Əhval

Bilmədim…

Könlümü dünyaya açdığımı da,

Sevgimi aləmə saçdığımı da.

Şükür badəsini içdiyimi də,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Haqq yolun gəzdimi ruhum,

Cənnətin dadını sezdimi ruhum,

Cismimi qəflətdən üzddümü ruhum,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Eşqin istisindən doydumu ürək,

Yanmağı kənara qoydumu ürək?

Qismətinə razı oldumu ürək,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Dodaqlar toxunub qaynamaqdamı,

Gözlər qaçdı-qovdu oynamaqdamı.

Eşqdən yanan canın odlanmaqdamı,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Muallif: Mashhura Muhammad qizi

Tarjimon: Şahməmməd Dağlaroğlu

Əhval

Bilmədim…

Könlümü dünyaya açdığımı da,

Sevgimi aləmə saçdığımı da.

Şükür badəsini içdiyimi də,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Haqq yolun gəzdimi ruhum,

Cənnətin dadını sezdimi ruhum,

Cismimi qəflətdən üzddümü ruhum,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Eşqin istisindən doydumu ürək,

Yanmağı kənara qoydumu ürək?

Qismətinə razı oldumu ürək,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Dodaqlar toxunub qaynamaqdamı,

Gözlər qaçdı-qovdu oynamaqdamı.

Eşqdən yanan canın odlanmaqdamı,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Muallif: Mashhura Muhammad qizi

Tarjimon: Şahməmməd Dağlaroğlu

Əhval

Bilmədim…

Könlümü dünyaya açdığımı da,

Sevgimi aləmə saçdığımı da.

Şükür badəsini içdiyimi də,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Haqq yolun gəzdimi ruhum,

Cənnətin dadını sezdimi ruhum,

Cismimi qəflətdən üzddümü ruhum,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Eşqin istisindən doydumu ürək,

Yanmağı kənara qoydumu ürək?

Qismətinə razı oldumu ürək,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Bilmədim…

Dodaqlar toxunub qaynamaqdamı,

Gözlər qaçdı-qovdu oynamaqdamı.

Eşqdən yanan canın odlanmaqdamı,

Həyat gözəl imiş, olduqca gözəl!

Muallif: Mashhura Muhammad qizi

Tarjimon: Şahməmməd Dağlaroğlu

XALİYAR SƏFƏROV

CƏNNƏT QAPISI

Hekayə

Sübh namazını qurtaran Qulam müəllim iki tərəfə salam verərək artıq yerindən qalxmaq üzrə idi ki, adət üzrə yan otaqdan iniltini xatırladan bir səs eşidildi. Səccadəni qatlayıb arasına təsbehi yərləşdirdi və pəncərənin kənarına qoydu. Arxaya çevrildi: qızı hələ yatır. Əlinə aftabə alıb, ocaqayvana doğru getdi. Bir az əvvəl sübh üçün ocaq qalayıb su qızdırmış və qumqanı közün üstündə buraxmişdi. Aftabədə ilıq su hazırlayıb geri döndü və bayır qapısının yanında tərsinə çevrilmiş mis ləyəni götürüb səs gələn otağın qapısı önünə gəldi, dəstəyi tutduğu halda sanki uca bir kəlami oxuyurmuş kimi səssizcə donub qaldı. Sonra qapını asta-asta itələdi. Burnuna qəfil çirk qarışıq üfunətli qoxu doldu.

– Ya Tanrı... – Qulam müəllim işığı yandırdı.

Otaqda altmışı keçəndə arvadını itirmiş, ardınca iki ay keçməmiş insult keçirib çürümüş çöp kimi olmuş, qurumuş bibər tək əyilmiş, körpə kimi yüngül, gözləri görsə də qulaqları tutulmuş, yaddaşı əlindən getdiyi üçün özünü dərk etməyən atası uzanmışdı. Baş tərəfdəki divardan bir naxışlı işləmə asılmış, iki sıra taxça qaldırılmış, ortasına alçaq şkaf qoyulmuşdu. Üstündə dərman-dərman qarmaqarışıq. Onun yuxarısında təxminən əlli yaşlarında ər-arvadın şəkli asılmış. Onda qalın qaşlı, enli alınlı, qartalburunlu, gəniş qamətli bir kişi və arıq, xəstəhal, solğun bir qadın. Qapı tərəfdəki əlüstü masada televizor vardı. Çarpayının qarşısında yerə bir döşək salınmışdı. Qulam müəllim orada oturur bə gecələr bəzən elə orada qalırdı. Gecə-gündüz atasının yanında. İndi də oyaq, tavana hissiz-hərəkətsiz baxan atasının üfunət verən yorğanını qaldırıb altlığı dəyişdi. Köhnə pambıq köynəyi ilıq suya batırıb ayıb yerlərini təmizlədi, sonra çarpayının üstünə oturdub üz-gözünü yudu. Yumşaq dəsmalla ehmalca quruladı... Amma ata bunların heç birini hiss etmirdi... Baxışları naməlum bir nöqtəyə zillənmiş, bir tonda nəfəs alır, dodağının kənarı sallanmış, ağzından gücsüzcə nəm axırdı.

– Ata?..

Cavab yox, hiss yox. İki ildən çoxdur ki bu hal.

Qulam müəllim gözlərini sıxıb boğazına yığılan kədəri içinə çəkdi və atasını yenidən yerinə uzatdı. Dəstcoy və aftabəni götürüb çölə çıxdı.

– Ata, çayı dəmləyim?

Qulam müəllim qızına “indi” deyirmiş kimi bir baxış atdı və həyətin arxa tərəfinə yönəldi. Zibili çalaya töküb aftabədəki su ilə dəstcoyi yudu. Geri qayıdarkən ətrafa baxdı. Sübh açılırdı. Dörd bir yandan sərçələrin civiltisi, itlərin hürüşü, qoyunların mələməsi, uşaqların səsi gəlirdi. Qəlbi sıxıldı.

– Qaynana üzsüzlük eləməsəydi, indi iki bala da evin qabağında civildəşərdih

Qayınatanın yatağa düşməsi gəlinə məlal gəldi, burnu qırışdı. Məhrəm işləri Qulam müəllimin özü görsə də ilıq su hazırlamaq, evi yığışdırmaq, yeməyinə baxmaq get-gedə ona ağır düşməyə başladı. Bir həftə keçməmiş açıq-aşkar dedi:

– Mən sizə atanızın altını təmizləyim deyə ərə gəlməmişəm!

– Ay, ağzını yum! – Onsuz da boğazına qədər dolmuş Qulam müəllimin qanı qaynadı. – Nədir, məlal gəlir? Öz payıma düşəni özüm edirəm axı!

– Yenə də bacaramırıq! Axı başqaları da baxsın!

– Nə, atama baxa bilmirəm deyə şəhərdəki qardaşıma aparım yoxsa bacılarıma atım?

– Nə edirsiniz edin! Amma mən baxmayacağam!

– Bu evin çörəyini-duzunu yeyirsənsə, mən deyə gəlmisənsə, baxacaqsan!

– Mən siz üçün gəlmişəm, atanıza görə deyil! – hönkürüb ağladı arvadı. – Bu adam nə etdiyimizi bilmir, hiss etmir, hətta bizim kim olduğumuzu da tanımır axı!

– Ay axmaq! Axı o mənim atam!

– Belə adamı qocalar evinə vermək lazımdır!

Bu söz əsəbi gəlinin ağzından necə çıxıb, Qulam müəllim necə onun üzərinə cumub, bilmir. Dünya gözünə qaranlıq oldu. Günahlar əzəldən qadın səbəbilə yaranıb. Yadda qalanı – ürəyi qaralmış, səbrsiz arvadının fəryad edib onları qarğaması, uşaqları “Gəlin hamınız, atanız üfunətin içində otursun! Bu evdə artıq rahatlıq yox!” deyə çəkib aparması oldu. İbtidai sinifdə oxuyan iki oğlu quzu kimi anasının dalınca düşdü. Təkcə böyük qızı Nəsibə yanında qaldı.

– Getmirəm! Babama kim baxacaq?! – deyə hıçqıraraq ağladı.

– Gedək! – qışqırdı qadın. – Bu ev artıq çürüyəcək... bir məsliqxanəyə çevriləcək!

Nəsibə özünü atasının pənahına atıb, belindən qucaqladı. Müəllimin bütün vücudu sarsıldı və dodaqları göyərmiş qadına baxaraq hayqırdı:

– Yox ol, atan lənətə gəlsin! Bir də üzünü görməyim!

Qadın getdi, qız qaldı. Qəzəbi sərt imiş. Getdiyi gündən bəri görünmədi. Qulam müəllim də qürur edib arxasınca düşmədi. Məktəbdəki işindən də ayrıldı.

– Başqa çarəm yoxdur... – dedi direktora. – Sizi anlayıram, mənə də pul lazım, amma artıq işləyə bilmərəm. Bir gün gəlib, iki gün gələ bilməsəm, hər şey ortalıqda qalacaq. Xalqın balasını aldadıb nə edim? Bu qədərinə güc-bəla dözürəm, bir it günü keçib gedir... Bu vaxt atamın yanında olmalıyam.

O gündən bəri pensiya ilə dolanır. Qohum-əqrəba, qonum-qonşu hal-əhval tutmağa, aş-nan gətirməyə gəlir. Şəhərdəki qardaşı kömək edir, bacıları xəbər alır. Çörək bişirib gedirlər. İki-üç gün qalırlar, amma hər kəsin ağlında ayrı fikir var. Qardaşı “gəlini geri gətir” deyir. Bacıları isə “elə cəhənnəm yox olsun” deyir.

– Bu qadının adını yanımda çəkməyin... – Qulam müəllim alışıb-yanır. – Könül verib, bir yastığa baş qoyduğum qadının bu sınaqda belə tərsinə dönməsini həzm edə bilmirəm. İndi mənim cənnətim də, cəhənnəmim də atamdır... Evdəki vəziyyət sizi utandırırsa, bu barədə düşünməyin. Bitdi, vəssalam!

Vəziyyət o qədər gərgin idi ki, hansı tərəfdən baxsan, bütün anlayışlar, baxışlar böyük bir fikir kimi ataya bağlanır, Hhisssiz, yaddaşsız, aciz halda uzanan möhtərəm atanın xidmətində olmaq övladlardan fədakarlıq və cəsarət tələb edirdi. Müəllim isə bunların hamısını heç bir gileysiz yerinə yetirirdi...

İndi də atasının yanına qayıdan kimi televizor altındakı masa üstündə duran süfrə və kiçik kasanı götürdü. Nəsibə çay dəmləyib gəldi. Qulam müəllim kasaya nəbat atdı və çay süzərək üstündən çörək doğradı. Sonra atasını yerindən qaldırıb qucağına alaraq süfrə başına oturtdu. Belə vaxtlarda qoca sızıldayar, inad edər, oğlu isə ehtiyatla, bəzən işarələrlə, bəzən alnını, gicgahlarını ovuşduraraq onu sakitləşdirərdi. İndi də atasının sözə baxmayan ayaqlarını yığıb belinə yastıq qoydu. Qoca bir az arxaya söykəndi, başını divara dayadı. Gözləri ətrafa dolaşa-dolaşa baxdı. Qulam müəllim onun yaxalığına dəsmal taxdı. Əvvəl su ilə dərman içirdi, sonra qaşıqla kasadakı isladılmış çörəkdən götürüb üfürdü, əvvəl özü dadına baxdı. İstisini yoxladıqdan sonra atasının ağzına uzatdı, amma qoca püskürtdü. İsladılmış çörək tikələri süfrəyə, bir qismi də boynundakı dəsmala töküldü. Nəsibə hamısını silib təmizlədi.

– Sağ ol, qızım... – dedi və yenə atasının ağzına yemək uzatdı. Bu dəfə yedi, amma dörd-beş qaşıqdan sonra yenə püskürtdü. Yenə silindi. Qulam müəllim balaca uşağı oynadarmış kimi qaşığı əvvəl atası, sonra özü, sonra yenə atasının ağzına tutaraq kasadakı çörəyi axıradək yedirdi. Ürəyi rahatladı. Yenə dərmanını verdi, üstündən nəbatlı çay içirdi. Yenə ilıq, nəm bezlə üzünü-gözünü sildi.

Qarnı doyduğundan qocanın üzündə təbəssüm işıqlandı. Bir müddət divara söykənib laqeyd oturdu, sonra özünü yana buraxdı. Hər an bir şey ola biləcəyinə alışmış müəllim atasını çiynindən tutub saxladı və qaldırıb yenidən çarpayısına uzatdı. Elə bu vaxt hava dəyişdi... Nəsobə sanki heç nə olmamış kimi süfrəni yığışdırdı, çaydanı-piyalələri götürüb otaqdan çıxdı.

Qoca səhər yeməyindən sonra bir müddət tavana baxıb səssiz uzanır, bu arada Qulam müəllim çöldəki işlərini görüb qayıdır, qızını məktəbə yola salır, mal-heyvana baxırdı. İndi də çölə çıxanda Nəsibənin geyindiyini gördü.

– Qızım, məktəbinə gedib gəl, – dedi.

– Hə, gedirəm.

– Hə, sənə inaniram. Yaxşı oxu. – Qulam müəllim onun başını sığalladı, amma içində nəsə qopub qırıldı.

Nəsibə gedəndən sonra dəhlizdə duran arabacığı çölə çıxardı və gəlin kolyaskası düzəldirmiş kimi üstünə döşəkçə saldı. Su və dəsmal qoydu. Sonra evə girib atasını qucağına aldı və bayıra çıxardı.

Xəstə ilk dəfə əlil arabasına oturanda, hərçənd bunun nə olduğunu bilmir, ancaq uşaq kimi sevinmiş, oğlu onu evin qabağında sürəndə əllərini oynadıb, arabacığın tutacaqlarını şappıldadaraq vurur, qəribə bir zövq alırdı...

– Ata? Araba xoşunuza gəldimi?

Ata cavab əvəzinə zəifcə gülümsədi, sanki “Daha sür” demək istəyirmiş kimi bütün bədənini tərpətməyə çalışdı. Qulam müəllim arabanı asta-asta itələyir, atasının başı yırğalanır, arıq boynunun dərisi dartılır, qolları qalxıb-enir, barmaqları oynayırdı. Belə anlarda oğulun ürəyi dolub-daşar, qızı görməsin deyə boğazına dolan kədəri içinə çəkərdi. Get-gedə buna da alışdı. Arvadının yoxluğu, qızı ilə atası arasında qalmış acizliyi onu bəzən qızının saçlarını darayıb hörməyə, onu qucaqlayıb “Ana qızım, can sənə qurban...”deyə oxşamağa vadar edir, bununla öz həsrətini də, Nəsibənin darıxmasını da ovundururdu. Qızı da anasız həyata alışırdı...

Qulam müəllim əvvəllər atasını arabaya mindirib, yalnız həyətin içində gəzdirirdi. Sonralar onu küçəyə də çıxarmağa və məhəllə güzərinədək aparıb dolaşdırmağa başladı. Bu gün isə atası qəfil əlini qaldırıb düzü göstərdi. Bu gözlənilməz dəyişiklik müəllimin ürəyini coşdurdu. Önünə keçib soruşdu:

– Hara aparım sizi, ata?

Atası cavab əvəzinə yenə də düzü göstərdi. Dediyini elədi. Daş döşənmiş küçədə arabanı xırçıldada-xırçıldada sürdü. Xeyli yol getdi, ora-bura döndü, amma atası yalnız düzü göstərirdi. Axırda anladı, o qəbiristanlığa getmək istəyirmiş... Bədəni titrədi. Qəbiristanlığın darvazasına çatanda arabanı saxladı. “İndi görəsən, hansı tərəfi göstərəcək?” ümidilə atasının gözlərinə baxdı, amma hissiz baxışlarından heç nə oxuya bilmədi. O vaxt ata nə üçün bura gəldiyini unutmuş, biganə halda başını azacıq aşağı əyib susaraq otururdu.

– Ata, içəri aparım?

Atanın baxışları bir nöqtəyə yönəlmişdi. Kələ-kötür yolun yorğunluğundan taqəti kəsilmiş, tez-tez nəfəs alırdı. Qulam müəllim rezin qabın ağzını açıb atasına su içirdi. Ata suyu tökə-tökə içdi və qabı kənara atdı...

– Ya Allahım... Özün səbir ver!..

Qulam müəllim atasını qucağına aldı və büdrəyə-büdrəyə qəbirlər arasından yeriməyə başladı. Nənəsi ilə babasının yanaşı duran qəbirlərini tapanda onu çiynindən endirdi. Qoca ətrafına çaşqın-çaşqın baxdı. Anasının qəbirdaşını görəndə qəfil “Ana...” dedi və hıçqıra-hıçqıra ağlamağa başladı, başını qucaqlayıb yerə çökdü. Qulam müəllim əvvəlcə qorxdu. Sonra sevindi. Axı atası danışmışdı! Sonra onu qucaqladı.

– Ana... – qocanın gözlərindən fasiləsiz yaş axır, amma başqa söz demir, yalnız bir nöqtəyə baxırdı.

Qulam müəllim atasını ehtiyatla yerə əyləştirdi, özü də yanına çökdü. Atasını özünə söykəyib, pıçıltıla tilavət etməyə başladı:

– Əuzu billahi minəş-şeytanir-rəcim...

Dua edərkən gözlərindən axan yaş atasının boynuna düşüb, yaxasını islatdı. Qoca əli ilə boynunu sildi və oğluna baxdı. Qulam müəllim duanı da bitirə bilmədən atasını qucaqladı və atasının başı üzərində üzünə fatiha çəkdi.

Ata-oğul qəbiristanlıqdan qayıdarkən Qulam müəllim atasının yenə danışmasını, nəsə deməsini, bir şey buyurmasını istəyir, lakin atasından səs çıxmırdı. O arabada başını əyib, gözlərini yumaraq yırğalana-yırğalana gəlirdi. Bu sanki tufandan əvvəlki səssizliyə bənzəyirdi...

Evə çatmağa az qalmış möcüzə baş verdi. Ata qapı ağzında duran Nəsibəni görüb əllərini irəli uzatdı və “Su-u...” dedi. Qulam müəllim yerində dondu.

– Ata?! – bədəni əsdi. – Ya Rəbbim, min şükür sənə! Atam danışdı! Atam danışdı! İki ildən sonra danışdı...

Ətrafına baxdı. Qapı önündə duran qızından başqa heç kim yox idi. Amma ruhu yüngülləşdi. Gözlərini bürümüş zülmət geri çəkildi.

– Ata? – Nəsibə qaçıb gəlib onun dizlərindən qucaqladı. – Babam danışdı?

– Hə, balam. Baban danışdı. Tez su gətir.

– Ata, sənə bir söz deyim?

– Get, qızım, əvvəl suyu gətir!

Nəsibə tələsərək getdi. Ata-oğul darvaza önündə bir az dincəldilər. Bir azdan qapı açıldı, bir qadın səsinin salam verdiyi eşidildi. Qulam müəllim cəld başını qaldırdı. Nə yaxşı ki, qapının ağzında arvadı çəkingənliklə bir piyala su tutaraq dururdu...

Özbək dilindən Azərbaycan dilinə çevirən: Rəhmət Babacan

Xaliyar SƏFƏROV 1983-cü ildə ÖzbəkistaninQəşqədərya vilayəti Çırakçı rayonunda anadan olub.

2005-ci ildə Səmərqənd dövlət üniversitisinin özbək filologiyası fakültəsini bitirib.

Əsərləri “Şərq üldüzü”, “Gənclik” jurnalları və “Özbəkistan ədəbiyyatı və sənəti”, “Kitab dünyası” və digər nəşrlərdə dərc olunub. Əsərləri rus, türk, qırğız və qaraqalpaq dillərinə tərcümə olunub.

“Aysız gecələr” (2010, hekayələr), “Qanadsız quşlar” (2015, povest və həkayələr), “Namus və həyat” (2019, povest və hekayələr), “Anamın yalanları” (2024, hekayələr) adlı kitabları nəşr olunub.

Hazırda “Özbəkistan tarixi” telekanalının “Elmi-populyar telefilmlər” redaksiyasının baş redaktoru.

XALİYAR SƏFƏROV

CƏNNƏT QAPISI

Hekayə

Sübh namazını qurtaran Qulam müəllim iki tərəfə salam verərək artıq yerindən qalxmaq üzrə idi ki, adət üzrə yan otaqdan iniltini xatırladan bir səs eşidildi. Səccadəni qatlayıb arasına təsbehi yərləşdirdi və pəncərənin kənarına qoydu. Arxaya çevrildi: qızı hələ yatır. Əlinə aftabə alıb, ocaqayvana doğru getdi. Bir az əvvəl sübh üçün ocaq qalayıb su qızdırmış və qumqanı közün üstündə buraxmişdi. Aftabədə ilıq su hazırlayıb geri döndü və bayır qapısının yanında tərsinə çevrilmiş mis ləyəni götürüb səs gələn otağın qapısı önünə gəldi, dəstəyi tutduğu halda sanki uca bir kəlami oxuyurmuş kimi səssizcə donub qaldı. Sonra qapını asta-asta itələdi. Burnuna qəfil çirk qarışıq üfunətli qoxu doldu.

– Ya Tanrı... – Qulam müəllim işığı yandırdı.

Otaqda altmışı keçəndə arvadını itirmiş, ardınca iki ay keçməmiş insult keçirib çürümüş çöp kimi olmuş, qurumuş bibər tək əyilmiş, körpə kimi yüngül, gözləri görsə də qulaqları tutulmuş, yaddaşı əlindən getdiyi üçün özünü dərk etməyən atası uzanmışdı. Baş tərəfdəki divardan bir naxışlı işləmə asılmış, iki sıra taxça qaldırılmış, ortasına alçaq şkaf qoyulmuşdu. Üstündə dərman-dərman qarmaqarışıq. Onun yuxarısında təxminən əlli yaşlarında ər-arvadın şəkli asılmış. Onda qalın qaşlı, enli alınlı, qartalburunlu, gəniş qamətli bir kişi və arıq, xəstəhal, solğun bir qadın. Qapı tərəfdəki əlüstü masada televizor vardı. Çarpayının qarşısında yerə bir döşək salınmışdı. Qulam müəllim orada oturur bə gecələr bəzən elə orada qalırdı. Gecə-gündüz atasının yanında. İndi də oyaq, tavana hissiz-hərəkətsiz baxan atasının üfunət verən yorğanını qaldırıb altlığı dəyişdi. Köhnə pambıq köynəyi ilıq suya batırıb ayıb yerlərini təmizlədi, sonra çarpayının üstünə oturdub üz-gözünü yudu. Yumşaq dəsmalla ehmalca quruladı... Amma ata bunların heç birini hiss etmirdi... Baxışları naməlum bir nöqtəyə zillənmiş, bir tonda nəfəs alır, dodağının kənarı sallanmış, ağzından gücsüzcə nəm axırdı.

– Ata?..

Cavab yox, hiss yox. İki ildən çoxdur ki bu hal.

Qulam müəllim gözlərini sıxıb boğazına yığılan kədəri içinə çəkdi və atasını yenidən yerinə uzatdı. Dəstcoy və aftabəni götürüb çölə çıxdı.

– Ata, çayı dəmləyim?

Qulam müəllim qızına “indi” deyirmiş kimi bir baxış atdı və həyətin arxa tərəfinə yönəldi. Zibili çalaya töküb aftabədəki su ilə dəstcoyi yudu. Geri qayıdarkən ətrafa baxdı. Sübh açılırdı. Dörd bir yandan sərçələrin civiltisi, itlərin hürüşü, qoyunların mələməsi, uşaqların səsi gəlirdi. Qəlbi sıxıldı.

– Qaynana üzsüzlük eləməsəydi, indi iki bala da evin qabağında civildəşərdih

Qayınatanın yatağa düşməsi gəlinə məlal gəldi, burnu qırışdı. Məhrəm işləri Qulam müəllimin özü görsə də ilıq su hazırlamaq, evi yığışdırmaq, yeməyinə baxmaq get-gedə ona ağır düşməyə başladı. Bir həftə keçməmiş açıq-aşkar dedi:

– Mən sizə atanızın altını təmizləyim deyə ərə gəlməmişəm!

– Ay, ağzını yum! – Onsuz da boğazına qədər dolmuş Qulam müəllimin qanı qaynadı. – Nədir, məlal gəlir? Öz payıma düşəni özüm edirəm axı!

– Yenə də bacaramırıq! Axı başqaları da baxsın!

– Nə, atama baxa bilmirəm deyə şəhərdəki qardaşıma aparım yoxsa bacılarıma atım?

– Nə edirsiniz edin! Amma mən baxmayacağam!

– Bu evin çörəyini-duzunu yeyirsənsə, mən deyə gəlmisənsə, baxacaqsan!

– Mən siz üçün gəlmişəm, atanıza görə deyil! – hönkürüb ağladı arvadı. – Bu adam nə etdiyimizi bilmir, hiss etmir, hətta bizim kim olduğumuzu da tanımır axı!

– Ay axmaq! Axı o mənim atam!

– Belə adamı qocalar evinə vermək lazımdır!

Bu söz əsəbi gəlinin ağzından necə çıxıb, Qulam müəllim necə onun üzərinə cumub, bilmir. Dünya gözünə qaranlıq oldu. Günahlar əzəldən qadın səbəbilə yaranıb. Yadda qalanı – ürəyi qaralmış, səbrsiz arvadının fəryad edib onları qarğaması, uşaqları “Gəlin hamınız, atanız üfunətin içində otursun! Bu evdə artıq rahatlıq yox!” deyə çəkib aparması oldu. İbtidai sinifdə oxuyan iki oğlu quzu kimi anasının dalınca düşdü. Təkcə böyük qızı Nəsibə yanında qaldı.

– Getmirəm! Babama kim baxacaq?! – deyə hıçqıraraq ağladı.

– Gedək! – qışqırdı qadın. – Bu ev artıq çürüyəcək... bir məsliqxanəyə çevriləcək!

Nəsibə özünü atasının pənahına atıb, belindən qucaqladı. Müəllimin bütün vücudu sarsıldı və dodaqları göyərmiş qadına baxaraq hayqırdı:

– Yox ol, atan lənətə gəlsin! Bir də üzünü görməyim!

Qadın getdi, qız qaldı. Qəzəbi sərt imiş. Getdiyi gündən bəri görünmədi. Qulam müəllim də qürur edib arxasınca düşmədi. Məktəbdəki işindən də ayrıldı.

– Başqa çarəm yoxdur... – dedi direktora. – Sizi anlayıram, mənə də pul lazım, amma artıq işləyə bilmərəm. Bir gün gəlib, iki gün gələ bilməsəm, hər şey ortalıqda qalacaq. Xalqın balasını aldadıb nə edim? Bu qədərinə güc-bəla dözürəm, bir it günü keçib gedir... Bu vaxt atamın yanında olmalıyam.

O gündən bəri pensiya ilə dolanır. Qohum-əqrəba, qonum-qonşu hal-əhval tutmağa, aş-nan gətirməyə gəlir. Şəhərdəki qardaşı kömək edir, bacıları xəbər alır. Çörək bişirib gedirlər. İki-üç gün qalırlar, amma hər kəsin ağlında ayrı fikir var. Qardaşı “gəlini geri gətir” deyir. Bacıları isə “elə cəhənnəm yox olsun” deyir.

– Bu qadının adını yanımda çəkməyin... – Qulam müəllim alışıb-yanır. – Könül verib, bir yastığa baş qoyduğum qadının bu sınaqda belə tərsinə dönməsini həzm edə bilmirəm. İndi mənim cənnətim də, cəhənnəmim də atamdır... Evdəki vəziyyət sizi utandırırsa, bu barədə düşünməyin. Bitdi, vəssalam!

Vəziyyət o qədər gərgin idi ki, hansı tərəfdən baxsan, bütün anlayışlar, baxışlar böyük bir fikir kimi ataya bağlanır, Hhisssiz, yaddaşsız, aciz halda uzanan möhtərəm atanın xidmətində olmaq övladlardan fədakarlıq və cəsarət tələb edirdi. Müəllim isə bunların hamısını heç bir gileysiz yerinə yetirirdi...

İndi də atasının yanına qayıdan kimi televizor altındakı masa üstündə duran süfrə və kiçik kasanı götürdü. Nəsibə çay dəmləyib gəldi. Qulam müəllim kasaya nəbat atdı və çay süzərək üstündən çörək doğradı. Sonra atasını yerindən qaldırıb qucağına alaraq süfrə başına oturtdu. Belə vaxtlarda qoca sızıldayar, inad edər, oğlu isə ehtiyatla, bəzən işarələrlə, bəzən alnını, gicgahlarını ovuşduraraq onu sakitləşdirərdi. İndi də atasının sözə baxmayan ayaqlarını yığıb belinə yastıq qoydu. Qoca bir az arxaya söykəndi, başını divara dayadı. Gözləri ətrafa dolaşa-dolaşa baxdı. Qulam müəllim onun yaxalığına dəsmal taxdı. Əvvəl su ilə dərman içirdi, sonra qaşıqla kasadakı isladılmış çörəkdən götürüb üfürdü, əvvəl özü dadına baxdı. İstisini yoxladıqdan sonra atasının ağzına uzatdı, amma qoca püskürtdü. İsladılmış çörək tikələri süfrəyə, bir qismi də boynundakı dəsmala töküldü. Nəsibə hamısını silib təmizlədi.

– Sağ ol, qızım... – dedi və yenə atasının ağzına yemək uzatdı. Bu dəfə yedi, amma dörd-beş qaşıqdan sonra yenə püskürtdü. Yenə silindi. Qulam müəllim balaca uşağı oynadarmış kimi qaşığı əvvəl atası, sonra özü, sonra yenə atasının ağzına tutaraq kasadakı çörəyi axıradək yedirdi. Ürəyi rahatladı. Yenə dərmanını verdi, üstündən nəbatlı çay içirdi. Yenə ilıq, nəm bezlə üzünü-gözünü sildi.

Qarnı doyduğundan qocanın üzündə təbəssüm işıqlandı. Bir müddət divara söykənib laqeyd oturdu, sonra özünü yana buraxdı. Hər an bir şey ola biləcəyinə alışmış müəllim atasını çiynindən tutub saxladı və qaldırıb yenidən çarpayısına uzatdı. Elə bu vaxt hava dəyişdi... Nəsobə sanki heç nə olmamış kimi süfrəni yığışdırdı, çaydanı-piyalələri götürüb otaqdan çıxdı.

Qoca səhər yeməyindən sonra bir müddət tavana baxıb səssiz uzanır, bu arada Qulam müəllim çöldəki işlərini görüb qayıdır, qızını məktəbə yola salır, mal-heyvana baxırdı. İndi də çölə çıxanda Nəsibənin geyindiyini gördü.

– Qızım, məktəbinə gedib gəl, – dedi.

– Hə, gedirəm.

– Hə, sənə inaniram. Yaxşı oxu. – Qulam müəllim onun başını sığalladı, amma içində nəsə qopub qırıldı.

Nəsibə gedəndən sonra dəhlizdə duran arabacığı çölə çıxardı və gəlin kolyaskası düzəldirmiş kimi üstünə döşəkçə saldı. Su və dəsmal qoydu. Sonra evə girib atasını qucağına aldı və bayıra çıxardı.

Xəstə ilk dəfə əlil arabasına oturanda, hərçənd bunun nə olduğunu bilmir, ancaq uşaq kimi sevinmiş, oğlu onu evin qabağında sürəndə əllərini oynadıb, arabacığın tutacaqlarını şappıldadaraq vurur, qəribə bir zövq alırdı...

– Ata? Araba xoşunuza gəldimi?

Ata cavab əvəzinə zəifcə gülümsədi, sanki “Daha sür” demək istəyirmiş kimi bütün bədənini tərpətməyə çalışdı. Qulam müəllim arabanı asta-asta itələyir, atasının başı yırğalanır, arıq boynunun dərisi dartılır, qolları qalxıb-enir, barmaqları oynayırdı. Belə anlarda oğulun ürəyi dolub-daşar, qızı görməsin deyə boğazına dolan kədəri içinə çəkərdi. Get-gedə buna da alışdı. Arvadının yoxluğu, qızı ilə atası arasında qalmış acizliyi onu bəzən qızının saçlarını darayıb hörməyə, onu qucaqlayıb “Ana qızım, can sənə qurban...”deyə oxşamağa vadar edir, bununla öz həsrətini də, Nəsibənin darıxmasını da ovundururdu. Qızı da anasız həyata alışırdı...

Qulam müəllim əvvəllər atasını arabaya mindirib, yalnız həyətin içində gəzdirirdi. Sonralar onu küçəyə də çıxarmağa və məhəllə güzərinədək aparıb dolaşdırmağa başladı. Bu gün isə atası qəfil əlini qaldırıb düzü göstərdi. Bu gözlənilməz dəyişiklik müəllimin ürəyini coşdurdu. Önünə keçib soruşdu:

– Hara aparım sizi, ata?

Atası cavab əvəzinə yenə də düzü göstərdi. Dediyini elədi. Daş döşənmiş küçədə arabanı xırçıldada-xırçıldada sürdü. Xeyli yol getdi, ora-bura döndü, amma atası yalnız düzü göstərirdi. Axırda anladı, o qəbiristanlığa getmək istəyirmiş... Bədəni titrədi. Qəbiristanlığın darvazasına çatanda arabanı saxladı. “İndi görəsən, hansı tərəfi göstərəcək?” ümidilə atasının gözlərinə baxdı, amma hissiz baxışlarından heç nə oxuya bilmədi. O vaxt ata nə üçün bura gəldiyini unutmuş, biganə halda başını azacıq aşağı əyib susaraq otururdu.

– Ata, içəri aparım?

Atanın baxışları bir nöqtəyə yönəlmişdi. Kələ-kötür yolun yorğunluğundan taqəti kəsilmiş, tez-tez nəfəs alırdı. Qulam müəllim rezin qabın ağzını açıb atasına su içirdi. Ata suyu tökə-tökə içdi və qabı kənara atdı...

– Ya Allahım... Özün səbir ver!..

Qulam müəllim atasını qucağına aldı və büdrəyə-büdrəyə qəbirlər arasından yeriməyə başladı. Nənəsi ilə babasının yanaşı duran qəbirlərini tapanda onu çiynindən endirdi. Qoca ətrafına çaşqın-çaşqın baxdı. Anasının qəbirdaşını görəndə qəfil “Ana...” dedi və hıçqıra-hıçqıra ağlamağa başladı, başını qucaqlayıb yerə çökdü. Qulam müəllim əvvəlcə qorxdu. Sonra sevindi. Axı atası danışmışdı! Sonra onu qucaqladı.

– Ana... – qocanın gözlərindən fasiləsiz yaş axır, amma başqa söz demir, yalnız bir nöqtəyə baxırdı.

Qulam müəllim atasını ehtiyatla yerə əyləştirdi, özü də yanına çökdü. Atasını özünə söykəyib, pıçıltıla tilavət etməyə başladı:

– Əuzu billahi minəş-şeytanir-rəcim...

Dua edərkən gözlərindən axan yaş atasının boynuna düşüb, yaxasını islatdı. Qoca əli ilə boynunu sildi və oğluna baxdı. Qulam müəllim duanı da bitirə bilmədən atasını qucaqladı və atasının başı üzərində üzünə fatiha çəkdi.

Ata-oğul qəbiristanlıqdan qayıdarkən Qulam müəllim atasının yenə danışmasını, nəsə deməsini, bir şey buyurmasını istəyir, lakin atasından səs çıxmırdı. O arabada başını əyib, gözlərini yumaraq yırğalana-yırğalana gəlirdi. Bu sanki tufandan əvvəlki səssizliyə bənzəyirdi...

Evə çatmağa az qalmış möcüzə baş verdi. Ata qapı ağzında duran Nəsibəni görüb əllərini irəli uzatdı və “Su-u...” dedi. Qulam müəllim yerində dondu.

– Ata?! – bədəni əsdi. – Ya Rəbbim, min şükür sənə! Atam danışdı! Atam danışdı! İki ildən sonra danışdı...

Ətrafına baxdı. Qapı önündə duran qızından başqa heç kim yox idi. Amma ruhu yüngülləşdi. Gözlərini bürümüş zülmət geri çəkildi.

– Ata? – Nəsibə qaçıb gəlib onun dizlərindən qucaqladı. – Babam danışdı?

– Hə, balam. Baban danışdı. Tez su gətir.

– Ata, sənə bir söz deyim?

– Get, qızım, əvvəl suyu gətir!

Nəsibə tələsərək getdi. Ata-oğul darvaza önündə bir az dincəldilər. Bir azdan qapı açıldı, bir qadın səsinin salam verdiyi eşidildi. Qulam müəllim cəld başını qaldırdı. Nə yaxşı ki, qapının ağzında arvadı çəkingənliklə bir piyala su tutaraq dururdu...

Özbək dilindən Azərbaycan dilinə çevirən: Rəhmət Babacan

Xaliyar SƏFƏROV 1983-cü ildə ÖzbəkistaninQəşqədərya vilayəti Çırakçı rayonunda anadan olub.

2005-ci ildə Səmərqənd dövlət üniversitisinin özbək filologiyası fakültəsini bitirib.

Əsərləri “Şərq üldüzü”, “Gənclik” jurnalları və “Özbəkistan ədəbiyyatı və sənəti”, “Kitab dünyası” və digər nəşrlərdə dərc olunub. Əsərləri rus, türk, qırğız və qaraqalpaq dillərinə tərcümə olunub.

“Aysız gecələr” (2010, hekayələr), “Qanadsız quşlar” (2015, povest və həkayələr), “Namus və həyat” (2019, povest və hekayələr), “Anamın yalanları” (2024, hekayələr) adlı kitabları nəşr olunub.

Hazırda “Özbəkistan tarixi” telekanalının “Elmi-populyar telefilmlər” redaksiyasının baş redaktoru.

XALİYAR SƏFƏROV

CƏNNƏT QAPISI

Hekayə

Sübh namazını qurtaran Qulam müəllim iki tərəfə salam verərək artıq yerindən qalxmaq üzrə idi ki, adət üzrə yan otaqdan iniltini xatırladan bir səs eşidildi. Səccadəni qatlayıb arasına təsbehi yərləşdirdi və pəncərənin kənarına qoydu. Arxaya çevrildi: qızı hələ yatır. Əlinə aftabə alıb, ocaqayvana doğru getdi. Bir az əvvəl sübh üçün ocaq qalayıb su qızdırmış və qumqanı közün üstündə buraxmişdi. Aftabədə ilıq su hazırlayıb geri döndü və bayır qapısının yanında tərsinə çevrilmiş mis ləyəni götürüb səs gələn otağın qapısı önünə gəldi, dəstəyi tutduğu halda sanki uca bir kəlami oxuyurmuş kimi səssizcə donub qaldı. Sonra qapını asta-asta itələdi. Burnuna qəfil çirk qarışıq üfunətli qoxu doldu.

– Ya Tanrı... – Qulam müəllim işığı yandırdı.

Otaqda altmışı keçəndə arvadını itirmiş, ardınca iki ay keçməmiş insult keçirib çürümüş çöp kimi olmuş, qurumuş bibər tək əyilmiş, körpə kimi yüngül, gözləri görsə də qulaqları tutulmuş, yaddaşı əlindən getdiyi üçün özünü dərk etməyən atası uzanmışdı. Baş tərəfdəki divardan bir naxışlı işləmə asılmış, iki sıra taxça qaldırılmış, ortasına alçaq şkaf qoyulmuşdu. Üstündə dərman-dərman qarmaqarışıq. Onun yuxarısında təxminən əlli yaşlarında ər-arvadın şəkli asılmış. Onda qalın qaşlı, enli alınlı, qartalburunlu, gəniş qamətli bir kişi və arıq, xəstəhal, solğun bir qadın. Qapı tərəfdəki əlüstü masada televizor vardı. Çarpayının qarşısında yerə bir döşək salınmışdı. Qulam müəllim orada oturur bə gecələr bəzən elə orada qalırdı. Gecə-gündüz atasının yanında. İndi də oyaq, tavana hissiz-hərəkətsiz baxan atasının üfunət verən yorğanını qaldırıb altlığı dəyişdi. Köhnə pambıq köynəyi ilıq suya batırıb ayıb yerlərini təmizlədi, sonra çarpayının üstünə oturdub üz-gözünü yudu. Yumşaq dəsmalla ehmalca quruladı... Amma ata bunların heç birini hiss etmirdi... Baxışları naməlum bir nöqtəyə zillənmiş, bir tonda nəfəs alır, dodağının kənarı sallanmış, ağzından gücsüzcə nəm axırdı.

– Ata?..

Cavab yox, hiss yox. İki ildən çoxdur ki bu hal.

Qulam müəllim gözlərini sıxıb boğazına yığılan kədəri içinə çəkdi və atasını yenidən yerinə uzatdı. Dəstcoy və aftabəni götürüb çölə çıxdı.

– Ata, çayı dəmləyim?

Qulam müəllim qızına “indi” deyirmiş kimi bir baxış atdı və həyətin arxa tərəfinə yönəldi. Zibili çalaya töküb aftabədəki su ilə dəstcoyi yudu. Geri qayıdarkən ətrafa baxdı. Sübh açılırdı. Dörd bir yandan sərçələrin civiltisi, itlərin hürüşü, qoyunların mələməsi, uşaqların səsi gəlirdi. Qəlbi sıxıldı.

– Qaynana üzsüzlük eləməsəydi, indi iki bala da evin qabağında civildəşərdih

Qayınatanın yatağa düşməsi gəlinə məlal gəldi, burnu qırışdı. Məhrəm işləri Qulam müəllimin özü görsə də ilıq su hazırlamaq, evi yığışdırmaq, yeməyinə baxmaq get-gedə ona ağır düşməyə başladı. Bir həftə keçməmiş açıq-aşkar dedi:

– Mən sizə atanızın altını təmizləyim deyə ərə gəlməmişəm!

– Ay, ağzını yum! – Onsuz da boğazına qədər dolmuş Qulam müəllimin qanı qaynadı. – Nədir, məlal gəlir? Öz payıma düşəni özüm edirəm axı!

– Yenə də bacaramırıq! Axı başqaları da baxsın!

– Nə, atama baxa bilmirəm deyə şəhərdəki qardaşıma aparım yoxsa bacılarıma atım?

– Nə edirsiniz edin! Amma mən baxmayacağam!

– Bu evin çörəyini-duzunu yeyirsənsə, mən deyə gəlmisənsə, baxacaqsan!

– Mən siz üçün gəlmişəm, atanıza görə deyil! – hönkürüb ağladı arvadı. – Bu adam nə etdiyimizi bilmir, hiss etmir, hətta bizim kim olduğumuzu da tanımır axı!

– Ay axmaq! Axı o mənim atam!

– Belə adamı qocalar evinə vermək lazımdır!

Bu söz əsəbi gəlinin ağzından necə çıxıb, Qulam müəllim necə onun üzərinə cumub, bilmir. Dünya gözünə qaranlıq oldu. Günahlar əzəldən qadın səbəbilə yaranıb. Yadda qalanı – ürəyi qaralmış, səbrsiz arvadının fəryad edib onları qarğaması, uşaqları “Gəlin hamınız, atanız üfunətin içində otursun! Bu evdə artıq rahatlıq yox!” deyə çəkib aparması oldu. İbtidai sinifdə oxuyan iki oğlu quzu kimi anasının dalınca düşdü. Təkcə böyük qızı Nəsibə yanında qaldı.

– Getmirəm! Babama kim baxacaq?! – deyə hıçqıraraq ağladı.

– Gedək! – qışqırdı qadın. – Bu ev artıq çürüyəcək... bir məsliqxanəyə çevriləcək!

Nəsibə özünü atasının pənahına atıb, belindən qucaqladı. Müəllimin bütün vücudu sarsıldı və dodaqları göyərmiş qadına baxaraq hayqırdı:

– Yox ol, atan lənətə gəlsin! Bir də üzünü görməyim!

Qadın getdi, qız qaldı. Qəzəbi sərt imiş. Getdiyi gündən bəri görünmədi. Qulam müəllim də qürur edib arxasınca düşmədi. Məktəbdəki işindən də ayrıldı.

– Başqa çarəm yoxdur... – dedi direktora. – Sizi anlayıram, mənə də pul lazım, amma artıq işləyə bilmərəm. Bir gün gəlib, iki gün gələ bilməsəm, hər şey ortalıqda qalacaq. Xalqın balasını aldadıb nə edim? Bu qədərinə güc-bəla dözürəm, bir it günü keçib gedir... Bu vaxt atamın yanında olmalıyam.

O gündən bəri pensiya ilə dolanır. Qohum-əqrəba, qonum-qonşu hal-əhval tutmağa, aş-nan gətirməyə gəlir. Şəhərdəki qardaşı kömək edir, bacıları xəbər alır. Çörək bişirib gedirlər. İki-üç gün qalırlar, amma hər kəsin ağlında ayrı fikir var. Qardaşı “gəlini geri gətir” deyir. Bacıları isə “elə cəhənnəm yox olsun” deyir.

– Bu qadının adını yanımda çəkməyin... – Qulam müəllim alışıb-yanır. – Könül verib, bir yastığa baş qoyduğum qadının bu sınaqda belə tərsinə dönməsini həzm edə bilmirəm. İndi mənim cənnətim də, cəhənnəmim də atamdır... Evdəki vəziyyət sizi utandırırsa, bu barədə düşünməyin. Bitdi, vəssalam!

Vəziyyət o qədər gərgin idi ki, hansı tərəfdən baxsan, bütün anlayışlar, baxışlar böyük bir fikir kimi ataya bağlanır, Hhisssiz, yaddaşsız, aciz halda uzanan möhtərəm atanın xidmətində olmaq övladlardan fədakarlıq və cəsarət tələb edirdi. Müəllim isə bunların hamısını heç bir gileysiz yerinə yetirirdi...

İndi də atasının yanına qayıdan kimi televizor altındakı masa üstündə duran süfrə və kiçik kasanı götürdü. Nəsibə çay dəmləyib gəldi. Qulam müəllim kasaya nəbat atdı və çay süzərək üstündən çörək doğradı. Sonra atasını yerindən qaldırıb qucağına alaraq süfrə başına oturtdu. Belə vaxtlarda qoca sızıldayar, inad edər, oğlu isə ehtiyatla, bəzən işarələrlə, bəzən alnını, gicgahlarını ovuşduraraq onu sakitləşdirərdi. İndi də atasının sözə baxmayan ayaqlarını yığıb belinə yastıq qoydu. Qoca bir az arxaya söykəndi, başını divara dayadı. Gözləri ətrafa dolaşa-dolaşa baxdı. Qulam müəllim onun yaxalığına dəsmal taxdı. Əvvəl su ilə dərman içirdi, sonra qaşıqla kasadakı isladılmış çörəkdən götürüb üfürdü, əvvəl özü dadına baxdı. İstisini yoxladıqdan sonra atasının ağzına uzatdı, amma qoca püskürtdü. İsladılmış çörək tikələri süfrəyə, bir qismi də boynundakı dəsmala töküldü. Nəsibə hamısını silib təmizlədi.

– Sağ ol, qızım... – dedi və yenə atasının ağzına yemək uzatdı. Bu dəfə yedi, amma dörd-beş qaşıqdan sonra yenə püskürtdü. Yenə silindi. Qulam müəllim balaca uşağı oynadarmış kimi qaşığı əvvəl atası, sonra özü, sonra yenə atasının ağzına tutaraq kasadakı çörəyi axıradək yedirdi. Ürəyi rahatladı. Yenə dərmanını verdi, üstündən nəbatlı çay içirdi. Yenə ilıq, nəm bezlə üzünü-gözünü sildi.

Qarnı doyduğundan qocanın üzündə təbəssüm işıqlandı. Bir müddət divara söykənib laqeyd oturdu, sonra özünü yana buraxdı. Hər an bir şey ola biləcəyinə alışmış müəllim atasını çiynindən tutub saxladı və qaldırıb yenidən çarpayısına uzatdı. Elə bu vaxt hava dəyişdi... Nəsobə sanki heç nə olmamış kimi süfrəni yığışdırdı, çaydanı-piyalələri götürüb otaqdan çıxdı.

Qoca səhər yeməyindən sonra bir müddət tavana baxıb səssiz uzanır, bu arada Qulam müəllim çöldəki işlərini görüb qayıdır, qızını məktəbə yola salır, mal-heyvana baxırdı. İndi də çölə çıxanda Nəsibənin geyindiyini gördü.

– Qızım, məktəbinə gedib gəl, – dedi.

– Hə, gedirəm.

– Hə, sənə inaniram. Yaxşı oxu. – Qulam müəllim onun başını sığalladı, amma içində nəsə qopub qırıldı.

Nəsibə gedəndən sonra dəhlizdə duran arabacığı çölə çıxardı və gəlin kolyaskası düzəldirmiş kimi üstünə döşəkçə saldı. Su və dəsmal qoydu. Sonra evə girib atasını qucağına aldı və bayıra çıxardı.

Xəstə ilk dəfə əlil arabasına oturanda, hərçənd bunun nə olduğunu bilmir, ancaq uşaq kimi sevinmiş, oğlu onu evin qabağında sürəndə əllərini oynadıb, arabacığın tutacaqlarını şappıldadaraq vurur, qəribə bir zövq alırdı...

– Ata? Araba xoşunuza gəldimi?

Ata cavab əvəzinə zəifcə gülümsədi, sanki “Daha sür” demək istəyirmiş kimi bütün bədənini tərpətməyə çalışdı. Qulam müəllim arabanı asta-asta itələyir, atasının başı yırğalanır, arıq boynunun dərisi dartılır, qolları qalxıb-enir, barmaqları oynayırdı. Belə anlarda oğulun ürəyi dolub-daşar, qızı görməsin deyə boğazına dolan kədəri içinə çəkərdi. Get-gedə buna da alışdı. Arvadının yoxluğu, qızı ilə atası arasında qalmış acizliyi onu bəzən qızının saçlarını darayıb hörməyə, onu qucaqlayıb “Ana qızım, can sənə qurban...”deyə oxşamağa vadar edir, bununla öz həsrətini də, Nəsibənin darıxmasını da ovundururdu. Qızı da anasız həyata alışırdı...

Qulam müəllim əvvəllər atasını arabaya mindirib, yalnız həyətin içində gəzdirirdi. Sonralar onu küçəyə də çıxarmağa və məhəllə güzərinədək aparıb dolaşdırmağa başladı. Bu gün isə atası qəfil əlini qaldırıb düzü göstərdi. Bu gözlənilməz dəyişiklik müəllimin ürəyini coşdurdu. Önünə keçib soruşdu:

– Hara aparım sizi, ata?

Atası cavab əvəzinə yenə də düzü göstərdi. Dediyini elədi. Daş döşənmiş küçədə arabanı xırçıldada-xırçıldada sürdü. Xeyli yol getdi, ora-bura döndü, amma atası yalnız düzü göstərirdi. Axırda anladı, o qəbiristanlığa getmək istəyirmiş... Bədəni titrədi. Qəbiristanlığın darvazasına çatanda arabanı saxladı. “İndi görəsən, hansı tərəfi göstərəcək?” ümidilə atasının gözlərinə baxdı, amma hissiz baxışlarından heç nə oxuya bilmədi. O vaxt ata nə üçün bura gəldiyini unutmuş, biganə halda başını azacıq aşağı əyib susaraq otururdu.

– Ata, içəri aparım?

Atanın baxışları bir nöqtəyə yönəlmişdi. Kələ-kötür yolun yorğunluğundan taqəti kəsilmiş, tez-tez nəfəs alırdı. Qulam müəllim rezin qabın ağzını açıb atasına su içirdi. Ata suyu tökə-tökə içdi və qabı kənara atdı...

– Ya Allahım... Özün səbir ver!..

Qulam müəllim atasını qucağına aldı və büdrəyə-büdrəyə qəbirlər arasından yeriməyə başladı. Nənəsi ilə babasının yanaşı duran qəbirlərini tapanda onu çiynindən endirdi. Qoca ətrafına çaşqın-çaşqın baxdı. Anasının qəbirdaşını görəndə qəfil “Ana...” dedi və hıçqıra-hıçqıra ağlamağa başladı, başını qucaqlayıb yerə çökdü. Qulam müəllim əvvəlcə qorxdu. Sonra sevindi. Axı atası danışmışdı! Sonra onu qucaqladı.

– Ana... – qocanın gözlərindən fasiləsiz yaş axır, amma başqa söz demir, yalnız bir nöqtəyə baxırdı.

Qulam müəllim atasını ehtiyatla yerə əyləştirdi, özü də yanına çökdü. Atasını özünə söykəyib, pıçıltıla tilavət etməyə başladı:

– Əuzu billahi minəş-şeytanir-rəcim...

Dua edərkən gözlərindən axan yaş atasının boynuna düşüb, yaxasını islatdı. Qoca əli ilə boynunu sildi və oğluna baxdı. Qulam müəllim duanı da bitirə bilmədən atasını qucaqladı və atasının başı üzərində üzünə fatiha çəkdi.

Ata-oğul qəbiristanlıqdan qayıdarkən Qulam müəllim atasının yenə danışmasını, nəsə deməsini, bir şey buyurmasını istəyir, lakin atasından səs çıxmırdı. O arabada başını əyib, gözlərini yumaraq yırğalana-yırğalana gəlirdi. Bu sanki tufandan əvvəlki səssizliyə bənzəyirdi...

Evə çatmağa az qalmış möcüzə baş verdi. Ata qapı ağzında duran Nəsibəni görüb əllərini irəli uzatdı və “Su-u...” dedi. Qulam müəllim yerində dondu.

– Ata?! – bədəni əsdi. – Ya Rəbbim, min şükür sənə! Atam danışdı! Atam danışdı! İki ildən sonra danışdı...

Ətrafına baxdı. Qapı önündə duran qızından başqa heç kim yox idi. Amma ruhu yüngülləşdi. Gözlərini bürümüş zülmət geri çəkildi.

– Ata? – Nəsibə qaçıb gəlib onun dizlərindən qucaqladı. – Babam danışdı?

– Hə, balam. Baban danışdı. Tez su gətir.

– Ata, sənə bir söz deyim?

– Get, qızım, əvvəl suyu gətir!

Nəsibə tələsərək getdi. Ata-oğul darvaza önündə bir az dincəldilər. Bir azdan qapı açıldı, bir qadın səsinin salam verdiyi eşidildi. Qulam müəllim cəld başını qaldırdı. Nə yaxşı ki, qapının ağzında arvadı çəkingənliklə bir piyala su tutaraq dururdu...

Özbək dilindən Azərbaycan dilinə çevirən: Rəhmət Babacan

Xaliyar SƏFƏROV 1983-cü ildə ÖzbəkistaninQəşqədərya vilayəti Çırakçı rayonunda anadan olub.

2005-ci ildə Səmərqənd dövlət üniversitisinin özbək filologiyası fakültəsini bitirib.

Əsərləri “Şərq üldüzü”, “Gənclik” jurnalları və “Özbəkistan ədəbiyyatı və sənəti”, “Kitab dünyası” və digər nəşrlərdə dərc olunub. Əsərləri rus, türk, qırğız və qaraqalpaq dillərinə tərcümə olunub.

“Aysız gecələr” (2010, hekayələr), “Qanadsız quşlar” (2015, povest və həkayələr), “Namus və həyat” (2019, povest və hekayələr), “Anamın yalanları” (2024, hekayələr) adlı kitabları nəşr olunub.

Hazırda “Özbəkistan tarixi” telekanalının “Elmi-populyar telefilmlər” redaksiyasının baş redaktoru.

VƏTƏNIM

Düzənliyin tən ortasında,

yayın istisində, tut kölgəsində,

körpəsini bağrına basan

gənc can -

mənim Vətənim.

Pambıq sahəsinin güllərin öpüb,

hər şırıma can tərini töküb,

pambığının gülməyin görüb,

gözlərinə yaş alan

dehqan -

mənim Vətənim.

Yayın çilləsində daş qazanda,

qovurma kimi qovrulub, küləkdə sovrulub,

küləyə də şaftalı uzadan

bağban -

mənim Vətənim,

Qışda, şaxtalı gecələrdə oyaq,

canavarları yaxın buraxmadan,

quzusunu qoynuna alıb,

nəğməsi dərəni tutan

çoban - mənim Vətənim.

Babasının kəmərin ədalət bayrağı edib,

“halal, halal, halal!” deyə,

rəqibin kürəyin yerə vuran

oğlan –

mənim Vətənim…

Millətim, yurdum — qeyrətim deyib,

sülh daim, pak niyyətim deyib,

Teymur atını minib,

sinəsin oxa tutan,

yalın sinəli

sultan —

mənim Vətənim!

***

Qadını sev,

qadına yalvar,

Min bir gecə nağıllarını danış,

Alpamışlar doğub verər.

Qadını sev,

kandarını öp,

saray tikmə, könlünü soruş,

bəla gəlsə, sinə gərər..

Qadını sev,

“ölərəm” de,

eşqi yaradan Pərvərdigardan,

sənə ömrü o diləyər.

EY ÜRƏK

Ürək, sənə nə eləyim,

Nə eləsəm ağrımazsan?

Əldə tutum, gülə büküm,

Nə eləsəm ağlamazsan?

Dilin varsa, söylə axır,

Uçaqmı biz asimana?

Adamı yox, azarı yox,

Qədəm qoyaq hansı yana?

Nə eləsəm ağlamazsan?

Guya şehtək atdılar da,

İzn alıb saçdılar da.

Bir kasıbın bazarında

Heç sövdəsiz satdılar da,

Ürək, sənə nə eləyim,

Nə eləsəm ağlamazsan?

Saçı yaran qırx çiçəksən,

Eşq əhlinə sən dirəksən.

Susuzlara sevgin bulaq,

Ovucda tut, can çıxacaq,

Nə eləsəm ağlamazsan?

Üzüm dözüb şərab oldu,

Dağ dözümü turab oldu.

Sən ağrısan, sən ağlasan,

Adəm oğlu xarab oldu.

Xarab oldu, xarab oldu,

Ürək, sənə nə eləyim.

Nə eləsəm ağrımazsan?

ÖMÜR BIRCƏ GÜNDÜR...

Uçur göy qurşağın yellənçək ilə,

Dön, dolan, rəqs elə kəpənək ilə,

Yaşa canı fəda eləmək ilə,

Ömür bircə gündür, o gün - bugündür.

Sabahı bağlanmaq sənlik deyildir,

Keçənə ağlamaq sənlik deyildir.

Cəzanı saxlamaq sənlik deyildir,

Ömür bircə gündür, o gün - bugündür.

Ətəyindən yellər keçdimi, bəsdir,

Yaşamaq önündə hər şey əbəsdir.

Başın salamatsa, dağlar da pəsdir,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

Ata-anan getdi, sən də dönməzsən,

Bu aləm dibinə sən də enməzsən.

Nəvai deməzi, sən də deməzsən,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

Nuhtək ömür sürmək istəsən də - bu,

Zamanın atına çap, desən də - bu.

Yaxşı ad alsan da, itirsən də - bu,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

Ey Fərid, anların şükrüylə yaşa,

Bu dünya bayramdır, eylə tamaşa.

Aşiq adın qalar, əsrlər aşa,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

SƏBƏB

Dünyada heç bir şey səbəbsiz olmur,

Səndən də səbəbsiz qalmayıb, könlüm.

Yolların axırı bitən sayağı,

Tükəndi mənim də çay kimi sevgim.

Səbəbsiz səbəblər baş verməz axı,

Səbəbsiz deyildir ayrılıq, hicran.

Bir damcı yaş gəlməz, gözlərinə nəm,

Günün bitməyibsə, üzülməzdi can.

Şərəflər, alqışlar, adlar, mükafat -

Kimlərsə səninçün olubdur fəda.

Hər əməl səbəbi özünsən, özün,

Bu gün kim olursan - şahsanmı, gəda?!

Başın göylərə yetsə, səbəbkarı var,

Özəyin, damarın, beşiyin, kökün.

Yerin altında ol, ya asimanda,

Demək, işin səbəb niyyətin üçün.

Bəs onda, səbəbin səbəbin axtar,

Düşün, ara, tap, elə təfəkkür.

Səbəb tap, səbəbkar hüzuruna qaç,

Et təzim, ehtiram, ibadət, şükür.

Fəridə ƏFRUZ,

Özbəkistan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi, Özbəkistan Yazarlar Birliyi sədrinin müavini.

Azərbaycan dilinə uyğunlaşdıran: Şahməmməd Dağlaroğlu.

VƏTƏNIM

Düzənliyin tən ortasında,

yayın istisində, tut kölgəsində,

körpəsini bağrına basan

gənc can -

mənim Vətənim.

Pambıq sahəsinin güllərin öpüb,

hər şırıma can tərini töküb,

pambığının gülməyin görüb,

gözlərinə yaş alan

dehqan -

mənim Vətənim.

Yayın çilləsində daş qazanda,

qovurma kimi qovrulub, küləkdə sovrulub,

küləyə də şaftalı uzadan

bağban -

mənim Vətənim,

Qışda, şaxtalı gecələrdə oyaq,

canavarları yaxın buraxmadan,

quzusunu qoynuna alıb,

nəğməsi dərəni tutan

çoban - mənim Vətənim.

Babasının kəmərin ədalət bayrağı edib,

“halal, halal, halal!” deyə,

rəqibin kürəyin yerə vuran

oğlan –

mənim Vətənim…

Millətim, yurdum — qeyrətim deyib,

sülh daim, pak niyyətim deyib,

Teymur atını minib,

sinəsin oxa tutan,

yalın sinəli

sultan —

mənim Vətənim!

***

Qadını sev,

qadına yalvar,

Min bir gecə nağıllarını danış,

Alpamışlar doğub verər.

Qadını sev,

kandarını öp,

saray tikmə, könlünü soruş,

bəla gəlsə, sinə gərər..

Qadını sev,

“ölərəm” de,

eşqi yaradan Pərvərdigardan,

sənə ömrü o diləyər.

EY ÜRƏK

Ürək, sənə nə eləyim,

Nə eləsəm ağrımazsan?

Əldə tutum, gülə büküm,

Nə eləsəm ağlamazsan?

Dilin varsa, söylə axır,

Uçaqmı biz asimana?

Adamı yox, azarı yox,

Qədəm qoyaq hansı yana?

Nə eləsəm ağlamazsan?

Guya şehtək atdılar da,

İzn alıb saçdılar da.

Bir kasıbın bazarında

Heç sövdəsiz satdılar da,

Ürək, sənə nə eləyim,

Nə eləsəm ağlamazsan?

Saçı yaran qırx çiçəksən,

Eşq əhlinə sən dirəksən.

Susuzlara sevgin bulaq,

Ovucda tut, can çıxacaq,

Nə eləsəm ağlamazsan?

Üzüm dözüb şərab oldu,

Dağ dözümü turab oldu.

Sən ağrısan, sən ağlasan,

Adəm oğlu xarab oldu.

Xarab oldu, xarab oldu,

Ürək, sənə nə eləyim.

Nə eləsəm ağrımazsan?

ÖMÜR BIRCƏ GÜNDÜR...

Uçur göy qurşağın yellənçək ilə,

Dön, dolan, rəqs elə kəpənək ilə,

Yaşa canı fəda eləmək ilə,

Ömür bircə gündür, o gün - bugündür.

Sabahı bağlanmaq sənlik deyildir,

Keçənə ağlamaq sənlik deyildir.

Cəzanı saxlamaq sənlik deyildir,

Ömür bircə gündür, o gün - bugündür.

Ətəyindən yellər keçdimi, bəsdir,

Yaşamaq önündə hər şey əbəsdir.

Başın salamatsa, dağlar da pəsdir,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

Ata-anan getdi, sən də dönməzsən,

Bu aləm dibinə sən də enməzsən.

Nəvai deməzi, sən də deməzsən,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

Nuhtək ömür sürmək istəsən də - bu,

Zamanın atına çap, desən də - bu.

Yaxşı ad alsan da, itirsən də - bu,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

Ey Fərid, anların şükrüylə yaşa,

Bu dünya bayramdır, eylə tamaşa.

Aşiq adın qalar, əsrlər aşa,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

SƏBƏB

Dünyada heç bir şey səbəbsiz olmur,

Səndən də səbəbsiz qalmayıb, könlüm.

Yolların axırı bitən sayağı,

Tükəndi mənim də çay kimi sevgim.

Səbəbsiz səbəblər baş verməz axı,

Səbəbsiz deyildir ayrılıq, hicran.

Bir damcı yaş gəlməz, gözlərinə nəm,

Günün bitməyibsə, üzülməzdi can.

Şərəflər, alqışlar, adlar, mükafat -

Kimlərsə səninçün olubdur fəda.

Hər əməl səbəbi özünsən, özün,

Bu gün kim olursan - şahsanmı, gəda?!

Başın göylərə yetsə, səbəbkarı var,

Özəyin, damarın, beşiyin, kökün.

Yerin altında ol, ya asimanda,

Demək, işin səbəb niyyətin üçün.

Bəs onda, səbəbin səbəbin axtar,

Düşün, ara, tap, elə təfəkkür.

Səbəb tap, səbəbkar hüzuruna qaç,

Et təzim, ehtiram, ibadət, şükür.

Fəridə ƏFRUZ,

Özbəkistan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi, Özbəkistan Yazarlar Birliyi sədrinin müavini.

Azərbaycan dilinə uyğunlaşdıran: Şahməmməd Dağlaroğlu.

VƏTƏNIM

Düzənliyin tən ortasında,

yayın istisində, tut kölgəsində,

körpəsini bağrına basan

gənc can -

mənim Vətənim.

Pambıq sahəsinin güllərin öpüb,

hər şırıma can tərini töküb,

pambığının gülməyin görüb,

gözlərinə yaş alan

dehqan -

mənim Vətənim.

Yayın çilləsində daş qazanda,

qovurma kimi qovrulub, küləkdə sovrulub,

küləyə də şaftalı uzadan

bağban -

mənim Vətənim,

Qışda, şaxtalı gecələrdə oyaq,

canavarları yaxın buraxmadan,

quzusunu qoynuna alıb,

nəğməsi dərəni tutan

çoban - mənim Vətənim.

Babasının kəmərin ədalət bayrağı edib,

“halal, halal, halal!” deyə,

rəqibin kürəyin yerə vuran

oğlan –

mənim Vətənim…

Millətim, yurdum — qeyrətim deyib,

sülh daim, pak niyyətim deyib,

Teymur atını minib,

sinəsin oxa tutan,

yalın sinəli

sultan —

mənim Vətənim!

***

Qadını sev,

qadına yalvar,

Min bir gecə nağıllarını danış,

Alpamışlar doğub verər.

Qadını sev,

kandarını öp,

saray tikmə, könlünü soruş,

bəla gəlsə, sinə gərər..

Qadını sev,

“ölərəm” de,

eşqi yaradan Pərvərdigardan,

sənə ömrü o diləyər.

EY ÜRƏK

Ürək, sənə nə eləyim,

Nə eləsəm ağrımazsan?

Əldə tutum, gülə büküm,

Nə eləsəm ağlamazsan?

Dilin varsa, söylə axır,

Uçaqmı biz asimana?

Adamı yox, azarı yox,

Qədəm qoyaq hansı yana?

Nə eləsəm ağlamazsan?

Guya şehtək atdılar da,

İzn alıb saçdılar da.

Bir kasıbın bazarında

Heç sövdəsiz satdılar da,

Ürək, sənə nə eləyim,

Nə eləsəm ağlamazsan?

Saçı yaran qırx çiçəksən,

Eşq əhlinə sən dirəksən.

Susuzlara sevgin bulaq,

Ovucda tut, can çıxacaq,

Nə eləsəm ağlamazsan?

Üzüm dözüb şərab oldu,

Dağ dözümü turab oldu.

Sən ağrısan, sən ağlasan,

Adəm oğlu xarab oldu.

Xarab oldu, xarab oldu,

Ürək, sənə nə eləyim.

Nə eləsəm ağrımazsan?

ÖMÜR BIRCƏ GÜNDÜR...

Uçur göy qurşağın yellənçək ilə,

Dön, dolan, rəqs elə kəpənək ilə,

Yaşa canı fəda eləmək ilə,

Ömür bircə gündür, o gün - bugündür.

Sabahı bağlanmaq sənlik deyildir,

Keçənə ağlamaq sənlik deyildir.

Cəzanı saxlamaq sənlik deyildir,

Ömür bircə gündür, o gün - bugündür.

Ətəyindən yellər keçdimi, bəsdir,

Yaşamaq önündə hər şey əbəsdir.

Başın salamatsa, dağlar da pəsdir,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

Ata-anan getdi, sən də dönməzsən,

Bu aləm dibinə sən də enməzsən.

Nəvai deməzi, sən də deməzsən,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

Nuhtək ömür sürmək istəsən də - bu,

Zamanın atına çap, desən də - bu.

Yaxşı ad alsan da, itirsən də - bu,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

Ey Fərid, anların şükrüylə yaşa,

Bu dünya bayramdır, eylə tamaşa.

Aşiq adın qalar, əsrlər aşa,

Ömür bircə gündür, o gün - bu gündür.

SƏBƏB

Dünyada heç bir şey səbəbsiz olmur,

Səndən də səbəbsiz qalmayıb, könlüm.

Yolların axırı bitən sayağı,

Tükəndi mənim də çay kimi sevgim.

Səbəbsiz səbəblər baş verməz axı,

Səbəbsiz deyildir ayrılıq, hicran.

Bir damcı yaş gəlməz, gözlərinə nəm,

Günün bitməyibsə, üzülməzdi can.

Şərəflər, alqışlar, adlar, mükafat -

Kimlərsə səninçün olubdur fəda.

Hər əməl səbəbi özünsən, özün,

Bu gün kim olursan - şahsanmı, gəda?!

Başın göylərə yetsə, səbəbkarı var,

Özəyin, damarın, beşiyin, kökün.

Yerin altında ol, ya asimanda,

Demək, işin səbəb niyyətin üçün.

Bəs onda, səbəbin səbəbin axtar,

Düşün, ara, tap, elə təfəkkür.

Səbəb tap, səbəbkar hüzuruna qaç,

Et təzim, ehtiram, ibadət, şükür.

Fəridə ƏFRUZ,

Özbəkistan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi, Özbəkistan Yazarlar Birliyi sədrinin müavini.

Azərbaycan dilinə uyğunlaşdıran: Şahməmməd Dağlaroğlu.

YERİN FƏRYADI...

Ölməsin təbiət, ölməsin həyat,

Təbiət canlıdır, sən onu yaşat.

Əgər öldürsəniz bu təbiəti,

Əbədi yox edər bəşəriyyəti.

Görəsən, bu nədir kəşf edib insan?

Kütləvi məhv edib, yox edib qıran!

Dünyanın sonunu yaxınlaşdıran,

Qəlbinə sağalmaz yaralar vuran.

Yanıb külə dönür gözəl meşələr,

Quruyub yox olur çaylar və göllər.

Nəsli tükənməkdə quşun, heyvanın,

Niyə görmür bunu gözü insanın?

Yaşamaq haqqıdır bil, təbiətin,

Qorumaq borcudur bəşəriyyətin.

Yoxsa ikisi də məhv olub gedər,

Sonunda ağlayar, Yer fəryad edər.

PARLAYAN GÜNƏŞ

Parla ey Günəşim, əbədi parla,

Səninlə göz açar ümid sabaha.

Dünya hey dolanır başına sənin,

Səninlə unudur kədərin, qəmin.

Alışıb yanırsan, alovlanırsan,

Qaranlıq dünyaya işıq saçırsan.

Nə gəzəl yaradıb Yaradan səni,

Həmişə parlaq ol, sevindir bizi.

Donmuş dünyamızı canlandırırsan,

Ruhuna yeni bir həyat qatırsan.

Səninlə oyanır Ana təbiət,

Səndən qüvvət alır bu bəşəriyyət.

Sönməsin heç zaman qoy Günəşimiz,

Onunla isinsin daim qəlbimiz.

Hər zaman nur saçsın o, dünyamıza,

Bol sevinc gətirsin həyatımıza.

DÜNYADA OLMASA MÜHARİBƏLƏR

Əbədi yox olar üzdə qəm, kədər,

İnsan xoşbəxt olar, gülər, sevinər.

Cəhənnəm çevrilib cənnətə dönər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Yaddaşdan silinməz xoş xatirələr,

O doğma, o əziz kəndlər, şəhərlər.

Qaçqınlıq, köçkünlük bir halda bitər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Bu ağrı-acılar nə zaman bitər?

Qanlı soyqırımlar və faciələr.

Mənfur əməllərin kökü kəsilər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Yenidən gur yanar sönən ocaqlar,

Atasız, anasız qalmaz uşaqlar.

İnsanlar firavan bir ömür sürər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Anar Əhmədov

Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü,

“Əsgər” qəzetinin redaktoru, mayor

YERİN FƏRYADI...

Ölməsin təbiət, ölməsin həyat,

Təbiət canlıdır, sən onu yaşat.

Əgər öldürsəniz bu təbiəti,

Əbədi yox edər bəşəriyyəti.

Görəsən, bu nədir kəşf edib insan?

Kütləvi məhv edib, yox edib qıran!

Dünyanın sonunu yaxınlaşdıran,

Qəlbinə sağalmaz yaralar vuran.

Yanıb külə dönür gözəl meşələr,

Quruyub yox olur çaylar və göllər.

Nəsli tükənməkdə quşun, heyvanın,

Niyə görmür bunu gözü insanın?

Yaşamaq haqqıdır bil, təbiətin,

Qorumaq borcudur bəşəriyyətin.

Yoxsa ikisi də məhv olub gedər,

Sonunda ağlayar, Yer fəryad edər.

PARLAYAN GÜNƏŞ

Parla ey Günəşim, əbədi parla,

Səninlə göz açar ümid sabaha.

Dünya hey dolanır başına sənin,

Səninlə unudur kədərin, qəmin.

Alışıb yanırsan, alovlanırsan,

Qaranlıq dünyaya işıq saçırsan.

Nə gəzəl yaradıb Yaradan səni,

Həmişə parlaq ol, sevindir bizi.

Donmuş dünyamızı canlandırırsan,

Ruhuna yeni bir həyat qatırsan.

Səninlə oyanır Ana təbiət,

Səndən qüvvət alır bu bəşəriyyət.

Sönməsin heç zaman qoy Günəşimiz,

Onunla isinsin daim qəlbimiz.

Hər zaman nur saçsın o, dünyamıza,

Bol sevinc gətirsin həyatımıza.

DÜNYADA OLMASA MÜHARİBƏLƏR

Əbədi yox olar üzdə qəm, kədər,

İnsan xoşbəxt olar, gülər, sevinər.

Cəhənnəm çevrilib cənnətə dönər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Yaddaşdan silinməz xoş xatirələr,

O doğma, o əziz kəndlər, şəhərlər.

Qaçqınlıq, köçkünlük bir halda bitər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Bu ağrı-acılar nə zaman bitər?

Qanlı soyqırımlar və faciələr.

Mənfur əməllərin kökü kəsilər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Yenidən gur yanar sönən ocaqlar,

Atasız, anasız qalmaz uşaqlar.

İnsanlar firavan bir ömür sürər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Anar Əhmədov

Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü,

“Əsgər” qəzetinin redaktoru, mayor

YERİN FƏRYADI...

Ölməsin təbiət, ölməsin həyat,

Təbiət canlıdır, sən onu yaşat.

Əgər öldürsəniz bu təbiəti,

Əbədi yox edər bəşəriyyəti.

Görəsən, bu nədir kəşf edib insan?

Kütləvi məhv edib, yox edib qıran!

Dünyanın sonunu yaxınlaşdıran,

Qəlbinə sağalmaz yaralar vuran.

Yanıb külə dönür gözəl meşələr,

Quruyub yox olur çaylar və göllər.

Nəsli tükənməkdə quşun, heyvanın,

Niyə görmür bunu gözü insanın?

Yaşamaq haqqıdır bil, təbiətin,

Qorumaq borcudur bəşəriyyətin.

Yoxsa ikisi də məhv olub gedər,

Sonunda ağlayar, Yer fəryad edər.

PARLAYAN GÜNƏŞ

Parla ey Günəşim, əbədi parla,

Səninlə göz açar ümid sabaha.

Dünya hey dolanır başına sənin,

Səninlə unudur kədərin, qəmin.

Alışıb yanırsan, alovlanırsan,

Qaranlıq dünyaya işıq saçırsan.

Nə gəzəl yaradıb Yaradan səni,

Həmişə parlaq ol, sevindir bizi.

Donmuş dünyamızı canlandırırsan,

Ruhuna yeni bir həyat qatırsan.

Səninlə oyanır Ana təbiət,

Səndən qüvvət alır bu bəşəriyyət.

Sönməsin heç zaman qoy Günəşimiz,

Onunla isinsin daim qəlbimiz.

Hər zaman nur saçsın o, dünyamıza,

Bol sevinc gətirsin həyatımıza.

DÜNYADA OLMASA MÜHARİBƏLƏR

Əbədi yox olar üzdə qəm, kədər,

İnsan xoşbəxt olar, gülər, sevinər.

Cəhənnəm çevrilib cənnətə dönər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Yaddaşdan silinməz xoş xatirələr,

O doğma, o əziz kəndlər, şəhərlər.

Qaçqınlıq, köçkünlük bir halda bitər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Bu ağrı-acılar nə zaman bitər?

Qanlı soyqırımlar və faciələr.

Mənfur əməllərin kökü kəsilər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Yenidən gur yanar sönən ocaqlar,

Atasız, anasız qalmaz uşaqlar.

İnsanlar firavan bir ömür sürər,

Dünyada olmasa müharibələr.

Anar Əhmədov

Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü,

“Əsgər” qəzetinin redaktoru, mayor

Посвящается вечной дружбе и братству народов Азербайджана и Казахстана.

КАЗАХИ — БРАТЬЯ АЗЕРБАЙДЖАНУ

Душа моя летит к Казахской стороне,
В край тюркских древних стен, к святой земле.
Я с нею связан кровью и судьбой:
Для Азербайджана Казахстан — это брат родной.

К Тянь-Шаню путь держи, к вершине Хан-Тенгри,
Оттуда на Астану с высоты посмотри.
Привет наш передай бескрайнему стану:
Казахи — братья Азербайджану!

Улыбкой Каспия наполняется Балхаша лазурь,

Братство меж родными не знает бурь.
Пусть Тенгри хранит этот древний народ всегда -
Казахи — братья Азербайджану навсегда!

Орхон и Енисей — исток моей души,
Культуры свет в веках, сиянье старины.
Бесценное богатство дано Великому Турану:
Казахи – братья Азербайджану!

Герои скачут, стрелы летят в бою,
Домбра звучит, маня нас к мечтам в пути.
Светлых дней желаю брату своему,
Казахи — братья Азербайджану, и нам вместе идти!

Мы связаны с Туркестаном духом и кровью,
Родная земля, где сердце объято любовью.
Пусть кипит жизнь в родном краю всегда:
Казахи — братья Азербайджана навсегда!

.

Анар АХМЕДОВ

Член Союза журналистов Азербайджана,

Редактор газеты «Аскер» («Солдат»),

Писатель, поэт

Посвящается вечной дружбе и братству народов Азербайджана и Казахстана.

КАЗАХИ — БРАТЬЯ АЗЕРБАЙДЖАНУ

Душа моя летит к Казахской стороне,
В край тюркских древних стен, к святой земле.
Я с нею связан кровью и судьбой:
Для Азербайджана Казахстан — это брат родной.

К Тянь-Шаню путь держи, к вершине Хан-Тенгри,
Оттуда на Астану с высоты посмотри.
Привет наш передай бескрайнему стану:
Казахи — братья Азербайджану!

Улыбкой Каспия наполняется Балхаша лазурь,

Братство меж родными не знает бурь.
Пусть Тенгри хранит этот древний народ всегда -
Казахи — братья Азербайджану навсегда!

Орхон и Енисей — исток моей души,
Культуры свет в веках, сиянье старины.
Бесценное богатство дано Великому Турану:
Казахи – братья Азербайджану!

Герои скачут, стрелы летят в бою,
Домбра звучит, маня нас к мечтам в пути.
Светлых дней желаю брату своему,
Казахи — братья Азербайджану, и нам вместе идти!

Мы связаны с Туркестаном духом и кровью,
Родная земля, где сердце объято любовью.
Пусть кипит жизнь в родном краю всегда:
Казахи — братья Азербайджана навсегда!

.

Анар АХМЕДОВ

Член Союза журналистов Азербайджана,

Редактор газеты «Аскер» («Солдат»),

Писатель, поэт

Посвящается вечной дружбе и братству народов Азербайджана и Казахстана.

КАЗАХИ — БРАТЬЯ АЗЕРБАЙДЖАНУ

Душа моя летит к Казахской стороне,
В край тюркских древних стен, к святой земле.
Я с нею связан кровью и судьбой:
Для Азербайджана Казахстан — это брат родной.

К Тянь-Шаню путь держи, к вершине Хан-Тенгри,
Оттуда на Астану с высоты посмотри.
Привет наш передай бескрайнему стану:
Казахи — братья Азербайджану!

Улыбкой Каспия наполняется Балхаша лазурь,

Братство меж родными не знает бурь.
Пусть Тенгри хранит этот древний народ всегда -
Казахи — братья Азербайджану навсегда!

Орхон и Енисей — исток моей души,
Культуры свет в веках, сиянье старины.
Бесценное богатство дано Великому Турану:
Казахи – братья Азербайджану!

Герои скачут, стрелы летят в бою,
Домбра звучит, маня нас к мечтам в пути.
Светлых дней желаю брату своему,
Казахи — братья Азербайджану, и нам вместе идти!

Мы связаны с Туркестаном духом и кровью,
Родная земля, где сердце объято любовью.
Пусть кипит жизнь в родном краю всегда:
Казахи — братья Азербайджана навсегда!

.

Анар АХМЕДОВ

Член Союза журналистов Азербайджана,

Редактор газеты «Аскер» («Солдат»),

Писатель, поэт

Azərbaycan və Qazaxıstan xalqlarının əbədi dostluq və qardaşlığına həsr olunur.

QAZAXLAR QARDAŞDIR AZƏRBAYCANA

Könlüm qanad açır Qazaxıstana,

Qədim türk yurduna, türk qalasına.

Canımla, qanımla bağlıyam sana,

Qazaxlar qardaşdır Azərbaycana.

Tyan-Şan dağına – Xan Tenqriyə qalx!

Oradan dirçələn Astanaya bax!

Bizdən salam söylə Qazaxıstana,

Qazaxlar qardaşdır Azərbaycana.

Xəzər gülümsəyir mavi Balxaşa,

Çünki o bağlıdır doğma qardaşa.

Qoy Tanrı yar olsun bu qədim xalqa,

Qazaxlar qardaşdır Azərbaycana.

Orxan-Yeniseyim, qədim kimliyim,

Tarixə nur saçan mədəniyyətim.

Qiymətli sərvətdir Böyük Turana,

Qazaxlar qardaşdır Azərbaycana.

İgidlər at çapıb oxu atanda,

Həvəzlə dombraya qulaq asanda,

Eşıq olsun deyirəm igid qardaşa,

Qazaxlar qardaşdır Azərbaycana.

Tarixən bağlıyıq biz Türküstana,

Soykökdən boy atan mənəviyyata.

Qanımız qaynayır doğma diyara,

Qazaxlar qardaşdır Azərbaycana.

Anar ƏHMƏDOV

DİN-in Daxili Qoşunlarının

“Əsgər” qəzetinin redaktoru, mayor