Baş Prokurorluq tərəfindən elan edilmiş müsabiqənin test imtahanı mərhələsində müvəffəqiyyət qazanmış namizədlər üçün 19 noyabr 2026-cı il tarixinə nəzərdə tutulmuş yazılı imtahan 23 noyabr 2026-cı il tarixə keçirilib.

Lider-media.az xəbər verir ki, bu barədə Baş Prokurorluq məlumat yayıb.

İmtahan həmin gün saat 10:00-dan başlayaraq 4 saat müddətində Azərbaycan Texniki Universitetinin “İdman Sarayı”nda (Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Ayna Sultanova küçəsi 5) keçiriləcəkdir.

Namizədlər buraxılış rejiminin təmin edilməsi məqsədilə saat 09:00-dək imtahan binasının qarşısında olmalı, “Yazılı imtahana buraxılış vərəqəsi”ni və şəxsiyyət vəsiqəsinin əslini təqdim etməlidirlər.

Buraxılış vərəqəsi və “Yaddaş kitabçası” Baş Prokurorluğun https://hr.genprosecutor.gov.az/ internet səhifəsindəki şəxsi kabinet vasitəsilə əldə edilərək çap olunmalıdır.

Əlavə məlumat üçün 361-00-80, 437-28-56, 361-00-76, 361-00-77 və 361-00-78 nömrəli telefonlarla əlaqə saxlamaq olar.

Baş Prokurorluq tərəfindən elan edilmiş müsabiqənin test imtahanı mərhələsində müvəffəqiyyət qazanmış namizədlər üçün 19 noyabr 2026-cı il tarixinə nəzərdə tutulmuş yazılı imtahan 23 noyabr 2026-cı il tarixə keçirilib.

Lider-media.az xəbər verir ki, bu barədə Baş Prokurorluq məlumat yayıb.

İmtahan həmin gün saat 10:00-dan başlayaraq 4 saat müddətində Azərbaycan Texniki Universitetinin “İdman Sarayı”nda (Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Ayna Sultanova küçəsi 5) keçiriləcəkdir.

Namizədlər buraxılış rejiminin təmin edilməsi məqsədilə saat 09:00-dək imtahan binasının qarşısında olmalı, “Yazılı imtahana buraxılış vərəqəsi”ni və şəxsiyyət vəsiqəsinin əslini təqdim etməlidirlər.

Buraxılış vərəqəsi və “Yaddaş kitabçası” Baş Prokurorluğun https://hr.genprosecutor.gov.az/ internet səhifəsindəki şəxsi kabinet vasitəsilə əldə edilərək çap olunmalıdır.

Əlavə məlumat üçün 361-00-80, 437-28-56, 361-00-76, 361-00-77 və 361-00-78 nömrəli telefonlarla əlaqə saxlamaq olar.

Baş Prokurorluq tərəfindən elan edilmiş müsabiqənin test imtahanı mərhələsində müvəffəqiyyət qazanmış namizədlər üçün 19 noyabr 2026-cı il tarixinə nəzərdə tutulmuş yazılı imtahan 23 noyabr 2026-cı il tarixə keçirilib.

Lider-media.az xəbər verir ki, bu barədə Baş Prokurorluq məlumat yayıb.

İmtahan həmin gün saat 10:00-dan başlayaraq 4 saat müddətində Azərbaycan Texniki Universitetinin “İdman Sarayı”nda (Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Ayna Sultanova küçəsi 5) keçiriləcəkdir.

Namizədlər buraxılış rejiminin təmin edilməsi məqsədilə saat 09:00-dək imtahan binasının qarşısında olmalı, “Yazılı imtahana buraxılış vərəqəsi”ni və şəxsiyyət vəsiqəsinin əslini təqdim etməlidirlər.

Buraxılış vərəqəsi və “Yaddaş kitabçası” Baş Prokurorluğun https://hr.genprosecutor.gov.az/ internet səhifəsindəki şəxsi kabinet vasitəsilə əldə edilərək çap olunmalıdır.

Əlavə məlumat üçün 361-00-80, 437-28-56, 361-00-76, 361-00-77 və 361-00-78 nömrəli telefonlarla əlaqə saxlamaq olar.

2020-ci il noyabrın 1-də Vətən müharibəsi Azərbaycan Ordusunun qətiyyətli əməliyyatları və düşmənin artan müqaviməti şəraitində davam edirdi. Müharibənin otuz altıncı günü cəbhədəki döyüşlərlə yanaşı, mülki əhalinin təhlükəsizliyi, hərbi təminat xətlərinə endirilən zərbələr və Azərbaycan-Türkiyə həmrəyliyi ilə də yadda qaldı.

Günün ilk saatlarında Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı. Bildirildi ki, oktyabrın 31-də və noyabrın 1-nə keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi artilleriya və raketlərdən atəşə tutub. Ağdərə, Ağdam, Xocavənd və Qubadlı istiqamətlərində döyüşlər davam edib. Azərbaycan bölmələri düşmənin hücumlarının qarşısını alaraq əməliyyat şəraitinə uyğun cavab tədbirləri həyata keçirib. Həmin məlumatda düşmənin canlı qüvvəsinə, zirehli texnikasına, artilleriya vasitələrinə və digər hərbi obyektlərinə vurulan zərbələr barədə də məlumat verilirdi.

Səhər saatlarında Ermənistan silahlı qüvvələri Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində yerləşən hərbi mövqelərimizi artilleriya, minaatan və atıcı silahlardan atəşə tutdu. Beləliklə, düşmən cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində gərginliyi qoruyub saxlayır, Azərbaycan Ordusunun mövqelərinə təzyiq göstərməyə çalışırdı.

Səhər saatlarından etibarən dinc əhalinin yaşadığı ərazilər də atəşə məruz qaldı. Müdafiə Nazirliyinin yaydığı məlumata görə, Tərtər şəhəri, Şıxarx qəsəbəsi, Qapanlı, Əskipara və Səhləabad kəndləri, həmçinin Ağcabədi rayonunun Yuxarı Qiyaməddinli kəndi intensiv artilleriya atəşinə tutuldu. Yaşayış məntəqələrinin hədəfə alınması mülki insanların həyatını təhlükəyə atır, müharibənin ağır nəticələrini cəbhə xəttindən uzaqda yaşayan insanlara da yaşadırdı.

Azərbaycan Ordusu isə düşmənin hərbi imkanlarını zəiflətmək istiqamətində əməliyyatlarını davam etdirirdi. Günün ilk yarısında Müdafiə Nazirliyi işğal altında olan ərazidə yerləşən Ermənistan silahlı qüvvələrinin hərbi təminatına qarşı zərbələr barədə məlumat yaydı. Bir neçə gün əvvəl raket-artilleriya silahları anbarının məhv edilməsindən sonra düşmən bölmələrində sursat qıtlığının yarandığı bildirilirdi. Noyabrın 1-də döyüş sursatı daşıyan Ermənistan hərbi yük maşınlarının partladılması düşmənin təchizat imkanlarına qarşı görülən tədbirlərin davam etdiyini göstərirdi.

Günün ikinci yarısında Zəngilan istiqamətində gedən döyüşlərdən yeni xəbərlər gəldi. Dövlət sərhədinin Zəngilan rayonu sahəsində zərərsizləşdirilən düşmən bölmələrindən silah və sursat hərbi qənimət kimi götürüldü. Bu, döyüş meydanında əldə edilən nəticələrin yalnız düşmənin canlı qüvvəsi və texnikasının sıradan çıxarılması ilə məhdudlaşmadığını, onun silah-sursat ehtiyatlarının da Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçdiyini göstərirdi.

Həmin istiqamətdə Azərbaycan bölmələrinin mövqelərini atəşə tutan düşmənə məxsus iki BM-21 “Qrad” yaylım atəşli reaktiv sistemi məhv edildi. Bu sistemlər geniş ərazilərə intensiv atəş açmaq imkanına malik olduğundan onların sıradan çıxarılması düşmənin atəş gücünün zəiflədilməsi baxımından əhəmiyyətli idi.

Günün sonrakı mərhələsində Müdafiə Nazirliyi cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində düşmənin iki artilleriya batareyasının məhv edildiyini açıqladı. Bu əməliyyatlar Azərbaycan Ordusunun düşmənin atəş vasitələrini müəyyənləşdirərək onları sıradan çıxarmaq istiqamətində fəaliyyətini davam etdirdiyini göstərirdi.

Axşam saatlarında düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsi barədə də məlumat yayıldı. Ardınca, noyabrın 1-də ictimaiyyətə çatdırılan başqa bir açıqlamada Xocavənd istiqamətində Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus hərbi avtomobil karvanının məhv edilməsi barədə məlumat verildi. Müdafiə Nazirliyinin bildirdiyinə görə, həmin karvanın hərəkəti oktyabrın 31-də havadan müşahidə zamanı qeydə alınmışdı.

Noyabrın 1-də hərbi əməliyyatlarla yanaşı, Azərbaycanın siyasi-diplomatik fəaliyyəti də davam edirdi. Prezident İlham Əliyev Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlunun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul etdi. Görüşdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri, cəbhədəki vəziyyət və müharibənin davam etdiyi şəraitdə iki ölkə arasındakı həmrəylik məsələləri müzakirə olundu.

Prezident İlham Əliyev Türkiyənin müharibənin ilk günlərindən Azərbaycana göstərdiyi siyasi və mənəvi dəstəyin əhəmiyyətini vurğuladı. O, Azərbaycan Ordusunun əməliyyatlarının uğurla davam etdiyini, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və Qubadlı şəhərləri də daxil olmaqla, təqribən 200-ə yaxın yaşayış məntəqəsinin işğaldan azad edildiyini bildirdi. Dövlət başçısı Azərbaycanın əsas məqsədinin ərazi bütövlüyünü bərpa etmək olduğunu bir daha bəyan etdi.

Görüşdə Ermənistanın elan olunmuş atəşkəsləri pozması, Gəncə və Bərdənin raket və digər silahlarla atəşə tutulması, dinc əhali arasında itkilərin olması da diqqətə çatdırıldı. Prezident müharibənin davam etməsinə görə məsuliyyətin Ermənistan rəhbərliyinin üzərinə düşdüyünü bildirdi və Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzmində olduğunu vurğuladı.

Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu isə Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın salamlarını çatdıraraq Türkiyənin Azərbaycanı tək qoymamaq və onunla həmrəy olmaq mövqeyini ifadə etdi. O, Azərbaycanın döyüş meydanındakı uğurlarını yüksək qiymətləndirdi. Görüş bir daha göstərdi ki, Vətən müharibəsi günlərində Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır, qarşılıqlı mənəvi dəstək və həmrəylik əsasında davam edirdi.

Noyabrın 1-də cəbhədən gələn xəbərlər Azərbaycan Ordusunun düşmənin canlı qüvvəsinə, artilleriya sistemlərinə və hərbi təminat vasitələrinə qarşı ardıcıl əməliyyatlar apardığını göstərirdi. Digər tərəfdən, Ermənistan silahlı qüvvələrinin yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutması mülki əhalinin təhlükəsizliyini müharibənin ən ağrılı məsələlərindən biri olaraq saxlayırdı.

Vətən müharibəsinin otuz altıncı günü Azərbaycanın hərbi və siyasi iradəsinin eyni məqsədə - ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpasına yönəldiyini nümayiş etdirdi. Cəbhədə hərbi üstünlüyün möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq müstəvidə Azərbaycanın haqlı mövqeyinin ifadə olunması və xalqın orduya dəstəyi mübarizənin əsas dayaqları idi. Qarşıda hələ ağır sınaqlar olsa da, Azərbaycan Ordusu qələbəyə doğru inamla irəliləyirdi.

2020-ci il noyabrın 1-də Vətən müharibəsi Azərbaycan Ordusunun qətiyyətli əməliyyatları və düşmənin artan müqaviməti şəraitində davam edirdi. Müharibənin otuz altıncı günü cəbhədəki döyüşlərlə yanaşı, mülki əhalinin təhlükəsizliyi, hərbi təminat xətlərinə endirilən zərbələr və Azərbaycan-Türkiyə həmrəyliyi ilə də yadda qaldı.

Günün ilk saatlarında Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı. Bildirildi ki, oktyabrın 31-də və noyabrın 1-nə keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi artilleriya və raketlərdən atəşə tutub. Ağdərə, Ağdam, Xocavənd və Qubadlı istiqamətlərində döyüşlər davam edib. Azərbaycan bölmələri düşmənin hücumlarının qarşısını alaraq əməliyyat şəraitinə uyğun cavab tədbirləri həyata keçirib. Həmin məlumatda düşmənin canlı qüvvəsinə, zirehli texnikasına, artilleriya vasitələrinə və digər hərbi obyektlərinə vurulan zərbələr barədə də məlumat verilirdi.

Səhər saatlarında Ermənistan silahlı qüvvələri Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində yerləşən hərbi mövqelərimizi artilleriya, minaatan və atıcı silahlardan atəşə tutdu. Beləliklə, düşmən cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində gərginliyi qoruyub saxlayır, Azərbaycan Ordusunun mövqelərinə təzyiq göstərməyə çalışırdı.

Səhər saatlarından etibarən dinc əhalinin yaşadığı ərazilər də atəşə məruz qaldı. Müdafiə Nazirliyinin yaydığı məlumata görə, Tərtər şəhəri, Şıxarx qəsəbəsi, Qapanlı, Əskipara və Səhləabad kəndləri, həmçinin Ağcabədi rayonunun Yuxarı Qiyaməddinli kəndi intensiv artilleriya atəşinə tutuldu. Yaşayış məntəqələrinin hədəfə alınması mülki insanların həyatını təhlükəyə atır, müharibənin ağır nəticələrini cəbhə xəttindən uzaqda yaşayan insanlara da yaşadırdı.

Azərbaycan Ordusu isə düşmənin hərbi imkanlarını zəiflətmək istiqamətində əməliyyatlarını davam etdirirdi. Günün ilk yarısında Müdafiə Nazirliyi işğal altında olan ərazidə yerləşən Ermənistan silahlı qüvvələrinin hərbi təminatına qarşı zərbələr barədə məlumat yaydı. Bir neçə gün əvvəl raket-artilleriya silahları anbarının məhv edilməsindən sonra düşmən bölmələrində sursat qıtlığının yarandığı bildirilirdi. Noyabrın 1-də döyüş sursatı daşıyan Ermənistan hərbi yük maşınlarının partladılması düşmənin təchizat imkanlarına qarşı görülən tədbirlərin davam etdiyini göstərirdi.

Günün ikinci yarısında Zəngilan istiqamətində gedən döyüşlərdən yeni xəbərlər gəldi. Dövlət sərhədinin Zəngilan rayonu sahəsində zərərsizləşdirilən düşmən bölmələrindən silah və sursat hərbi qənimət kimi götürüldü. Bu, döyüş meydanında əldə edilən nəticələrin yalnız düşmənin canlı qüvvəsi və texnikasının sıradan çıxarılması ilə məhdudlaşmadığını, onun silah-sursat ehtiyatlarının da Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçdiyini göstərirdi.

Həmin istiqamətdə Azərbaycan bölmələrinin mövqelərini atəşə tutan düşmənə məxsus iki BM-21 “Qrad” yaylım atəşli reaktiv sistemi məhv edildi. Bu sistemlər geniş ərazilərə intensiv atəş açmaq imkanına malik olduğundan onların sıradan çıxarılması düşmənin atəş gücünün zəiflədilməsi baxımından əhəmiyyətli idi.

Günün sonrakı mərhələsində Müdafiə Nazirliyi cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində düşmənin iki artilleriya batareyasının məhv edildiyini açıqladı. Bu əməliyyatlar Azərbaycan Ordusunun düşmənin atəş vasitələrini müəyyənləşdirərək onları sıradan çıxarmaq istiqamətində fəaliyyətini davam etdirdiyini göstərirdi.

Axşam saatlarında düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsi barədə də məlumat yayıldı. Ardınca, noyabrın 1-də ictimaiyyətə çatdırılan başqa bir açıqlamada Xocavənd istiqamətində Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus hərbi avtomobil karvanının məhv edilməsi barədə məlumat verildi. Müdafiə Nazirliyinin bildirdiyinə görə, həmin karvanın hərəkəti oktyabrın 31-də havadan müşahidə zamanı qeydə alınmışdı.

Noyabrın 1-də hərbi əməliyyatlarla yanaşı, Azərbaycanın siyasi-diplomatik fəaliyyəti də davam edirdi. Prezident İlham Əliyev Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlunun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul etdi. Görüşdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri, cəbhədəki vəziyyət və müharibənin davam etdiyi şəraitdə iki ölkə arasındakı həmrəylik məsələləri müzakirə olundu.

Prezident İlham Əliyev Türkiyənin müharibənin ilk günlərindən Azərbaycana göstərdiyi siyasi və mənəvi dəstəyin əhəmiyyətini vurğuladı. O, Azərbaycan Ordusunun əməliyyatlarının uğurla davam etdiyini, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və Qubadlı şəhərləri də daxil olmaqla, təqribən 200-ə yaxın yaşayış məntəqəsinin işğaldan azad edildiyini bildirdi. Dövlət başçısı Azərbaycanın əsas məqsədinin ərazi bütövlüyünü bərpa etmək olduğunu bir daha bəyan etdi.

Görüşdə Ermənistanın elan olunmuş atəşkəsləri pozması, Gəncə və Bərdənin raket və digər silahlarla atəşə tutulması, dinc əhali arasında itkilərin olması da diqqətə çatdırıldı. Prezident müharibənin davam etməsinə görə məsuliyyətin Ermənistan rəhbərliyinin üzərinə düşdüyünü bildirdi və Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzmində olduğunu vurğuladı.

Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu isə Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın salamlarını çatdıraraq Türkiyənin Azərbaycanı tək qoymamaq və onunla həmrəy olmaq mövqeyini ifadə etdi. O, Azərbaycanın döyüş meydanındakı uğurlarını yüksək qiymətləndirdi. Görüş bir daha göstərdi ki, Vətən müharibəsi günlərində Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır, qarşılıqlı mənəvi dəstək və həmrəylik əsasında davam edirdi.

Noyabrın 1-də cəbhədən gələn xəbərlər Azərbaycan Ordusunun düşmənin canlı qüvvəsinə, artilleriya sistemlərinə və hərbi təminat vasitələrinə qarşı ardıcıl əməliyyatlar apardığını göstərirdi. Digər tərəfdən, Ermənistan silahlı qüvvələrinin yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutması mülki əhalinin təhlükəsizliyini müharibənin ən ağrılı məsələlərindən biri olaraq saxlayırdı.

Vətən müharibəsinin otuz altıncı günü Azərbaycanın hərbi və siyasi iradəsinin eyni məqsədə - ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpasına yönəldiyini nümayiş etdirdi. Cəbhədə hərbi üstünlüyün möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq müstəvidə Azərbaycanın haqlı mövqeyinin ifadə olunması və xalqın orduya dəstəyi mübarizənin əsas dayaqları idi. Qarşıda hələ ağır sınaqlar olsa da, Azərbaycan Ordusu qələbəyə doğru inamla irəliləyirdi.

2020-ci il noyabrın 1-də Vətən müharibəsi Azərbaycan Ordusunun qətiyyətli əməliyyatları və düşmənin artan müqaviməti şəraitində davam edirdi. Müharibənin otuz altıncı günü cəbhədəki döyüşlərlə yanaşı, mülki əhalinin təhlükəsizliyi, hərbi təminat xətlərinə endirilən zərbələr və Azərbaycan-Türkiyə həmrəyliyi ilə də yadda qaldı.

Günün ilk saatlarında Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı. Bildirildi ki, oktyabrın 31-də və noyabrın 1-nə keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi artilleriya və raketlərdən atəşə tutub. Ağdərə, Ağdam, Xocavənd və Qubadlı istiqamətlərində döyüşlər davam edib. Azərbaycan bölmələri düşmənin hücumlarının qarşısını alaraq əməliyyat şəraitinə uyğun cavab tədbirləri həyata keçirib. Həmin məlumatda düşmənin canlı qüvvəsinə, zirehli texnikasına, artilleriya vasitələrinə və digər hərbi obyektlərinə vurulan zərbələr barədə də məlumat verilirdi.

Səhər saatlarında Ermənistan silahlı qüvvələri Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində yerləşən hərbi mövqelərimizi artilleriya, minaatan və atıcı silahlardan atəşə tutdu. Beləliklə, düşmən cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində gərginliyi qoruyub saxlayır, Azərbaycan Ordusunun mövqelərinə təzyiq göstərməyə çalışırdı.

Səhər saatlarından etibarən dinc əhalinin yaşadığı ərazilər də atəşə məruz qaldı. Müdafiə Nazirliyinin yaydığı məlumata görə, Tərtər şəhəri, Şıxarx qəsəbəsi, Qapanlı, Əskipara və Səhləabad kəndləri, həmçinin Ağcabədi rayonunun Yuxarı Qiyaməddinli kəndi intensiv artilleriya atəşinə tutuldu. Yaşayış məntəqələrinin hədəfə alınması mülki insanların həyatını təhlükəyə atır, müharibənin ağır nəticələrini cəbhə xəttindən uzaqda yaşayan insanlara da yaşadırdı.

Azərbaycan Ordusu isə düşmənin hərbi imkanlarını zəiflətmək istiqamətində əməliyyatlarını davam etdirirdi. Günün ilk yarısında Müdafiə Nazirliyi işğal altında olan ərazidə yerləşən Ermənistan silahlı qüvvələrinin hərbi təminatına qarşı zərbələr barədə məlumat yaydı. Bir neçə gün əvvəl raket-artilleriya silahları anbarının məhv edilməsindən sonra düşmən bölmələrində sursat qıtlığının yarandığı bildirilirdi. Noyabrın 1-də döyüş sursatı daşıyan Ermənistan hərbi yük maşınlarının partladılması düşmənin təchizat imkanlarına qarşı görülən tədbirlərin davam etdiyini göstərirdi.

Günün ikinci yarısında Zəngilan istiqamətində gedən döyüşlərdən yeni xəbərlər gəldi. Dövlət sərhədinin Zəngilan rayonu sahəsində zərərsizləşdirilən düşmən bölmələrindən silah və sursat hərbi qənimət kimi götürüldü. Bu, döyüş meydanında əldə edilən nəticələrin yalnız düşmənin canlı qüvvəsi və texnikasının sıradan çıxarılması ilə məhdudlaşmadığını, onun silah-sursat ehtiyatlarının da Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçdiyini göstərirdi.

Həmin istiqamətdə Azərbaycan bölmələrinin mövqelərini atəşə tutan düşmənə məxsus iki BM-21 “Qrad” yaylım atəşli reaktiv sistemi məhv edildi. Bu sistemlər geniş ərazilərə intensiv atəş açmaq imkanına malik olduğundan onların sıradan çıxarılması düşmənin atəş gücünün zəiflədilməsi baxımından əhəmiyyətli idi.

Günün sonrakı mərhələsində Müdafiə Nazirliyi cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində düşmənin iki artilleriya batareyasının məhv edildiyini açıqladı. Bu əməliyyatlar Azərbaycan Ordusunun düşmənin atəş vasitələrini müəyyənləşdirərək onları sıradan çıxarmaq istiqamətində fəaliyyətini davam etdirdiyini göstərirdi.

Axşam saatlarında düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsi barədə də məlumat yayıldı. Ardınca, noyabrın 1-də ictimaiyyətə çatdırılan başqa bir açıqlamada Xocavənd istiqamətində Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus hərbi avtomobil karvanının məhv edilməsi barədə məlumat verildi. Müdafiə Nazirliyinin bildirdiyinə görə, həmin karvanın hərəkəti oktyabrın 31-də havadan müşahidə zamanı qeydə alınmışdı.

Noyabrın 1-də hərbi əməliyyatlarla yanaşı, Azərbaycanın siyasi-diplomatik fəaliyyəti də davam edirdi. Prezident İlham Əliyev Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlunun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul etdi. Görüşdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri, cəbhədəki vəziyyət və müharibənin davam etdiyi şəraitdə iki ölkə arasındakı həmrəylik məsələləri müzakirə olundu.

Prezident İlham Əliyev Türkiyənin müharibənin ilk günlərindən Azərbaycana göstərdiyi siyasi və mənəvi dəstəyin əhəmiyyətini vurğuladı. O, Azərbaycan Ordusunun əməliyyatlarının uğurla davam etdiyini, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və Qubadlı şəhərləri də daxil olmaqla, təqribən 200-ə yaxın yaşayış məntəqəsinin işğaldan azad edildiyini bildirdi. Dövlət başçısı Azərbaycanın əsas məqsədinin ərazi bütövlüyünü bərpa etmək olduğunu bir daha bəyan etdi.

Görüşdə Ermənistanın elan olunmuş atəşkəsləri pozması, Gəncə və Bərdənin raket və digər silahlarla atəşə tutulması, dinc əhali arasında itkilərin olması da diqqətə çatdırıldı. Prezident müharibənin davam etməsinə görə məsuliyyətin Ermənistan rəhbərliyinin üzərinə düşdüyünü bildirdi və Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzmində olduğunu vurğuladı.

Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu isə Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın salamlarını çatdıraraq Türkiyənin Azərbaycanı tək qoymamaq və onunla həmrəy olmaq mövqeyini ifadə etdi. O, Azərbaycanın döyüş meydanındakı uğurlarını yüksək qiymətləndirdi. Görüş bir daha göstərdi ki, Vətən müharibəsi günlərində Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır, qarşılıqlı mənəvi dəstək və həmrəylik əsasında davam edirdi.

Noyabrın 1-də cəbhədən gələn xəbərlər Azərbaycan Ordusunun düşmənin canlı qüvvəsinə, artilleriya sistemlərinə və hərbi təminat vasitələrinə qarşı ardıcıl əməliyyatlar apardığını göstərirdi. Digər tərəfdən, Ermənistan silahlı qüvvələrinin yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutması mülki əhalinin təhlükəsizliyini müharibənin ən ağrılı məsələlərindən biri olaraq saxlayırdı.

Vətən müharibəsinin otuz altıncı günü Azərbaycanın hərbi və siyasi iradəsinin eyni məqsədə - ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpasına yönəldiyini nümayiş etdirdi. Cəbhədə hərbi üstünlüyün möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq müstəvidə Azərbaycanın haqlı mövqeyinin ifadə olunması və xalqın orduya dəstəyi mübarizənin əsas dayaqları idi. Qarşıda hələ ağır sınaqlar olsa da, Azərbaycan Ordusu qələbəyə doğru inamla irəliləyirdi.

Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Anar Əliyev Şuşa şəhərində Şuşa və Xocavənd rayonlarının sakinlərini qəbul edib. Qəbuldan əvvəl nazir Anar Əliyev Ümummilli Lider Heydər Əliyevin büstünü ziyarət edərək önünə gül dəstəsi qoyub, əziz xatirəsini ehtiramla yad edib.Qəbul zamanı vətəndaşlar məşğulluq, əlillik, pensiya və s. məsələlərlə bağlı müraciət ediblər. Müraciət edənlər sırasında şəhid ailəsi üzvü və müharibə iştirakçıları da olub.Hər bir müraciət fərdi qaydada araşdırılıb və nəticəsinə uyğun tədbirlər görülüb. Sorğu xarakterli müraciətlərlə bağlı qanunvericiliyə uyğun izahatlar verilib. Vətəndaşlar müraciətləri əsasında aktiv məşğulluq proqramlarına, habelə özünüməşğulluq proqramına cəlb edilmələri üçün qeydiyyata alınıblar. Nazir Anar Əliyev özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində Şuşa şəhər sakini Zeynalov Kamil Babək oğlu üçün qurulmuş kiçik təsərrüfat sahəsinə baxış keçirib.

Proqramın dəstəyi ilə Kamil Zeynalov üçün “Səyyar kofe evləri” istiqaməti üzrə zəruri aktivlər təqdim edilməklə kiçik biznes qurulub. O, işsiz və işaxtaran şəxslərin kiçik biznesə çıxışına imkan yaradılması, öz təsərrüfatlarını yaratmaları üçün göstərilən dəstəyə görə Prezident İlham Əliyevə minnətdarlığını ifadə edib.

Qeyd edək ki, ötən dövrdə özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində Şuşada 27 şəxs üçün kiçik təsərrüfatlar qurulub.

Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Anar Əliyev Şuşa şəhərində Şuşa və Xocavənd rayonlarının sakinlərini qəbul edib. Qəbuldan əvvəl nazir Anar Əliyev Ümummilli Lider Heydər Əliyevin büstünü ziyarət edərək önünə gül dəstəsi qoyub, əziz xatirəsini ehtiramla yad edib.Qəbul zamanı vətəndaşlar məşğulluq, əlillik, pensiya və s. məsələlərlə bağlı müraciət ediblər. Müraciət edənlər sırasında şəhid ailəsi üzvü və müharibə iştirakçıları da olub.Hər bir müraciət fərdi qaydada araşdırılıb və nəticəsinə uyğun tədbirlər görülüb. Sorğu xarakterli müraciətlərlə bağlı qanunvericiliyə uyğun izahatlar verilib. Vətəndaşlar müraciətləri əsasında aktiv məşğulluq proqramlarına, habelə özünüməşğulluq proqramına cəlb edilmələri üçün qeydiyyata alınıblar. Nazir Anar Əliyev özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində Şuşa şəhər sakini Zeynalov Kamil Babək oğlu üçün qurulmuş kiçik təsərrüfat sahəsinə baxış keçirib.

Proqramın dəstəyi ilə Kamil Zeynalov üçün “Səyyar kofe evləri” istiqaməti üzrə zəruri aktivlər təqdim edilməklə kiçik biznes qurulub. O, işsiz və işaxtaran şəxslərin kiçik biznesə çıxışına imkan yaradılması, öz təsərrüfatlarını yaratmaları üçün göstərilən dəstəyə görə Prezident İlham Əliyevə minnətdarlığını ifadə edib.

Qeyd edək ki, ötən dövrdə özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində Şuşada 27 şəxs üçün kiçik təsərrüfatlar qurulub.

Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Anar Əliyev Şuşa şəhərində Şuşa və Xocavənd rayonlarının sakinlərini qəbul edib. Qəbuldan əvvəl nazir Anar Əliyev Ümummilli Lider Heydər Əliyevin büstünü ziyarət edərək önünə gül dəstəsi qoyub, əziz xatirəsini ehtiramla yad edib.Qəbul zamanı vətəndaşlar məşğulluq, əlillik, pensiya və s. məsələlərlə bağlı müraciət ediblər. Müraciət edənlər sırasında şəhid ailəsi üzvü və müharibə iştirakçıları da olub.Hər bir müraciət fərdi qaydada araşdırılıb və nəticəsinə uyğun tədbirlər görülüb. Sorğu xarakterli müraciətlərlə bağlı qanunvericiliyə uyğun izahatlar verilib. Vətəndaşlar müraciətləri əsasında aktiv məşğulluq proqramlarına, habelə özünüməşğulluq proqramına cəlb edilmələri üçün qeydiyyata alınıblar. Nazir Anar Əliyev özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində Şuşa şəhər sakini Zeynalov Kamil Babək oğlu üçün qurulmuş kiçik təsərrüfat sahəsinə baxış keçirib.

Proqramın dəstəyi ilə Kamil Zeynalov üçün “Səyyar kofe evləri” istiqaməti üzrə zəruri aktivlər təqdim edilməklə kiçik biznes qurulub. O, işsiz və işaxtaran şəxslərin kiçik biznesə çıxışına imkan yaradılması, öz təsərrüfatlarını yaratmaları üçün göstərilən dəstəyə görə Prezident İlham Əliyevə minnətdarlığını ifadə edib.

Qeyd edək ki, ötən dövrdə özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində Şuşada 27 şəxs üçün kiçik təsərrüfatlar qurulub.

İnsan dünyaya göz açdığı ilk gündən həyat adlı böyük bir yolun yolçusuna çevrilir. Bu yolun hər anı, hər nəfəsi, hər sevinci və sınağı özünəməxsus məna daşıyır. Bəzən bir körpənin ilk ağlayışı, bəzən ağır xəstəlikdən sağalan insanın təbəssümü, bəzən də çətin günlərdə bir-birinə uzanan yardım əli həyatın nə qədər qiymətli olduğunu bir daha xatırladır. Həyat yalnız yaşamaq deyil, sevmək, yaratmaq, öyrənmək, paylaşmaq və başqalarının yaşamaq haqqına hörmət etməkdir.

Hər il oktyabrın 30-da qeyd olunan Ümumdünya Həyat Günü də məhz bu dəyərlərə diqqət yönəltmək məqsədi daşıyır. 2008-ci ildən etibarən təşəbbüs kimi qeyd edilən bu günün əsas ideyası insanları həyatın qədrini bilməyə, sağlamlığı qorumağa, xeyirxahlığa və qarşılıqlı yardıma səsləməkdir. Bu tarix Birləşmiş Millətlər Təşkilatının rəsmi beynəlxalq günlər siyahısında yer almasa da, daşıdığı humanist məna etibarilə cəmiyyətə mühüm mesaj verir: insan həyatının qorunması hər günün, hər birimizin məsuliyyətidir.

Həyatın dəyərini yalnız sözlərlə ifadə etmək mümkün deyil. Onun qorunması üçün görülən işlər, yaradılan imkanlar, vaxtında göstərilən tibbi yardım, təhlükəsiz mühit və insan ləyaqətinə hörmət bu dəyərin real ifadəsidir. Dünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatları da insan ömrünün qorunmasının nə qədər böyük qlobal məsuliyyət olduğunu göstərir. Təşkilatın 2024-cü ildə açıqladığı “Dünya səhiyyə statistikası” hesabatına əsasən, COVID-19 pandemiyası nəticəsində 2019-2021-ci illərdə dünyada doğulanda gözlənilən orta ömür uzunluğu 1,8 il azalaraq 71,4 ilə düşüb. Sağlam ömür uzunluğu isə 1,5 il azalaraq 61,9 il təşkil edib. Bu göstəricilər pandemiyanın yalnız səhiyyə sistemlərinə deyil, milyonlarla insanın həyatına və gələcəyinə də ciddi təsir göstərdiyini ortaya qoyur.

İnsan həyatını təhdid edən problemlər təkcə yoluxucu xəstəliklərlə məhdudlaşmır. ÜST-nin 2025-ci ilin sentyabrında yenilənmiş məlumatına görə, 2021-ci ildə qeyri-yoluxucu xəstəliklər dünyada ən azı 43 milyon insanın ölümünə səbəb olub. Onlardan 18 milyonu 70 yaşına çatmamış həyatını itirib. Ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng, xroniki tənəffüs xəstəlikləri və diabet bu itkilərin əsas səbəbləri sırasındadır. Tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və havanın çirklənməsi isə həmin xəstəliklərin riskini artıran amillərdəndir.

Bu rəqəmlər bir həqiqəti təsdiqləyir: sağlamlıq insanın ən böyük sərvətlərindən biridir və onu qorumaq üçün xəstəliyin yaranmasını gözləmək olmaz. Vaxtında tibbi müayinələrdən keçmək, düzgün qidalanmaq, fiziki fəallığı artırmaq, zərərli vərdişlərdən uzaq durmaq və ətraf mühitin sağlamlaşdırılmasına töhfə vermək həyatın keyfiyyətini yüksəldən mühüm addımlardır. Hər bir insanın sağlam yaşamaq imkanına sahib olması isə yalnız fərdi deyil, həm də ictimai və dövlət səviyyəsində diqqət tələb edən məsələdir.

Həyatın qorunması mövzusunda ən həssas məqamlardan biri uşaqların yaşamaq və sağlam böyümək hüququdur. BMT-nin 2026-cı il martın 18-də açıqladığı məlumatlara əsasən, 2024-cü ildə dünyada beş yaşına çatmamış 4,9 milyon uşaq həyatını itirib. Onların 2,3 milyonu yenidoğulmuşlar olub. Hesabatda bu ölümlərin böyük hissəsinin sübut edilmiş, nisbətən aşağı xərcli tibbi müdaxilələr və keyfiyyətli səhiyyə xidmətlərinə çıxış vasitəsilə qarşısının alına biləcəyi vurğulanır. Deməli, bir uşağın həyatını xilas etmək üçün bəzən vaxtında göstərilən tibbi yardım, düzgün qidalanma, peyvənd və ana sağlamlığına diqqət kifayət edir. Bu imkanların hər kəs üçün əlçatan olması isə bəşəriyyətin qarşısında duran əsas vəzifələrdəndir.

Həyatın dəyəri yalnız xəstəliklərdən qorunmaqla ölçülmür. Müharibələr, zorakılıq, yoxsulluq, aclıq, yol qəzaları, ekoloji fəlakətlər və sosial bərabərsizlik də insan ömrünü təhlükə altına qoyur. Dünyanın müxtəlif bölgələrində silahlı münaqişələr nəticəsində evini, doğmalarını, sağlamlığını və ən əsası, həyatını itirən insanların taleyi sülhün və təhlükəsizliyin nə qədər vacib olduğunu göstərir. Hər bir insanın yaşamaq hüququ onun harada doğulmasından, hansı dildə danışmasından, sosial vəziyyətindən və mənsubiyyətindən asılı olmayaraq qorunmalıdır.

Azərbaycan cəmiyyətində də insan həyatına, sağlamlığa və ailə dəyərlərinə hörmət mühüm mənəvi prinsiplərdəndir. Ölkəmizdə səhiyyə infrastrukturunun inkişafı, yeni tibb müəssisələrinin yaradılması, müasir avadanlıqların tətbiqi, ana və uşaq sağlamlığının qorunması istiqamətində görülən işlər insanların tibbi xidmətlərə çıxış imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir. Bu sahədə əldə olunan nəticələrin davamlı olması üçün profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi, sağlam həyat tərzinin təşviqi və tibbi maarifləndirmənin genişləndirilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Həyatı dəyərli edən yalnız insanın öz ömrü deyil, onun başqalarının həyatına bəxş etdiyi mənadır. Bir həkimin xilas etdiyi can, müəllimin yetişdirdiyi şəxsiyyət, valideynin övladına verdiyi tərbiyə, könüllünün ehtiyacı olan insana göstərdiyi dəstək, bir insanın digərinə etdiyi yaxşılıq bu böyük dəyərin müxtəlif təzahürləridir. Bəzən bir xoş söz, diqqət və qayğı insanın çətin anında ona yenidən ümid verir. Elə buna görə də həyatın qədrini bilmək yalnız öz sağlamlığımızı qorumaq deyil, ətrafımızdakı insanların da yaşamaq sevincinə, təhlükəsizliyinə və rifahına həssas yanaşmaqdır.

Ümumdünya Həyat Gününün əsas çağırışı da bu düşüncədə ifadəsini tapır: həyat hər gün qorunmalı, hər insanın yaşamaq haqqı müdafiə edilməli, sağlam və təhlükəsiz gələcək naminə birgə məsuliyyət daşımalıyıq. Çünki itirilən ömrü geri qaytarmaq mümkün deyil. Lakin qayğı, mərhəmət, elm, tibbi tərəqqi, sülh və həmrəylik sayəsində daha çox insanın həyatına ümid, sağlamlıq və sevinc bəxş etmək mümkündür. Həyatın əsl dəyəri də məhz onu qorumaq, yaşatmaq və mənalı etmək üçün göstərdiyimiz səylərdədir.

Nurəngiz Adilqızı

İnsan dünyaya göz açdığı ilk gündən həyat adlı böyük bir yolun yolçusuna çevrilir. Bu yolun hər anı, hər nəfəsi, hər sevinci və sınağı özünəməxsus məna daşıyır. Bəzən bir körpənin ilk ağlayışı, bəzən ağır xəstəlikdən sağalan insanın təbəssümü, bəzən də çətin günlərdə bir-birinə uzanan yardım əli həyatın nə qədər qiymətli olduğunu bir daha xatırladır. Həyat yalnız yaşamaq deyil, sevmək, yaratmaq, öyrənmək, paylaşmaq və başqalarının yaşamaq haqqına hörmət etməkdir.

Hər il oktyabrın 30-da qeyd olunan Ümumdünya Həyat Günü də məhz bu dəyərlərə diqqət yönəltmək məqsədi daşıyır. 2008-ci ildən etibarən təşəbbüs kimi qeyd edilən bu günün əsas ideyası insanları həyatın qədrini bilməyə, sağlamlığı qorumağa, xeyirxahlığa və qarşılıqlı yardıma səsləməkdir. Bu tarix Birləşmiş Millətlər Təşkilatının rəsmi beynəlxalq günlər siyahısında yer almasa da, daşıdığı humanist məna etibarilə cəmiyyətə mühüm mesaj verir: insan həyatının qorunması hər günün, hər birimizin məsuliyyətidir.

Həyatın dəyərini yalnız sözlərlə ifadə etmək mümkün deyil. Onun qorunması üçün görülən işlər, yaradılan imkanlar, vaxtında göstərilən tibbi yardım, təhlükəsiz mühit və insan ləyaqətinə hörmət bu dəyərin real ifadəsidir. Dünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatları da insan ömrünün qorunmasının nə qədər böyük qlobal məsuliyyət olduğunu göstərir. Təşkilatın 2024-cü ildə açıqladığı “Dünya səhiyyə statistikası” hesabatına əsasən, COVID-19 pandemiyası nəticəsində 2019-2021-ci illərdə dünyada doğulanda gözlənilən orta ömür uzunluğu 1,8 il azalaraq 71,4 ilə düşüb. Sağlam ömür uzunluğu isə 1,5 il azalaraq 61,9 il təşkil edib. Bu göstəricilər pandemiyanın yalnız səhiyyə sistemlərinə deyil, milyonlarla insanın həyatına və gələcəyinə də ciddi təsir göstərdiyini ortaya qoyur.

İnsan həyatını təhdid edən problemlər təkcə yoluxucu xəstəliklərlə məhdudlaşmır. ÜST-nin 2025-ci ilin sentyabrında yenilənmiş məlumatına görə, 2021-ci ildə qeyri-yoluxucu xəstəliklər dünyada ən azı 43 milyon insanın ölümünə səbəb olub. Onlardan 18 milyonu 70 yaşına çatmamış həyatını itirib. Ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng, xroniki tənəffüs xəstəlikləri və diabet bu itkilərin əsas səbəbləri sırasındadır. Tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və havanın çirklənməsi isə həmin xəstəliklərin riskini artıran amillərdəndir.

Bu rəqəmlər bir həqiqəti təsdiqləyir: sağlamlıq insanın ən böyük sərvətlərindən biridir və onu qorumaq üçün xəstəliyin yaranmasını gözləmək olmaz. Vaxtında tibbi müayinələrdən keçmək, düzgün qidalanmaq, fiziki fəallığı artırmaq, zərərli vərdişlərdən uzaq durmaq və ətraf mühitin sağlamlaşdırılmasına töhfə vermək həyatın keyfiyyətini yüksəldən mühüm addımlardır. Hər bir insanın sağlam yaşamaq imkanına sahib olması isə yalnız fərdi deyil, həm də ictimai və dövlət səviyyəsində diqqət tələb edən məsələdir.

Həyatın qorunması mövzusunda ən həssas məqamlardan biri uşaqların yaşamaq və sağlam böyümək hüququdur. BMT-nin 2026-cı il martın 18-də açıqladığı məlumatlara əsasən, 2024-cü ildə dünyada beş yaşına çatmamış 4,9 milyon uşaq həyatını itirib. Onların 2,3 milyonu yenidoğulmuşlar olub. Hesabatda bu ölümlərin böyük hissəsinin sübut edilmiş, nisbətən aşağı xərcli tibbi müdaxilələr və keyfiyyətli səhiyyə xidmətlərinə çıxış vasitəsilə qarşısının alına biləcəyi vurğulanır. Deməli, bir uşağın həyatını xilas etmək üçün bəzən vaxtında göstərilən tibbi yardım, düzgün qidalanma, peyvənd və ana sağlamlığına diqqət kifayət edir. Bu imkanların hər kəs üçün əlçatan olması isə bəşəriyyətin qarşısında duran əsas vəzifələrdəndir.

Həyatın dəyəri yalnız xəstəliklərdən qorunmaqla ölçülmür. Müharibələr, zorakılıq, yoxsulluq, aclıq, yol qəzaları, ekoloji fəlakətlər və sosial bərabərsizlik də insan ömrünü təhlükə altına qoyur. Dünyanın müxtəlif bölgələrində silahlı münaqişələr nəticəsində evini, doğmalarını, sağlamlığını və ən əsası, həyatını itirən insanların taleyi sülhün və təhlükəsizliyin nə qədər vacib olduğunu göstərir. Hər bir insanın yaşamaq hüququ onun harada doğulmasından, hansı dildə danışmasından, sosial vəziyyətindən və mənsubiyyətindən asılı olmayaraq qorunmalıdır.

Azərbaycan cəmiyyətində də insan həyatına, sağlamlığa və ailə dəyərlərinə hörmət mühüm mənəvi prinsiplərdəndir. Ölkəmizdə səhiyyə infrastrukturunun inkişafı, yeni tibb müəssisələrinin yaradılması, müasir avadanlıqların tətbiqi, ana və uşaq sağlamlığının qorunması istiqamətində görülən işlər insanların tibbi xidmətlərə çıxış imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir. Bu sahədə əldə olunan nəticələrin davamlı olması üçün profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi, sağlam həyat tərzinin təşviqi və tibbi maarifləndirmənin genişləndirilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Həyatı dəyərli edən yalnız insanın öz ömrü deyil, onun başqalarının həyatına bəxş etdiyi mənadır. Bir həkimin xilas etdiyi can, müəllimin yetişdirdiyi şəxsiyyət, valideynin övladına verdiyi tərbiyə, könüllünün ehtiyacı olan insana göstərdiyi dəstək, bir insanın digərinə etdiyi yaxşılıq bu böyük dəyərin müxtəlif təzahürləridir. Bəzən bir xoş söz, diqqət və qayğı insanın çətin anında ona yenidən ümid verir. Elə buna görə də həyatın qədrini bilmək yalnız öz sağlamlığımızı qorumaq deyil, ətrafımızdakı insanların da yaşamaq sevincinə, təhlükəsizliyinə və rifahına həssas yanaşmaqdır.

Ümumdünya Həyat Gününün əsas çağırışı da bu düşüncədə ifadəsini tapır: həyat hər gün qorunmalı, hər insanın yaşamaq haqqı müdafiə edilməli, sağlam və təhlükəsiz gələcək naminə birgə məsuliyyət daşımalıyıq. Çünki itirilən ömrü geri qaytarmaq mümkün deyil. Lakin qayğı, mərhəmət, elm, tibbi tərəqqi, sülh və həmrəylik sayəsində daha çox insanın həyatına ümid, sağlamlıq və sevinc bəxş etmək mümkündür. Həyatın əsl dəyəri də məhz onu qorumaq, yaşatmaq və mənalı etmək üçün göstərdiyimiz səylərdədir.

Nurəngiz Adilqızı

İnsan dünyaya göz açdığı ilk gündən həyat adlı böyük bir yolun yolçusuna çevrilir. Bu yolun hər anı, hər nəfəsi, hər sevinci və sınağı özünəməxsus məna daşıyır. Bəzən bir körpənin ilk ağlayışı, bəzən ağır xəstəlikdən sağalan insanın təbəssümü, bəzən də çətin günlərdə bir-birinə uzanan yardım əli həyatın nə qədər qiymətli olduğunu bir daha xatırladır. Həyat yalnız yaşamaq deyil, sevmək, yaratmaq, öyrənmək, paylaşmaq və başqalarının yaşamaq haqqına hörmət etməkdir.

Hər il oktyabrın 30-da qeyd olunan Ümumdünya Həyat Günü də məhz bu dəyərlərə diqqət yönəltmək məqsədi daşıyır. 2008-ci ildən etibarən təşəbbüs kimi qeyd edilən bu günün əsas ideyası insanları həyatın qədrini bilməyə, sağlamlığı qorumağa, xeyirxahlığa və qarşılıqlı yardıma səsləməkdir. Bu tarix Birləşmiş Millətlər Təşkilatının rəsmi beynəlxalq günlər siyahısında yer almasa da, daşıdığı humanist məna etibarilə cəmiyyətə mühüm mesaj verir: insan həyatının qorunması hər günün, hər birimizin məsuliyyətidir.

Həyatın dəyərini yalnız sözlərlə ifadə etmək mümkün deyil. Onun qorunması üçün görülən işlər, yaradılan imkanlar, vaxtında göstərilən tibbi yardım, təhlükəsiz mühit və insan ləyaqətinə hörmət bu dəyərin real ifadəsidir. Dünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatları da insan ömrünün qorunmasının nə qədər böyük qlobal məsuliyyət olduğunu göstərir. Təşkilatın 2024-cü ildə açıqladığı “Dünya səhiyyə statistikası” hesabatına əsasən, COVID-19 pandemiyası nəticəsində 2019-2021-ci illərdə dünyada doğulanda gözlənilən orta ömür uzunluğu 1,8 il azalaraq 71,4 ilə düşüb. Sağlam ömür uzunluğu isə 1,5 il azalaraq 61,9 il təşkil edib. Bu göstəricilər pandemiyanın yalnız səhiyyə sistemlərinə deyil, milyonlarla insanın həyatına və gələcəyinə də ciddi təsir göstərdiyini ortaya qoyur.

İnsan həyatını təhdid edən problemlər təkcə yoluxucu xəstəliklərlə məhdudlaşmır. ÜST-nin 2025-ci ilin sentyabrında yenilənmiş məlumatına görə, 2021-ci ildə qeyri-yoluxucu xəstəliklər dünyada ən azı 43 milyon insanın ölümünə səbəb olub. Onlardan 18 milyonu 70 yaşına çatmamış həyatını itirib. Ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng, xroniki tənəffüs xəstəlikləri və diabet bu itkilərin əsas səbəbləri sırasındadır. Tütün istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik, qeyri-sağlam qidalanma və havanın çirklənməsi isə həmin xəstəliklərin riskini artıran amillərdəndir.

Bu rəqəmlər bir həqiqəti təsdiqləyir: sağlamlıq insanın ən böyük sərvətlərindən biridir və onu qorumaq üçün xəstəliyin yaranmasını gözləmək olmaz. Vaxtında tibbi müayinələrdən keçmək, düzgün qidalanmaq, fiziki fəallığı artırmaq, zərərli vərdişlərdən uzaq durmaq və ətraf mühitin sağlamlaşdırılmasına töhfə vermək həyatın keyfiyyətini yüksəldən mühüm addımlardır. Hər bir insanın sağlam yaşamaq imkanına sahib olması isə yalnız fərdi deyil, həm də ictimai və dövlət səviyyəsində diqqət tələb edən məsələdir.

Həyatın qorunması mövzusunda ən həssas məqamlardan biri uşaqların yaşamaq və sağlam böyümək hüququdur. BMT-nin 2026-cı il martın 18-də açıqladığı məlumatlara əsasən, 2024-cü ildə dünyada beş yaşına çatmamış 4,9 milyon uşaq həyatını itirib. Onların 2,3 milyonu yenidoğulmuşlar olub. Hesabatda bu ölümlərin böyük hissəsinin sübut edilmiş, nisbətən aşağı xərcli tibbi müdaxilələr və keyfiyyətli səhiyyə xidmətlərinə çıxış vasitəsilə qarşısının alına biləcəyi vurğulanır. Deməli, bir uşağın həyatını xilas etmək üçün bəzən vaxtında göstərilən tibbi yardım, düzgün qidalanma, peyvənd və ana sağlamlığına diqqət kifayət edir. Bu imkanların hər kəs üçün əlçatan olması isə bəşəriyyətin qarşısında duran əsas vəzifələrdəndir.

Həyatın dəyəri yalnız xəstəliklərdən qorunmaqla ölçülmür. Müharibələr, zorakılıq, yoxsulluq, aclıq, yol qəzaları, ekoloji fəlakətlər və sosial bərabərsizlik də insan ömrünü təhlükə altına qoyur. Dünyanın müxtəlif bölgələrində silahlı münaqişələr nəticəsində evini, doğmalarını, sağlamlığını və ən əsası, həyatını itirən insanların taleyi sülhün və təhlükəsizliyin nə qədər vacib olduğunu göstərir. Hər bir insanın yaşamaq hüququ onun harada doğulmasından, hansı dildə danışmasından, sosial vəziyyətindən və mənsubiyyətindən asılı olmayaraq qorunmalıdır.

Azərbaycan cəmiyyətində də insan həyatına, sağlamlığa və ailə dəyərlərinə hörmət mühüm mənəvi prinsiplərdəndir. Ölkəmizdə səhiyyə infrastrukturunun inkişafı, yeni tibb müəssisələrinin yaradılması, müasir avadanlıqların tətbiqi, ana və uşaq sağlamlığının qorunması istiqamətində görülən işlər insanların tibbi xidmətlərə çıxış imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir. Bu sahədə əldə olunan nəticələrin davamlı olması üçün profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi, sağlam həyat tərzinin təşviqi və tibbi maarifləndirmənin genişləndirilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Həyatı dəyərli edən yalnız insanın öz ömrü deyil, onun başqalarının həyatına bəxş etdiyi mənadır. Bir həkimin xilas etdiyi can, müəllimin yetişdirdiyi şəxsiyyət, valideynin övladına verdiyi tərbiyə, könüllünün ehtiyacı olan insana göstərdiyi dəstək, bir insanın digərinə etdiyi yaxşılıq bu böyük dəyərin müxtəlif təzahürləridir. Bəzən bir xoş söz, diqqət və qayğı insanın çətin anında ona yenidən ümid verir. Elə buna görə də həyatın qədrini bilmək yalnız öz sağlamlığımızı qorumaq deyil, ətrafımızdakı insanların da yaşamaq sevincinə, təhlükəsizliyinə və rifahına həssas yanaşmaqdır.

Ümumdünya Həyat Gününün əsas çağırışı da bu düşüncədə ifadəsini tapır: həyat hər gün qorunmalı, hər insanın yaşamaq haqqı müdafiə edilməli, sağlam və təhlükəsiz gələcək naminə birgə məsuliyyət daşımalıyıq. Çünki itirilən ömrü geri qaytarmaq mümkün deyil. Lakin qayğı, mərhəmət, elm, tibbi tərəqqi, sülh və həmrəylik sayəsində daha çox insanın həyatına ümid, sağlamlıq və sevinc bəxş etmək mümkündür. Həyatın əsl dəyəri də məhz onu qorumaq, yaşatmaq və mənalı etmək üçün göstərdiyimiz səylərdədir.

Nurəngiz Adilqızı