanın qiymətləndirilməsi gələcəkdə erkən risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi, profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi və xərçəngin erkən diaqnostikası istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></description>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</p> <p>ABŞ-ın Vaşinqton Universiteti Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılan və Nature Medicine jurnalında dərc olunan "Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk" ("Bioloji qocalma və erkən yaşlarda xərçəng riskində nəsillərarası dəyişikliklər") adlı elmi araşdırma gənc yaşlarda xərçəng hallarının artmasının mümkün səbəblərindən birinə işıq salıb.</p> <p>154 mindən çox iştirakçının məlumatlarının təhlili əsasında aparılan tədqiqat göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma erkən yaşlarda bəzi bərk toxuma mənşəli xərçəng növlərinin yaranma riski ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, sonrakı nəsillərdə bioloji qocalma göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir və bu hal xüsusilə ağciyər, mədə-bağırsaq sistemi, kolorektal və uşaqlıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir.</p> <p>Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr bioloji qocalma ilə erkən yaşlarda xərçəng arasında statistik əlaqəni göstərir, lakin bunun birbaşa səbəb-nəticə münasibəti olduğunu sübut etmir. Onların fikrincə, əlaqənin dəqiq mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var.</p> <p>Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müasir həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, xroniki stress, yuxu pozuntuları və ətraf mühit amilləri bioloji qocalmanın sürətlənməsinə təsir göstərə biləcək faktorlar sırasındadır. Bununla belə, alimlər bu amillərin təsir dərəcəsinin də gələcək tədqiqatlarla daha dəqiq qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildirirlər.</p> <p>Araşdırma müəlliflərinin qənaətinə görə, bioloji qocalmanın qiymətləndirilməsi gələcəkdə erkən risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi, profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi və xərçəngin erkən diaqnostikası istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</p> <p>ABŞ-ın Vaşinqton Universiteti Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılan və Nature Medicine jurnalında dərc olunan "Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk" ("Bioloji qocalma və erkən yaşlarda xərçəng riskində nəsillərarası dəyişikliklər") adlı elmi araşdırma gənc yaşlarda xərçəng hallarının artmasının mümkün səbəblərindən birinə işıq salıb.</p> <p>154 mindən çox iştirakçının məlumatlarının təhlili əsasında aparılan tədqiqat göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma erkən yaşlarda bəzi bərk toxuma mənşəli xərçəng növlərinin yaranma riski ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, sonrakı nəsillərdə bioloji qocalma göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir və bu hal xüsusilə ağciyər, mədə-bağırsaq sistemi, kolorektal və uşaqlıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir.</p> <p>Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr bioloji qocalma ilə erkən yaşlarda xərçəng arasında statistik əlaqəni göstərir, lakin bunun birbaşa səbəb-nəticə münasibəti olduğunu sübut etmir. Onların fikrincə, əlaqənin dəqiq mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var.</p> <p>Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müasir həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, xroniki stress, yuxu pozuntuları və ətraf mühit amilləri bioloji qocalmanın sürətlənməsinə təsir göstərə biləcək faktorlar sırasındadır. Bununla belə, alimlər bu amillərin təsir dərəcəsinin də gələcək tədqiqatlarla daha dəqiq qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildirirlər.</p> <p>Araşdırma müəlliflərinin qənaətinə görə, bioloji qocalmanın qiymətləndirilməsi gələcəkdə erkən risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi, profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi və xərçəngin erkən diaqnostikası istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/fullrss]
[yandexrss]<item turbo="{allow-turbo}">
<title>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</title>
<link>https://lider-media.az/index.php?newsid=22658</link>
<description><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</p> <p>ABŞ-ın Vaşinqton Universiteti Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılan və Nature Medicine jurnalında dərc olunan "Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk" ("Bioloji qocalma və erkən yaşlarda xərçəng riskində nəsillərarası dəyişikliklər") adlı elmi araşdırma gənc yaşlarda xərçəng hallarının artmasının mümkün səbəblərindən birinə işıq salıb.</p> <p>154 mindən çox iştirakçının məlumatlarının təhlili əsasında aparılan tədqiqat göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma erkən yaşlarda bəzi bərk toxuma mənşəli xərçəng növlərinin yaranma riski ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, sonrakı nəsillərdə bioloji qocalma göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir və bu hal xüsusilə ağciyər, mədə-bağırsaq sistemi, kolorektal və uşaqlıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir.</p> <p>Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr bioloji qocalma ilə erkən yaşlarda xərçəng arasında statistik əlaqəni göstərir, lakin bunun birbaşa səbəb-nəticə münasibəti olduğunu sübut etmir. Onların fikrincə, əlaqənin dəqiq mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var.</p> <p>Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müasir həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, xroniki stress, yuxu pozuntuları və ətraf mühit amilləri bioloji qocalmanın sürətlənməsinə təsir göstərə biləcək faktorlar sırasındadır. Bununla belə, alimlər bu amillərin təsir dərəcəsinin də gələcək tədqiqatlarla daha dəqiq qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildirirlər.</p> <p>Araşdırma müəlliflərinin qənaətinə görə, bioloji qocalmanın qiymətləndirilməsi gələcəkdə erkən risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi, profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi və xərçəngin erkən diaqnostikası istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div></description>
<category>AXAN XƏBƏR / SƏHİYYƏ / ARAŞDIRMA / MARAQLI</category>
<enclosure url="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" type="image/jpeg" />
<pubDate>Tue, 30 Jun 2026 12:32:36 +0400</pubDate>
<yandex:full-text><div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</p> <p>ABŞ-ın Vaşinqton Universiteti Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılan və Nature Medicine jurnalında dərc olunan "Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk" ("Bioloji qocalma və erkən yaşlarda xərçəng riskində nəsillərarası dəyişikliklər") adlı elmi araşdırma gənc yaşlarda xərçəng hallarının artmasının mümkün səbəblərindən birinə işıq salıb.</p> <p>154 mindən çox iştirakçının məlumatlarının təhlili əsasında aparılan tədqiqat göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma erkən yaşlarda bəzi bərk toxuma mənşəli xərçəng növlərinin yaranma riski ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, sonrakı nəsillərdə bioloji qocalma göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir və bu hal xüsusilə ağciyər, mədə-bağırsaq sistemi, kolorektal və uşaqlıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir.</p> <p>Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr bioloji qocalma ilə erkən yaşlarda xərçəng arasında statistik əlaqəni göstərir, lakin bunun birbaşa səbəb-nəticə münasibəti olduğunu sübut etmir. Onların fikrincə, əlaqənin dəqiq mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var.</p> <p>Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müasir həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, xroniki stress, yuxu pozuntuları və ətraf mühit amilləri bioloji qocalmanın sürətlənməsinə təsir göstərə biləcək faktorlar sırasındadır. Bununla belə, alimlər bu amillərin təsir dərəcəsinin də gələcək tədqiqatlarla daha dəqiq qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildirirlər.</p> <p>Araşdırma müəlliflərinin qənaətinə görə, bioloji qocalmanın qiymətləndirilməsi gələcəkdə erkən risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi, profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi və xərçəngin erkən diaqnostikası istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div></yandex:full-text>
[allow-turbo]<turbo:content><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</p> <p>ABŞ-ın Vaşinqton Universiteti Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılan və Nature Medicine jurnalında dərc olunan "Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk" ("Bioloji qocalma və erkən yaşlarda xərçəng riskində nəsillərarası dəyişikliklər") adlı elmi araşdırma gənc yaşlarda xərçəng hallarının artmasının mümkün səbəblərindən birinə işıq salıb.</p> <p>154 mindən çox iştirakçının məlumatlarının təhlili əsasında aparılan tədqiqat göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma erkən yaşlarda bəzi bərk toxuma mənşəli xərçəng növlərinin yaranma riski ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, sonrakı nəsillərdə bioloji qocalma göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir və bu hal xüsusilə ağciyər, mədə-bağırsaq sistemi, kolorektal və uşaqlıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir.</p> <p>Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr bioloji qocalma ilə erkən yaşlarda xərçəng arasında statistik əlaqəni göstərir, lakin bunun birbaşa səbəb-nəticə münasibəti olduğunu sübut etmir. Onların fikrincə, əlaqənin dəqiq mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var.</p> <p>Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müasir həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, xroniki stress, yuxu pozuntuları və ətraf mühit amilləri bioloji qocalmanın sürətlənməsinə təsir göstərə biləcək faktorlar sırasındadır. Bununla belə, alimlər bu amillərin təsir dərəcəsinin də gələcək tədqiqatlarla daha dəqiq qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildirirlər.</p> <p>Araşdırma müəlliflərinin qənaətinə görə, bioloji qocalmanın qiymətləndirilməsi gələcəkdə erkən risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi, profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi və xərçəngin erkən diaqnostikası istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></turbo:content>[/allow-turbo]
[allow-dzen]<content:encoded><![CDATA[<div class="post-header"> <div class="post-meta"> <div class="share-box-area"> <div class="right-area"></div> </div> </div> </div> <figure class="post-img"><img src="https://xalqqazeti.az/uploads/news/242751/S%C3%BCr%C9%99tli-ya%C5%9Flanma-%C5%9F%C9%99k.jpg" alt="post-img" width="960" height="520"></figure> <div class="post-body"> <p>Yeni araşdırma: Sürətlənmiş bioloji qocalma gənclərdə xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər</p> <p>ABŞ-ın Vaşinqton Universiteti Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılan və Nature Medicine jurnalında dərc olunan "Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk" ("Bioloji qocalma və erkən yaşlarda xərçəng riskində nəsillərarası dəyişikliklər") adlı elmi araşdırma gənc yaşlarda xərçəng hallarının artmasının mümkün səbəblərindən birinə işıq salıb.</p> <p>154 mindən çox iştirakçının məlumatlarının təhlili əsasında aparılan tədqiqat göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma erkən yaşlarda bəzi bərk toxuma mənşəli xərçəng növlərinin yaranma riski ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, sonrakı nəsillərdə bioloji qocalma göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir və bu hal xüsusilə ağciyər, mədə-bağırsaq sistemi, kolorektal və uşaqlıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqələndirilir.</p> <p>Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, əldə olunan nəticələr bioloji qocalma ilə erkən yaşlarda xərçəng arasında statistik əlaqəni göstərir, lakin bunun birbaşa səbəb-nəticə münasibəti olduğunu sübut etmir. Onların fikrincə, əlaqənin dəqiq mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var.</p> <p>Mütəxəssislər hesab edirlər ki, müasir həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, xroniki stress, yuxu pozuntuları və ətraf mühit amilləri bioloji qocalmanın sürətlənməsinə təsir göstərə biləcək faktorlar sırasındadır. Bununla belə, alimlər bu amillərin təsir dərəcəsinin də gələcək tədqiqatlarla daha dəqiq qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildirirlər.</p> <p>Araşdırma müəlliflərinin qənaətinə görə, bioloji qocalmanın qiymətləndirilməsi gələcəkdə erkən risk qruplarının müəyyənləşdirilməsi, profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi və xərçəngin erkən diaqnostikası istiqamətində yeni imkanlar yarada bilər.</p> <p><strong>Nurəngiz Adilqızı</strong></p> </div>]]></content:encoded>[/allow-dzen]
</item>[/yandexrss]</channel></rss>